Başarmak için çalışmalıyız.

İnsan için başarı yıllar gerektiren bir şeydir.

Evde oturarak başarı elde edilmez.

Çalışmak gereklidir.

Ziya Paşa’nın söylemiyle “Ayinesi iştir kişinin lafa bakılmaz.” denir.

İnsan hayatı önemlidir.

Yazarlık ise beyin gücü gerektirir.

Zeka gerektirir.

Tüm yazarlar bir göz odada oturup hayal gücünün yardımıyla kalem oynatırlar.

Edebiyat kurgudan ibarettir.

Jane Austen hiç evlenmemiş olmasına rağmen 6 kitabı da evlilikle sonuçlanır.

Jane Austen’ın Aşk ve Gurur romanı bize genç kızların eğitimi hakkında bilgi verir.

Evlenecek olan genç kız, resimden, müzikten, tiyatrodan, edebiyattan, el sanatlarından anlamak zorundadır.

Nezaket ve görgü kurallarını bilmek zorundadır.

Bu nedenle ben 15 yıldır çalışıyorum.

Benim sırrım çalışmaktır.                            

Resim, müzik, tiyatro, edebiyat ve el sanatları kurslarına gittim.

Kendimi geliştirmek için çabaladım.

Edebiyatla ilgili olarak Necip Tosun’un Günümüz Öyküsü kitabından liste çıkardım.

Listedeki tüm yazarların kitaplarını okudum.

Yazarlarla söyleşi yaptım.

Entelektüel birikim elde etmek için okumak şarttır.

Cemil Meriç, “Kitap zekayı kibarlaştırır” der.

Okumak, okumak, okumak.

Okumak aynı zamanda Kuran’ın ilk emridir.

“Oku!”

“O insanı kan pıhtısından yarattı.”

“O insana kalemle yazmayı öğretti.”

İlk inen ayet “Oku!”

Belagat bakımından kelam ve fasihi söz söylemek yetenek ve çalışma gerektirir.

Eğer bir konuda başarı istiyorsanız çalışmak zorundasınızdır.

Bu cümleyle sözlerime son vermek istiyorum:

Tüm kitaplar tek bir kitabı anlamak için yazılmıştır.

The post ENTELEKTÜEL OLMAK İÇİN BİRKAÇ GEREÇ appeared first on Sanat Duvarı.

Üşüyorum.

Her gün biraz daha ölüyorum yokluğunla.

Kimse dokunmadı yalnızlığıma….

Çölde susuz…

Sense su…

Bir mısranın içinde saklıdır yalnızlığım.

Sen çaysın bense şeker…

Dalgaların arasında yüzüyorum.

Oynuyorum en masum gözyaşımla.

Bilmiyorsun.

Yazdıklarımı okumuyorsun bile.

Ben şiir sen bir şair…

Bir mısrada gömülü kadere malik bir bedevi…

Haydutlara düşerse yolun beni hatırla…

Sileceğim gökyüzünden adlarını…

Gezeceğim deryalarında katre katre…

Bil ki bir Şehrazat gibi anlatıyorum hayallerimi…

Sense biliyorsun günden güne…

Ben bir hiçim aslında…

Yazdıklarımı okumuyor kimse…

Bilirler ki zambaklar en ıssız yerlerde açar…

Vardır her çiçekte bir gurur…

Ben şairin portresinde gizlenen berceste….

Sense bir masum kedinin bakışlarındasın bu evde…

Akşam yine akşam yine akşam…

Ben de bu sahillerde bir kum olsam.

The post Şairlerin Portresinde Gizlenen Mazmun appeared first on Sanat Duvarı.

Uçsuz bucaksız çölün ortasındayım.

Üşüyorum bu sıcakta…

Titriyor dudaklarım.

Sen bilmezsin.

Gözler neyi anlatır sana?

Neyi hatırlatır mısralarımda?

Ufka bakar da söylemez.

Sen bilinmezsin.

Dünyalara bedel gözler ufuklarda

İsmin bilinmez diyarlarda

Layık mıdır sözlerim çınlayan kulaklarımda

Anlatır mı sana derdini aklımda

Rahat mıdır başın o yastıkta

Artık bir sırdır ismin baş harflerinde

Bir fısıltıdır ismin söyler misin bana?

Sayıklar mısın adımı duyar mıyım uzaklardan?

Yalnızlığın girdabında ölmekteyim sonsuz meltemin kıyısında?

Söyler de bilmezsin neler söyler sana gözlerim.

Her şeyi öğrenirsin bakarsan gözlerime yeniden.

Çünkü gizli bir sırdır neler söyler dinle kalbimi uzaklardan.

Bir beyaz papatyanın gülümseyişidir sırrım sana bu masaldan.

Bir gözlerim bir de ellerim titrer sana anlatır bu mısralardan.

Bir harfin içinde saklıdır ismin hala dudaklarımda.

The post Bilinmez Satırların İzinden appeared first on Sanat Duvarı.

“Adamım! Sen nereye gidiyorsun?”

“Benim nerem doğru ki?”

“O devenin sözü…”

“Tabi ki, hayır! Doğru olan yoldur.”

Adam üzülmüş:

“Sen niye doğrulamıyorsun?”

“Yalandan korkmazlar, yılandan korktukları kadar.” demiş.

The post Bir Yılan Hikayesi appeared first on Sanat Duvarı.

Mırıldanarak yürüyordu.

Yoldan bir kedi geçti.

Yürümeye devam etti.

Ayakkabıları kirliydi.

Çamura batmışlık hissinden kurtulamamıştı.

Ayakkabı dükkanına gidebilirdi belki ancak gitmek istemiyordu.

Ayakkabısının bağcıklarını düzeltiyordu.

Kimse görmesin diye hafif eğilmiş vaziyette duruyordu.

Düzelttikten sonra doğruldu.

Bir caminin önüne geldi.

Ellerini açıp dua etti.

Yanından bir kağıt toplayıcısı geçti.

Süleymaniye Camii’nin oradan geçerken bir kere işportacıların o komik hallerini unutamıyordu.

Yıllar öncesinde yaşadığı bir hikaye geldi aklına.

İkinci el cep telefonları satan bir adam bir şişe su alıp kaba koydu ve kediye uzattı.

Kedi hafif miyavlayarak sudan biraz içti.

Kedi sarı renkli ve yeşil gözlüydü.

Adamın ayakkabına değerek yanından uzaklaştı.

Adam ayakkabısının bağcığını düzeltti.

Daha sonra tezgahını kaldırıp oradan uzaklaştı.

Adam da aynı şekilde yerde uzanan bir kedi gördü.

Onu kucağına alıp sevdi.

Daha sonra yere bıraktı.

Yaşanan her şey aslında bir anıydı.

Uzaklaştıkça uzaklaştı.

Evinin önüne yani kürkçü dükkanına geldi.

The post Gökkuşağı Altında appeared first on Sanat Duvarı.

Denizlerin dalgalarında bir

Bir orkidenin yapraklarında

Masalsı bir sonbaharda

Kaldırımlarda adımların

Yürürken adım adım

Güneşin ısıtmasıdır

Belki o tatlı adın

Bir damla gözyaşıdır

Sandıktaki eskimiş

Elbiselerden  dökülen

Yanıbaşımda ayakkabın

Elimdeki ayna

Yüzümdeki hüzün

Gülümser sana

Karşımda yüzün

The post Bir Kış Şarkısı appeared first on Sanat Duvarı.

Qaş, beyaz ya da siyah renkte olan saydamımsı bir taş (ya da taşı) Bunun beyaz olanı yıldırım düşmesine, susuzluğa ve şimşek çarpmasına karşı bir koruma sağladığı inancıyla yüzüğü takılır.

Divanü Lugat it Türk’te aynı zamanda qaş, herhangi bir şeyin kıyısı ya da kenarı olarak geçer.

Qaş ögüz, Hoten kentinin iki yanında akan iki nehir. Bunlardan birinin adı ürüng qaş ögüz’dür, nehrin içinde saydam beyaz taşlar bulunur ve nehir adını bu taşlardan alır. Diğerinin adı qara qaş ögüz’dür ve içinde saydam siyah taşlar bulunmaktadır. Bu taş, iki nehir dışında dünyanın hiçbir yerinde bulunmaz.

Qaş ögüz kelime de diğer yer adları gibi yer şekillerinden adını almaktadır.

The post QAŞ Kelimesi Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

Sevdiği şarkıyı dinler raks edermiş.

Bir gün yine aynı şekilde raks ederken bir kurt yanına yaklaşmış.

Kurt söylene söylene geliyormuş.

“Merhaba genç kız!”

“Sana bir tavsiyem var.”

“Lütfen şu ağaca tırman ve elmlardan birini ye.”  Demiş.

Genç kız da ağaca tırmanmış ve elma yemeye başlamış.

Ağacın kovuğuna otururken bir yılan yaklaşmış.

Şöyle demiş: “Şu kıza bak. Hala elma yiyor.”

Kız aldırmamış yemeye devam etmiş.

İkinci kez bir elma koparmış ve yemeye çalışmış.

O sırada bir aslan gelmiş ve şöyle demiş:

“Sen hala mı elma yiyorsun? Bırak şu elmaları.” demiş.

Kız elma yemeye devam etmiş.

Aynı kurt tekrar gelmiş ve şöyle demiş:

“Artık yemeyebilirsin. Bana uyduğun için teşekkürler.” Demiş

Kız ağaçtan inmiş ve ormana doğru yürümüş.

Yanına periler gelmiş.

“Kurt elma yemeni söyledi değil mi? Doğru yapmışsın. O elmalar sihirliydi. Sana sonsuz bir güzelliğin tadına varacaksın.” demişler.

“Al iç şu iksiri ve yoluna devam et.”

“Tamam.” demiş ve içivermiş.

Birdenbire aynı kurt çıkagelmiş.

“Ne mutlu sana. Vazgeçme.” Demiş.

Birden yerdeki yapraklar rüzgarda savrulmaya başlamış ve kız birden yürümeye başlamış.

Yanında elmalardan birkaç tane varmış.

Bir ağacın dibinde oturup yemiş.

Sonra yoluna devam etmiş.

Çift katlı bir konağa gelmiş.

Burası annesinin eviymiş.

Kapıyı çalmış, annesi de kapıyı açmış.

“Anne, sana bu elmalardan getirdim.” Demiş.

Sepetindeki elmayı uzatmış.

Annesi de yemeye başlamış.

Elmalar sihirliymiş.

Ne kadar yerlerse yesinler sepetteki elmalar bitmiyormuş.

Bir gün kurt kapıyı çalmış ve kız da kapıyı açmış.

“Merhaba kurt amca! Hoş geldin demiş.”

“Müjde! Artık özgürsün.” Demiş.

Kız da sevinmiş.

“Elmalarını yanına al ve benimle gel.” Demiş.

Birlikte yürümüşler ve bir şatoya gelmişler.

“Buraya prensesler gelir ve saraya giderken konaklarlar. Biz de bir gece konaklayalım demiş.”

Konaklamışlar.

Daha sonra saraya doğru yola çıkmışlar.

Meleklerle karşılaşmışlar.

Melekler ona “Bize bir masal anlatsana.” Demişler.

Genç kız onlara masal anlatmış.

Ertesi gün sabah olduğunda saraya varmışlar.

Sarayda bir prens varmış.

Bach eşliğinde raks etmişler.

Kurt onlara mutluluklar dilemiş.

Sarayda mutlu mesut yaşamışlar.

“Hayat ölüme ve cennete bir yolculuktur. Kim inanıyorsa namaz kılsın. Ahirette onu karşılayacak olan odur.”

The post Sihirli Elmalar appeared first on Sanat Duvarı.

Bir insan ruhunu kaybetmemişse, çamura düşse bile değerinden bir şey yitirmez.

Aristo mantığı ile düşündüğümüzde elmas değerli bir taştır.

İnsan ruhu da elmas gibi güzeldir.

O halde insan değerlidir.

İnsanın elmas gibi kalbi varsa o insan çamura batsa dahi değerinden bir şey kaybetmez.

Her şey kalp ile ilgilidir.

İman dolu bir kalbi olduktan sonra o insan çamura batırsalar da o ruhunu yitirmez.

Asla kat’a bozulmaz.

İnsanın ruhu değişmez.

Çünkü kalp insanın en değerli varlığıdır.

Kalbi iman dolu olan bir insan elmas kadar değerlidir.

Ona ne kadar çamur atsanız da onu kirletemezsiniz.

Çünkü ruhu temizdir.

Laf söylenmekle bir insan kirlenmez.

Çünkü ruhu temizdir.

İman dolu kalbi olan insanın ruhu temizdir.

Siz söylerseniz söyleyin o temiz kalacaktır.

Ne kadar çamur atarsanız, adını ne kadar kirletseniz de o iman dolu kalp temiz kalacaktır.

İnsanın ruhu değişmez çünkü.

İnsanın ruhu temizse siz ne kadar kirletseniz de adını o insan temiz kalacaktır.

Çünkü nüvesi temizdir.

Kendime baktığımda ben beş vakit namaz kılıyorum, akşamlarımı ibadetle geçiriyorum.

O halde başkasının ne dediğine bakmamalı ruhumu temiz tutmalıyım.

Ruhu temizleyen şey ibadettir.

O halde söylenen sözlere takılmamalı, ruhum temiz kalmalı.

Beş vakit yıkanan insan nasıl temizse, beş vakit namaz kılan insan da temizdir.

Ancak 7 kebairi işlememek şartıyla.

Birçok kaynağa göre namazını kılıp 7 kebairi işlemeyen kurtulur, denir.

Günümüz insanının sorunu imansızlıktır.

İman sorunu yaşayan insanlar günaha meyillidir.

Ancak namaz kılıp 7 kebairi işlemiyorsa o kişinin imanı bütün bir insan olduğunu söyleyebiliriz.

Ben şahsen namazımı kılıyorum, günahlardan da kaçınıyorum.

O zaman başkasının çamur atmasına neden takılayım ki.

O çamur atan kişi suizan günahına girmek istiyor demektir.

Ama eğer günahı yoksa o insan elmas gibidir, değerinden de bir şey kaybetmez.

O halde ben değerliyim.

Çamur atılsa da değerliyim demelidir insan.

The post Elmasa Çamur Bulaştırmak appeared first on Sanat Duvarı.

Mantık doğru düşünmeyi ve doğru yorum yapabilmeyi sağlar. Mantıklı düşünmek, aklın gerektirdiği şekilde yoruma ulaşmayı sağlar. “Mantıklı” sözcüğü her bilimsel olarak düşünüldüğünde bir düşünme yöntemi olarak karşımıza çıkar. Mantık ilminin kıyas ve metodolojisini kullanarak doğru düşünme biçimine sahip olabiliriz. Mantık bilim dışında her alanda düşünmemize yardımcı olan bir ilimdir. Doğru yorum yapabilme gücünü sağlar. Doğru yorum yapabilen insan daha doğru sonuçlara ulaşabilir. Çünkü, doğru yorumlara ulaşabilmek insana doğru zamanda doğru yöntemlerin kullanılmasını sağlar. Örneğin, matematiğin problem çözme yöntemlerini kullanarak, daha doğru ve başarılı sonuçlara ulaşabiliriz. İstatistik kullanarak sayısal verilerle daha başarılı olma ihtimalimiz yüksektir.

Bilimsel düşünme gücü bilgiye daha kolay ve daha doğru şekilde ulaşmamızı sağlar. “Merak, ilmin hocasıdır.” derler. Doğru, tabi ki, ancak merak eden insanın doğru bilgiye ulaşması bilimsel düşünme yöntemleriyle olur. Bilimin özellikleri; deneye dayanma, determinizm yani aynı sebeplerin aynı sonuçlar vermesi, kemmileştirme yani sayılarla ölçülebilir olmasıdır. Deneye dayanma, doğru bilgiye ulaştırırken, determinizm muhtemel sonuçların öngörülebilir olmasını sağlar. Kemmileştirme ise başarıya ulaşılıp ulaşılmadığı konusunda bize veriler sunar. Aynı zamanda, bilimsel düşünen insan; hür ve tarafsızdır, tenkitçidir yani eleştirel gözle bakar, ilim insanı hakikati araştırıcıdır yani sorgular.  Bu özelliklere sahip insanın başarılı olma ihtimali yüksektir.

Bilimsel metotlara bakıldığında, Bacon’un üç levhası karşımıza çıkar: Var levhası yani sebebi araştırılan olayla birlikte gözüken olayları kaydetmektir, yok levhası yani olayla birlikte ortadan kalkan olayları kaydetmek, derece levhası yani olayla birlikte kemmiyet değiştiren olayları kaydetmektir. Stuart Mill’in metotlarına bakıldığında uygunluk metodu yani tekrarlanan deneyde her defasında tekrarlandığında olayla birlikte olması olayın sebebinin bu olduğunun anlaşılmasını sağlar, ayrım metodu deneylerin tekrarında aynı sonuçların yaşanmasına rağmen sebebin ortadan kalkmasıyla sonucun ortadan kalkması metodudur, beraber değişme metodu yani açıklanması istenen olayla kemmiyet değiştiren olay onun sebebidir, tortu metodu yani açıklanmak istenen olayı karmaşığından ayrarak yalnız bırakmaktır. Claude Bernard ise zihnin üç safhadan geçerek bilimsel sonuçlara ulaştığını belirtir. Bunlar, gözlem, hipotez ve deneylemedir. Gözlem metotla yapılan, tam olması gereken, sade keyfiyet değil kemmiyetini de ortaya koyan, doğru olması gereken bir çalışmadır. Hipotez ise kabataslak diyebileceğimiz bilimsel düşünmeye yönelten düşüncedir. Deneyleme ise olayların çalışmayı yapan kişi tarafından meydana getirilmesidir. Bunlardan farklı olarak analoji ise bilinen benzeyişlerden yararlanarak bilinmeyen benzeyişleri çıkarmaya yarayan akıl yürütmedir.  Bu yöntemler kullanılarak bilimsel düşünce sağlanabilir, daha doğru ve başarılı sonuçlara ulaşılabilir. Bilimsel düşünce, insanın daha sistemli çalışmasına ve daha somut verilere ulaşabilmesine yarar. Daha doğru olan ve umduğu, olumlu sonuçlara ulaşan insan, daha başarılı ve dolayısıyla daha mutlu ve huzurlu hayatın kapısını aralar. Mantık ve bilimsel düşünce metotlarını okumak da bu yüzden gençlere gelecekleri açısından çok faydalı olacaktır. Bu vesileyle Nurettin Topçu’nun Mantık kitabını tavsiye etmiş olalım. Daha nice yazılarda buluşmak dileğiyle

The post Bilimsel Düşünmek İnsanı Yüceltir appeared first on Sanat Duvarı.

Dictée (İngilizcesi dictation) İngilizce sözlük’te “uttering words to be taken down by someone else, to order someone around” Türkçe Sözlük’te ise “Bir başkasına o anda söyleyerek yazdırma, yazdırım. 2. Bir biçimde yazdırılan şey.” Olarak geçmektedir. Aynı kelime İspanyolcada dictado olarak geçmektedir.

Dikte ederek yazdırma Hz. Mevlana’nın Mesnevi’yi telif edilirken de görülektedir. Hz. Mevlana dikte etmiş, Hüsameddin Çelebi ise yazmıştır. Aynı zamanda Hz. Peygamberde ümmiydi. Hz. Muhammed’in belagat bilgisi olsaydı, Kur’an’a şiir diyeceklerdi. Nitekim, Hz. Muhammed’i şairlikle suçlamışlardır.

Güzel konuşma, belAgatli söz söylemek aslında kültürün de göstergesidir. Necip Fazıl en büyük hatiplerden biriydi. Aynı zamanda uyak virtüözüydü.

İstanbul Türkçesiyle konuşmak için çok okumak, kelime hazinesi elde etmek, Türkiye insanının bir kazanımı olmalıdır.

Türkiye’de fonemlerin çıkarılmasında farklılıklar vardır. Ancak İstanbul Ağzı esas alınır. Diksiyon fonetik ilmiye alakalıdır. Bu ilimle uğraşanların daha düzgün konuştuğu görülmektedir. Fonemlerin doğru çıkarılması için gırtlak, dil, dudaklar, çene ve buruna kadar tüm aletlerini çeşitli alıştırmalarla eğitilmesi geekmektedir.

Yunus Emre’nin bir şiirinde şöyle denmektedir:

“Söz olan kese savaşı

Söz olan kestire başı

Söz olan ağulu aşı

Bal ile yağ ede bir söz” der.

J. J. Rousseau ise “Sözlerinizi dinletebilmek istiyorsanız, kendinizi konuştuğunuz kimselerin yerine koyunuz.” Sözleriyle dışarıdan bir gözle bakmanın önemini gösterir. Ayna karşısında ya da videolar oluşturarak konuşmak insanın kendisi  görmesine, tanımasına ve yeteneklerini keşfetmesine yardımcı olur.

Levent Doğan’ın editörlüğünü yaptığı Türk Dili kitabına göre diksiyonun faydaları arasında düşündüklerini duygularını zorlanmadan muhatabına aktaracak ve kendisini daha rahat ve huzurlu hissedecektir.

Böylece, diksiyon da, dikte etmek de konuşmak ile ilgili kelimelerdir. Bir kimsenin İstanbul Ağzıyla konuşması insanın kültür seviyesini gösterir.

The post Konuşmak Ve Yazmak appeared first on Sanat Duvarı.

Her insan kariyer yapmak, yükselmek ister. Kariyer ile yaşam tarzı bir bütün halindedir. Ayrı yerlere konulamaz.  Kariyer hayatın tamamı olmamalıdır ancak hayatın bir parçası tutkusu olması gerekir. Kariyer sahibi insanların vakitlerinin olmadığını görüyoruz. Ancak kendine zaman ayırmak da gereklidir.

Hayatta küçük taşları doldurmadan kavanozu tam manasıyla dolduramayız. Ayrıntılar önemlidir. Ailemizle ilgilenmek, arkadaşlarımızla buluşmak, eğlenmek, spor yapmak, müzik aleti çalmak, bir şeyler yazmak… Bunlar hayatın en önemli parçasıdır. Hayat ayrıntılarda gizlidir.

Çocuğun gösterisini unutan bir baba çocuğuna ulaşamama ve onu kaybetme durumuyla karşı karşıya gelebilir. Ya da annesine arada sarılmayan, onu öpmeyen çocuğunun, onun için güven olan anneyi hiçe sayması demektir. Her gün aile içinde az da olsa sohbet edilmeli. Bir iletişim ortamı olmalı. Mesela yemekler beraber yenmeli. “Günün nasıl geçti diye sorulmalı.”

Bunlar küçük ayrıntılardır. Ancak önemlidir. İnsanın özündeki sevgi ihtiyacını karşılaması gerekir. Kariyer kadar bu da önemlidir.

Kariyerden nerelere geldik değil mi? Kariyer sadece iş hayatında olmaz. Aile ve sosyal hayatla ilişkilidir. Sosyal hayatı benimseyen insan sağlıklıdır. Sağlıklı bir birey kariyerinde daha başarılı olur.

Hayat dengesi şarttır. İnsan hobiye, aileye, arkadaşlarına zaman ayırmalı ve başarıyı ikiye katlamalıdır.

Her ne yaparsa yapsın, şarkının dediği gibi, aşkla yapmalı insan. Başarı sevgiye seviye atmamış olur.

Küçük taşlara öncelik vermeli, üstünkörü davranmamalı. Titizlikle insanlara yaklaşmalı. Bu titizlik, onu işini daha sağlıklı ve uyumlu yapmasını sağlayacaktır.

Kariyer insan ilişkileriyle bağlantılıdır. Kariyerinde ilerlemek isteyen insan ek uğraşlar da bulmalı. Yazmalı, gezmeli, çizmeli, müzik aleti çalmalı, okumalı, konuşmalı, insanlara yardım etmeli…

Bunlar olursa hayatta gerçek mutluluk sağlanır. Çünkü iyilik tohumu atan insan hayatta gerçek başarıyı yakalar. İyilik tohumlar bir gün tohumluktan çıkar da birer çınar ağacına dönüşür, güçlenir. Güçlenir de kariyer basamakları mutlulukla birleşir bir şaheser iş ortalığı oluşturur.

Kariyer hayatla ilişkilidir. Bu ilişki insan var oldukça sürecektir. Bu bütünlüğü yakalamayan insan tam manasıyla hayatta başarıyı yakalayamaz. Hep bir şeyler eksik kalıverir. Ancak bütünlüğü yakalamış insan zirveyi yakalamış insandır.

Hayatta kariyer kadar bitkilerin suya ihtiyacı olduğu gibi ek uğraşlara ihtiyaç vardır. Bütünlük esastır. Yetenekleri keşfedip de bunu kullanmak insanın en önemli görevidir.

The post Kariyer Ve İnsan appeared first on Sanat Duvarı.

Yeşil gözlerinde bir gülümseme ve babasının düğümlemesi…

Babasının kucağında gezen bir kız çocuğunun hikayesi…

Sarı saçlarını tararken annesinin rujunu gizlice sürerdi.

Annesi patates kızartması yaparken balkonda sandalyenin üzerinde oynarken düştü.

Başından kanlar akarken ablası onu kurtardı.

Hastaneye götürülürken ağlıyordu.

Ablası da öyle.

Hastanede dikişler atıldı.

Gözlerinden yaşlar dinmedi.

Bir hayvanat bahçesinde yaz günü….

Yılanlardan korkarken ablasına sarıldı.

Kardeşlik çok önemliydi.

Bir annenin kucağında iki çocuk…

Bir fotoğrafın hikayesiydi bunlar.

Tatilya’da eğlenirken masal ağacından korkup annesine sarılırdı.

Aslan Kral izlerken ağladığından dolayı babasıyla dışarı çıkardı.

Tuvaletin kapısında oturan adam mendil uzatıp “Ağlama! Cennette kavuşurlar.” demişti.

Oyuncak Hikayesi 3’ü izlerken büyüyen çocuğa ağlamıştı.

Kanal D’nin Bak Şu Elma Şekerine programında “Bu Kız Beni Görmeli” şarkısını söylemişti.

Utanıp ağzını silmişti.

Yurt Fm’de şöyle bir bilmece uydurmuştu.

“Adam bir gün duşa girmiş, sular kesilmiş. Neden?”

“Cevap: Ben de bilmiyorum yeni uydurdum.”

Epilepsi geçirdiğinde uyurken babası yanı başında durup ağlıyordu.

Annesi iyileşmesi için dualar ediyordu.

Şimdi o kızı özlüyor muyum?

Ben hala aynı kızım.

Duygusal, masum ve küçük bir kızım.

30 yaşında olsam da.

Değişmedim ve değişmeyeceğim.

Babasına sarılıp ağlayan kız çocuğu olacağım.

Dostlarım yanımda olsa da olmasa da.

Dünya değişse de değişmeyeceğim.

Hep aynı kalacağım.

Kimse sevmese de.

Ben buyum.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere.

The post Küçük Kız appeared first on Sanat Duvarı.

Senden uzaklarda geçen o mısra aklıma gelirken.

Bir tutkunun peşinden gider ya insan.

Gözlerinden akan bir damla yaş…

Ve ben ölüyorum uzaklarda…

Sayıkladıklarım durur içimde.

Sensiz bir hiçim der ya Azrail.

Bense mısralarımda sakladığım bir sır…

Bilinmez yelkenlerde nasıl yaşanır sensiz.

Bir gölgeye bakar da benim o demez hiç.

Tanrı’yı arar her gönülde lakin bulamaz.

Onu hissetmek ister kulaklarında.

Onu kim sayıklar dudaklarında?

Sen değil misin yoksa?

Neden yok hatıranda?

Bir inanç bir histir hafızamda.

Sen misin yalvaran dualarında?

Bir yaş düşer saçlarına?

Sakın ağlama.

Sırrımı söyleyemem.

Kimse dokunmadı yalnızlığıma.

Sen bile.

Senden bir kelime duyarsam öleceğim.

Bir duadır yalnızlığım aslında.

Kendime bir papatya dileyeceğim.

Hani koparırsan ölür ya!

Bırak beni gideyim.

Kimse dokunmasın yalnızlığıma.

Toprağa bir gül de ben ekeyim.

The post Kimse Dokunmadı Yalnızlığıma appeared first on Sanat Duvarı.

           Kahvesini içti ve yola koyuldu.

                             Bir labirentin içindeydi.

                                                  Azrail geldi canını aldı.

                                                                                                                                             O hiç bitmeyen bir….

Uykudaydı.

                Kalemini aldı yazar.

                                        Tüm duyguları silinmişti.                                                     

                                                         Mikail bir rüzgar estirdi.

Buğday tarlasını silip

Süpürdü .

         Ev hanımıydı.

                    Çalışması lazımdı.

                                      Bir ilana başvurdu.

                                                                 Cebrail’i rüyasında gördü.

Kocasından

Boşandı.

        Yağmur dinmiyordu.

                         Şemsiyesini açtı Halil.

                                       İsrafil sura üfledi.

                                                       Gözlerinde hiç dinmeyen kıyametti.

The post Melekler Uyumaz appeared first on Sanat Duvarı.

Kültür milliyetçilikle beraber oluşmaya başlar. Milliyetçilik akımı bize Tanzimat Fermanı’yla beraber gelmeye başlamıştır.

Türk kültürü ya da Arap kültürü diyebiliriz. Ancak Türk medeniyeti diyemeyiz.

Peygamber Efendimiz, Arap’ın Arap’a üstünlüğü yoktur, der.

Aynı şekilde, evrensel bir insan olma gayreti içerisinde olmamız gerekli.

Dinin medeniyeti nasıl etkilediği ile alakalı olarak Endülüs kültürüne başvurabiliriz.

İspanya, İslam medeniyeti ile Batı medeniyetinin birleşmesinden tezahür etmiştir.

İspanyolcaya baktığımızda Latin kökenli diller arasındadır ancak Arapça kelimeler de geçmiştir.

Kültürüne baktığımızda, kaylule uykusu aynı zamanda İspanya’da “siesta”dır.

Don Quijote de la Mancha’da Don Quijote Arap medeniyetinin tasavvufi eserini okur.

Ojala kelimesi de yerleşmiştir İspanyolcaya, aynı zamanda bu kelime “inşa-Allah” demektir.

La mezquita denilen, mescit demektir, camilerin kiliseye çevrilmesi bile bozamamıştır bir bu medeniyetin imtizacını.

Velhasıl, evrensel olan yakalamak idealdir.

İnsanın evrrensel olması demek, hiçbir kültüre bağımlı olmadan gerçek benliğini yakalamaktır.

Yani insan evrensel bir varlıktır.

Bir müziği dinlediğimizde, özellikle bilmediğimiz bir dil olduğunda, beğenebiliriz.

Çünkü, müzik medeni yetin bir unsurudur.

İnsan, evrensel olanı benimsemeye yatkındır.

Örneğin, çocuklar her milletten çocukla oynayabilir.

Onların milliyetçilik anlayışı yoktur.

Ötekileştirmezler.

Özetle, insan özüne dönmeli ve evrensel olanı benimsemelidir.

The post Evrensel Olanı Yakalamak appeared first on Sanat Duvarı.

Eski dönemlerde yaşanan İstanbul’a,Üsküdar’a has örf ve adetler de, zevkler de törpülenmiş, bir çağ küsufa uğramıştır.

İstanbul’u, özellikle de Üsküdar’ı anlamak için ,bize artık onu doğru insanlardan dinlemek ve okumak düşmektedir. Özemre de, çocukluğunun ve gençliğinin İstanbul’unu, o güzel Türkçesi’yle kaleme alarak, kültür tarihimiz için önemli bir hizmette bulunmuştur.

Müdavimlerinden olduğu Aktar Hocalar’ın dükkanını anlattığı ilk kitabı Üsküdar’da Bir Attar Dükkanı,bu büyük hizmetlerin başında gelmektedir. Kitap,dikkatlice okunduğunda bir şehrin anatomisini vermektedir.

Zamanın Üsküdar’ında Aktar Hocalar’ın dükkanı, çeşitli tedavi yöntemlerinin uygulanması dışında;ilim,irfan yuvası olarak da uğrak yeridir. Birçok entelektüel ve alim,bu dükkanın müdavimleri arasındadır. Gelenler arasında;dükkanda ebru,ney dersleri alanlar da vardır.

Kitabın takdim kısmında,müellif bu dükkan hakkında şu sözleri söylemektedir:”…Bu dükkân sâdece ihtivâ ettiği envâ’ı çeşit met’â’ ve sâhiplerinin müstesnâ şahsiyetleri bakımından değil,fakat pek çok ehl-i irfân ve ehl-i san’atin de bir toplantı ve sohbet mahalli olması bakımından ilgi çekerdi.”

Dükkanın kendisi ve çevresi üzerindeki büyük etkisini ise kitabın aynı kısmında şu sözlerle anlatır:”…Bu dükkan nice mânevî sohbetlerin,nice dostlukların,nice himmetlerin,nice hayırların,nice tefekküre şâyân ibretlerin,nice râhmanî füyûzâtın,nice irşâdların sebebi ve mihveri,benim de mânevî eğitimimin ve kültürümün en mühim kaynaklarından biri olmuştur.”

Aktar dükkanından bahsederken,dönemin bozulmamış sessiz ve derin Üsküdar yaşantısından da manzaralarla karşılaşmaktayız:

“Yarım asır öncesinin Üsküdar’ı gürültüsüz,âsûde bir belde idi. Nüfûsu ancak kırk bin kişi civarındaydı. Sabahları hemen her mahallede önce bülbüller şakır,akabinde de horozlar öterdi…”

 Üsküdar insanın müşteri hakkına verdiği önem de,aktar dükkanında kendisini gösterir:

“Müşterinin hakkının geçmemesi için,malın ambalajlandığı kağıdın aynısı terâzinin ağırlık kefesine dara olarak konur ve daha da garantili olsun diye ayrıca,tartılan malın birkaç gram daha ağır çekmesine özen gösterilirdi.”

Dükkanla ilgili diğer bir husus da,kokulu bir nesne alınması halinde,kokularını dışarı vurmayacak şekilde ikinci kez bir kağıtla ambalajlanması ve kokulu maddelerin bir arada,diğerlerini ayrı,sonra hepsini beraberce paketlenmesidir.

Bir cenaze kaldırılacağı zaman da,aktar dükkanı bu ihtiyaçlar için bir uğrak yeridir. Cenaze levazımı, kadın takımı ve erkek takımı olmak üzere ikiye ayrılır:

“Takımın içinde kefene ilâveten,bir şişe gülsuyu,150 gram pamuk,bir kalıp sabun,4 kâfuru tableti,10 adet çengelli iğne,buhur ve günlük karışımı tütsü veyâ öd ağacı,2 çift takunya,2 maşrapa ve bir de tabut kapağını bağlamak ve tabutu kabire indirmek için yeterince uzun bir ip bulunurdu. Kadın takımında ,bunlara ek olarak 2 tülbent ile 200 gram da kına vardı.”

Bazı sırlı oranlarla,Saim Efendi tarafından bizzat hazırlanmış,dolma baharı,köfte baharı ve tarhana baharı terkibine giren baharatı pek meşhurdur:

”Bu oranlar öylesine isâbetli ve İstanbulluların damak zevkine o kadar uygundu ki,Şile’den Fâtih’e kadar İstanbul’un dört bir bucağından ahâli,sırf bunun için,Üsküdar’a Aktar Hocalar’a akın ederdi.”

Müellifin 12 Eylül 1946’da yapılan sünnet düğünü de Eski İstanbul sünnet düğünlerinin bir fotoğrafı gibidir. Düğün çorbası, baş yemektir,ikram olarak da limonata,kaşarlı sandöviç,kuru pasta ve börek vardır. Kur’an tilaveti,ilahiler ve Mevlid-i Şerif okunduktan sonra,fasıl heyetinin konseri;akabinde Hokkabaz Portakaloğlu ve Karagöz oyunu sergilenmiştir.

Eski Üsküdar insanı için Aziz Mahmut Hüdayi Türbesi’nin  de büyük önemi vardır. Özemre,buraya gelen hanımların doğacak çocuklarının sıhhati için dua ettiğini anlatır:

”Zîrâ bu Hazret’in,türbesini ziyaret edip de bir Fâtiha okuyanların suda boğulmamaları,ateşte yanmamaları ve ölümlerinin de kendilerine mâlûm olması yolunda Cenâb-ı Hakk’a bir niyâzı vardı.” diyerek bunun sebebini ortaya koyar. Müellif,aynı uygulamanın kendi ailesi tarafından da yapıldığını sözlerine ekler.

Dükkanın müdavimleri incelersek,eski Üsküdar insanları hakkında daha çok ipucu bulabiliriz.

Müellifin ruh dünyasını oldukça etkileyen Eşref Efendi,mübarek zatlardan biridir. İlm-i Nücum bilgisindeki derinliği şu örnekle ortaya koyar:

”Cihân Harbi sırasında,bir gün Şeyh Murad Buhârî Dergâhı’ndaki bir toplantıda Eşref Efendi Amca’ya Mustafa Kemâl’in zâyiçesini çıkarıp âtîsini istihrâc etmesini ricâ etmişler. O da bu ricâyı kırmamış ve hemen oracıkta yaptığı hesaplar sonunda şu neticeye varmış:’Eğer bu zât gönlünü mânâ âlemine çevirirse: Velî;eğer dünyâya çevirirse:Pâdişah makâmına sâhip olacaktır.’“

İskele Camii baş imamı Nafiz Uncu Hoca da,dükkanın müdavimlerindendir. Ayasofya Camii’nde mukabele okuduğu zamanlarda,güzel sesini dinlemek için akın edenler olduğu halde,benliğinin kabarmasından rahatsızlık duyup Allah’a bu sesi alması hususunda Nasuhi Dergahı’nda dua etmiş,”sabah kalktığında o güzelim sesinin gitmiş,yerine kısık ve çatlak bir sesin ikâme edilmiş,olduğunu sevinçle görmüş” bir zattır.

 “Dâr-ı dünyâ,ey birâder,köhne mihmânhânedir,

  Dil veren vîrâneye,uslû değil divânedir.              

 Bir mukîm kimse bulunmaz hâne-i eflâkde,

 Cümle halk ehl-i sefer,âlem misâfirhânedir.”diyerek vefat eden Galata Mevlevihanesi son şeyhi Ahmed Celaleddin Dede Hazretleri de bu dükkanın müdavimlerindendir.

Mortucu Salih,küfürbaz olmanın yanı sıra,Karacaahmed mezarlığına ,cenaze olduğu günlerde, gelerek,cenaze sahibinden sadaka koparmakla meşhur Üsküdar meczuplarındandır ve onun için de bu dükkan mutlak uğrak yeridir.

Yazar,diğer bir müdavim Sükuti Dede’yle bizzat tanışmamış ancak anlatılanlar,onun değerini anlamasına yetmiştir:

”Ahmed Celaleddin Dede bir gün Sükûtî Dede’yi:”Dede sen bilirsin;söyle bana zamânın Kutb’u kimdir?”diye sıkıştırmış. Dede:”Aman Sultânım,fakîr ne bilsin?”diye kıvırtacak olsa da Ahmed Celâleddin Dede bütün celâliyle Dede’nin üzerine gitmiş. En sonunda Sükûtî Dede:”Sultânım,siz de biliyorsunuz ya,zamânın Kutb’unun karşınızda durduğunu!”demiş.” “Cinci Hoca” diye tanınan Arap Hoca da,dükkanda sık sık görünmüş renkli kişilerden biridir.

Müellifin çocukluğu ve gençliği bu insanlar arasında böylesine renkli,böylesine güzel geçmiştir. Ancak,90’lı yıllara gelindiğinde Üsküdar eskisi gibi değildir;bu dönemde Anadolu’dan pek çok göç olmuştur. Eski Üsküdarlılar,parmakla gösterilebilecek kadar azalmış;Osmanlı’nın izini taşıyan zarafet,üslup,iz’an,lisandaki incelik yavaş  yavaş tükenmeye yüz tutmuştur. Yetmiş küsur yıldır ilim,irfan ve sanat yuvası olan aktar dükkanı da artık değişime uğramıştır. Dükkanı miras alan Ali Haydar Düzgünman biraz da basında çıkan çeşitli haberler sebebiyle,aktar dükkanını kiraya vermiştir. Üsküdar’ın ve tüm İstanbul’un kültür hayatında önemli yeri olan bu dükkan kuyumcuya dönüşürken,Özemre’nin çocukluğunun Üsküdar’ı artık kendini özletmeye başlamıştır.

Son olarak,şunu söyleyebiliriz ki Üsküdarlılık, tarihi okumak;başkasının hakkını gözetmek;candan gülümsemek;terbiyeye,üsluba,namusa dikkat eden ve inancını içten yaşayan bir insan olmaktır. Bize düşen,Osmanlı’dan kalan bu mirası korumak ve yaşatmaktır.

Müellifin dediği gibi,”Üsküdar’da bugün yaşamak kolaydır,huzurludur,zevklidir,ilgi çekicidir ammâ Üsküdar’lı olmak artık babayiğidin kârı değildir.”[1]

KAYNAKÇA

Çocukluğumun Üsküdar’ını Özlüyorum,Ahmet Yüksel Özemre,Kültür Dergisi,Sayı:6,2007

Üsküdar’da Bir Attar Dükkanı,Ahmet Yüksel Özemre,Kubbealtı Neşriyatı,İstanbul,2010

[1] Özemre,Çocukluğumun Üsküdar’ını Özlüyorum,Kültür Dergisi,Sayı:6,2007

The post Bir Attar Dükkanından Üsküdar Manzaraları:Ahmet Yüksel Özemre appeared first on Sanat Duvarı.

1)Deniz

Evliya Çelebi, tarihi kaynak olarak bizzat gördükleri, halkın söylenceleri, ve Yunanlı Yanevan gibi çeşitli tarihçilerin anlatılarından yararlanmıştır. Nitekim, İstanbul ilk kurucuları ile ilgili bilgileri aktarırken, bunu açıkça belirtir.

Tarihçilerden alıntıladığı “Karadeniz, Nuh tufanı karanlık suyundan kalmış bir denizdir.” sözüyle, Karadeniz’in Akdeniz’e akıtılması olayını anlatmaya başlar. Çelebi, Kırım’dan Hazar denizine kadar olan yerin Karadeniz sularının altında olduğunu söyler. Nuh tufanının Karadeniz’de olduğunu kanıtlamak için, Kırım dolaylarında sipahi iken yengeç, midye gibi deniz canlılarıyla karşılaştığını, bu olaydan Heyhat vadisinin de bir zamanlar Karadeniz suları altında olduğunu çıkardığını Bakara Suresi’nin, “Şüphesiz ki, Allah her şeye kadirdir.” ayetiyle Allah’ın gücüne bağlar.

Evliya Çelebi, yeryüzünün şekillenmesi için, Allah’ın İskender-i Zülkarneyn’i yarattığını belirtirken, Allah’ın bir şeyin olmasını istediğinde önce sebeplerini hazırlaması şeklinde yorumlar. Çünkü, kendisine itaat etmeyen ve kendisini mahkum eden Kaydefa Ana’dan intikamını almak için, Karadeniz’in kesilmesine,Akdeniz’e akıtılmasına vesile olacaktır. Hz.Hızır bu konuda ona yardım eden ve fikir veren kişidir. Karadeniz’i Akdeniz’e karışmaya neden olarak, Hızır Aleyhisselam’ı gösterir. Hz Hızır, ab-ı hayatın ona nasip olması dolayısıyla hayattadır ve denizde görevlendirilmiştir. Binlerce delicinin gayreti üç sene sonra nihayet bulmuş. Karadeniz’in Akdeniz’e akıtılmasıyla Kaydefa’nın mülkü,sular altında kalmış ve askerlerinin hepsi suda boğulmuştur.

Evliya Çelebi, İstanbul’un üç denizinin sınırlarını çizerken, gemiciler, denizciler ve ziyaretçilerden duyduklarını aktarır:”…Azak’tan İstanbul Boğazı’na kadar Karadeniz ola. İstanbul’dan Gelibolu Boğazı’na kadar o aralık Rum denizi ola. Kilidülbahreyn ki Fatih Sultan Mehmet yapısı iki kaledir, boğazdan aşağısı Akdeniz ola.”(*)

Müellif, bu duyduklarını aktardıktan sonra kendi gözlemleriyle bulduğu enteresan bir çizgiyi gemicilere gösterir. Karadeniz’in “siyah” suyu ile Akdeniz’in “mavi-beyaz” suyu arasında kırmızı bir hat çekilmiş gibidir. Çelebi, hayretinin derecesini, mucizevi yönünü vurgulamak için “Acep Lem-Yezel işidir.” şeklinde bir tabir kullanır.

Lodos rüzgarının etkisiyle hattın rengi ve arası değişir. Evliya Çelebi,onlara bu durumu gösterdiğinde,gemiciler hayret ederler.

Hat, Karadeniz’le Akdeniz’i sadece renk yönünden değil, tat yönünden de ayırmıştır. Akdeniz tarafı, Karadeniz tarafından daha da acıdır. Bu olayı da Allah’ın bir hikmeti olarak görür.

Çelebi’ye göre, hiçbir denizin balığı, Karadeniz’in balıkları kadar lezzetli değildir. İstanbul Boğazı’ndaki balıkların lezzetini Musa sofrası olarak nitelendirir.

İstanbul Boğazı’nda iki deniz birbirine karıştığı için, bazı tarihçilerden aktardığına göre, merece’l-bahreyn dendiğini aktarır.

Denizlerle ilgili tılsımlarda ise, İstanbul’u koruyucu olarak efsanevi unsurlar bulunur. Birinci tılsım, Çatladıkapı’da bulunan tunçtan bir dev suretidir. İstanbul’a Akdeniz tarafından gelen düşman gemilerine ateş saçarak onları yakar. Dördüncü tılsım da buna benzer şekilde Akdeniz, Karadeniz ve Üsküdar’dan gelen düşman gemilerine ateş saçıp onları yakan üç başlı bir ejderdir. Bu tılsımlar, İstanbul’un düşmanlardan korunmasına sebep gösterilmiştir. İkinci ve üçüncü tılsım, zemherir gecelerinde sihirbazların nöbet tutup denizi korudukları bakır gemilerdir. Biri Akdeniz, diğeri Karadeniz’i korumakla görevlidir. Bu tılsımlar, iki  kutlu dini olay,İstanbul fethi ve Yezid’in Galata’yı fethi nedeniyle ya ganimet olarak alınmış ya da parçalanmışlardır. Çelebi’nin büyülü ve efsanevi tılsımların yıkılışını dini bir olayla sonuçlandırması, onun inanca verdiği önemi gösterir. Beşinci ve altıncı tılsımlar ise,balıklarla ilgilidir. Sarayburnu’nda üç yüz altmış deniz yaratığının şekillerinden herhangi biri, bir ses verse, o balık türündeki tüm balıklar kıyıya vurup, halkın balıklarla kış boyunca geçinmesidir. Müellif, beşinci tılsıma örnek olarak hamsi balığını verir. Altıncı tılsımda ise, tüm balıklar kıyıya vurur. Kış günlerindeki bu bolluk, anlatıya göre,denizde dalga olmadan gerçekleşir. Bu tılsımlar yine dini bir olayla, Hz.Muhammed’in doğum gecesindeki depremle yıkılırlar. Ancak, Çelebi tılsımın etkisini yok etmez, tılsımların sadece suretleri yok olur.

2)Şifalı Sular ve Anlatılar

İstanbul’daki bazı sular, şifalı kabul edilir ve halk arasında efsane olarak yerleşir. Bazı hastalıklara iyi geldiğinin inanılması, halk hekimliğinin bir uzantısı görülebilir.

Kağıthane Mesiresi’nde bulunan Levend Çiftliği deresinde çamaşır yıkanırken sabun kullanmaya bile gerek kalmadığını söylenmesi, derenin çamaşır yıkamak için de kullanıldığını gösterir. Aynı nehir içinde bulunan eğir kökü, sindirim rahatsızlıklarına iyi gelen bir bitkidir. Aynı bitki, Cendereci suyunda da yetişmektedir.

Can Kuyusu Mesiresi’ndeki bir evde bulunan su kuyusunda ise, kuyu motifini görmekteyiz. Bir eşyası kaybolan kişi, abdest alıp kuyunun kenarında iki rekat namaz kıldıktan sonra ,Fatiha’yı okuyup Hz.Yusuf’un ruhuna bağışlayarak,”Ey kuyu sahibi, Hz. Yusuf-ı sıddık aşkına olsun,benim filan akrabam yahut filan evladım veya kaybolan eşyam nice oldu?” diye bağırırsa,bir ses,sorulan kişi veya eşyaların yerini ve kimin çaldığını söyler.(*)

Hz.Yusuf’un ruhuna dua bağışlanması, kuyu motifinin bir göstergesidir. Dini bir anlatının, halkın batıl inanışlarını da etkileyeceğinin göstergesidir.

Büyük İskender’i dahi öldüren bir hastalık olan sıtmanın, o dönemde yaygın olması sebebiyle bu hastalığa iyi geldiğine inanılan birçok su vardır. Toplumu etkileyen büyük bir probleme, halkın efsanevi bir çare arayışı olarak yorumlanabilir. Eyüp Sultan Mesiresi’nde bulunan ayazması da Çelebi’nin anlattığına göre seher vakti üç kez içilirse sıtmaya iyi gelir.Merkez Efendi Ayazması da aynı hastalığa iyi gelen bir şifalı sudur. Yerin altından gelen ses üzerine Merkez Efendi ile müritlerinin yerin altını kazınca buldukları kırmızı bir sudur.

 Ayasofya ‘da bulunan sıtmaya iyi gelen Terlerdirek de efsanevi bir unsurdur. Direğin gece gündüz terleme nedeni ile ilgili türlü söylenceler vardır. Bir söylentiye göre “Temelinde define vardır.”.Diğer bir söylentiye göre, kalede yaşamasından dolayı İstanbul fethedilmesinin

gecikmesine neden olan ve Akşemsettin’in o zatın vefatından sonra fethin gerçekleşeceğini söylediği Yavedüd Sultan’ın ölümünün üzüntüsünden terlemektedir. Diğer bir söylentiye göre ise, Hz.Risalet’in ağız suyuyla kireç karıştırıldığı için rutubet etkisiyle terler.(*)Evliya Çelebi’nin aktardığına göre, Rahip Bahira’nın Hz.Muhammed ve amcasını Şam yolundan geri döndürdüğü sıralarda rahipler, Ayasofya’nın bozulan kıble tarafını tamir için, Hz.Risalet’in ağız suyuyla kireci,Mekke toprağıyla zemzemi karıştırıp Terlerdirek’in olduğu yeri tamir etmişlerdir. Böyle bir uygulamayı tavsiye eden Hz.Hızır’dır.

Peygamber motifiyle birleşmiş bir başka şifa unsuru da Hz.İsa’nın doğduğunda yıkandığı teknedir. Çelebi, Ayasofya’da bulunan teknede sakat çocuklar yıkanırsa sakatlığın iyileşeceğini söyler.

Su ile ilgili anlatılardan bir başkası da,Şemun Pınarıdır. Hz.İsa’nın havarilerinden olan Şemun’un vahşi hayvanlara su verebilmek için kazar. Fatih ve daha sonraki padişahlar hep bu sudan içmişlerdir.

Halk arasında şifalı kabul edilen sular, genelde dini motiflerle kaynaşarak seyahatnamede yer bulmuştur. Sular ya bir tarihi anlatıyla ya da dini bir motifle beraber anlamlandırılmıştır.

Sonuç olarak söyleyebiliriz ki, Evliya Çelebi’nin seyahatnamesi, İstanbul kültür tarihi ile ilgili önemli bilgiler içermekle beraber, dönemin insanına farklı bir bakış sunmaktadır. Halkın yaşayışı ve inanışlarını aktaran önemli bir eserdir.

KAYNAKÇA

Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi:İstanbul,1.Cilt-1.Kitap,Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı,Yapı Kredi Yayınları,İstanbul,2003

Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi:İstanbul,1.Cilt-2.Kitap,Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı,Yapı Kredi Yayınları,İstanbul,2003

Kinin’in Hikayesi,Kemal Hüsnü Can Başer

Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde İstanbul’un Tılsımlarının Hikaye Edilişi,Yeliz Özay,Milli Folklor dergisi

The post Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde İstanbullu’un Su İle İlgili İnanışları Ve Söylenceler appeared first on Sanat Duvarı.

Bembeyaz bir hastan odasındaydı.

Aynaya baktı.

Kafasında kablolar vardı.

Ne olduğunu anlayamadı.

Etrafına baktı.

Gözlerini kapattı.

Açtı.

Evindeydi.

Yatağına uzanmış uyuyordu.

Kalktı.

Üstünü giyindi.

Bir iki insan görmek için dışarı çıktı.

Biraz yürüdü.

Etrafındaki insanlara baktı.

Gelen geçen insanları gözlemledi.

Herkes kendi halinde gelip geçmekteydi.

Bir 5 dakika yürüdü.

Bir kafeye gitti.

Sade Türk kahvesi söyledi.

Kahve geldi.

Yavaşça yudumladı.

Yudumladıktan sonra masaya 3 Lira bıraktı.

Biraz yürüdü sokakta.

Evine döndü.

Eline bir kitap aldı.

Kitabın adı Burun’du.

Biz hepimiz Gogol’un paltosundan çıkmıştık.

Başladı şöyle bir göz gezdirmeye.

Sonra bıraktı.

Hayat boyu öğrenmeyi kendine hedef belirleyen insanların kaderinde hep bir terslik olurdu.

Her şey soluk bir resim gibiydi.

Kütüphaneye baktı.

Beş kütüphane dolusu kitap vardı.

Kitaplarına bir göz gezdirdi.

Spinoza’nın Tanrı fikri aklına geldi.

Tanrı fikrinin kendisi başlı başına var olma sebebiydi.

Gözüne 1984 kitabının çevirisi göründü.

Dil teorisine göre az kelime dağarcığı daha az düşünmeye neden olurdu.

Eline bir kitap aldı.

NLP El Kitabı’ydı.

Harry Alder ne güzel yazmıştı.

Şu sıralarda dil ile psikoloji ilişkisine kafayı takmıştı.

Neuro Linguistik üzerine çalışıyordu.

Her dönem farklı bir bilime ilgi duyar, onun üzerinde okumalar yapardı.

Ama tutunamamıştı.

Tutunmak için yaşamıyordu ki.

Tutunmak denilen şey ölü diller profesörü olmaktansa daha doğru amaçlar edinmekti kendine.

Mesnevi’de bir hikaye vardı.

Bir kayıkçıyla bir gramer alimi bir kayıkta gidiyorlarmış.

Gramer alimi Sarf ve Nahiv kitabı okudun mu demiş.

O da okumadım deyince “Ömrünün yarısı boşa geçmiş.” demiş.

Bir süre sonra kayık batmaya başlamış.

Kayıkçı, “Yüzmeyi biliyor musun?” deyince, “Ömrünün tamamı boşa geçmiş.” demiş.

Tutunamayanların sorunu tutunamamak değilken neden ölü diller profesörü olsun ki.

Eline bir kalem aldı.

Anladığınız gibi yazmaya çalıştı.

Bir şeyler karaladı.

Sonra bıraktı elinden kalemi.

Tekrar eline aldı.

Tekrar karalamaya başladı.

Elinden kalemi bıraktı sonra.

Yine eline aldı.

Karalamaya başladı.

Yine kalemi elinden bıraktı.

Odada şöyle bir dolaştı.

Tekrar yazmaya başladı.

Olmuyordu.

Yazamıyordu.

 Yatağına yattı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Bir cangıldaydı.

Etrafta türlü türlü ağaçlar, goriller keçiler vardı.

Gözlerini kapadı.

Burnuna bir yanık kokusu geldi.

Muhtemelen yan komşunun patlamış mısır pişirmesinden dolayı burnuna geldiğini düşündü.

Gözlerini açtı.

Odasındaydı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Yeniden ormandaydı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Odasındaydı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Ormana dönmüştü.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Odasındaydı.

Yazma konusunda iyi olduğunu düşünüyordu.

Ancak, daha önce hiç kitap yayımlamamıştı.

Öyküleri dergilerde yayımlanıyordu.

Kitap için çalışmalara girişmişti.

Ancak onda da tutunamamıştı.

Yaptığı ne varsa silikti.

Solgun bir fotoğraf gibi görünüyordu etrafındaki insanlara göre.

Bir yanık mısra gibiydi sözleri.

Her şey kötü değildi.

Ancak tutunamamışlık psikolojisine kendini iyice kaptırmıştı.

Bunalan gönlü ile bunalan aklı arasında kalıyordu.

Her şey silikti ona göre.

Gözlerini kapadı açtı.

Bir hastane odasında, sedyede yatıyordu.

Kalktı.

Aynaya baktı.

Üstünde ameliyat için giydirilen kıyafet ve başında kablolar vardı.

Tekrar yattı.

Ne olduğunu anlamaya çalıştı.

Bir süre bekledi sedyede.

Ayna aslında camdan bir bölmeydi.

Ardında iki doktor, deney için çalışıyorlardı.

Onun uyandığını gördüler.

Hemen yanına gidip uyuşturucu iğneyle uyuşturdular.

Hasta titredi bir an.

Sonra kendini bıraktı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Masada oturmuş elinde kalemiyle duruyordu.

Bir şeyler karalamaya çalışıyordu.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Sedyede hareketsiz şekilde yatıyordu.

Hiçbir hareket edemiyordu.

Çabaladı hareket etmek için.

Olmadı.

Gözleri kanlanmıştı.

Hareket etmek için kendini zorladı.

Olmadı.

Çırpındı.

Denedi.

Olmadı.

Kalbi sıkışmaya başladı.

Ih’ladı.

Olmadı.

Hareketsiz öylece yatıyordu.

Doktorlar geldiler.

Tansiyonuna baktılar.

Yüksekti.

“Tamamdır.”

Ses, tamamen o duyduğu iç sesle aynıydı.

Hareket edemiyordu.

Zorladı.

Çırpındı.

Olmadı.

“Şimdi gözlerini kapat.”

Gözlerini kapattı.

Açtı.

Odadaydı.

Yazmaya çalışıyordu.

Karaladı karaladı olmadı.

Üzerinden terler boşandı.

Elleri ter içindeydi.

Gözlerini tekrar kapadı.

Açtı.

Hastane odasına geri dönmüştü.

Ama hareket edemiyordu.

Gözlerini kapattı.

Açtı.

Masada oturuyor, yazmakla uğraşıyor yazamıyordu.

Gözlerini kapattı.

Açtı.

Hastane odasında sedyede yatıyordu.

Anladı.

Her şey birer beyninin kurgusuydu.

Konuştuğu ise doktordu.

Hareket etmeye çalıştı.

Olmadı.

Direndi.

Olmadı.

Derin bir iç çekti.

Buradan kurtulmalıydı.

Direndi.

Hareket edemedi.

Çırpındı.

Olmadı.

Doktorlar tekrar geldiler.

“İğne de işe yaramadı. Ne yapacağız?”

Bekleyelim.

Adam, çırpındı.

Direndi.

Ayağını bir hareket ettirdi.

Bir daha…

Bir daha…

Bekledi.

Doktorlardan biri –iç sesin sahibi- odaya tekrar geldiler kontrol için.

Birden hareket etti.

Ayağa kalktı.

Doktorun elindeki iğneyi kaptığı gibi boynuna batırdı.

Doktor direndi.

Adam onu zorladı.

Doktor hareketsiz yatmaya başladı.

Kapıdan çıkarken önlüğü üzerine giydi.

Kimse böylelikle onu tanımamıştı.

Binadan ayrılırken gülümsüyordu.

Hiçbir sorun olmadığına inandırmıştı herkesi.

Çıkarken herkese selam verdi.

Gülümsedi.

Mutluydu.

Gözlerini kapattı.

Açtı.

Hiçbir değişim yoktu.

Kendini çok mutlu hissetti.

Bir taksiye binip oradan uzaklaştı.

Taksiciye bir otele gitmesini söyledi.

Otelde indi.

Vakit, gece olmaktaydı.

Otelde indi.

Parayı taksiciye verdi.

Otele doğru yürüyordu.

Gülümsüyordu.

Bir oda kiraladı.

Odaya gitti.

Yattı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Artık bir değişim yoktu.

Mutlu bir şekilde uykuya daldı.

Masalımız da burada devam etti.

Yazdıklarını postayla bir yayınevine gönderdi.

The post Portre 5. Bölüm appeared first on Sanat Duvarı.

Bir rüzgar esti.

Bir yaprak düştü önüme.

Onu sürükledi rüzgar.

Eşsiz bir sonbahar tınısıydı Vivaldi.

Sen bir topraksın, bense güneş…

Kalbimden düşen bir damla yaş yok…

Hava güzel, sen güzelsin.

Dünya gülücüklerini taşı kalbinde…

Bir umut…

Bir sensizlik müziği çalar ya uzaklardan…

Hani etekleri zil çalar ya bir annenin…

Bilinmez diyarlara yelken açar ya bir gemi.

Bir küçük yaprağın öyküsünde gizli…

Senin özleminde olan bir masumun titreyişi.

The post Yaprak appeared first on Sanat Duvarı.

Aradığı ne varsa silinmişti.

HİÇ’liğini YOK’ladı.

Bu sözler dökülmüştü ağzından Gülümse Hayata’yı okurken.

Müziğin kulağında tınlamasını dinlerken…

HİÇ YOK’tu.

Kendisi bir HİÇ’ti.

Bir yazardı belki.

Bir şair uçurumun kenarında…

Ama HİÇ’ti.

Yolun sonuna gelmişti.

Kanatlarını açtı kuşlar.

Özgürlüğünü hissetti.

Sessizlik zamanında açar çiçekler.

En kuytu yerlerde açar zambak.

Sen bilmezsin ey toprak!

Karanlığın aydınlığında yanar bir mum…

En karanlık yerleri seçer özlemim.

Sensindir karanlığında izinde çağlan ırmak.

Sensindir duygulanım ateşinde yanan ocak.

Bir kalem gibidir sesim bu ormanda.

Bir taze gül yahut diken gibidir en dingin denizin dalgalarında.

Bir yağmur tanesi düşer ya alnıma.

Bilmezsin ne ağlar ne söyler dudaklarım…

Allah’ın yarattığı her şeyi kabul eder gönül.

Rabb’imdir gücü yeter her karanlığa.

Bir kıvılcım gibidir yürekleri yakar ateş.

О ateşi söndürmeye yeter bir keşmekeş.

Benim arzumdur ey özgürlük sen duy sesimi!

Bir namaz vakti çöker bedenim yerlere.

Ağlar yanar yakılır kimse bilmez sebebi aşikar.

Uzattım ellerimi gel artık bu diyara!

Zindanlara giren bir yılan gibidir esaret…

Sevmez ama katlanır bu yürek.

Bir aşüfte gibidir bu diyarda esaret.

Mahbubuna özenir de kavuşmak diler özgürlüğe.

Gerçek özgürlük О(C.C.)’ya yalvarmakta gizli.

Yerim yurdum yok, bense bir HİÇ!

Sen özlediğim yegane Varlık Yaratan,

Bense bir HİÇ-ender-HİÇ!

Bir yolun başında bekler seni bu yürek.

Allah der, yoluna devam olsa da tek.

The post Esaret appeared first on Sanat Duvarı.

“Biz ise ahlak meselesinin kalbine sorumluluk kavramını koyuyoruz. Sorumluluk kendimizi korumaya yarayan kuvvettir. Bir hareket sebebi değildir.

Bir sorumluluk anlayışının kaynağı şuurdadır. Yani insan kendi ahlaki sorumluluğunun bilincinde olmalıdır. Bizim sorumluluğumuz evrensel olmaya can atan şuurun tabiatından ayrılmaz. Bu evrensel sorumluluk ruhi hayatımızı teşkil eden bir inanç hayatı içerisinde ortaya çıkmaktadır.

Sorumluluk düşünme faaliyetini doğurur ve insan düşündükçe yapacağı hareket karşısında kendini daha sorumlu hisseder.  Ancak şu da vardır, sorumluluğumuz nedir? Bunun bilincinde ve şuurunda olmalı insan. Doğru ve yanlışı ayırt edebilmeli. Sorumluluğunu doğru belirleyebilmeli.

О halde kaynağı itibariyle düşünce hayatı ahlaki hayattan doğmuştur.

Ahlak; içgüdü, menfaat, sempati, saadet, iyilik ve vazifenin de üstünde yer alır. Hayatın bütün kuvvetleri hareket edenin içinde ve dışındaki bu çarpışmaya sarf edildiği ölçüde ahlaklıdır.

Nurettin Topçu, çarpışmanın sonunda insan kainatı dolduran hayalleri küçümseme noktasına ulaşır ve kendisini kainattan daha büyük hisseder der, İsyan Ahlakı kitabında. Kendisinin ve Sonsuz’a yani Allah’a uzanan hareketinin dışında var olan her şey artık hayalden ibarettir. Benlik böylelikle kemale erer. Birliğin yolu üzerine çıkan her engele karşı koyar.

Bu yazımda felsefi bir eser olan Nuretttin Topçu’nun İsyan Ahlakı adlı kitabından özetleyerek yararlandım.

The post Nurettin Topçu’ya Göre Ahlâk appeared first on Sanat Duvarı.

Sanat, yapıtın duygulanım derecesini artıran ve zihin dünyamıza yön veren bir boyutta olması hasebiyle sanatçı, düşünce dünyamıza yön verir.

Aynı zamanda sanat, estetik kaygıyla sunulmuş yani felsefeyle özdeşleşmiş kazanımdır.

Sanata değer veren insanlar hayatın farklı manalarından yaklaşarak bizim zihin yapımızı etkiler ve ruh dünyamızı şekillendirirler.

Sadece hayat yoktur sanatın içerisinde.

Kurgu olan her şeyi de içeriğinde barındırır ve bizi etkiler.

Sanat, bir tablonun, şarkının, kitabın hatta bir tiyatro oyununun bize kazandırdıkları arasında yaşanmışlık da mevcuttur.

Yani, bir sanat eserini izleyerek kazanımlar elde edebiliriz.

Bir dili nasıl ki audiolinguistik metotla dinleyerek öğrenebilirsek bir sanat eseri olan şarkıyı dinleyerek dil edinimi sağlanabilir.

Bu insan beynini sürekli etkilemez.

Sadece öğrenilir.

Dil edinimi bir kazanımdır.

Yani beyin dediğimiz olayda şekillenen dil unutulmaz.

Ancak her kazanılan dil bizim zeka düzeyimizi geliştirir.

Kültür edinimi sağlanır.

Sanat bu dillerden biridir.

Sanat eseri olan edebiyat ürünleri aslında birer dil yapıtıdır.

Dili kazanan insan kültür edinimi elde etmiş olur ve o düşünceye sahip insanların düşünce dünyasını öğrenir.

Yani bir çeşit kültür edinimidir bu.

Önceden kazanılan dil de unutulmaz.

Dil için nankör derler ancak dil edinimi sağlandıktan sonra dil unutulmaz.

 Bir dili öğrenmek için 1 yıl yeterli bir süredir.

Genellikle hazırlık sınıfları 1 yıl sürer.

Orada ezberlenen kelimeler beyinde yer eder ancak normal konuşma şeklini bozmaz.

Hatta bilingual olanlar yani çift dilliler farklı ve daha büyük pencereden bakabilirler hayata.

Aynı zamanda, beyin yapıları da farklıdır.

Farklı düşünce ve zihin yapılarını anlayabilirler.

Yani bir dil edinimi farklı frekanstan insanın duygu dünyasını öğrenmemize neden olur ve onların duygu dünyasına inmemize yardımcı olur.

Açıkça söylemek gerekirse, audio linguistik metotta bir dil sürekli dinleyeren kazanılır ama gerektiğinde kullanılır.

Sanat dili de böyledir.

Dil edinimi kazanılır ve gerektiğinde kullanılır.

Yani, dil aynı zamanda sanat dili, beynin daha gelişmesini sağlar ve faydalıdır.

The post Sanat Dilini Öğrenmek appeared first on Sanat Duvarı.

 Müslümanlar tarafından “Kıpçak”, Avrupalılar tarafından “Kuman” diye adlandırılan kavimler birliği, sonradan birleşen iki ayrı Türk kavmidir. Türkçe yazılı kaynaklarda Kıpçak adına ilk defa 750 yılında Uygur İl İtmiş Bilge Kagan’ınŞine-Usu adlı kitabında görmekteyiz. Kumanlar 1017’de Karahıtayların zorlaması ile batıya doğru göç ederek 1050’de Doğu Avrupa’ya yerleşmiş bulunuyorlardı. Buradaki varlıklarını 1103 yılındaki Rus yenilgisine kadar sürdürdüler ve bu tarihten sonra yerlerini doğudan gelen Kıpçaklar’a terk ettiler. Böylece buraya gelen Türk boyları Kıpçak adı altında birleşti. Kuman ve Kıpçak adı da aynı halk için kullanılmaya başlandı. (ÖZKAN: 2009)

     Kıpçaklar, yaklaşık iki yüzyıl boyunca büyük bir devlet kuramamalarına rağmen Kafkaslar, Bizans ve Karadeniz’in kuzeyinde etkili olmuşlardır. Tıpkı Peçenekler gibi Rusların Karadeniz’e inmelerine kesin olarak engel olmuşlar, Kıpçak bozkırlarını Türkleştirmişlerdir.(AKAR:2005)

Ali Fehmi Karamanlıoğlu’na göre Oğuzların İran üzerinden batıya göçü gibi, Peçeneklerden sonra Kumanlar da Hazar ve Karadeniz’in kuzeyinden batıya göçe devam ettiler. Kumanları Kıpçakların takip ve takviye etmelerine rağmen, bir bakıma ana yurtla irtibat devam ettiği halde, kuzeyde İran ve Anadolu’dakilere benzer kalıcı Türk devletleri kurulamadı. Bunda büyük ölçüde coğrafya ve iklim şartlarının etkisi şartlarının etkisi olduğu söylenebilir. Anadolu, İran ve civarı nispeten derli toplu, şartları bakımından daha uygun ve en önemlisi daha önce de kurulmuş şehirleri ve yerleşik hayatı olan bir çevre idi. Bu bakımdan Oğuzların bu topraklara yerleşmesi daha kolay olmuştur. Buna mukabil sonradan “deşt-i kıpçak” (Kıpçak bozkırları) denilen çok geniş ve zor iklim şartlarına uyum sağlamaları kolay olmadı. Ukrayna, Macaristan, hatta Polonya içlerine yayılanlar Kumanya gibi yer isimleri kazandırdılar. Kıpçaklardan bugüne kalan toplama dil malzemesi Codex Cumanicus’ta Altın Orda devletinde yerleşik hayata geçildiği belirtilmektedir. (KARAMANLIOĞLU: 1994)

     Yerleşik bir devlet ve medeniyet kuramayan Kıpçaklar’dan kalma tek eser, iki yabancı millete mensup şahıs tertip edilen ve sonradan bir araya getirilen Codex Cumanicus’tur.(ÖZKAN:2009)

     Altınordu sahasındaki eski mahalli lehççeler arasında şüphesiz en mühim olanı Kıpçak-Kuman lehçesi, XIV. Yüzyılın ilk senelerine ait “Codex Cumanicus: Kuman Mecmuası” adlı mühim eser sayesinde, oldukça etraflı surette nlaşılabilmiştir. Daha Moğol istilasından evvel Hrsitiyanlık te’sirlerine ma’ruz kalmış olan Kıpçak-Kumanlar arasında Moğol istilasından sonra da “Fransisken” rahipleri tarafından Katolik propagandasına tam bir faaliyetle devam edildiği, bu eserden çıkarılabilir. İbn Battuta’nın Kırım’da ve Saray şehrinde gördüğünü bildirdiğini Hristiyan Kıpçaklar, bu propagandanın canlı delilleridir. Kısmen Ceneveli ve Venedikli, kısmen de Alman misyonerler tarafından tertip edilmiş olan bu eski mecmuanın, vaktiyle, zannolunduğu gibi “Karadeniz İtalyan ticaret merkezlerindeki tacirlere münasebette bulundukları halkın lisanını öğretmek” Mecmuanın büyük bir kısmını teşkil eden “Latince-Farsça-Kumanca” mevzulara ait bulunuyor; 2500 kadar kelimeyi ihtiva eden bu mühim lügatçeden sonra, Kuman diline ait bazı sarf ve nahiv (gramer) bilgileri, İncil’den tercümeler, bazı Katolik ilahilerinin Türkçe tercümeleri, şüphesiz Kumanlara ait birtakım darbımeseller ve bilmeceler vardır. Latin harfleriyle tespit edilmiş olan bu lisani maddelerden “savtiyat: fonetik” bakımından istifade çok münkül ise de “bünyeviyat: morfoloji” yani gramer şekilleri ve “lügat” bakımından eser pek kıymetlidir. Meşhur “Petrarca: Petrark” tarafından Venedik Cumhuriyetine hediye edilmiş kitaplar arasında bulunan bu mecmua, bugün Venedik’te “St. Marcus” kütüphanesinde bulunmaktadır. (KÖPRÜLÜ: 2004)

     XIII.-XVII. Yüzyıl Kıpçakçasının üç diyalekti vardır:

1. Kuman Kıpçakçası
2. Memluk Kıpçakçası
3. Ermeni Kıpçakçası

     İlkin 1828’de müsteşrik Klaproth’un dikkatini çekerek 1880’de Kont Geza Kuun tarafından neşrolunan tarafından neşrolunan bu eser hakkında Teza, Blau, Zaleman ve bilhassa Radloff ve Bang birçok tetkikte bulunmuştur. Radloff buradaki lehçenin yani Kıpçakça’nın batı Türk lehçelerinden olduğunu iddia ettiği halde, Bang aksine onu doğu lehçelerine bağlamak fikrinde fikrinde bulunuyor. Biz, yukarıda Kıpçak lehçesinden bahsederken söylediğimiz gibi yalnız lisani değil tarihi ve etnolojik sebeplerle de Radloff’un faraziyesini tercih etmekteyiz. XIII. Yüzyılda Güney Rusya bozkırlarında yaşayan Kıpçaklar’ın lisanını ve halk edebiyatını gözteren bu eserde, mücerred mefhumlara ait epey çok Arap ve Acem kelimelerinden başka Hazarlar’dan alınmış ve Musevilik tesirerini gösteren az rastlanan bazı kelimeler, hatta Ortodoks Rus şehirlilerinden alınma birtakım isimler de vardır. Bu mecmuayı vücuda getiren misyonerler, Müslüman Türkler arasında esasen mevcut ve yaygın olan Arap ve Acem kelimelerini aldıklarından, burada onlara bol miktarda rastlanmaktadır. Rastlanmaktadır. Bu devre ait eski batı kaynaklarına göree, kanlı cenkleri takip edilen takip eden akşamlarda Kıpçak hanları ile “Batur: Bahadur”lar toplanırlar, şölen kurarlar, ozanlar ellerinde kopuzlarıyla eski ve yeni cenk destanları terennüm ederlerdi. Bu bakımdan, daha Moğol istilasından evvel zengin bir halk edebiyatına malik olduğunu bildiğimiz Kıpçak, Kumanlar’dan bize ancak ancak “Codex”de zapt edilmiş bazı darbımeseller ve bilmeceler kalmıştır. (KÖPRÜLÜ: 2004)

      Codex Cumanicus bir taraftan Türk bilinmeyen yabancılara Türkçe öğretmeye, diğer taraftan Kıpçaklar arasında Hristiyanlığı yönelik olarak hazırlanmış bir el kitabı niteliği taşımaktadır.

     Codex Cumanicus’un dil özellikleri şöyledir:

1. /d/>/y/ değişmesi: adır- “ayırmak”, edgü “iyi”>eygi, kadgu “kaygı”>kaygı, küdegü “güvey”>küyöv, tıd- “engel olmak” >tıy, yıd- “korkmak”>yayı- vb.
2. {Г{ düşmesi: adıġ “ayı”>ayu, arıġ “temiz”> arı, bodaġ “boya”>boya, tatıġlıġ “tatlı”, çerig “asker, ordu”>çeri, ölüg “ölü>ölü, tirig>diri>tiri vb.
3. /ıġ/>ov,uv,u/,/ig/>/öv,üv,ü/ deüişmesi: açıġ “acı , ıstırap” açuv, arıġ “temiz”>arov, aruv, satıġ “satış”>satov, tatıġ “tad”>tatov, bitig”yazı”>bitü, tirig “hayat” >tiröv vb.
4. /agu/>/av, ov, uv/ ve /egü//öv, üv/ değişmesi: buzaġu “buzağı”>buzav, buzov, yapıg “örtü”>yabov, küdegü “güvey”>küyöv vb.
5. /ķ/>/ħ/ değişmesi: ıdauk eb>yih öv “kilise”, yakşı ⋲yaħşı, ak-⋲, aħ-, ogşa-⋲oħşa- “benzemek”
6. İlgi durumu –nıŋ/-niŋ,-nıg/-nig, yükleme durumu –nı/-ni çıkma durumu durumu da –dan/-den eki ile kurulur. (TEKİN: 2014)

     Karadeniz’in kuzeyindeki Kıpçak (Kuman) Türklerinden İtalyanlar ve Almanlar tarafından 14. Yüzyılda derlenmiş iki bölümlük bir eserdir. Yazı dilini değil, О zamanki Kıpçakların konuşma dilini, ağızlarını yansıtır. İtalyan bölümü 55 yapraktır (110 sahife) ve iki sözlük lisetsinden oluşur. Sözlükler, Latince-Farsça,Kıpçakçadır. İlk liste alfabetik, ikinci liste tematiktir (konulara göre). İtalyan bölümünde bazı gramer kuralları da verilmiştir. Alman bölümü 27 yapraktır (54 sahife). İki karışık sözlük listesi ve bazı metinlerden oluşur. Birinci liste Kıpçakça-Almanca, ikinci liste Kıpçakça-Latince sözlüktür.  Metinler İncil’den parçalar, ilahiler, bilmece ve atasözlerinden oluşur. Metinlerin Latince tercümeleri de verilmiştir.

     İtalyan ve Alman bölümlerinin imla sistemleri birbirinden farklıdır. Alman bölümü Gotik Gotik harfleriyle yazılmıştır ve kendi içinde imla tutarlılığı yoktur.

     Codex Cumanicus’un dili Tatarçe, Tatar til olarak geçer. Bu sebeplerle eski bir Tatar ağzı olarak değerlendirmek yerindedir.

Codex Cumanicus ilk olarak 1880’de Budapeşte’de Kont Geza Kuun tarafından yayımlandı. 1884’te Radloff, 1911-1919 arasında Bang, 1929 1929 T. Kowalski eserin dili üzerinde durdular. Eserin üzerindeki en geniş çalışma Annemarie von Gabain’e aittir: Fundamenta Ы’dedir ve Mehmet Akalın  Tarihi Türk Şiveleri olarak Türkçeye çevirmiştir. (ERCİLASUN:2011)

İlgi ekinin gelişimi şu şekildedir:

Etü. İlgi hali +nıŋ, CC nıŋ~+nıġ Tat. nıŋ~+nın

Eski Türkçede ilgi hali düz ünlülü ve ŋ’li keilleri kullanılırken Codex Cumanicus’ta düz ünlülü ŋ’li ve ġ’li şekilleri karşımıza çıkarken,  Kırım Tatar Türkçesinde ise ŋ’li ve n’li şekilleri kullanılmaktadır.

     Bu çalışmamızda, Codex Cumanicus’taki parçalarda ilgi ekinin durumu değerlendirilecektir. İsim Tamlamaları tespit edilerek incelenecektir. Daha sonra Kırım Tatar Türkçesinden örnekler verilecektir.

    İsim tamlamaları şu şekildedir:

4 Vaaz Parçası 59a/8-12

592/8-12

menim sözim

talaşman sözin

yékning tuzakına

6 Bilmeceler 60a/1-60b/40

2 köne suvun

5. sırma tonum

6 küymeŋ ağızı

8 kömiş bırgı

8altın bırgı

10altın başlı

12 kaçkar müzi

12 tege müzi

17 tav üstünde

18 taş araba

20 sıyır sırt

20 koy koŋaçı

24 bagır çanak

41 altın tovram

44 sete tübü

9 Meleğin Çobana Mesih’i Müjdelemesi 61b/1-11

teŋerniŋ yarlıkı

13 İsa Mesih ve azizlerden alıntılarla Tanrı Sevgisi 61b/12-21

kristusnuŋ tanıkı

anıŋ buyruħın

seniŋ köŋlüŋni

seniŋ köŋlüŋ

senin tirikiŋ

seninŋ

senin sagınçıŋ

teŋeri katı

16 Azizlerden Günahları İtiraf ve Tövbe Çağrısı 62b/25-63a/25

kensi ağızı

öz yazuħın

kénsi yazukın

teŋeri öŋünde

kénsi yazuhın

kénsi yazuħın

kénsi yazuhın

séniŋ canıŋa

sénin agrħın

séniŋ yazuħın

17 Havari Paulus’un Ekmek-Şarap Ayini ile İlgili Vaaz 63a/26-35

kensi agızına

18 Kutsal Cuma Günü Vaazı63a/36-63b/26

kristusnuŋ kınların dağın ölümün

dagı yaŋagına

20 Melekten Meryem’e Sesleniş 63b/33-35

séniŋ köksüŋde

On Emir 66b/1-10

teŋrinin atı

26. Sözler В 66b/1-22

öz özümden

27 Ave Maria: Selam cennetin kapısı 69a/1-72b/10

1 tirilikniŋ agaçı

1 bagrımıznıŋ tımarı

8 kökni yérni yarattaçı

8 barçalarnı ékerksindeçi

9 ölümniŋ kabakından

11 kimniŋ sözlemeki

12 kümişniŋ avazı

12 kimniŋ tuvganı

12 közimizniŋ yarığı

14 kimniŋ termesinde

15 kimiŋ mireti

15 sövmekliginin tuzağı

16 kimniŋ tili

18 kimniŋ kertegi

19 kimniŋ kurbanını

20 ħanlık daşını

22 yesus kristusnıŋ boyını

26 cehannıŋ téŋizine

27 kimniŋ kovatı

28 üniŋ organanı

28 anıŋ anası

30 yüz yarkınında

31 anıŋ sözi

31 ten işisiz

35 aş tınnı

36 uruħlarŋ

36 tın aşını

39 kristus anasına

39 töreniŋ tügeli

40 öz öz aŋında

42 yarıħnıŋ anası

44 ħatunlarnıŋ  daş

45 kérmen menü ħannıŋ

47 yarılgamaknıŋ anası

48 kimniŋ sözlegeni

48 gönüldeki sagınçı

50 kiminiŋ totakları

50 tın azıħı

50 teŋri sözi

51 ave er

51 zeytin ağaçga

53 öz bavursakın

55 könülük avalı

55 oguluŋ öçin

56 méŋi ħannıŋ ovlı

56 méni ısraelniŋ teŋrisi

57 kimniŋ ogulı

57 kimniŋ yarıħı

58 yéri arılarnıŋ

59 teŋri sözi

62 arılarnıŋ kovançı friştelerniŋ

64 hava sıgıtın

65 tavlarnıŋ tavı

65 taş tavga

66 öz öziŋ

70 kimniŋ oŋ kolını

71 kökniŋ körki

71 dünyeniŋ  tireki

71 ölümniŋ müzin

72 algış yeri

73 emiŋç yéri

73 é yüzüni

73 sion kögisiŋ

74 béy ténrini

74 méŋü yıllarnı

75 ave téŋrinin kaznası

76 ave yesusnıŋ anasına

28 İlahi İsa Bizim Kurtarıcımız  72b/11-73a/5

1 söyüşliħniŋ tutturukımız

3 tamu kabakını

29 İlahi: İsa Bizim Kurtarıcımız 72b/11/73a/5

2 öz özeninden

4 er yazuħı

6 dünya yazuħın

30 Bir Cümle

teŋrisi toprak

31 İlahi: Azizlerin umudu

arıħlarnıŋ küsençi

tuşman yékni

32 İlahi: Kralın Nişanları Çıksın 74a:1-16

hannıŋ alamları

ħannıŋ kanı çiçekleri

anıŋ yemişi

8 haç öze

33 İznik-İstanbul İman Açıklaması  74b:1-19

teŋrinin yalnuz tuvgan ovlı

hanlıħınıŋ uçu

yazıklarnıŋ boşatmagına

kopmaklıkın dagı

34 Notalı İlahi: Hatırlasam Mübarek Kanını

2 kök ħanı

11 kökniŋ nurı

11 öz yartımın

11 kértek éşikini

37 İsa Mesih’in Tekrar Dirileceğine Dair Vaaz

uçmaknıŋ tınçına

     Sonuç olarak, ilgi eki Kıpçak Türkçesinin bir özelliği olarak –nıŋ, -ıŋ şeklinde kullanımlar mevcuttur. Eser üzerinde yapılacak daha detaylı çalışmalar, Kıpçak Türkçesinin özelliklerini incelememizde bize büyük yarar sağlayacaktır.

KAYNAKÇA

ARGUNŞAH, Mustafa, GÜNER, Galip, Codex Cumanicus, Kesit Yayınları, İstanbul, 2015

ÖZKAN, Mustafa, Türk Dilinin Gelişme Alanları ve Eski Anadolu Türkçesi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2009

AKAR, Ali, Türk Dili Tarihi, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2005

TEKİN, Talat, ÖLMEZ, Mehmet, Türk Dilleri, Bilgesu Yayıncılık, Ankara, 2014

ERCİLASUN, Ahmet Bican, Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara, 2011

AKALIN, Mehmet,  Tarihi Türk Şiveleri, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara, 1079

KÖPRÜLÜ, M. Fuat, Türk Edebiyatı Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara, 2004

KARAMANLIOĞLU, Ali Fehmi, Türk Dili Nereden Geliyor Nereye Gidiyor, Beşir Kitabevi, İstanbul, 2007

ECKMANN, Janos, Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçesi Üzerine araştırmalar, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2011

KÖSOĞLU, Nevzat, Türk Dünyası Tarihi ve Türk Medeniyeti Üzerine Düşünceler Tarihin Türk Asırları 2, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2012

KÖSOĞLU, Nevzat, Türk Dünyası Tarihi ve Türk Medeniyeti Üzerine Düşünceler Kültür, Tarih ve Türk Tarihi, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2012

The post Codex Cumanicus’ta İlgi Ekinin Durumu Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

Aradığı her şey bir anda silindi.

Ne yapıyordu?

Ne düşünüyordu?

Ne yapacaktı?

Aradığı her silikti.

Bir anlık düşünceyle kendi zihninde bir mekan arıyordu.

Artık evinde değildi.

Adeta başka bir alemdeydi.

Tüm görüntüler silindi.

Her yer silikti.

Bembeyaz bir evrendeydi.

Etrafına baktı.

Usulca iki elini de çenesine dayadı.

Zaman-mekan kavramı silinmişti.

Nerdeydi?

Bir kara deliğinin beyazlığına kapılmıştı sanki.

Koşmak istedi.

Kaçmak istedi.

Yapamadı.

Neredeydi?

Bilmiyordu.

Beyazlığın körlüğüne kapılmıştı.

Her yer bembeyazdı.

Sadece kendi ellerini, gövdesini ve ayaklarını görüyodu.

Elini başının üstüne koydu.

Bir siliklik söz konusuydu.

 “Olamaz.”

Olabilir.

“Neredeyim ben?”

Kendi zihnindesin.

“Ne yapıyorum?”

Ne mi yapıyorsun?

Yeni bir hayata başladın.

Bildiğin tüm bilgiler silindi.

“Ne yapmalıyım?”

Kendine bir yol çizmelisin.

Yepyeni bir yol.

“Dilimi nasıl anlıyorsun?”

Unutma, ben senin zihnindeyim.

“Sen kimsin?”

Senin nöronlarının bağlantısını kuran beynindeyim.

“Ne yapmak istiyorsun?”

Sana yol göstermek istiyorum.

Ellerine baktı.

Ayaklarına baktı.

Bir anlam bulmaya çalıştı.

Etrafına baktı.

Anlayamadı.

Gözlerini kapattı.

Bir anda gözlerini açtı.

Odada ayakta ve dik vaziyette duruyordu.

Ne olduğunu anlayamamıştı.

Kahvaltısını yapma üzere mutfağa girdi.

Bir adet mısır gevreği paketini aldı, kaseye doldurdu.

Üzerine süt döktü.

Kaşıklamaya başladı.

Aklı hala olduğuyla alakalı sorular sormaktaydı.

Ne olmuştu?

Aklında deli sorular vardı.

Neden olmuştu?

Mısır gevreğini yerken boşluğa dalmıştı gözleri.

Aklında deli sorular.

“Ne oldu bana?”

“Neden böyle oldu?”

Pencere açıktı.

Ara ara çarpıyor, onu hafif korkutuyordu.

Dışarıdan bir araba geçti.

Sesi kulağına geliyor, ancak hala ne olduğu konusunda ne yapacağını bilemiyordu.

“Ne oldu bana?”

Sadece bir anlık oldu.

Düşüncelerinin içine girdin.

Sadece sen ve beynin…

“Neden oldu?”

Neden olduğunu çok iyi biliyorsun.

Sen ve düşüncelerin ayrılmaz ikili.

Beyninin nöronları seni zihnine sürükledi.

“Nasıl oluyor bu?”

Bu soruyu bana sorma.

Gözlerini kapattı.

Bir karanlık odadaydı.

Hiçbir şey gözükmüyordu.

Gözlerini açtı.

Her yer bembeyazdı.

Tekrar gözlerini kapattı.

Açtı.

Mısır gevreği önünde duruyordu.

Tekrar gözlerini kapadı.

Açtı.

Her yer bembeyazdı ve tek o vardı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Mısır gevreği yine önündeydi.

Gevreği yemeye koyuldu.

Kaşıkladı kaşıkladı.

Yıkamak üzere lavaboya yöneldi.

Kaseyi ve kaşığı yıkadı.

Bulaşıklığa koydu.

Dışarı çıkmaya yeltendi.

Üzerini giyindi.

Bir kafeye doğru yürüdü.

Bir masaya oturdu.

“Bir çay lütfen.”

Çayı geldi.

İçti.

1 lirayı masaya koyup, oradan ayrıldı.

Bir minibüse bindi.

Kartını basıp minibüste bir koltuğa oturdu.

Son durağa kadar minibüste oturdu.

Sonra indi ve tekrar binmek üzere minibüsün kart bölümüne kartını bastı.

Bir koltuğa oturdu.

Evinin durağında indi.

Evine doğru yürümeye başladı.

Karar değiştirip tekrar kafeye gitti.

“Bir çay lütfen.” dedi.

Çayını yavaşça yudumladı.

Bitirdikten sonra kaktı.

Evine doğru yürüdü.

Kapının kilidini açtı.

Faturaları için posta kutusuna baktı.

Boştu.

İçeri girdi.

Eline bir kağıt ve kalem aldı.

Yazmak için direndi.

Ancak yazamadı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Her yer yine bembeyazdı.

Kapadı.

Açtı.

Önünde beyaz bir kağıt ve sempozyumdan hediye edilen bir kalem vardı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Her yer yine bembeyazdı.

“Bu neden oluyor?”

 “Evet.”

Zihnin seni ele veriyor.

Düşünce mahkumusun sen.

“Mahkum mu?”

Düşünüyorsun.

Düşünmek ancak delilerde olur.

Yazarsan bu roman bitecek.

O halde yazma.

“Tamam.”

Televizyonu açtı.

Hafta sonu dolayısıyla magazin programları göze çarpıyordu.

Canı sıkıldı.

Televizyonu kapadı.

Jane Austen neden yazmayı seçti diye düşündü.

Yazmalıydı.

Bu onun kaderiydi.

Peki o neden yazamıyordu?

Entelektüel kimliğiyle insanlar arasında göz dolduruyordu.

Ancak, iki yıldır yazamıyordu.

Yazsaydı, kurtulacaktı belki de bu girdaptan.

Dışarıda apartman inşaatı işçilerinin sesi duyuluyordu.

Belki de o da çalışmalıydı.

Ölen babası için ödenen maaş geçiniyordu.

Yazdığı kitapların parası ona yetmiyordu.

Ancak umutluydu.

Yazacaktı.

Yazmalıydı.

Yazsa rahatlayacaktı.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Her yer bembeyazdı.

Yürümeye karar verdi.

Yürüdü.

Sol tarafında annesini gördü.

Annesi gözleme yapıyor, o ise altı yaşındaki haliyle oyun oynuyordu.

Yürümeye devam etti.

Sol yanına baktı.

Babası onu omzuna almış gezdiriyordu.

Yürümeye devam etti.

İlk üniversiteye başladığı anı gördü.

Yürümeye devam etti.

Mezun olduğu günü gördü karşısında.

Yüzünde bir gülümseme belirdi.

Yürümeye devam etti.

Yüksek lisansı bitirdiği günü gördü.

Gülümsedi.

Yürümeye devam etti.

Babasının öldüğünü gördü.

Birden durdu.

Etrafında daireler dönüyordu.

Öyle hızlıydı ki, durduramıyordu.

Daire hep birden üzerine hücum etmeye başlamıştı.

Saldırıyordu adeta.

Gözlerini kapattı hemen.

Açtı.

Odasına dönmüştü.

Bitkin ama sakindi.

Pencereden bir rüzgar uğultusu geldi.

Başı dönüyordu.

Yorgun zihni dönüyordu.

Dönüyordu.

Dönüyordu.

Birden bayılıverdi.

Düştü.

Gözleri kapandı.

Açtı.

Babasını gördü.

Kapattı.

Tekrar açtı.

Bir rüzgar esti öteden.

Odasındaydı.

Yürüdü.

Bir kitap aldı.

Koltuğa oturdu.

Aldığı kitap Palto-Burun’du.

Biz hepimiz Gogol’un paltosundan çıkmıştık değil mi?

Ben de burnundan düşmüş olmalıyım.

“Haklısın.”

“Ben de paltosunda üşüyorum.”

Mutfağa girdi.

Üç buçuk kaşık çay koydu çaydanlığa, ocağı yaktı.

Ocağa yerleştirdi.

Elindeki kitabı okumaya başladı.

Bir saat boyunca okudu.

Eline başa bir kitap –bu sefer şiir- aldı.

Okumaya başladı.

Bir taraftan okurken, bir taraftan çayını yudumluyordu.

“Benim gözlerim yeşildir, evet evet, onun gözleri kara;

Ben günah kadar beyazım, o tövbe kadar kara…”

Evet, Monna Rosa…

Çayını yudumlarken Monna Rosa’yı hayal etti.

Gözlerini kapadı.

Açtı.

Etraf, bembeyazdı.

Yürüdü.

Karşısında eski kız arkadaşını gördü.

Ona gülümsüyordu.

Ona doğru yöneldi.

Elini tuttu.

Gözlerine baktı.

Bir öpücük kondurdu yanağına.

Sonra gözlerini kapadı.

Açtı.

Odaya geri dönmüştü.

Bir anlık öfkeye mahkum ettik her şeyi.

Bir yemin etmişti ki, dönemezdi.

Bir an durdu.

Ben neyi yanlış yapıyorum?

“Neyi mi?”

Sen kendini tanımıyorsun.

Tanısan böyle yapmazsın.

Sen küçük bir alemsin.

Pencereden baktı.

Ağaç rüzgardan sallanıyordu.

Çayından bir yudum aldı.

İç çekti.

Mutfağa girdi.

Ağzına bir adet bisküvi attı.

Çayını yudumladı.

Bir şiir daha okudu.

“Bir çocuğun ardına düşen heykellerimi

Peygamber çiçeğinin aydınlığında ara…”

Ve Monna Rosa.

Şair olmak için aşık olmak gerekir.

Ve şair elbette yalandır.

Şair olmadığını şükretti.

Yoksa her yerde onu görecekti.

Gözlerini kapadı.

Elini ona uzattı.

Gülümsedi.

Sessizce açtı gözlerini.

“Teşekkür ederim.”

Ve, uyudu.

Rüyasında bir at koşuyordu.

Atın üstündeydi.

Bu bir yarış atıydı.

Sürekli koşuyor ama hedefe ulaşamıyordu.

The post Portre 4 appeared first on Sanat Duvarı.

Ihlamurlar altında bir adam elinde bir kitapla oturuyordu.

Sarı saçlı, kahve gözleriyle ceketini iliklemiş, sade görünümüyle tatlı bir tebessüm içinde…

Milena’ya Mektuplar yazan Kafka’nın aşkı bulduğu o tatlı bir resimdi belki gözlerinde gezdirdiği.

Jane Austen’ın hayat hikayesi gibiydi belki de yaşadıkları…

Yazmak ancak yaşamamak…

Bir polar battaniyenin sardığı merhametli kedisine sarılan küçük bir kız çocuğuydu o gözyaşlarını döken.

Ayracı kitabın arasına iliştirip suskun bir sayhalar işitti.

Yerinden kalktı, sesin geldiği yöne doğru gitti.

Beyaz Geceler kitabına benzer bir vaziyetle karşı karşıya kalacağını fark ederken bir kızı gördü.

Gogol’un burnunu kaybetmesi gibi, kız usulca kayboldu.

Birden evine döndü.

Ancak kafası karışıktı.

Sartre’ın kitabını eline aldı.

Okumaya başladı.

Genç kız hep aklındaydı.

Önemli bir kimse olmadığının farkına varması gerekliydi.

Sıradanlaşmamalı, salt düşünce kölesi olmamalıydı.

О kız aslında şunu öğretmeliydi ona:

Asla önyargılarla hareket etme!

Önyargılar seni köleleştirir, unutma!

Aslında О kızı tanıyordu.

Ancak düşüncelerimizin bilinmeyeceği gerçeğini unutmamalıydı.

İnsan beyni mucizelerle doludur.

Bir zamanlar şöyle düşünürdü başkahramanımız:

Daima benim söylediğim ve düşündüğüm doğrudur.

Acaba öyle mi?

Hayır demek, bir özgürlüktür…

Ama evet demek.

İnsan her zaman aynı düşünmez.

15 gün önce sorun ettiğin davranış 15 gün sonra sorun olmaktan çıkar ve bağışıklık sistemin güçlenir.

İnsanlara karşı koymayı öğrenmelisin.

Onlar sana emir vermemeli.

Tahakkümde bulunmakla gerçekler örtüşmeyebilir.

Birlikte yemek yemek, yaşamak, yolculuk etmek gerekir.

О kızı gerçekten tanıyor musun?

Hayır.

Konuşmalarını dinlemekle tanıyamazsın.

Yaşamak zorundasın.

О kız acaba seni tanıyor mu?

Hayır.

İnsanı yargılamadan önce karşına alıp konuşmalısın.

Göz göze gelip yemek yemelisin.

О kızı asla tanıyamayacaksın.

О artık başka yerde.

Senden uzakta…

Bir daha asla senin olduğun yerde olmayacak.

Bir daha asla görmeyeceksin.

Hayat böyledir.

О kız iyi olsa da sen onu tanıyamamışsın.

О kız kayboldu gözlerden.

Gizlendi.

Örtüsüne bürünüp kendini bir daha özgürlüğünden kısıtlanmış halde gitti.

Şimdi söyle bana О kızı tanıyor musun?

Tanısan seversin.

Ama şansını kaybettin.

О kız artık yazılarında yaşıyor.

Kendini yazmıyor.

Ama kız çocuğu yazmakla ortaya çıkıyor.

Naif ruh ancak sanatla zuhur eder.

İnce bir ruh sadece sanatla teşekkül eder.

О halde…

Bir daha

The post Genç Bir Kız appeared first on Sanat Duvarı.

Sevgi duygusu her insana bahşedilen bir huydur.

Güzellik duygusu  her insanın aradığı bir özelliktir.

Estetiğin konusu ise güzellik ve çirkinliktir.

Bergson’a göre “hayatın menfaat perdesinden sıyrılarak olduğu gibi görünmesidir.”

Sanat, Allah’ı aramaktır.

Güzellik, öMür boyunca aranacak bir hediyedir.

Sevgi de güzel olan bir varlığa duyulan beğenme hissidir.

Herkes güzeli arar, bulduğunda ise onu sever.

Beş duyu organıyla algılanan güzellik, sanat eseri olarak görülür.

Sanat eseri estetik açıdan güzel olandır.

Sevgi de güzele karşı duyulan hasrettir.

Seven insan güzel bulduğu kişinin dilediğini yapar.

Üzülmesini istemez.

Zıt düşmek ise güzelliği öldürmek demektir.

Kar kristalleri hakkındaki deneyde, kötü sözler söylenenlerin şekli bozulduğu görülmüştür.

Güzel olana güzelliği söylenmelidir.

Ona çirkin demekle О güzel çirkinleşmez.

Elmas çamura batsa dahi mücevherdir.

Ancak, sadece koparılan bir papatya gibi solmasına neden olur.

Güzel sözler söylemek, bir orkidenin çiçek açması gibidir.

Ay güzeldir. 

Güzelliği güneştendir.

Allah’ın güzelliğinin bir yansımasıdır.

Güzelliğin ömrü aynı doğrultuda düşünmekten geçer.

The post Sevgi Aynı Yöne Bakmaktır appeared first on Sanat Duvarı.

Dil kendiliğinden insani etki gösterir, toplumsal olarak ilişkilenir, kurumlar yaratır, kendisine kurallar koyar.”

Bir içsel gereksinme söz konusudur.

Tinsel bir olgudur ve özgür bir biçimde ortaya çıkar.

Konuşma ve şarkı ise Humbolt’un anlatımıyla spontone gelişir ve coşkunun yani duygulanım ve tinsel güçlerin özgürlüğüne göre ortaya çıkar.

İnsanın tinsel gücünün işlenen bir etkinliğidir.

İçsel gücün dışsallaştırılması sonucukonuşma gerçekleşir. Düşüncenin dış sese aktarılmasıdır. Bu hayvanlarda olmayan bir güç olan konuşma, aslında insanın tinsel yani metafiziksel bir yönünü teşkil eder.

Tin dediğimiz insan ruhunun dışa yansımasıdır.

Tinsel etkinlik, düşünce ile sesi kaynaştıracak düzeyde olmalıdır.

İnsanlıktaki dil oluşturucu güç durmaksızın devam eder.

Tinsel yani ruhsal gelişim halindeki insanın konuşması yani dil oluşturucu gücü süreklilik arz eder ve kendiliğinden gelişir.

The post Dil Tinsel Bir Olgudur appeared first on Sanat Duvarı.

İspanyolca için de, Endülüs Emevilerinin etkisiyle Arapçadan çeşitli dil kazanımları söz konusudur. Türkçeyle karşılaştırıldığında fiillerin ek alımı şu şekildedir:

Trabajar: çalışmak

Trabajo

Trabajas

Trabaja

Trabajamos

Trabajais

Trabajan

Aynı zamanda Arapçadan İspanyolca kültürüne akseden çeşitli kelimeler vardır.

Ojala tan quidad!

İnşallah dikkatli olursun!

Arapça kültürel sebeplerle geçen kelimeler vardır.

Ayunar: oruç tutmak, acıkmak

Desayunar: orucu bozmak, kahvaltı yapmak

Aynı kullanım İngilizcede de mevcuttur.

To fast: oruç tutmak, acıkmak

Breakfast: orucu bozmak, kahvaltı yapmak

Oruç tutmak ,İslami kültürün yansıması olmakla beraber, Hristiyanlıkta da geçerli olan bir ibadettir.

Tarık ibn Ziyad’ın Endülüs’e gelerek gemileri yaktırmasıyla yüzyıllar boyunca süregelen bir Endülüs geleneği oluşmuştur. İslami kültürün yerleşmesiyle beraber kültür mozaiği oluşmuştur.

Türklerle bağı ise Sefarad denilen Yahudi asıllı İspanyolların Osmanlı Devleti’ne sığınmasıyla dil alışverişi sağlanmıştır.

Dil kültürler arası bağı sağlayan bir köprü olmaktadır. Bu nedenle dil öğrenmek kültürün kazanımını sağlar. Dilimizin güneşin doğup battığı her yere ulaşması dileğiyle.

The post İspanyolca’nın Diğer Dillerle İlişkisi appeared first on Sanat Duvarı.

Oltasını attı ve balıkların gelmesini bekledi.

Basit bir Türkçeyle yazmak ona göre değildi.

Ancak bana göreydi.

Bir masalsı dalgalar vurdu kıyıya.

Yazarlık ateşinden kalan yangın evini yaktı.

Önce kitapları yandı, sonra kendisi…

Hunharcasına dil-i şikestesine bir gül bıraktı.

Parçalanmaz bir anın zihnini bulandırmasını hissetti.

Bir dondurma yedi önce.

Bir de kahve içti О en sevdiği deniz kenarından.

Kafka  yazardı.

Bense yazmazdım.

Hikayeler anlatır dururdum.

Şiirsel öyküye girişimde bulunmam bu yüzdendi.

Beynin içini yer bir sinek firavunu yer gibi.

Burnu düşen adamın hikayesi Gogol’un hikayesi.

Biz hepimiz onun paltosundan çıktık.

Onu yaza yaza bitiremedim.

Basit düşünceye yer yok burada.

Girdaplara savaş açmak gerek.

İkinci yenicileri hatırlasana…

Üçüncü yeni dergisini ilk defa çıkaran arkadaşlarındı.

Bir kaplumbağa terbiyecisi konumundaydın belki de.

Frida Kahlo tablosunun verdiği duyguyu sana Dali vermemişti belki de.

Kadın hassasiyetini  yaşamak dilerğindeydin.

İlgincim belki de.

Humbolt’un dil felsefesini okurken yaşadığın mutluluğu aşkı yaşarken hissetmedin.

Kitapları yanan ben de seninle aynı duyguyu yaşıyorum.

platon ve  aristoteles bana senin hissettirmedigin aºký hissettirdi.

En Kutlu’ya kul olabilmek, kutsala kul olabilmek…

Che Guevara’yı söylerken Maher Zain’i dinlemektir asil olan…

Outlandish grubu gibi…

Şapka takarken namazını kılabilmektir.

Sanatta görüş yoktur, der bazı insanlar…

Sanatta her şey mübah olmasa da her tabloyu yaşamak ve beyninde kategoriye yerleştirmektir.

Sanat tarihi neden okumaz insanlar?

Sanat tarihi her bireyin okuması gereken bir alandır.

Sanat tarihi her okulda ders olarak okutulmalıydı belki de.

Resim dersinden önce sanatsal ilgi uyandırılmalıydı.

Tabloya baktığında ne algılıyorsun?

Hiç mi?

Mozart gibi dinlediğini algılaman gerekir.

Bir Т-shirt tasarladım belki de.

“Dont say the other!”

Ötekileştirme.

Sanatta öteki yoktur.

Her görüşü okumak zorundasındır, bilmen gerekir.

Hindu, Müslüman, Ateist, Deist, Budist, Hristiyan, Yahudi…

Herkes okunmalıydı.

Kayıkta oltayı geri aldı.

Eline Sartre’ın kitabını aldı.

Edebiyatı bilmek zorundaydı.

Okumak, okumak, okumak…

Okumaktan kim rezil olur?

Oku, yaşa…

Yaşantılar aslında okuduklarımızdır.

Anılar, biriktirdiğimiz kitaplardır.

Her kitap beyinde yer eder ve anılar yaşatır.

Aklına bir şiir geldi:

“İlim ilim demektir

İlim kendin bilmektir

Sen kendini bilmezsen

Ya nice okumaktır”

Sorgulayan insan, önce teorik bilgiyi alır, sonra zihninde yorumlar.

Neden kütüphane yaptırmıyoruz her mahalleye.

Çocuklar neden kütüphaneye gitmiyor?

Kayığıyla evinin olduğu yere geldi.

İndi.

Bir çay koydu.

Duvarda şöyle bir yazı vardı:

“Baki kalan bu kubbede hoş bir sada imiş.”

Altında da:

“Yeniden başlıyoruz.”

Hayat devam ediyorsa umut var demektir.

Ay doğuyorsa güneş var demektir.

Sakın susma çünkü hayat sen bırakmadan ellerinden kayıp gitmez.

Hiçbir kaybın yok.

Hayattaysan ahiret var demektir.

İnancın varsa, ibadetin varsa kaybın yok demektir.

Onu kazanan neyi kaybeder, onu kaybeden neyi kazanır?

Hayat böyledir.

Her şeye rağmen inancını kaybetme.

Sen değerlisin.

Karısının yanağından öptü.

Çayından bir yudum aldı.

Ennio Morricone albümünü açtı.

Albüm eşliğinde Sartre’ı okumaya başladı.

Şezlonga uzandı.

Güneş başına vurdu.

Bir gün daha bitti.

The post Kürek appeared first on Sanat Duvarı.

Dört unsurun kullanıldığı şiirler incelendiğinde hava unsur 9, su 19, ateş 3, toprak ise 1 şiirde geçmektedir. Bunların kullanımı şu şekildedir:

1.Hava

Bir şiirinde sevda rüzgar metaforuyla kullanılmıştır.

Niçin ölümden bahsediyorsun

Bu sevda nerden esti (Gençken)

Fırtına benzetme sanatıyla kullanılmıştır.

Kaderden esti fırtınalar gibi,

Ardı kesilmedi. (Evler)

Rüzgar, hava unsurunun dokunsal duyularla hissedilen türevidir. Güç kavramı rüzgar ve fırtına ile özdeşleştirilmektedir.

Sert rüzgarlar önünde

Güz yaprakları gibi

Boşluklara savrulur. ( Evcik)

Rüzgar mumu söndüren bir güce sahiptir. İstifham sanatıyla rüzgar imgesi kullanılmıştır.

Kalkıp yaktığım gibi

Rüzgar mı esiyor ne

Sönüyor. (Lamba)

Korku nerdeyse bir şey sorulacaktır. Korku yarayı acıtır. Hava metafor olarak kullanılmaktadır.

Ürperen yaralara çıplak

Havaların değmesi

Esen geniş odalar,

Acır.(Saklı Su)

Havasız Soluklar şiirinde hava rüzgar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Esen geniş odalar,

Rüzgarlı dağ başları eşyasız. (Havasız Soluklar)

Aynı şiirde oda havasız kalmış, nefesi tüketmiştir.

Karanlığın içinde kıpırdıyordu açık.

Havasını tüketmiş, boğuluyordu oda.(Havasız Soluklar)

Astar şiirinde suyun üzerinde hava kabarcıkları oluşmuştur.

Bir hava kabarcığı alttan doğru yavaş

Taşır bazı şeyleri dipten yüze. (Astar)

Donmuş Dallarda Çiçek şiirinde hava yine rüzgar şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Donmuş dallar esen ılık rüzgara

Çiçek açar çekingen. (Donmuş Dallarda Çiçek)

2. Su

Gece ve Yas şiirinde su, gözyaşı olarak geçmektedir.

Dalarken gözümde yaş

Ben böyle sonsuz gama

Artıyor yavaş yavaş

Damlardaki ağlama (Gece ve Yas)

Gemiler şiirinde su, deniz olarak tezahür etmektedir.

Kayıp denizde olsa

Kıyıya atar dalga

Hangi kervan acaba

Onu sürükler nerde? (Gemiler)

İntihar şiirinde sel bir metafor olarak kullanılmaktadır.

Aylardır hırçınlaşan

Sel yataktan ayrıldı

Sızınca bir parça kan

El şakaktan ayrıldı. (İntihar)

Gözyaşları şiirinde su, yağmur olarak gökyüzünden rahmet olarak yağmaktadır.

Eli omzumda kaldı,

Nedir zoru akşamın?

Sebepsiz bir sıkıntı

Ya yağmuru akşamın! (Gözyaşları)

Hal Tercümesi şiirinde de yağmur olarak geçmektedir.

Yılların çarmıhında vücudumu günler

Taşa tuttu.

Çivilenip kaldı ufkumda

Mevsimler var, yağmur bulutu. (Hal Tercümesi)

Gözyaşları Ayrılıklar II şiirinde üzüntünün yoğun ifadesidir.

Hasret ne vakte kadar?

Oğlan otel odasında

Oturur kalkar ağlar,

Kız anası yanında

Aynaya bakar ağlar,

Hasret ne vakte kadar? (Ayrılıklar II)

Deniz ve yağmur İlk Teşrin şiirinde büyük yer edinmektedir.

Şu beyaz köpüklü deniz

Hayra alamet değil

İskele gazinosu erkenden

Işıklarını söndürdü

İnsansız caddelerde

Yağmurlarda dolaşmak

Yorar bu zayıf vücudu

Allah yardımcın olsun!(İlk Teşrin)

Evler şiirinde de gözyaşları olarak su kullanılmaktadır.

Bunca çocuk, bunca erkek, bunca kadın

Gözyaşlarıyla beslendi. ( Evler)

Şayet Aşk şiirinde aşkın tohumunu besleyen bir can suyu olarak kullanılmaktadır.

Şayet aşkın tohumu

Düşmüşse gönlüne

Suyunu esirgeme

Aşkın hakkını yeme

Pişman olursun ömrünce. ( Şayet Aşk)

Su ırmaklar halinde çağlamaktadır.

Derken kalkar perde;

Bu ırmaklar benimçin bir daha akar mı?

Özledim hani nerde

Yaşamak gibi var mı? ( Ölü Çizgi)

Su ve deniz, Engeller şiirinde estetik bir biçimde yer edinmektedir.

Saldıran sularda silinen

Kumdan kuleler deniz kıyısında(Engeller)

Su alttaki şiirde su kelimesiyle yer edinmektedir.

Çıkar suya yukarı, döner bir zaman yavaş

Söner suyun üstünde (Astar)

Deniz bu şiirde insan gibi resmedilmiş, teşhis sanatı kullanıştır.

Kaplar denizin yüzünü

Unutulmuş uykularda(Kaplar Denizin Yüzünü)

Kaplar Denizin Yüzünü şiirinde sonbahar yağmuru büyüsündedir.

Neden ilk yağmurlarda sonbahar

İlk soğuklara doğru ürperti (Kaplar Denizin Yüzünü)Gür bitkiler altında akıp durmaktadır.

Saklı bir ırmak gibidir akan su.

Su, gür bitkiler altında bir benim için akar

Alıngan, onurlu

İstemez görsünler saklı su. (Saklı Su)

Irmak ve su kelimeleri Çalar Saat şirini süslemiştir.

Geç kaldım.

Sonbahar yağmurları Sizin Hikayeniz şiirinde suyun en şirin hali olarak resmedilmiştir.

Yarı karanlık ırmakta sular önce bulanık. (Çalar Saat)

Yaz yine öylesine biter

Daldan dala, sorumsuz.

Sonbahar yağmurları başlayınca

Yine kötümser olursunuz ( Sizin Hikayeniz)

Deniz metaforu bir serinlik getirmektedir inanlara.

Ey kız anası ihtiyarlar,

Ey denizlerden esen serinlik! (Barbaros Meydanı)

Islaklık olarak tezahür eden su emeğin alından akan yitiğidir.

Sırtınız ıslak terden, gelirse

Zehir eder geceyi sağ kaşın üzerinde:

Ağrıdır. (Çalışmak)

3. Ateş

Ateş yakıcı yönüyle Çevre şiirinde yer almaktadır.

Çevre ateş içinde,

Daralmakta çember.

Biz yanarsak beraber yanarız

Seninle, beraber. (Çevre)

Alev bir yangına dönüşmüş, yangın yeri olmuştur.

Duvar dipleri, yangın yerleri halkı,

Külhanlarda, sarnıçlarda yatanlar! (Evler)

Sokak lambaları Şem ü Pervane’yi hatırlatır.

Yandı sokak lambaları mum alevi pervane

Şeytanca sırıtır fosforlu camlar (Dışarda)

4. Toprak

Toprak kum olarak deniz kıyısında silinip durmaktadır.

Saldıran sularda silinen

Kumdan kuleler deniz kıyısında(Engeller)

The post Behçet Necatigil’in 1935-1958 Yıllarında Yayımlanan Şiirlerinde Dört Unsur appeared first on Sanat Duvarı.

Düşünme eğitimi ilkokulda başlar. İlkokul eğitiminde başvuracağımız yol, öğrencilerle tek tek ilgilenerek ahlak ve terbiye dersleri vererek örnek olarak, istikamet, ferdiyetçi, ruhçu, spritualiste ve milliyetçi gidiştir. George Orwell’ın 1984 adlı kitabında küçüklükten itibaren az sayıda kelime öğretilerek düşünmesi engellenmek istenmektedir. Bu dil teorisine göre dil hazinesi ne kadar az olarak çocuklar yetiştirilirse düşünmeyen, sorgulamayan, okumayan, sadece internetten kopya ödevlerle ya da tez yazım merkezlerinde tez yazdırarak eğitimlerini tamamlarlar.

Dil eğitimi küçüklükten kazanılır. Düşünme eğitimi de öyle… Küçüklükten beri okuyanlar beyinlerini geliştirirler. Örneğin hesapladım üç senede okuduğum kitapların sayısı 3000’e dayanıyor. Günde iki ya da üç kitap okudum ve yorumlama gücü kazandım. Yazarlığımın tek yardımcısı da okuduğum kitaplar oldu. Türkçe, İngilizce, İspanyolca kitapları okuyarak düşünce dünyamı zenginleştirdim. Eğer küçüklükten beri okumuyorsa bir insan beyni küçülür ve düşünme yeteneğini kaybeder. Ne söylersen inanırlar. Koşulsuz itaat söz konusu olur. Yani gerçek düşünme eğitimi ilkokulda başlar. İlkokuldan beri süregelen bir süreçtir. Sorgulayan insan yetiştirmek isteniyorsa küçüklükten itibaren düşünme eğitimi verilmelidir. Felsefe eğitimi çocuk eğitiminde düşünme yetisi kazandırılmalıdır. Mantık eğitimi verilmelidir. Düşüncede tutarlılık sağlanması ancak mantık eğitimi verilmesiyle sağlanır. “İnsan düşünen bir hayvandır.” Mantıksal olarak idrak edildiğinde “Düşünüyorsan insansın.” sonucuna ulaşılır. Çünkü düşünmek insanları hayvandan ayırt etmemizi sağlayan tek mekanizmadır. Hayvanlar düşünemez. Sadece Allah’ın yarattığı şekilde düşünmeden hareket ederler. Düşünmek en büyük yetenektir insana ait olan. (Düşüncelerinden dolayı kimse suçlanamaz.)

Bu nedenle fikir insanlarına ihtiyacımız var. Mantıklı düşünceye sahip, düşünen ve sorgulayan insanı ancak yıllarca okumak ve iyi bir eğitim vermekle ulaşılabilir.

The post Sorgulayan İnsan appeared first on Sanat Duvarı.

Bir kimseyi dikkate almayan insanlara dahi iyilikle muamele etmek gerekir. Çünkü, kişinin büyüklüğü davranışlarındadır. Bir kimsenin asaleti kendisine kötü davrananlara dahi iyilik ve güzellikle davranmasında saklıdır. Herkes kötülese bile sen iyilikle davran, Çünkü asil insan ne kadar yıkıma uğrasa dahi hüsn-i niyetle davranandır.

Niçin kötülendiğini bilmesen de davranışlara neden uğradığını bilmezsen de sabret ve Allah’a dayan. Mucize gerçekleşmez, biz peygamber değiliz, ancak sadece öbür dünyada sevap üstüne sevap kazanırız. (Ben sözlerimle asla tersini kast etmiyorum. Ne yazdıysam ondan bahsediyorum. Zaten zıttı düşünülemez.)

“Ya Ali, öğüt versen almaz, yasaklardan çekinmez, konuştuğuna ve kendisine söylenene aldırış etmez kişiye de, iyilik ve güzellikle muamele et.” ( Hadis-i Şerif)

Büyüklük ve asalet kişinin yumuşak davranışta bulunmakla, zarafetle, şefkatle iştigaldir. Kötü davranışta bulunmakla muhabbet eşdeğer değildir. İnsancıl, hümanist olan insanın sadece, yaratılanı sev yaradan ötürü düsturu gibi, mahbup olarak görmek levazımatını öngörür.

Örneğin, Taha Suresinde Hazret-i Musa’ya hitaben şöyle buyurmuştur: “Firavun’a gidin, çünkü О iyice azdı. Ona tatlı, yumuşak bir tarzda hitap edin. Olur ki aklını başına alır yahut hiç değilse biraz çekinir.”

Çünkü menfi davranışta bulunanlara nazaran müspet olmak, kişiyi mahcup eder, davranışlarını değiştirip güzelleştirmesini sağlar.

Kar kristalleri incelendiğinde kötü sözler söylenenlerin şekli bozulmuş, güzel sözler söylenenlerin şekli düzgünleşmiştir. Kar kristalleri de insan gibidir, yüzde 70’i sudur. İnsan özünde temizdir. Hiçbir kir pasa bulanmamıştır. Çocuklar günahsızdır ve namaz kılan bir ailede büyüdüyse ve Müslüman bir aileden geliyorsa, bir melektir. О meleğe kötü şeyler öğretirsen o insanın her işlediği günahtan sen de günah kazanırsın. Çocukların günahı yoktur. (Steril ortamda büyüdüm. Dış dünyayı bilmiyordum. İş hayatına başlayınca öğreniyor hayatı insan. Kendi çıkarını düşünen insanlarla karşılaşıyorsun. Çocukluğum saftı ki! Yapmadığı şeyden dolayı suçlanamaz.)

Velhasıl, kötülükle iyiliğe ulaşılmaz. İyiliğe iyilikle ulaşılır.  İnsan var olduğundan beri güzelliğe ulaşan yol budur. Bu nedenle, insanın özü temizdir güzeldir, insanı yıkıma uğratan kötü sözler ve davranışlardır.

The post Kalpleri Güzelleştirmek İçin Yıkmak İçin Değil appeared first on Sanat Duvarı.

     Müslümanlar tarafından “Kıpçak”, Avrupalılar tarafından “Kuman” diye adlandırılan kavimler birliği, sonradan birleşen iki ayrı Türk kavmidir. Türkçe yazılı kaynaklarda Kıpçak adına ilk defa 750 yılında Uygur İl İtmiş Bilge Kagan’ınŞine-Usu adlı kitabında görmekteyiz. Kumanlar 1017’de Karahıtayların zorlaması ile batıya doğru göç ederek 1050’de Doğu Avrupa’ya yerleşmiş bulunuyorlardı. Buradaki varlıklarını 1103 yılındaki Rus yenilgisine kadar sürdürdüler ve bu tarihten sonra yerlerini doğudan gelen Kıpçaklar’a terk ettiler. Böylece buraya gelen Türk boyları Kıpçak adı altında birleşti. Kuman ve Kıpçak adı da aynı halk için kullanılmaya başlandı. (ÖZKAN: 2009)

     Kıpçaklar, yaklaşık iki yüzyıl boyunca büyük bir devlet kuramamalarına rağmen Kafkaslar, Bizans ve Karadeniz’in kuzeyinde etkili olmuşlardır. Tıpkı Peçenekler gibi Rusların Karadeniz’e inmelerine kesin olarak engel olmuşlar, Kıpçak bozkırlarını Türkleştirmişlerdir.(AKAR:2005)

Melez olarak, Kıpçak Türkü, Selanik göçmeni, Arnavut ve Yörük soyundan gelmekteyim.

The post Kıpçak Türkleri Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

Karakterimin yaşadıklarını zihnimde kurguladım.

Kendi halinde bir yazar olan kahramanımız, ne kadar yazmak istese de yazamamaktadır.

Günler böyle geçmektedir.

Zihninde bazı diyaloglar geçmektedir.

Ancak bir gün uyandığında bunun bir deney olduğunu fark eder.

Konuşmalar da doktorlar arasındaki diyaloglardır.

Yani dış sestir.

İnsan deneyi olmakla beraber kahramanımız kurtulmak için, iğneyi doktora batırarak onu uyuşturur, kaçmak ister.

Kurtulduktan sonra uyanır ve her şeyin bir rüya olduğunu fark eder.

Böyle özetleyeceğimiz kitabın hazırlanması benim dört aynımı aldı.

Önce kurgulamam gerekliydi.

Sonra da yazmak…

Bu ise işin en zevkli kısmıydı.

Her yazarın kurgulaması için zihninde yaşaması gerekir.

Yazmak için yaşamak aslında tüm yazarların hayatıdır.

Aslında baktığınızda çok da ilgi uyandıran hayatları olmadığını görürsünüz.

Ancak, okuduğunuzda yepyeni bir dünyayla karşılaşırsınız.

Hazırlık devresi için de yeni karakterleri yazmak için de hayal gücüne ihtiyaç vardır.

Hayal gücüyle yaşanan hayatlar, aslında edebiyata kazandırılan birer hikayedir.

Aslında yazarın gerçek hayatı bilimle ve okumakla doludur.

Ama anlattığı romanlar, trajedi ile ortaya çıkmıştır.

Yani yazarların hayatları asla anlattıkları gibi olmamıştır.

“Unutma ki şair sözü yalandır.”

Bu bir edebiyatçı atasözüdür.

Aslında hayat dediğimiz olgu romanlar ve anlatılan öykülerden çok farklıdır.

Ben şahsen prenses gibi büyüdüm.

Ama yazdıklarım hep karamsardı, anlattıklarım da.

Yazdıklarımla yaşadığım arasında uçurum kadar fark oluştu.

Yani, hayat ve roman…

Hayallerle gerçeklerin örtüşmediği bir dünya…

Ama şu var:

Özendiğimiz roman hiç olmadı dünyada.

Roman dediğimiz olgu gerçek olmasa da farklı hayatları yaşamamızı sağlar ve tecrübe kazandırır.

Yazmak için de aynı şeyleri söyleyebiliriz.

Bu nedenle, edebiyat demek farklı hayatlar demektir vesselam.

The post Edebiyat Nedir-2 appeared first on Sanat Duvarı.

       Merriam müziğin on büyük fonksiyonu olduğunu ifade eder:

• Fiziksel Tepki
• İletişim
• Duygusal İfade
• Sembolik Tanımlama
• Sosyal normlara uygunluğu güçlendirme
• Dini ayinler ve toplumsal geleneklerin geçerli kılınması
• Kültürün devamlılığının ve sağlamlılığının tesis edilmesi
• Toplumsal kaynaşmanın tesis edilmesi
• Estetik zevk
• Eğlenme (Akt. Çoban: 2005)

       Çalışmamızda, müziğin çocuğun dil gelişimi evrelerine göre müzik parçalarından örnekler verilecektir.

       Piaget, çocuk gelişimini 4 döneme ayırır:

• Duyusal ve Hareketsel Gelişim Dönemi (0-2 yaş)
• Dil ve Anlamlandırma Gelişim Dönemi (2-7 yaş)
• Düşünce Kabiliyetinin Gelişim Dönemi (7-11 yaş)
• Soyut Düşüncenin Gelişim Dönemi (11 yaş ergenlik arası) (Akt. Çoban: 2005)

•             Duyusal ve Hareketsel Gelişim Dönemi (0-2 yaş)

        Bu dönemde çocuklar aktif dinleyicilerdir. Bir sesi diğerinden ayırt edebilir ve sesin kaynağına yönelebilirler. İşittikleri müziğe beden hareketleriyle karşılık verebilirler.(Çoban: 2005) Ninnilere tepki verebilirler:

“Dandini dandini dastana

 Danalar girmiş bostana

 Kov bostancı danayı

 Yemesin lahanayı

 Eee Eee eee eee

 huu huu huu huu

 Uyusun da büyüsün ninni

 Tıpış tıpış yürüsün ninni

 E bebeğim eee

 E bebeğim eee”

•             Dil ve Anlamlandırma Gelişim Dönemi (2-7 yaş)

       Çocuk bu dönem çevredeki nesneleri ve olayları tarif etmede kullanabilir hale gelir.(Çoban: 2005) Bu dönemde çocuk şarkılara aktif olarak katılabilir. Hareketli ve sık söylenen şarkılar, masal şarkıları,  hayvan taklitleri içeren parçalar, hem iletişimde pratik bir kolaylık sağlamakta, hem de eğlendirici yönleri sayesinde çocuğa zevk vermektedir. (Çoban: 2005) Bu tür parçalara Barış Manço şarkıları örnek verilebilir:

“Kaç yıl oldu saymadım köyden göçeli

 Mevsimler geldi geçti görüşmeyeli

 Hiç haber göndermedin o günden beri

 Yoksa bana küstün mü unuttun mu beni

Dün yine seni andım gözlerim doldu

 O tatlı günlerimiz bir anı oldu

 Ayrılık geldi başa katlanmak gerek

 Seni çok çok özledim arkadaşım eşek” (Arkadaşım Eşek)

Bir şarkı da “Bugün Bayram”dır:

“Bugün bayram erken kalkın çocuklar

 Giyelim en güzel giysileri

 Elimizde taze kır çiçekleri üzmeyelim bugün annemizi”(Bugün Bayram)

•             Düşünce Kabiliyetinin Gelişim Dönemi (7-11 yaş)

       Bu dönemde somut düşüncenin geliştiği bu dönemde, çocuk folklor danslarını yapmaya hazır hale gelmiştir. Bu dönemde pop müziği çocuğun ana dili gelişiminde etkili olacaktır:

“Bir anlık öfkeyle karar verme ne olur

  Hatasız kul olmaz bi hata ettim kabul

  Sana imkansız bir şey vadettim mi söyle

  Benim aşkım sensin inan artık ne olur”(Bir Yanlış Kaç Doğru)

       Bir diğer şarkı:

“Bir deli rüzgar savurdu beni böyle

  Bu mutlu tutsak benim altın kafeste

 İster güneş ol yak beni

  Yağmurum ol ağlat beni

  Zincirleri yüreğimin artık sende

 İster güneş ol yak beni

  Yağmurum ol ağlat beni

  Zincirleri yüreğimin artık sende”(Bir Zamanlar Deli Gönlüm)

•             Soyut Düşüncenin Gelişim Dönemi (11 yaş ergenlik arası)

       Bu dönemde dil gelişimi rock ya da pop müzikle sağlanabilir:

 “Onuncu ayın onuncu günü

  Saat on buçukta yanmış mumum

  Otuz beş yıl olmuş ihtiyar bir çocuktur güzel ruhum

  Okul asıp oyuna kaçar bıraksam hala

  Ama çok düştü, incindi, yoruldu;

  Dinlenmeli kalbim doğrusu

  Sen doğum günü hediyem misin

  Diyelim ki hoşgeldin

  Peki beni çok sevecek misin

  Yoksa sen de her düş gibi

  Çabucak kırılıp dökülür müsün gözlerimden”(F.D.)

Görüldüğü üzere, her dönemde dinlenilen müzik farklı olabilmektedir. Bu sebeple, farklı türlerde yapılan şarkıların kullanılan Türkçe açısından zengin olması gereklidir. Yoksa müzik bir kültür aktarıcısı olmaktan çıkar ve dilimizi yozlaştırıcı bir unsur haline gelir. Bu konuda öncelikle sanatçılarımıza, öğretmenlerimize, Milli Eğitim Bakanlığına ve Türk Dil Kurumu’na büyük görevler düşmekte, gençlerimizin müzik zevkinin geliştirilmesi sağlanmalıdır.

KAYNAKÇA

Çoban, Adnan (2005), Müzikterapi, İstanbul: Timaş Yayınları

Korkmaz, Zeynep (1997),” Günümüzde Dil Yozlaşması”, Türk Dili, 542: 129-138

Korkmaz, Zeynep (2004), “Karamanoğlu Mehmet Beyin Fermanından Günümüz Televizyon Türkçesine”, Türk Dili, 634: 344-350

Küçük, Salim, “Dil Kirliliğinin Türkçemize Yansımaları”, Türk Dili, 669: 504

Gülsevin Gürer ve Boz Erdoğan (2006), “Türkçenin Çağdaş Sorunları”, Ankara: Kitabevi yayınları.

Yavuz, Hilmi (2010), “Okuma Biçimleri Varlığın ve Sanatın Dili”, İstanbul: Timaş yayınları.

Aksan, Doğan (2007), “Her Yönüyle Dil”, Ankara: TDK yayınları.

Atalay, Kemal (2011), “Seny Sevyyorum Türkçe”, İstanbul: Babıali Kültür Yayıncılığı.

Ateş, Kemal (2010), “Dil Hurafeleri Türkçenin Güncel Sorunları”, Ankara: İmge Kitabevi.

Develi, Hayati (2012), “Dil Doktoru”, İstanbul: Kesit Yayınları.

Kaplan, Mehmet (2012), “Kültür ve Dil”, İstanbul: Dergah Yayınları.

Tanrıkorur, Çinuçen (2009), Müzik Kültür Dil, İstanbul: Dergah Yayınları.

The post Ana Dili Ve Değerler Eğitiminde Müzik appeared first on Sanat Duvarı.

Dil, toplumun aynasıdır. Toplumdan etkilenmeyen dil, dilden etkilenmeyen toplum düşünülemez. Aynı şekilde, Osmanlı toplumunun da izleri onun dilinde taşınır.

Prof. Dr. Hayati Develi’nin 5. baskısını yayınladığı Osmanlı’nın Dili kitabında, Osmanlı toplumunun dili ve dil gelişimi, dil politikası, dil anlayışı,dil ile kimlik ilişkisi, Osmanlı’nın dil coğrafyası hakkında bilgiler verilmektedir.

Kesit yayınlarından çıkan kitabın kapağı, Osmanlı aydını profilini yansıtmakla beraber, kapağın arka kısmında yer alan önsözün son kısmı, ‘kitabın amacı’ nın yerleştirilmesi uygun görülmüştür: “Tarihin kaydettiği muhteşem imparatorlukların sonuncusu olan Osmanlı İmparatorluğu onca ülkede onlarca halkı nasıl idare etmiş; farklı dilleri konuşan bu halklarla nasıl iletişim kurmuştu? Osmanlı idaresi altındaki Balkanlarda Türkçenin rolü ne idi? Osmanlıca nedir? Nasıl gelişmiştir? Bu dil, Türkçe, Arapça ve Farsçanın karışmasından oluşmuş yapay bir dil miydi? Osmanlı aydını kendi dilini nasıl görüyor ve adlandırıyordu? Bütün bu konuların genel bir resmini vermek bu kitabın amacıdır.”

Yine, Önsöz kısmında, Türklerin ve Türk dilinin Osmanlı Türkçesine kadarki serüveni kısaca ve şiirsel bir dille kaleme alınmıştır.

Kitabın Giriş kısmında, Prof. Dr. Develi ilk olarak, Osmanlı Türkçesi teriminin tanımı üzerinde durmaktadır: ”Osmanlı Türkçesi tabiri bilim çevrelerinde esas olarak Osmanlı Devleti’nin hakimiyet sınırları içinde konuşulan ve 1928 yılına kadar Arap harfleri temelli bir alfabe ile yazıya geçirilen Türkçeyi ifade etmekte kullanılmaktadır.”(a.e., 9)

Daha sonra resmi dil olan Türkçenin kullanım alanlarına değinmektedir: “Devletin çok farklı unsurlarının bir arada yaşadığı yörelerde ve ‘kamusal alan’ olarak tanımlayabileceğimiz devlet müdahalesi dışındaki her alanda iletişimin ortak dili Türkçe idi.”

Develi, genel kanaatlerden farklı olarak eğitim dilinin Arapça’dan çok Türkçe olduğunu, 15. yüzyıl şairi Devletoğlu Yusuf’un Vikaye Tercümesi’nden aldığı şu beyti dipnotta kaynak olarak göstermektedir:      

    “Türkîdür ders-i müderrisler ahı

Hem muhaddisler müfessirler dahı”

Aynı zamanda, İtalyan sözlükçü Molino’nun da ‘55 krallık ve beylik, 33 ulus tarafından’ Türkçenin  günlük konuşmada kullanıldığı ifadesinden hareketle bu görüşünü desteklemektedir. Giriş kısmının son paragrafında, nüfusun çoğunluğunun  Türklerin oluşturduğu bir devlette hanedanın da bu kullanma zorunluluğu ifade edilmiştir.

Kitabın giriş ve önsöz kısmı dışında diğer bölümleri şu şekilde sıralanmaktadır:

• Osmanlı Kimdir?
• Osmanlının Dilleri
• Osmanlı Türkçesi
• Osmanlı’nın Türkçesi
• Devletin Dili
• Osmanlı Diplomatikası
• Kaynakça
• Osmanlı Kimdir?

Bu konuya öncelikle, Osmanlı coğrafyasının sınırlarını çizerek başlayan Prof. Dr. Develi, Osmanlı kimliğinin çözümlenmesinin dilinin anlaşılmasında etkili olduğunu belirterek, dil ile kimlik ilişkisini şöyle ifade etmektedir: “Bir dil etrafında birleşen halklar ortak bir kimlik/aidiyet geliştirebildikleri gibi, herhangi bir kimliğe/aidiyete atıfta bulunmak da o ortak dilin paylaşımının gerektirmektedir.”

                Osmanlının Aidiyeti

Bu kısımda, Cem Sultan’ın oğluna Oğuz adının vermesi örnek gösterilerek Osmanlı hanedanının kendini Oğuzlar boyuna ait görmesi meselesine değinilmektedir.

Osmanlının Avrupa’da tamamiyle Türk görülmesinin sebebi olarak da, hanedanın Türk soylu olduğu gibi, hanedanın etrafındaki unsurların da Türk oluşu gösterilmektedir.

Türkleşmenin hızlanmasında istimalet politikasının öneminden bahsedilmekte, bu kısmın son paragrafında ise, dilin Türkçe oluşunun Osmanlı aidiyetinin özü olduğu belirtilmektedir.

Osmanlı Aidiyeti

İnalcık’tan alıntı yapılarak Balivet’in dediği gibi, Osmanlı ‘erime potası’ kabul edilse bile, tam bir erimenin olmadığı, karışık bir yapının olduğu belirtilmiştir. Toplumu yönetmeyi sağlayan öge Türkçe’dir.

Osmanlı aidiyeti dışında,, Rumi aidiyeti söz konusu edilmiştir. ’Osmanlı’ hanedanı, mensubiyeti çağrıştırırken, ‘Rumi’ Osmanlı hanedanlığı tarafından idare edilen coğrafyayı ifade etmektedir.

Son paragrafta, kültürün taşıyıcısının Türkçe olduğu belirtilerek, bölüm sona erdirilmiştir.

• Osmanlı’nın Dilleri

Bu kısımda yine Halil İnalcık’tan alıntı ile desteklenerek, antik imparatorluk geleneğinin çok milliyetli, çok dilli bir yapı oluşundan bahsedilmiştir. Merkez dil olarak Türkçe’nin bilinmesi zorunluyken, bu durum çok dilli yapıya zarar vermemektedir.

İkidillilik/Çokdillilik

Bu bölümde, iki ve çok dilli toplumlarda bulunan dil değişkesi kavramından söz edilmektedir. “Üst değişke, idari işlerde, eğitimde ve medyada kullanılmakta, alt değişke ise kişinin ailesiyle, arkadaşlarıyla, alışverişte v.s. kullanılan dildir.”

Sonraki paragrafta ise, dil topluluklarının tespitinin zorunluluğu ve bu konuda tek kaynağın Evliya Çelebi Seyahatnamesi olduğu belirtilmekte, Türkçenin dil toplulukları içindeki yeri ve lingua franka olup olmadığı konusunda Seyahatname bilgi verebileceği savunulmaktadır.

17. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunda Dilsel Dağılım

!7. yüzyılın en önemli metinlerinden olan Seyahatname, dil yönünden ayırıcı özellikleri gösteren önemli bir kaynaktır.

Prof.  Dr. Develi, Seyahatnameden hareketle, “Osmanlı’nın dil atlasını biraz soluk da olsa çizmek mümkündür.” demektedir. Evliya Çelebi, Türk Anadolu diyalekti ile ilgili veriler sunmakla beraber, çok dilli bölgelerde de konuşulan dillerden söz edilmektedir.

19. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunda Dilsel Dağılım

 Bu kısımda, Voyage de Walsh’ın 19. yüzyılda Avrupa’da en yaygın dilin Türkçe olduğunu söylediği, ancak Boşnak, Sırp, ve Arnavutların pek de Türkofon olmadıkları belirtilmektedir.

B. Lorry’ye göre, Balkanlarda dil dağılımını gösteren yazısında, dil coğrafyasının 17. yüzyılla aynı olduğu, Balkanları Türkofoni kapsamı içine alınması gerektiğini belirtilir.

• Osmanlı Türkçesi

Türkiye Türkçesinin Oluşumu

Tespit edilen en eski Türkiye Türkçesi metinleri 13. yüzyıla ait olduğu belirtilirken, bazı sebeplerden ötürü Türkçenin konuşma dili olmaktan öteye gidemediği söylenmektedir.

13. yüzyıl yazı dilinin gelişmemesinin sebepleri arasında, göçebe yaşantı, Selçuklularda resmi dilin Arapça oluşu ve sözlü kültür bunlardandır.

Daha sonraki kısımda, Anadolu’nun Türkleşmesi ve Türkçenin yavaş yavaş üst değişken konumuna gelmesi anlatılmaktadır: “Oymak beyleri ve yakın yardımcıları ise kentlere yerleştiler, ama kent dolaylarındaki göçebelerle ilişkilerini kesmediler. Bu suretle, kentler etrafı göçebelerle çevrili birer kaleyi andırır oldu. Bu yerleşme biçimi, Türkçenin Anadolu’da konuşulan dilleri silmesine ve egemenliğini kurmasına etken oldu. Dil bakımından Türkçeleşme çevreden merkeze doğru gelişti.”

Zeynep Korkmaz’ın makalesinden hareketle, dil tarihçileri söz varlığındaki değişmeleri göz önünde tutarak Türkiye Türkçesi şu dönemlere ayrılmaktadır:

I. Eski Türkiye Türkçesi (13.-15 yy.)

a) Selçuklu dönemi Türkçesi

b)Beylikler dönemi Türkçesi

c)Osmanlıcaya geçiş dönemi Türkçesi

II.Osmanlı Türkçesi (16.-19.yy.)

III.Türkiye Türkçesi (20.yy.)

Faruk Kadri Timurtaş’ın tasnifi ise şu şekildedir:

1. Tarihi Türkiye Türkçesi (Osmanlı Türkçesi)

a)Eski Osmanlı Türkçesi (Eski Anadolu Türkçesi)

b)Klasik Osmanlı Türkçesi

c)Yeni Osmanlı Türkçesi

II.Yeni Türkiye Türkçesi (Bugünkü dilimiz)

Develi’ye göre her iki tasnifte esas alınan kriterler dilin bilhassa sözvarlığının geçirdiği değişmelerdir.

Enver Ziya Karal’ın dildeki alıntı unsurlarının niteliği açısından,sınıflama denemesi şöyledir:

I.   Türkçenin yabancı dil etkisine karşı direnişi (1299-1453)

II.  Türkçe üzerinde yabancı dil etkisinin artması (1453-1517)

III. Türkçede Arapça ve Farsça etkisinin üstünlüğü (1517-1718)

IV. Türkçenin önem kazanmaya başlaması (1718-1839)

V.  Türkçenin bağımsızlığı için çalışmalar (1839-1918)

Prof. Dr. Develi, kitabında bu tasnif denemesiyle ilgili şöyle bir yorum getirir: “Tasnif denemesi dilin iç gelişimini anlama noktasında bize katkı sağlamaz. Ancak, dille bağlantılı kültürel olguları anlama açısından bu bu bakış açısının katkılar sağlayacağı inkar edilemez.”

Prof. Dr. Hayati Develi’nin kendi tasnifi de şöyledir:

a) Eski Türkiye Türkçesi

b) Orta Türkiye Türkçesi

c) Yeni Türkiye Türkçesi

Eski Türkiye Türkçesi: Bu dönemin en önemli özelliği, dudak uyumunun bulunmayışıdır.

Orta Türkiye Türkçesi: Dudak uyumu açısından geçiş dönemidir.

Yeni Türkiye Türkçesi: 18. yüzyıldan itibaren dudak uyumu sistemi tamamıyla yerleşmiştir.

Türkiye Türkçesinde Standartların Oluşması

Her dilin kendi içinde değişik ağızlar bulunur. Bu ağızlardan biri ‘ortak ağız’ olarak kendini gösterir. Standart dil ise, siyasi, iktisadi, kültürel merkez olma özelliklerine göre belirlenir.

Önceleri 13.yy.-14.yy. metinlerinde imla konusunda ayrılıklar görülürken, 16. yüzyıldan sonra eklerin yazımında standartlaşma sağlanmış, harekeli metin azalmıştır.

Oluşumun sürecinin diğer belirtileri, dudak uyumu meselesi ve Arapça, Farsça kökenli kelimelerin kullanılmaya başlanmasıyla Türkçenin arkaizm durumuna düşmesidir.

• Osmanlı’nın Türkçesi

Burada, Osmanlı’nın aydın kesiminin Türk yazı diline hakim olamayışı ve Arapça, Farsça’nın hakimiyeti söz konusu edilmektedir. ‘Osmanlı’ kavramıyla aydın kesim söz edilmekte ve aydının kullandığı dil kast edilmektedir.

İhsan Fazlıoğlu, 2003 yılında Kutadgu Bilig’te çıkardığı makalesine göre, Osmanlı’da dil bir ‘alet’tir.Dilin hangi dil olduğu değil, muhatabının o dili anlaması önemlidir.

Prof. Dr. Develi, bu görüşten hareketle, Şeyhoğlu’nun beytinden örnek vererek dilden çok, anlayışın önemli olduğunu dile getirmektedir. Ayrıca, ilk dönemde halkın anlayacağı dilde yazılırken, ‘kavmimiz anlasın diye’, demografik durumun değişmesiyle üst dili oluşturma çabasının başladığını ifade eder.

Giovanni Molino’nun İtalyanca-Türkçe sözlüğünde bahsettiği gibi,Osmanlı’nın sınırları içinde Türkçe konuşulmaktadır.

Bir Üst Dil Oluşturma Çabası

Yükselme döneminden itibaren İstanbul’da bir saray kültürü oluşması ve sarayın dilinin Türkçe oluşuyla beraber, ince ancak karmaşık bir dil olan İstanbul Türkçesi imparatorluk ortak iletişim dili haline gelmiştir.

Bu konuyla alakalı olarak, İhsan Fazlıoğlu’ndan şöyle bir alıntı yapar:

1-Osmanlı kültür hayatında câri olan dil, Arapça, Farsça, Türkçe ve Çağatayca’dan mürekkeptir.

      2- Bu dil temiz, süslü ve tatlıdır.

      3- Bu dili konuşmak müstehaptır.

      4- Türkî-i basît’in, yukarıdaki özellikleri içeren Türkî-i fasîh konuşanlarınca engellenmesi vaciptir.

Osmanlıca Nedir?

Bu bölümde Prof. Dr. Hayati Develi, A. Sırrı Levend, Suat Baydur ve Tahsin Yücel’in Osmanlıca ‘nın tanımına ilişkin görüşlerini paylaşmış, bu görüşlerin ortak yanlarını maddeler halinde sıralamaktadır:

              “a)Osmanlıca yapay/düzmece bir dildir.

b)Üç dilin karışmasıyla buluşmuş bir aşuredir.

c)Osmanlıca halktan kopuktur.

d)Osmanlı aydınlarının yapay dili iken Türkçe halkın dilidir.”

Dil Düzlemleri: Konuşma Dili ve Yazma Dili

Prof. Dr. Develi, Engin Sezer’in görüşünden yararlanarak, Osmanlıca’nın Türkçe’den ayrı bir dil olduğunu savunmanın bilimsellikten uzak olduğunu ifade eder. Osmanlıca Türkçenin sözdizimi üzerine kurulu, birçok kelime ve yapıyı içermektedir.

Prof. Dr. Develi, Osmanlıca ve Türkçenin ayrı diller olmadığını ‘kod değiştirme’ kavramıyla açıklar. Bu kavramı, “Kişinin bu iki dilden ve ya değişkeden birine geçmesi” olarak tanımlar.

Yazı dili/ Üst değişke/ Osmanlıca

Konuşma dili/Alt değişke/Türkçe

Bu iki kavramı, hem Engin Sezer’in alıntıladığı, ‘Şinasi’nin annesine Paris’ten annesine yazdığı mektup’ ve Tasvir-i Efkar gazetesinin ilk sayısındaki giriş yazısından örneklerle; hem Selanikî Tarihi’nden alınan örneklerle destekler.

• Devletin Dili

Mehmet Ali Ünal’ın Tarih El Kitabı’nda yazdığı yazıya atıfta bulunarak, Develi Osmanlı’nın ilk dönemlerinde Selçuklulardan etkilenerek, devlet dili olarak Farsça’yı kullandığını belirtir. Selçukluların, merkezî devlet yapısının değiştirmeyi düşünmelerinin imkansız olacağını,böylelikle divan dili, yazışma geleneğinin aynen korunduğunu söyler

Develi’ye göre, Osmanlılar, Batı Anadolu’da Farsça etkisinden uzak oluşu ve yayılma politikalarının bizzat batıya doğru oluşu nedeniyle, sarayda konuşulan dil olarak Türkçeyi tercih etmiştir.

Bu durumla ilgili olarak, Osmanlılarda bir dil politikası güttüğünün altını çizer.Osmanlı dil çeşitliliğini sorun etmekten dil durumu, ‘toplumsal bir gerçekleşme’ olarak kendiliğinden oluşmaktadır.

Saray dili yabancı dillerden etkilense de Türkçe temizliğini korumuştur. I. Abdülhamit ve III.Selim’in hattıhümayünü örnek gösterilerek konuşma dilinde kanıtlanmıştır.

• Osmanlı Diplomatikası

Tayyip Gökbilgin’in Osmanlı PAleografya ve Diplomatik İlmi kitabından atıfla, Osmanlı belgeleri, L. Fekete’den beri laik ve dini belgeler olarak ikiye ayrılmıştır.

Dini karakterli belgeler, şer’iye sicilleri, kadılar tarafından verilen hüküm ve ilamlar, vakıfnameler,fetvalar.

Laik karakterli belgeler, padişah tarafından verilmiş olan ferman, berat, ahidname, sulhname, name-i hümayun, emirler ve hükümler, yüksek makamlardaki memurların takrirleri ve mektuplar v.s.

Osmanlı resmi belgeleri, genelde Türkçe olmakla beraber Latin, Kiril, alfabeli metinlerle, Rumca, Arapça, Farsça, Grekçe, Slavca, Sırpça, Macarca, İtalyanca, Rusça, Lehçe dillerinde yazılmıştır.

Belgeler dil özellikleri bakımından incelendiğinde, padişahın bizzat ağzından olan belgeler son derece sade iken, katiplerin kaleme aldığı belgeler ise, son derece sadedir.

Bir sonraki paragrafta, belgelerin rükünlerinden bahsedilmiştir.

Tanzimat’tan sonra ‘standart imla, yazı dili ve ifadede sadelik ve hızlı iş çıkarmaya yönelik telif usulü’ getirilmiştir.

Son olarak, 1876’da devletin resmi dilinin Türkçe ilan edildiğinden bahsedilerek, kitabın metin kısmı sona erdirilmiştir.

Kitabın kaynakçasında, Osmanlı hakkında çalışmalar yapan Ahmet Akagündüz, İhsan Fazlıoğlu, Halil İnalcık, İlber Ortaylı gibi tarihçilerin yanında; Aşıkpaşazade, Kaşgarlı Mahmut gibi eski dönem müellifleri ve haklarında yapılan tezler yer almaktadır.

Ayrıca, hakkında doktora tezini yaptığı Seyahatname yazarı Evliya Çelebi ilgili çalışmalar da, kaynaklardandır.

Prof. Dr. Hayati Develi’nin yapmış olduğu hacmi küçük kitabın, Osmanlı Türkçesi hakkında çalışma yapmayı düşünen tüm araştırmacılara yararlı olacağını inanıyorum.

The post Hayati Develi, “Osmanlı’nın Dili” Kitabı Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

Mümkün Öykülerin En İyisi kitabının Kuyudakiler öyküsünde trafik ışıklarını görerek şöyle demektedir: “Issız adaya düşersem yanıma alacağım üç şey: Kırmızı, sarı, yeşil. Kırmızı… Sarı… Yeşil…”

Kabil adlı karakter kadının önüne geçerek “Bi liran yok mu abla?” demektedir.

Kabil, ana oğul uzaklaştıktan sonra elindeki pet şişeyi göstererek ‘Kafalar güzel mi abi? Sen içer miydin ya?” demektedir. Güvenlikçi, Çağrı’nın koluna giriyor ‘Gene mi sen lan?! Gelme bi’daha buraya demedik mi oğlum?” Çağrı sinirlenmiştir: “Hep sarhoşum lan! Hep sarhoşum lan!”

Yusuf dedesiyle çocukluğundaki bir diyaloğu hatırlamıştır.

“Tırnağın niye böyle dede?”

“At ezdi evlat.”

“Nee, at mı?

“Kardeşim Çağrı” diye intihar mektupları olan Çağrı bir anısını hatırlamıştır:

“Abi bizi niye alıyorsun? Biz ne yaptık, kendi halimizdeyiz biz , kendi halimizdeyiz.”

“Yürü lan yürü, karakolda anlatırsın.”

“Abi gelemem karakola, bırak beni, bıraksana lan!”

“Lanlı lunlu konuşma şerefsiz… Ah!”

“Yusuf kaç olum kaç!”

Güneş Yaralarımızı Yakıyor’da bir cümle dikkati çekmektedir: “Sineklerden bir oldu ölülerimizin üzerine salınmış.”

Nefes Kontrolü’nde komutan şöyle söylemektedir. “Tut nefesini, dilini damağına yapıştır.” Daha sonra “Tut nefesini örtüye bürün.”

Kimse selam vermeyince yine “Tut nefesini, ya sabır” diyor. Oda hepsine yine “Tut nefesini secde et.” diyor. Mahkum elbisesi giyip seccadesini alınca yine “Tut nefesini, Elhamdülillah.” diyor. Emekli olunca yine “Tut nefesini, tut nefesini, tut nefesini, tut, tut, tut…” demektedir.

Yaşasın Ritim’de yazar kısa, tombul, afili, Pelikan marka mürekkep şişesinden beş liralık dolma kalemime mürekkep çekmeye çalışmakla meşguldür. Önünde peçeteler, müsvedde bir kağıt, hepsinin altına iki kat serilmiş eski tarihli bir gazete “Tam bir ritüeldir.” Yazar, kalem yazıyor mu diye kontrol eder. Sorun yoktur. Halifesiz Günler’den rastgele bir sayfa açıp okumuştur. “Yaşasın ritim!” yazmaya koyulur öykünün ilk paragrafını yazar.

Kahraman’ın Sonsuz Yolculuğu’nda derkenarda Teşekkürler Google, Teşekkürler Vonnegut, Kahrol Amerika!” denmektedir. Yer sarsıntısı yaşanmaktadır. Kahraman “buna ne oluyor” demekte, Yeryüzü ağırlıklarını atmaktadır. ‘Panik dalgası’na odaklanmakta ama bir şey görememektedir. Bunun nedenlerinden biri, merkezden uzaklaşan insanlar kaçmakla bitmemektedir, diğeri, Merkezin çevresinde Münch’ün ünlü tablosundan fırlamış en az iki saf insan vardır. Unutanlar ve bilmeyenler için tabloyu gösterir. Üçüncü neden “yaklaşmaya cesareti yok”tur. Absürt bir macera yaşamaktan korkarak kıyafetlerini, uzuvlarını, akbilini kontrol eder. Eli yüzü düzgün birini durdurur: Hangi yıldayız diye sorar. Üçüncü sebebi düşünmemiş gibi yapmalıdır: “Cesaret, cesaret, cesaret.” Zihinsel gelişimi boyunca yüzlerce aksiyon filminin eşlik ettiği kendisiyle ilgili olarak “alem buysa, kahraman benimdir.” der. Son sözlerini düşünür. “Astalavista bebek”, “geri döneceğiz”, “freedom”, “Işık, biraz daha ışık.” Elinden kurtulan figürandan daha uzun yaşamak için son sözlerini düşünmeyi bırakıp kahramanlık kabul etmelidir. “Etmeliyim, etmeliyim… Et-tim!”

Üzerindeki siyah mont ve kotla kendini Jason Statham’a benzetir. Sonra Jason Statham’ın resmini verir. Kendini Jason Statham’la karşılaştırır. Ancak yazarda “bir maceranın tam ortasında olma bilinci” vardır. Kendisini günde en az iki kere 500T’den sağ çıkmış adam olarak niteler. “Orta boş beyler, ortaya ilerleyelim” edasıyla yoluna devam etmiştir. Otobüsü tasvir eder: “Hamile kadınlar, bir ayağı çukurda ihtiyarlar, el ele tutuşmuş genç sevgililer, militan kılıklı kirli sakallı gençler, iki gözü iki çeşme anne babasını arayan minik çocuklar, kaçarken bile birilerine SMS atan, Facebook duvarına ileti giren liseliler” görmüştür. Korkmuş bir buzdolabı tasvir edemeyeceğini belirtir. “Bu konuda size Google bile yardım edemez” der. Trafik açılıyor. Yani, kalabalık azalıyor. Gonder Vekilharcı’nın oğlu Boramir’in boru sesini andıran yaslı uğultuyla uğraşmak zorunda kalır. Boyundamarlarını şişirerek 23 Nisan şiiri okuyan bir öğrencinin velisi olmak gibidir.

İsrafil’e seslenir: “İsrafil Aleyhisselamcığım buradaysan sakın bir işaret verme. Lütfen.”

Uğultu Yozgat’ta geçen çocukluğunu, sünnet oluşunu pilli robot, siyah önlük, ilkokul aşkları”nı hatırlatır. “Ortaokul, teklif etmek, eşek şakaları, matematikçi bana taktı, anne ev hanımı, baba memur…” Modern olanlar lisede aşık olmaktadır: “Sarımsak umurlarında değil. Halbuki sarımsağın vitamini…” Gerçeklik duygusunu kaybetmemeye çalışır. İnsanlara dokunmadan geçmeye çalışır. Bunu yarasalar ürküp vücutlara çarparak hep birden ileri atılmasına benzetir. Dairenin merkezine on adım’da askerlik günlerini hatırlar. Dairenin merkezine yedi adım’da savaş kapıdadır. Dairenin merkezine üç adım dağıtım izni, Dairenin merkezine iki adım’da Üçüncü Dünya Savaşı, Dairenin merkezi’nde ölü insanlar görmektedir. Tablodan kaçmak, figüranların arasına katılmak ister. Ejderha ölülerin üzerine kükremekte, tepinmektedir. Öykünün sonunda ejderhayı tasvir eder. Tabloda bir grup ölü vardır.

Büyük Dünya Atlası’nda Atlas’ın kulağına fısıldar, adam oralı olmaz. “Hep o artistik, sonsuz, sinir bozucu pozlar.” Öfkesine hakim olup Atlas’ın olanından uzay boşluğuna doğru düşen ter damlasını eliyle havada yakalamıştır. Bir kara deliği daha engellemiş olmanın verdiği iç huzuruyla ‘Batsın bu dünya Atlas, bırak batsın!’ diye tekrar etmiştir. Atlas’ı kızdırmaya çalışmıştır: “Tek Tanrılı sisteme geçildi ve bil bakalım o Tanrı kim değil?” Atlas’ın tek başı havaya kalkar. “Senin emeklerini umursamıyorlar, sana değil, yerçekimi kuvvetine, Newton isimli bir fasülye ve daha onlarca bilimsel, sıkıcı şeye inanıyorlar sana değil.”Atlas düşmektedir. “Tanrı’nın yıkılışını izlerken ‘Biliyordum’ dedim sırıtarak.” “Bir kere tereddüt edersen bir daha hiçbir şey eskisi gibi olmaz.” Cebinden düdük çıkarıp üfler. Atlas bayılır. Küre elleri arasından düşmüştür. Pos bıyıklı “Tanrı öldü; onu biz öldürdük” diye ikisini işaret etmiştir. Cam küre paramparça olmuştur. Kıyamet kopmuştur, Atlas bir daha görünmez.

Atiye’nin Ölüleri’nde kahramanın uyanmasıyla ilgili olarak “Hayır sevgili okur, kahramanın uyanmasıyla başlayan hikayelerden sıkıldığını biliyorum.” Kahraman henüz uyumamıştır. “En yakın uykuyla aramda nereden baksan on iki saat vardı, ileriye ve geriye doğru…”

Kapı açılmamıştır. Üzerine doğru yürüyen bir canavar, adam, kuş, martı, sevgili, başka bir hikayeye ait bir karakter de yoktur. Ne de buzdolabı, “Okura bu hikayeden bahsederek şunu söylemiştir:” Bir oyunun peşinde hiç değilim Hayır, biliyorum bunlara karnın tok. Öyküde Şehrazat, Raskolnikov, Drogo, Adem Selamsız’a değinmektedir. Tek tek Atiye, annesi, Veznedar Nuri, Beyaz Eşyacı Selim, Halı Yıkamacı Süleyman, Doktor Sedat, Tansel Yüzbaşı, Kenan Hoca, garson Münir, İsmail Çevik’in ne yaptığını söylemektedir.

Urdn Medeniyeti Hakkında Birkaç Mühim Belge’de hayali Urdn ülkesinin dilinden bahsetmekte, Sözlükten silinen kelimeyi zihninden geçirmek bile yasak olduğu belirtilmektedir. Aynı öyküde Yüzler Bayramı’ndan bahsedilmektedir. İsimler kurulu tarafından yüz kelime seçilir. Devlet başkanı ve doksan dokuz kişilik kurul üyeleri çelik tanrının başına geçer. Her biri Ndru’nun veri tabanından bir kelimeyi siler. Ndru, tüm konuşulanları harfiyen duyan dev kulağın adıdır. Bilim adamı Kemal Kalender’in yorumu yer almaktadır. Z.’nin nasıl öldüğü belli değildir.

Yok Kimse Yok’da kahraman The Marmara’ya girmekte,  seyrettiği filmler 16000xff’yle güzünün önünden geçmektedir. Bir kestane tezgahından bir kestane alıyor. Hala sıcaktır. “Fazla uzaklaşmış olamazlar.” der. Kabukları sayarken rüya görüp görmediği aklından geçer. “Rüyasında kestane gören bir adam mıyım ben? Rüyasında ‘kestane gören bir adam’ gören bir kestane mi?” Ölü mü diri mi olduğu aklından geçer. Bilgisayarın başına geçer. Haber sitelerini dolaşır. Dayanamaz Google’a sorar: İnsanlar nereye kayboldu. Çıkan sonuçlar işine yaramaz. Online bir oyun sitesi, Adnan Oktar videosu, kedi canını hepsiburada.com’da bulur. Cebinden cep telefonunu çıkarır. Rüzgar bir kağıt parası getirir. Kağıttakiler İlahi Komedya’da cehennemin kapısında yazmaktadır. “Bu nasıl bir hafıza lan, bu nasıl şiir, n’oluyo, n’oluyo, N’OLUYO!” der. Önüne bir kağıt düşer. Kafasına çarpıp Felak, Nas, Ayetel Kürsi, üç İhlas ve bir Fatiha okur. Göğe bakar: Pamuk tarlası. Truman Show da yazabilirdi der. Rüyada pamuk görmeğe değinir. Mefisto’ya girer. Alarm yankılanır. Etrafına baka, kimse yoktur. Ses, sirene dönüşür. Bir kağıt daha, bir kağıt daha düşer, bilgisayar çıktısıdır. Ona bir kadın yaklaşır. Aklına birçok şey gelir. Adı Havva’dır. Avucunun içine bir kağıt koyar. Kırmızı Pazartesi’de 6.30 vapurunda kalorifer yanı koltuk kapma yarışı vardır. “Ben olsam kesin kapardım bir koltuk” diye söylenerek ahşam sıranın ucuna oturmuştur. İskeledeki büfelerin camlarından dışarı uzanan kollar insanı ritimsiz, çılgın halay izlenimi veriyordur. “Para içeri gazete dışarı, para içeri paket paket sigara dışarı, para içeri çikolata dışarı, para içeri su dışarı, para içeri para dışarı…”

Son Anahtar ve Başka İhtimaller öyküsünde dipnot sistemini kullanmıştır. Dipnot başlığı Son Anahtar ve Başka İhtimaller İçin Okuma Önerileri’dir. Öyküdeki dipnotta yazarın oyuna dahil olmayı seven oyunbaz olur için kurgulandığı belirtilmektedir. “Düzgün düşünmemeye yol açabilir. Yan etkilere rastlarsanız selam söyleyin.” diye okurlarını uyarmaktadır. Söz konusu öykü ironik üslubuyla önemli öykülerdendir. İhtimaller Serisinin Sonraki Öyküsü için Notlar’da Anket öykü tabiri kullanılmaktadır. Final dört şıklıdır. Yazarın tabiriyle okur bu test sayesinde nasıl kitaplardan hoşlandığını anlayacaktır.

Mahir Ressam ya da Babamı Nasıl Öldürdüm’le oyun başlamaktadır. Kahraman öykünün kötü kişisi olduğunu belirtmekle beraber Kumarbaz’daki hilebaz ihtiyar kadar kumar bildiğini, çok badireler atlattığını ancak Gregor Samsa gibi böcekleşmediğini belirtmektedir. Olric olarak karşımıza çıkmaktadır. “Kim olmak isterseniz.”

“Metinlerarasılığın sırası değil atayını da al git. Başüstüne…” Kahraman doğuştan kötü değildir. “Anlayacağınız Erol Taş kahkahasıyla değil…” Okur, ihtimalle apartmanını hala terk etmediyse bir üst kata çıkmak için yanıp tutuşmaktadır. Öyküde bir tüfek patladıysa ceset oralarda bir yerdedir “Fazla uzaklaşmış olamaz! Namlu hala sıcak.” Tutunamayanlar’a gönderme yapmaktadır. “Ah be Bruce artık kimse kimseyi sonuna kadar dövmüyor dedi Özkan. Atayistler bunu açıklayabilir mi bakalım.” Olric’e yazar “Zevzek. Bana mı dediniz efendimiz?” demektedir. Öyküde Fikret’in karnesi aşağıdaki gibidir:

“Hayal gücü:5

Dayağa dayanma gücü: 5

Kızlarla konuşabilme: 0

Berk’e yumruk: 0

Kendini savunma: 0

Hamdi’yi öldürme: 0

Beceriksizlik: 5

Yazıya olan inanç: 0

Fikret, sevdiği kızı başkasına kaptırdıktan sonra “Ferhat efendimiz sonunda meyhane köşelerinde o Sadri Alışık sonunda canına kı… O üçüncü sayfa sonunda en yakın cepheye I Want You! Bazı şeyler yalnız Amerika’da olur efendimiz…” Aynı öyküde, Mesnevi’de geçen Rum ve Çin halkının daha mahir ressam olduğuna dair hikayeye yer verilmektedir. “Çaldıksa miri malı çaldık efendimiz.” Olric diyaloglarıyla sona ermektedir. “Oysa biz daha yeni başlıyoruz. Oyun bitti.”

Sonuç olarak, diyebiliriz ki, Aykut Ertuğrul öyküsünde mizah ve ironi büyük bir önem arz etmektedir. Kapsamlı olarak çalışmalar yapmak bizi yeni sonuçlara ulaştıracaktır.

KAYNAKÇA

-ERTUĞRUL, Aykut (2014), Mümkün Öykülerin En İyisi, Dedalus Yayınları, İstanbul.

-TOSUN, Necip (2015) Günümüz Öyküsü, Dedalus Yayınları, İstanbul.

-ZARİÇ Mahfuz (2012) Cahit Sıtkı Tarancı’nın Öykülerinde Mizah ve İmge Şahıslar, http://turkoloji.cu.edu.tr/pdf/mahfuz_zaric_cahit_sitki_taranci_oyku_mizah.pdf

-APAYDIN, Mustafa (2015), Türkiye Türkolojisinde Yapılan Mizah-Hiciv Çalışmaları Hakkında Bazı Değerlendirmeler, http://turkoloji.cu.edu.tr/pdf/mustafa_apaydin_mizah_hiciv_calismalari.pdf

-YUM, Sebahattin (2013), Memduh Şevket Esendal’ın “Ayaşlı ve Kiracıları” Adlı Romanında Mizah,

The post Aykut Ertuğrul Öyküsünde Mizah appeared first on Sanat Duvarı.

Bir yazının sancısında

Ateşin sıcağında

Sen varsın ocağımda

Sevgimin tınılarında

Aşkımın baharında

Canımın sonbaharında

Sen varsın ocağımda

Balat’ın sokaklarında

Bahçenin yollarında

Kalbimin alyuvarlarında

Sen varsın ocağımda

The post Sen Varsın Ocağımda appeared first on Sanat Duvarı.

Bir kağıt çıkardı.

Yazmak istedi.

“Ben” yazdı.

Yazının üstünü karaladı.

“Bir” yazdı.

Üstünü karaladı.

“Hiç” yazdı.

Üstünü çizdi.

Bir masal yazmak istedi.

Hayatı engel oldu.

Yazarak yaşamayı değil, yazmak için yaşamayı halbuki.

Ona engel teşkil eden ne varsa -zihninde- yıkıp yok etmeyi tercih etmişti.

Ama sadece insanın kendi zihnindeki fikirler yok edilebilirdi.

Yok olan başkalarının fikirleri olamazdı.

Değiştirmek ise en zoruydu.

Değişim ancak insanın kendi isteğiyle olabilirdi.

Kimseyi zorlayamazdı.

“Beğendiğimiz bedenlere kendi ruh dünyamızı giydiriyoruz.”

Shakespeare’in bir sözüne benzettim.

“Evet, öyle.”

Kahve almak için mutfağa tarafına girdi.

Evi bir oda bir salondu. Mutfak salonla birdi.

Dolaptan 2’si 1 arada kahve paketi aldı.

Kupa bardağa döktü, sıcak su koydu.

Yudumlamaya başladı.

Bir elinde sigara vardı.

Düşünen adam heykeli aklına geldi.

“Neden bu heykel akıl hastanesinde sadece?” diye düşündü.

Akıl ve düşünce bir nevi deliliğe kapı aralamaktır.

Düşünen insan eğer dâhiyse, deliliğe açık olmalıdır.

Çünkü her dahi içinde bir deli barındırır.

Kahvesinden bir yudum daha aldı.

Kahvesi damla sakızlıydı.

Damla sakızıyla ilgili çeşitli dergilerde araştırmalar okumuştu.

“Türkiye’de en iyi potansiyel İzmir’deymiş.”

Sakız ağaçlarının görüntüsüne hayran olmuştu.

Yazabilseydi, onları da yazacaktı.

Ama yazamadı.

Bir fısıltıydı yazmak onun için.

İçinden geçenleri kağıda dökmekti bir nevi.

Üç tip zeka türünün hepsini kullanıyordu:

“Görsel, işitsel, dokunsal.”

Üç zeka tipinde de iyiydi.

Ancak sol beyin yazmakla ve konuşmakla daha çok gelişirdi.

Bu nedenle yaratıcılık gelişmişti.

Ancak şimdi yazamıyordu.

Yazsaydı kulağına gelen sesleri yazacaktı.

Düşündüklerini en güzel biçimde kağıda dökecekti.

“Sen dilcisin. Dili seversin. Bana bir yardım etsene.”

Tamam olur.

Dil ile zihnin ilişkisi ile ilgili yazabilirsin.

Dil zihinde gösteren ve gösterilen olarak yer eder.

Dilin her parçası göstergedir.

“Bu konuda mı yazayım?”

Bir dene bakalım.

Nasıl olacak?

“Dil ve zihin ilişkisi psiko-linguistik alanına mı giriyor?”

Evet.

Neuro linguistik dediğimiz alan dil ve zihin ilişkisiyle alakalı.

“Bu konuda bir makale yazabilirim.”

Yazarsan bana da yolla.

“Olur.”

Yazmak benim işimdi aslında.

Benim alanımdı.

Ancak kendisini iyi hissetmesi için elimden geleni ardıma koymamalıydım.

Bana ihtiyacı vardı çünkü.

Onu anlatmalıydım.

Yazdığı insana dönüşmenin en büyük göstergesi Bir Adam Yaratmak’tı.

Yazdığı adama dönüşenlerden miydim?

Hayır.

Ancak yazdığım adamın bir nevi nöronuna sahip olabilirdim.

Milyarlarca nöronun birleşiminden oluşan bu adamı anlatmak benim için bir vazifeydi.

Adamın saliselerle ve saniyelerle yarışı yoktu.

Adam, dedim ya onun bir nöronunu ruhuna sahip olmak değildi.

Ruhuna sahip olma için sadece sevmek gerekirdi.

Bense onun ruhuna değil, beyin hücresinden birine sahiptim.

Beyindeki dalgalanmalar onun bir göstergesi değildi.

Ruhuna sahip olsaydım.

Beni severdi.

Ancak aramızdaki bağ sadece bir iş ilişkisiydi.

Beynine sahip olsam dahi, düşüncelerini bilsem dahi, ruhuna sahip olamazdım.

Bunun sevgi gerekirdi.

O ise beni sevmiyordu.

Sadece bir nevi yazı makinesiydim ona göre.

Onun romanını yazan bir acemi yazardan başkası değildim.

Romanını bitirdiğimde o da rahatlayacak ve yazacaktı.

Yazamamanın verdiği sıkıntıyı içinde çok net şekilde hissetmişti.

Yazmak onun mesleğiydi.

Ancak yazabilseydi iyileşeceğini biliyordum.

Yazmanın onun için en önemli uğraş olduğunu çok iyi anlamıştım.

Sigara ve kahve dışında kahve onun için en önemli nesnenin kitap olduğunu onunla ilk tanışmamda anlamıştım.

Kitap, onun için düşünceyi geliştiren ve düşünen adam imgesinin onun temsili olduğunu hissettiren bir olguydu.

Düşünen insan yalnızdı.

Düşünen insan mutsuzdu.

Düşünen insan çıkarsızdı.

Peygamberimizin bir sözünü hatırladı:

“Benim yerimde siz olsanız az güler çok ağlardınız.”

Düşünmek sözlükte anlamlandırma problemi olan kelimelerdendi.

Soyut düşünce kavramları tanımlanmakta hep zorluk çekilen kelimelerdi.

Soyut düşünme, altı yaş grubundan sonra yerleşirdi halbuki.

Bu tür kelimeleri anlamlandırmak için eş anlamlısını kullanırız.

Çünkü o kavram yaşa göre zihinde yer eder ve kavramı sadece ve sadece eş anlamlarıyla ifade edebiliriz.

Dildeki soyut kavram ifadesi sorunu bir türlü çözülememiştir.

Bilişsel yaklaşımla beraber dil zihin ilişkisi oturmaya başlayacaktır.

“Yine dilciliğini konuşturdun.”

Ne yapalım?

Bizim kaderimiz…

Dil olmasaydı ben de olmazdım.

Yazarlığımı dile borçluyum.

Dil insanın düşünce yapısına akseder.

İnsan kavramlarla düşünür.

“Dilci olmasan bir şey olamazdın zaten.”

“Sen dil ile varsın.”

Dilciliğimin üç yılını yüksek lisans tezimle doldurdum.

Üç yılım bir Osmanlı Türkçesi metniyle doldu taştı.

Dili seviyorum.

Çünkü insanlar dil anlaşır.

Dil ve zihin ilişkisi bağlamında çalışmalara devam edeceğim.

Bu benim kaderim.

“Kader dedin ya, şu romanı bitirsen ben de yazabilsem.”

Kalemi eline aldı.

Karalamaya başladı.

Bir adam yüzü çizdi, sakallı, hafif beyazımtırak saçlarıyla durağan bakan bir adam…

O adama bir isim yazdı:

Talk.

Yani “Konuş.”

Yazamıyorsa konuşmalıydı.

Konuşması lazımdı ki derdini anlatabilsin.

Bir kelime daha yazdı:

“Think.”

Yani, “Düşün.”

İnsan düşünceyle vardı.

İnsanı insan yapan sadece ve sadece düşüncede saklıydı.

Düşünen insan vardı.

Yok olmanın sebebi ise düşünmemekti.

Düşünce var oldukça insan da varlığını hissedecekti.

Düşünmek bir eylemdir.

Bu eylemi yerine getiren harekette bulunmuş olur ve varlığını hisseder.

Eline sigara paketi aldı ve sigara içti.

Elini çenesine dayadı.

Düşünen adam rolüne girdi.

Düşüncesindeyse çeşitli kuramlar vardı.

Bu kuramları dökmek istemediğimizden düşündüklerine giremiyoruz.

Ancak bir ipucu Spinoza’nın “Tanrı’nın düşünülmesi var olduğunu kanıtlar.” düşüncesi örnek gösterilebilir.

Çeşitli kuramları düşündükten sonra eline sigarayı içerek, dumanı içine çekti.

Bu bir tür intihar sayılabilirdi.

Öksürmeye başladı.

Öksürdüğündeyse dışarıdan bir ses geldi:

“Hav hav.”

Bir kez daha sigarayı ağzına götürdü.

“Hav hav.”

Sokak köpeklerini beslemeyi çok severdi.

Daima kapısının önünde bir kap yemek ve su bulundururdu.

Kuşları beslemeyi de adet edinmişti.

Kuşlar her sabah penceresinin önüne gelir, onun yemleri koymasını beklerdi.

Adeta kuşları besleme şirketinin müdürü gibiydi.

Kuşlar her sabah onu ziyaret ederdi.

O da kuşlar geldi diye gülümser, mısır tanelerini pencerenin önüne koyardı.

Bir komşusu bu durumdan rahatsızlık duyardı.

Kapıcıya şikayet etmişti.

Şikayet, onun da kulağına gelmişti.

Ancak o, bunlara aldırmadan kuşları beslemeye devam ediyordu.

Yazmak istedi yeniden.

Eline kalemi aldı.

Tavana baktı.

Derin bir iç çekti.

Yazamadı.

Sait Faik’i çok iyi anlıyordu.

Bir yazar için yazamama büyük bir işkenceydi.

Yazmak ise varlığının hissedilmesini sağlardı.

Susmak.

Susmak ve konuşamamak…

Hele kalemin susması…

Onun için en büyük zulümdü.

“Sen yazıyorsun. Ama ben yazamıyorum.”

“Bu hiç de adil değil.”

“Bana işkence ediyorsun.”

Tamam, anladım seni.

Yazman gerekli ancak bu romanın da yazılması gerekli.

“Çabuk yaz öyleyse.”

Sabret azıcık.

Daha yeni başladı roman.

Daha romanın adı bile belli değil.

Ne isim koysam acaba?

Bir Delinin Hatıra Defteri?

Bir Adam Yaratmak?

Portre?

Buldum Porte güzel bir isim.

Kitabımın ismi Portre olacak.

Nasıl buldun?

“Güzel ama Dorian Gray’in Portresi’nin hatırlatıyor.”

Ancak bu farklı bir portre.

“Haklısın. Ama benim portrem pek de ilgi çekici olmayacak.”

O yönden haklısın sen de.

Ama ilgi çekici haline getirip getirememe benim sorunum.

Dili kullanan ben değil miyim?

“Sensin.”

İlgi çekici olması için elimden geleni yapıyorum.

Ne yapayım?

Şapkadan tavşan mı çıkarayım?

“Tabi ki, onu demiyoruz.”

“Ancak, hayatım çok karmaşık.”

“Yatağını bile toplayamayan bir insanı neden okusun ki insanlar.”

İşte, zeka budur.

“Ne zekası?”

Özeleştiri yapabilme yeteneğinden bahsediyorum.

“Evet, bu bir özeleştiri.”

“Yatağımı toplayamamam, benim en büyük problemim.”

“Ya da dağınık olmak.”

“Ya da tutunamamak.”

Tutunsaydın ne olurdun?

“Bir CEO.”

Dalga geçiyor olmalısın.

Böyle yaratıcı fikirleri olan dâhilerin daha iyi iş yapmaları gerekir.

CEO olmak iyi bir meslek değil.

Bence benim akademisyen olmalısın.

Akademisyen nedir sorusuna artık cevap vermeyeceğim.

Makaleler yazmak hiçbir değerli olmuyor.

Akademisyenliğimde bunu gördüm.

İnsanlar sana memur sıfatıyla bakıyor.

Her zaman değerli statü yazarlık bence.

Yazmaya devam etmelisin.

Yazdıkça var olduğunu hissedeceksin.

Kelimeler seni eline alıp ufalayacak.

Rüzgarla savrulup dünyaya yayılacaksın.

Rüzgar dili seni alıp uçuracak.

Uçtukça şekil değiştirip insanların zihninde yer edeceksin.

Zihinlerde kafayı karıştırıp soru işareti oluşturacaksın.

Buldum.

Kitabımın ismi Soru İşareti olsun.

Düşünmek, düşünmek, düşünmek…

Yazmak, yazmak, yazmak…

İşte bütün meselem bu.

Yazdıkça düşün, düşündükçe yaz.

Hep var olduğun hissettir.

Zihinlere gir, sorgulama yeteneğini hisset.

Kişisel gelişim, evet, zihinsel gelişim daha önemli.

Zihninde kurduğun her şeyi, fikir süzgecinden geçir ve yaşa.

Taklitçi olma, taklit edilen ol.

The post Portre 3. Bölüm appeared first on Sanat Duvarı.

Cansız eşyalar da, insanlar safından Allah yolunda kullanılarak yeryüzünde Allah’ı zikrederler.

Harama, günaha girilmediği sürece, namaz kılan için yapılan her iş, ibadet hükmündedir. İlim öğrenmek de bir ibadettir.

Allah, ilim öğrenmek isteyen insanın meleklerle kollarını gerer. Himayesi altına alır.

Bu sayede, her anımızı başa geçirmemekle her günü yeni bir şeyler öğrenerek geçirmeliyiz.

İlim, kadın erkek her mü’min için farzdır.

Evet, Peygamber Efendimiz, bir ümmi idi. Ancak, bunun tek bir sebebi vardır. Cahiliye dönemi, sanıldığı gibi okuma yazma pek bilinen bir zaman dilimi değildi. Ancak, o dönemde belagat, çok ileriydi.

Ayrıca, beğenilen şiirler, Kabe’nin duvarına asılırdı. Fakat, o dönemde kız çocukları diri diri gömülür, çıplak Kabe tavaf edilir. Helvadan putlara tapınılır, sonra da yenirdi. Bu sebeple, Cahiliye devri denmiştir. Ki, asıl konuya dönersek; Peygamberimiz (S.A.V.) okuma bilseydi, O’nu şiir yazmakla suçlayacaklardı. Nitekim, şiir de denmiştir. Ancak, ümmi oluşu nedeniyle bu itham sonuçsuz kalmıştır.

Ümmilik, sadece Peygamberimiz’e nasip olmamıştır. Peygamber varisçilerinden Mevlana Hazretleri ve Bediüzzaman Hazretleri de ümmidir. Bir süre sonra artık yazmamaz olmuşlar, ilham yoluyla, Mevlana Hüsameddin Çelebi’ye, Bediüzzaman talebelerine yazdırır olmuşlardır.

İlahi birer ilhamla, nefesle hikmet pınarından dökülmüştür sözler.

Yunus Emre de, ümmi olduğunu söylemiştir. Ancak, Türkçesinin duruluğu ve aruz ölçüsüyle de şiirlerinin oluşu, onun eğitim almış, tedrisattan geçmiş bir şair olduğunu gösterir.

İlim, kadın erkek herkese farzdır dedik. Tabi ki, kadınlara da farz. Bir nesli yetiştiren kadındır. Annedir. Bu din, anne şefkatiyle ilerleyecektir.

Hz. Hatice anamız, Peygamberimiz’in hak davası uğruna tüm varlıüını sarf etmiştir.

Hz. Aişe anamız, Peygamberimiz’le yaşadığı 24 saatini, rivayet ederek, birçok hadisin bize intikal etmesini sağlamıştır.

Hz. Asiye, firavuna karşı gelerek mü’minlerin anası olmayı hak etmiştir.

Hz. Meryem, tüm iftiralara göğüs gelerek, babasız şekilde Hz. İsa (A.S.)doğurmuş, bebekken konuşarak tüm iftiraları yok etmiştir.

Hz. Hacer, Allah’ın emrine uyarak, Safa ve Merve arasında tur atmış, O’nun inayetiyle Zemzem kuyusuna kavuşmuştur.

Daima niceleri var ki, Allah yolunda kendi canını koyabilen kadın ve ya erkek fark etmez- hak yolda şehadeti tadabilecek onlar.

İlim yolunda şehadet şarabını içebilecek olanlar onlar.

Allah rızası için, her şeyinden fedakarlık edenler onlar.

Peygamberimiz’e soruluyor, süt, su ve şaraptan birini seçmesi isteniyor Cebrail tarafından. Peygamberimiz, sütü seçiyor. O süt de ilimdir.

İlim; Endülüs, Semerkand, Buhara vb. yerlerde zirveye tırmandı. İstanbul’un fethiyle taçlandı. Ancak, Ancak, Lale devrinde lüks ve safaya düşülmesiyle birlikte, sukuta uğradı.

Daha sonra, ilim batıya kaydı.

Her şeyimizi batıdan alır olduk.

Yani bu sebeple, güneş batıdan doğmaya başladı.

Allah’a ulaşmanın en iyi yolu, ilimdir, fendir.

Yunus Emre, ne güzel söylemiş:

“İlim ilim bilmektir,

 İlim kendin bilmektir.

 Sen kendini bilmezsen

 Ya nice okumaktır.”

İlim, bir şekilde insana ilahi kudreti gösterir.

Bu sebeple, batı şu haliyle İslam’a daha yakın.

Batı İslam’a gebe.

İslam da batıya.

Atatürk, “En hakiki mürşit, ilimdi, fendir” demiş.

Ne kadar doğru söylemiş.

İnsan bilmediğinden korkar.

Bilmediğini tehlikeli görür.

Bir insanın kalbine girmeden, onunla yolculuğa çıkmadan, onunla kalmadan, onunla yemek yemeden tanıyamazsınız.

“Bekara karı boşamak kolaydır.” Derler ya, işte o hesap.

Açın Kuran’ı, Mesnevi’leri….Nefsinize alınarak okuyun. Bakın ne diyor size?

Ürkmeyin.

Kuran ve tefsirleri, iyiyi, doğruyu, güzeli emrediyor.

Allah’a iman etmeyi, Hak rızası için sevmeyi, şükretmeyi, okumayı, öğrenmeyi, bunları teşvik ediyor.

Sessizlik, en büyük eylemdir.

İçinde yangın olsa da susmak. Allah rızası için susmak ve sadece dua etmek.

Değil mi, duamız olmasa ne önemimiz var?

En büyük silah o işte!

Dua!

Sonra, Hz. Eyyüb’ün duasını hatırlarız. “Rabb’im! Bu eziyet bana çok dokundu. Sen, merhametlilerin en merhametlisisin.”

The post İlim Ve Hikmet Pınarından İçmek appeared first on Sanat Duvarı.

Divanü Lugat it-Türk’te öge kelimesi belirli bir insanı ifade eder. Halkın bir üyesidir.

“öge: Akıllı, olgun ve görmüş geçirmiş, halkın bir adama verilen unvan. Tegin’den bir derece aşağıdadır. Bu adın kökeni şudur: Zülkayneyn, Çin’e dek ulaştığında, Türk hakanı onunla savaşmak için tamamen genç erkeklerden oluşan bir müfreze göndermiş. Bunun üzerine Hakanın veziri “Sen onun üzerine gençleri yolladın, ancak onların yanında yaşı ilerlemiş, savaş meydanında deneyin kazanmış olgun bir adam da olmalıydı demiş.” “Yani bir öge mi?” demiş Hakan, “Evet” diye yanıtlamış vezir. Bunu üzerine Hakan olgun bir adam yollamış. Müfreze , Zülkarneyn’in öncü birliklerine saldırmış ve onları bozguna uğratmış. Türklerden biri, Zülkarneyn’in  askerlerinden birine bir kılıç darbesi vurmuş ve onun karnında bir yarık açmış. Öldürülen adam beline bir para kesesi bağlamışmış ve darbeyle birlikte açılan keseden, karından akan kanla karışarak paralar dökülmeye başlamış. Ertesi sabah Türk askerleri kana bulanmış bu paraları görerek ne olduğunu merak etmişler. İçlerinden biri bu altun qan: altın ve kan’dır demiş-ve oradaki ulu bir dağa bu ad verilmiş. Bu dağ Uygur ülkesinin yakınlarındadır ve çevresinde göçebeler yaşar. Zülkarneyn bu baskın üzerine Hakan’la barış yapmış. “

An Etymological Dictionary of Pre- Thirteenth-Century Turkish sözlüğünde şöyle geçmektedir:

“öge: a high Turkish title, roughly equivalent to ‘Counsellor’, in the Moslem period displaced bu Arabic

l-w wazir. The transcription üge: advocated by F. W. K. Müller in U II, is impossible for etymological reasons… Bağa: Tarkan Öge: this name also occurs in the Mahrnamagtogether with many other names containing öge: ‘the title given to a commoner who is intelligent, elderly and experienced in affairs, (next) in rank to tégin; its origin is as follows /a story about Du’lqarnayn, in which öge: is translated kahl ‘mature’) öge: as a noun in –e ö:di: ne:nenni : he understood the thing after he had thought about it’; hence the title öge: is given to a man who is ‘intelligent, understanding, and elderly”

Türkçe Sözlük’te ise şöyle geçmektedir:

“1. Bir bütünü oluşturan, bütünden ayrıştırıldığında da kendi başına anlam taşıyan parça,unsur. 2. Başka şeylerin kendisinden türediği ilk madde, ilke, unsur. 3. Gerekçe, araç. 4. Birleşik bir şeyi oluşturan basit şeylerden her biri, unsur, eleman. 5. Bir cümleyi oluşturan özne, yüklem, tümleç vb. birimlerden her biri. 6. Bir sınıf veya bir topluluğun bireylerinden her biri.”

“öge” kelimesi geçmişte belirli bir şahıs için kullanılırken, günümüzde unsur manasında kullanılmaktadır.

Kelimenin daha derinlemesine araştırması bize daha fazla ışık olacaktır.

The post Eski Türklerde Öge Ünvanı Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

  Müzik ve dilin, anlaşıldığı üzere medeniyetten izler taşıdığı göz ardı edilemez. Gençlerin eğitiminde de ön plana çıkan müzik, insanı bir neye benzeten medeniyetimizin nesilden nesle taşınmasında en büyük role sahip unsurdur. Dil de müzik sayesinde özellik kazanmaktadır. Ancak, bu özellik olumsuz bir durum da beraberinde getirmekte, dili aynı zamanda yozlaştırmaktadır. Dil ile müziğin ayrı düşünülemeyeceği bir medeniyetten gelmekteyiz. Yunus Emre’lerin diyarı, gönül medeniyeti de diyebileceğimiz, bir medeniyettir şarkılarda anlatılması gereken.

  Ancak, son zamanlarda müzik, medeniyet taşıyıcısı dile sahip olmaktan ziyade, bir “gürültüye” dönüşmeye başlamıştır. Tıpkı, Milan Kundera’nın romanında dile getirdiği gibi: “Mutlak çirkinlik, kendisini ilk olarak her yerde birden varolan işitsel bir çirkinlik olarak hissettirmişti: Otomobiller, motosikletler, elektronik gitarlar, matkaplar, hoparlörler, canavar düdükleri…”(Akt. Yavuz, 2010)

  Ancak, müzik yüksek medeniyetin dilini taşıdığı zaman yüksek seviyede bir sanata dönüşür, medeniyetin taşıyıcısı rolünü hakkıyla yerine getirmiş olur. Günümüzde dünyaca bir üne sahip olan Tarkan da bunun büyük bir örneğidir. TDK’den ödül de alan Tarkan deyim ve atasözlerini eserlerinde kullanarak rolünü hakkıyla yerine getirenlerdendir:

 “Bile bile kafa tutuyor aşka gözü kara

 O yine bildiğini okuyor…

 Bu gönül ona torpil geçiyor

 Etrafında fır dönüyor

 El bebek gül bebektir o…

 Ne yapsa inadına hoş görüyor

 Kara kara düşündürüyor” (Dudu)

  Eserlerini hakkıyla verenlerden biri Barış Manço’dur. Medeniyetimizin izlerini rock müziğine taşımayı bilmiştir:

“Sen gülünce güller açar Gülpembe

 Bülbüller seni söyler biz dinlerdik Gülpembe

 Sen gelince bahar gelir Gülpembe

 Dereler seni çağlar sevinirdik Gülpembe

 Güz yağmurlarıyla bir gün göçtün gittin inanamadık Gülpembe

 Bizim iller sessiz bizim iller sensiz olamadı Gülpembe

 Dudağımda son bir türkü Gülpembe

 Hala hep seni söyler seni çağırır Gülpembe”(Gülpembe)

  Bir diğer sanatçımız da Cem Karaca’dır. Bugün hala Cem Karaca’nın da “Islak Islak” şarkısı gençler arasında cover olarak söylenmektedir:

“Gecenin nemi mi düşmüş gözlerine?

 Ne olur ıslak ıslak bakma öyle

 Saçını dök sineme derdini söyle

 Yeter ki ıslak ıslak bakma öyle” (Islak Islak)

 Sanatçılarımızdan diğeri de İstanbul hanımefendisi olarak gönlümüzde taht kurabilmiş olan Emel Sayın’dır:

“Duruşun andırır asil soyunu

 Hisar, Kuruçeşme, sahil boylu mu?

 Arnavutköylü mü Ortaköylü mü?

 Kız sen İstanbul’un neresindensin?

 Bilmem sözlü müsün, ya nişanlı mı?

 Sevgilin yaşlı mı, delikanlı mı?

Emirgan, Bebekli, Aşiyanlı mı?

Kız sen İstanbul’un neresindensin?”(Kız Sen İstanbul’un Neresindensin)

 Mustafa Ceceli de, şiirsel bir Türkçeyle karşımıza çıkmaktadır:

“Havalansa yeni zil çalan eteklerin

 Gelip otursa gözlerime gözbebeklerin

 Öperken içsem ağzının çiçek balını

 Günahını boynuma seni koynuma alsam

  Ben görmedim böyle alımı çalımı” (Limon Çiçekleri)

 Sanatçının “Aman” şarkısı da güzel Türkçesine örnektir:

“Şimdi tam hakkıyla bir yas tutma vakti

 Zehir zemberek sözleri yutma vakti

 İlla pişmanlıktır kederin dili susmazsa

 Sığınıp uykulara umuda yatma vakti” (Aman)

Bir diğer sanatçımız da, Ferhat Göçer’dir:

“Silinmedi izler hala dün gibi

 Kadehim senle dolu aynı İstanbul rengi

 Alıştım dediğim yokluğun buz gibi

 İçimde hatıralar eski şarkılar gibi

 Şimdi boğazın kayıp bir kenarında

 Elimde bir kadeh ve içinde gençliğim” (Mehtabın Rengi)

Bir diğer şarkısı:

“Sana ait bütünüm senindir özüm

 Kimseyi görmüyor inan ki gözüm

Asla vazgeçmedim yemin ederim

Arkasındayım hala verdiğim sözün”(Üzüm)

Bir sonraki sanatçımız Minik Serçe yani Sezen Aksu’dur:

“Unuttun mu beni, her şeyimi?

 Sildin mi bütün izlerimi?

 Hiç düşmedim mi aklına?

 Hiç çalmadı mı o şarkı?

 O sahil, o ev, o ada

 O kırlangıç da mı küs bana?(Unuttun Mu Beni)

 Müzik, görüldüğü gibi dilin taşıyıcısı olarak büyük bir öneme sahiptir. Bu önemin farkında olmak müzikle gençlerin ve TDK’nin sorumluluğudur. Türkçeyi düzgün kullananlara düzenli periyotlarla ödüller verilmeli, Türkçenin müzik aracılığıyla kazandığı bu özellik okullarda küçük yaşlardaki çocuklara öğretilmeli, bu bilinç kazandırılmalıdır. Bu konuda MEB’e ve TDK’ye büyük sorumluluk düşmektedir. Konuşmamızı güftesi Nef’i’ye bestesi Buhurizade Mustafa Itri Efendi’ye ait olan Segah Yürük Semai’nin sözleri ile sonlandıralım:

“Tûti-i mu’cize-gûyem ne desem lâf değil,

 Çerh ile söyleşemem âyinesi sâf değil,

 Ehl-i dildir diyemem sinesi sâf olmayana,

 Ehl-i dil birbirini bilmemek insâf değil.”

KAYNAKÇA

Korkmaz, Zeynep (1997),” Günümüzde Dil Yozlaşması”, Türk Dili, 542: 129-138

Korkmaz, Zeynep (2004), “Karamanoğlu Mehmet Beyin Fermanından Günümüz Televizyon Türkçesine”, Türk Dili, 634: 344-350

Koç, Turan (2012), “Medeniyetin Dili”, Hece Dergisi, Medeniyet Özel Sayısı, 186/187/188

Küçük, Salim, “Dil Kirliliğinin Türkçemize Yansımaları”, Türk Dili, 669: 504

Gülsevin Gürer ve Boz Erdoğan (2006), “Türkçenin Çağdaş Sorunları”, Ankara: Kitabevi yayınları.

Yavuz, Hilmi (2010), “Okuma Biçimleri Varlığın ve Sanatın Dili”, İstanbul: Timaş yayınları.

Beyatlı, Yahya Kemal (2009), “Kendi Gök Kubbemiz”, İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti.

Ökten, Sadettin (2008), “Yahya Kemal’in Rüzgarıyla Düşünceler ve Duyuşlar”, İstanbul: Ötüken Neşriyat.

Başgil, Ali Fuad (2010), “Türkçe Meselesi”, İstanbul: Yağmur yayınları.

Aksan, Doğan (2007), “Her Yönüyle Dil”, Ankara: TDK yayınları.

Atalay, Kemal (2011), “Seny Sevyyorum Türkçe”, İstanbul: Babıali Kültür Yayıncılığı.

Ateş, Kemal (2010), “Dil Hurafeleri Türkçenin Güncel Sorunları”, Ankara: İmge Kitabevi.

Develi, Hayati (2012), “Dil Doktoru”, İstanbul: Kesit Yayınları.

Kaplan, Mehmet (2012), “Kültür ve Dil”, İstanbul: Dergah Yayınları.

Tanrıkorur, Çinuçen (2009), Müzik Kültür Dil, İstanbul: Dergah Yayınları.

Türkçe Sözlük (2009), Ankara: TDK.

The post Medeniyetin İki Unsuru: Müzik Ve Dil appeared first on Sanat Duvarı.

Kahvesini yudumlarken eline gazeteyi aldı ve okumaya başladı.

Daha sonra kahverengi ceketini giyip dışarı çıktı.

Sokaklarda dolaşıyordu.

Elinde sigara, saçları düz siyah ve alnı hafif açık…

Bankaya doğru yürüyordu.

Bankamatiğin önünde cep telefonunu çıkardı.

“Alo!”

“Alo!”

“Bizim kredi işini bir halledelim.”

“Peki, abi.”

“Gelirken iki dondurma da getireyim mi?”

“Peki, abi.”

Cep telefonunu cebine koydu.

Yürümeye başladı.

Havalı havalı yürüyordu.

Bir kahveye girdi.

Türk kahvesi söyledi.

Bir kalem, bir de kağıt…

Yazmaya başladı.

Bir kadın portresi çizmişti adeta zihninde.

Saf bir kızdı.

Her gün elbiseler giyer, çantasını alır etrafı turlardı.

Bir masalsı şehrin bir mahallesinde oturur, küçük küçük öyküler yazardı.

Bach en sevdiği besteciydi.

Her gün saçlarını kızıla boyar,  tırnaklarına oje sürer, aşk romanları okurdu.

Ancak yaşantısında eksik olan tek şey aslında bir amaçtı.

Boş bir yaşamın kendine verdiği dayanılmaz yükünü hissederken belki hayattaki en zoru başarabilmişti.

Kabullenmek…

Yaşamın boş olduğunu kabullenmek…

Hayatın çaresiz anılarını bir kenarı bırakıp spor salonlarında ter döken birisi  olarak bu zoru başarmak zorundayım.

Hayatta en önemli şey aslında hayatında bir gaye sahibi olmaktır diye bastıra bastıra söylüyorum ya.

Yüzükoyun uzanıp ayaklarını ileri geri sallarken aslında gayelerin yaşamda yeri olmadığını mı düşünüyordu bilinmez hayat en zor meslekti.

Adam elindeki kalemi bıraktı.

Kağıdı ışıkta bakmak için havaya kaldırdı.

Boş bir yaşam portresi çizmek…

Hiç kımıldamadan sadece gülümsemek…

İkinci kağıtta ise yatağa sırtüstü uzanmış, gözleri tavanda bekler vaziyette dururken, ben de seni çizmekteyim ey kader.

Sonunu bekleyen yaşlı bir adamın çaresizliği…

Gözler saatte…

Ha geldi ha gelecek.

Kim peki?

Kötü bilinen melek mi sence?

Azrail de kötü mü bilinirmiş?

Sadece başka bir odaya geçmek gibiydi tüm yaşantı.

Zor nefes alıyor veriyordu.

Birden bir fısıltı duyuldu:

“La İlahe İllallah!”

Bir gülümseme ki eyvah!

Sigarasını eline alıp tablaya değdirerek söndürdü.

“Abi, asalım mı?”

“Asalım, abi.”

Dükkanın camekanlı bölmesine asarak güneşin ışığına bırakıldı iki çizik resim.

İkisi de gülümsüyordu.

Anlatılması gereken bir hikayeydi belki de.

Yaşamla ölüm arasında.

Her nefis ölümü tadacak.

Ve ölüm en bilinmez dakikada olacak.

The post Saf Saf appeared first on Sanat Duvarı.

Ömer Solak’ın kitabının ön sözünde eserin metodolojisinden bahsedilmektedir: “edebiyat biliminin farklı çalışma alanları gruplandırılarak tanıtılmıştır.”

     Edebiyat Biliminin Kendi Alt Disiplinlerinde Kuram ve Metot başlığında, edebiyat biliminin alt disiplinlerini ikiye ayırmıştır: “Bizzat esere yönelmiş çalışmalar; bu alanın niteliğine, mahiyetine, kapsamına, diğer bilimlerle ilişkisine, terminolojisine kuramsal metodik çerçevesine yönelmiş çalışmalar.

     Edebiyat incelemeleri kuramsal, tarihsel, ve eleştirel olarak üçe ayrılmıştır. Kuramsal incelemeler, edebiyat bilgi, teori ve metotları; tarihsel incelemeler, edebiyat tarihi ve eleştirel incelemeler, edebi eleştiri olarak geçmektedir.

     Wellek ve Warren, alt olanları genel edebiyat, mukayeseli edebiyat, milli edebiyat şeklinde; Rainer Basiner ve Maria Zen, edebiyat tarihi, edebiyat eleştirisi ve edebiyat kuramı; M. P. Sinha incelemeleri, bibliyografik ve metinsel eleştiri, biyografi, kuramsal ve yorumsal araştırmalar olarak ifade etmektedir. Not kısmında Türk Edebi Akademisine Göre Edebiyat Biliminin Çalışma Alanları yer almaktadır.

     Genel Edebiyat Bilimi kısmında, Paul van Tieghem’in uluslar üstü edebi akım ve modaları inceleyen bir disiplin olarak bahsettiğinden söz etmekte; sonuç olarak edebiyat kuramları ve edebiyat metodolojisini içine alan bir disiplin geçmektedir. İnceleyen-incelenen ilişkileri araştırıcı ile okuyucunun aynı kişi olmasının getirdiği çözümleme güçlüklerini çözmek için bulunan iki yol vardır; matematiksel, istatiksel ve pozitivist, ampirik metodoloji ve pozitivist yorumlamacılık.

     Edebiyat Teorisi başlığında, son nokta olarak “onun her türlü metni yorumlamayı da içine alan genel bir ‘yorum bilimi’ olduğu belirtilmektedir. Not kısmında Türk Edebi Akademisinde Kuram başlığı altında Türkiye’deki literatüre değinmekte edebiyat kuramlarla ilgili çalışma olarak Berna Moran örnek verilmekte; Ali İ. Kolcu, Sadık Tural, Mehmet Önal, İsmail Çetişli’nin değinilerine yer vermektedir.

       Edebiyat Tarihi başlığı altında, edebiyat tarihçiliğinin karşılaştığı sorunlar şöyle sıralanır: “Bir akım veya temayülün zamansal sınırlarını saptamak, oluşmalarına etki edenleri bilmek; yayılma sahalarını izlemek

     Edebiyat Tarihi metotlarının tarihsel gelişimi vererek, edebiyat tarihçiliğinin metot ve yaklaşımlarını şöyle tarihçiliği, onu kuşatan tarihsel, sosyal, kültürel, coğrafi ve ekonomik çevreye, psikolojik etkiye odaklanan bakıştır. Filolojik metot, metin tashihi ya da kaynak eleştirisi 19. yüzyıl pozitivizmi ve filolojisinin katkısıdır. “Baskıya gitmeden önce kitabın geçirdiği aşamaları bütünsel olarak incelemektir.

     Yorumsamacı (Hermenötik) edebiyat tarihi, ruhun hayat gerçekliği karşısında takındığı tavrı önemser.

     Psikolojik-Fenomenoloji metodu, yazarın ruh halinin dikkate alır.

     Darwinist edebiyat tarihçiliği, değişme ve evrilmeyi kabul eden görüştür.

     Marksist edebiyat tarhçiliği, “sanat tarihini başvurduğu dinleyici ve sınıfla ve sanatçıların çıktığı sosyal katmanlarla münasebet kurarak izler.”

     Tür tarihçiliği yaklaşımı, tarihsel gelişimi, dönüşümü inceleyen görüştür.

     Eser odaklı edebiyat tarihçiliği, aynı zamanda eleştiri tarihi olarak edebiyat tarihi adıyla da geçmektedir. Bu görüşü şöyle eleştirmektedir: sanatı merkeze alırken tarihselliği ihmal etmektir.

     Edebiyat tarihinde “devir ruhu” yaklaşımı her devrin kendine özgü ruhu olduğunu savunur, edebiyat tarihinin bu ruhu ihya etmekten geçtiğini belirtir.

     Geçmişin yeniden inşası, devir ruhu anlayışı ve tarihselcilik gibi tavırların tesiriyle etkili olan yaklaşımdır.

     Dil tarihi temelli edebiyat tarihi anlayışı, edebiyatın genel dil tarihin bir parçası olduğunu savunan görüştür.

     Fikir tarihçiliği yaklaşımı, edebiyat tarihine bir felsefe ve fikir tarihi olarak bakar.

     Biyografik seçki olarak edebiyat tarihçiliği, bilimsellikten uzak, heveskarların yazdığı bir türdür.

     Siyaset bilimsel edebiyat tarihçiliği, “bir bütün olarak milletin hayatında” arar.

     Kültürel çalışmalar geleneğinin edebiyat tarihçiliği üretim ve iletişim şartlarının değişiminin genelde sanata özelde edebiyata etkileri şeklinde inceler.

     Edebiyat tarihçiliğinde yeni tarihselci bakış, yoruma ve eleştiriye dayalı bir bakış sunar.

     Karşılaştırmalı edebiyat tarihçiliği yaklaşımı, diğer sanat ve kültürel alanlarda ilişkisini sanat ve bilim tarihine koşut olarak açıklar.

     Dünya edebiyatı tarihi olarak edebiyat tarihi, “karşılaştırmalı bakışın edebiyat tarihçiliğindeki bir başka etkisidir.

     Sanat tarihi olarak edebiyat tarihi, “sanatların karşılıklı aydınlatılması” ilkesinden hareket eder. Edebi akım odaklı edebiyat tarihçiliğidir.

     İzlenimci edebiyat tarihçiliği, neo-klasizm eser ve form odaklı normatif ölçütlerin dağıtan “şahsibeğeni”i ölçütüdür.

     Okur odaklı edebiyat tarihi metodu, tarihselci ve biyografi temelli edebiyat tarihçiliğinde tam bir sarsılmadır.

     Monografik edebiyat tarihçiliği, “bir şahsı veya edebi gruplaşmayı esas alan edebiyat tarihçiliği anlayışıdır.

     Yöntem olarak İdeolojik Eleştiri tanıtılmaktadır: “Bir retorik eleştirisi olarak edebi eserlerdeki örtük veya açık ideolojiyi belirlemek ve her bir parçasında “ideolojik izler”in peşine düşer Türkiye’de Edebiyat Tarihçiliği eserden kopuk olamaz diye bir tartışma başlamıştır.

     Edebiyat Eleştirisi başlığında, edebi metni anlamaya çalışan okur ile eser ve yazar arasında bir aracı işlevi de görür. “Uygulamalı edebiyat bilimi” olarak edebi eleştiri, edebi metni çıkış noktası yaparak okuru sosyal bağlam, sanatçı ve sanat eseri üçlüsünün herhangi bir boyutuna odaklanır. “Pek çok kuramcıya göre edebi eleştiri metnin tespiti ve tashihini tanımlayan dış eleştiri ve tahlilini tanımlayan iç eleştiriolarak iki katmanlıdır.” Not olarak Türkiye’de Edebiyat Eleştirisi yazısında eleştirinin az sayıda kaynağa sahip olduğu belirtilmektedir.

     Kuramların “Edebi Metin”e Bakışı yazısında öncelik edebi metnin ne olduğu üzerinde durmaktadır. “herhangi bir duygu, düşünce, hayal, intiba ve olayın dil vasıtasıyla, ama edebilk değerine sahip bir biçimde ifadesinden oluşan söz bütünüdür.”

     Yapısalcılık için metin bir dil sistemdir. Biçimcilik için edebi metin bir sanat eseridir.

     Prag Yapısalcı Okulu için dilin estetik kullanımı olarak geçmekte, Anglo-Amerikan Yeni Eleştiri sanat ve estetik içinde kalan tanımı yapmaktadır.

     “Yeni Eleştiri kuramı ‘metnin’ edebi değerini “çok değinilik/çok anlamlılık” niteliğinde aramıştır.

     Wellek, yazılı her şeyi edebi sayması reddeder.

     Psikanalitik Teori, metinden ziyade yazarı önemser ve onda yazarın izini sürer.

     Alımlama Estetiği, “hiyeraşiyi okur-metin-yazar şeklinde kurar. “Metin evrensel değil, okur grubunun alımlama ufkuyla kurulan bir yapıdır.

     Postyapısalcılık, “biçim-içerik karşıtığını aşmaya ve bu karşıtlığın yerini çoktan kurmaca-öyküleme-metinleştirme üçlüsüne terk ettiğini kanıtlamaya çalışır.

     İkinci yöntem olarak yapısökümcü çözümlemeyi sunar. “Metni mit çözümlemesine tabi tutmayı önerir.”

     Metinler arasılık, “yaşanılan dünyanın hiper metni içinde birer alt metinler olarak tanımlar.

     Feminist teori, “cinsiyet kuramlar dış dünya, yazar, metin ve okur hiyerarşisi gözetirler.”

     Post-kolonyal eleştiri, “doğrudan bireyi kuşatan dünyanın metindeki aksine bakar.”

    Kültürel çalışmalar, “edebiyatı kültürle ilişkilendiren bir yaklaşım sergiler.”

     “Tarihsel pozitivizmin kurucu ismi ve neo-marksist eleştirmen Terry Eagleton ise edebi olanın ideolojik olandan soyutlanamayacağı kanaatindedir.”

      Edebi eleştirilerin edebi ve ahlaki boyutu konusu tartışmalıdır.

      Yeni eleştiri, örtülü bir ahlaki, dini boyutla bakar, Marksist eleştiri, bu tür yaklaşımları ideolojik bularak, eleştirmenden kendisi ile eser arasına yeterli eleştirel mesafeyi koymayı bekler. Post-yapısalcı eleştiri ahlaki ve dini boyuttan kaçınarak göndermelerin doğasına odaklanır.

     Darwinist edebi eleştirmen ise “dinin evrimsel psikolojisinden gelen iddiaları öne çıkararak yaklaşır.

    Yöntem olarak yakın okuma belirtilmiştir.

     Edebi Metin İncelemeleri/Çözümlemeleri yazısında, çözümleme daha analitik bir süreçtir.

     İçerik inceleme, “metne yönelik bir iç yada derin yapı incelemesidir. Muhteva veya manaya dair soyut sistemin düzenlenmesidir. İçerik incelemesi iki şekilde yapılır: Metin dış verilerin çözümlenmesi, metinsel içerik incelemesi.

     “Konu incelemesi, eserin sosyal, tarihsel ve kültürel bağlamını ve yazan dolayımla ilişkilendirerek incelemeye dayanır. İleti incelemesi, anlatı bilimsel incelemedir.

     Tematik inceleme, metnin birleşenlerine tesir eden temayı ele alır. Yöntem kısmında tematik eleştiri başlığı yer alır.

     Biçim inceleme, yüzey yapı yani kelimeden başlayıp metne uzanan sistemi yani bir araya gelerek edebi eser denen estetik bütünlüğü oluşturan kelime kelime grupları, cümle, mısra, beyit, nazım şeki, paragraf, bölüm, metin gibi unsurları kapsar. Bir üslup araştırmacıdır.

     Stilistik, üslup özelliklerini inceler. Hitabetin (retorik) modern edebiyat çalışmalarındaki devamıdır.

     Klasik dönemlerin üslup anlayışına damga vuran anlayış dönem üslubu yaklaşımdır.

    Üsluba yönelik bir başka anlayış üslup seviyeleri anlayışıdır. Edebi seviyeler üç ayrılmıştır:

• Doğal, sade, kolayca söylenivermiş izlenimi uyandıran
• Edebi sanatlar ve ağdalı söyleyişlerden yararlanan
• Yüce duyguların coşkulu ve etkili bir şekilde hatasız ve zarif bir dille ifadesidir.

     Üsluba yönelik klasik yaklaşımların biri de normatif üsluptur. Eserin üslubunda açıklık, saflık, tabilik, vecizlik, soyluluk, ahenk, çeşitlilik, uygunluk aranır. Bunları barındırmayan yapıt sorunlu sayılır.

      Bireysel bir olgu olarak üslup anlayışı, üslup bireysel dil karakteristikleri olarak tanımlanır.

      Sistemik üslup analizi, dilbilim temelli olarak üslubu matematiksel bir kesinlikle betimlemek iddiası taşır.

      Kitapta üslup yaklaşımları edebiyat ve dilbilim temelli olarak iki grupta incelenmiştir.

     Söylem türlerine göre üslup analizi, Antik Yunan’dan beri uygulanagelen bir yaklaşımdır. Övgü-yergi söylemi, yargılayıcı söylem, tartışmacı söylem, soylu üslup, didaktik üslup.

     Retorik Figürlerine üslup analizi, retorik figürler yani söz sanatlarına odaklanan yaklaşımdır.

     Edebi formlara göre üslup analizi, her metin türünün kendi gerekleri olduğu görüştür.

     İmaj, istiare, motif, sembol, singe ve mit gibi estetik araçlara dayalı üslup analizi, her formun kendine özgü mit, sembol, imajlar repertuarı olmuştur.

     İmge, benzerlikler ve çağrışımlar yoluyla okuyuncaya özgün ve çarpıcı hayali görüntüler oluşturan estetik araçlardır. İmge şöyle tasnif edilmiştir.

• Görsel olan veya olmayan imaj ayrımı
• Duyulara dayalı olan ve olmayan imaj
• Dinamik ve statik olmaları
• Belli bir kas veya ses ile ortalama her okurda aynı şekilde tetiklenen bağımlı imajlar ve serbest imajlar ayrımı
• Doğrudan imge ve dolaylı imge

     Motif, Alman edebi form eleştirmenleri, Rus biçimcileri ve Finli halkbilimcilerden alınma bir tabirdir.

     Sembol, gösteren ile gösterilen arasında bir bağlamsal ilişkiye veya temsiliyete dayanan sanatlar üstü bir estetik araçtır.

     Mit, ontolojik anonim hikayelerdir.

     Yöntem olarak Barthes’in Mit Çözümlemesi Yöntemi verilmiştir. Ona göre, mitler, egemenlerin konumlarını sürdürmek için inşa ettiği kapitalist kültür ikonlarıdır. “Anlatım teknikleri incelemesi, bir üslup incelemesi olarak metnin derin yapısının çözümlenmesinde önemli bir aşamadır.”

     Anlatım tutumu analzi, anlatıcının anlattığı olaya karşı takındığı duygusal tavrın incelenmesine dayanan bir üslup çözümlemesidir.

     Yöntem kısmında Retorik Eleştiri başlığı yer almıştır. Retorik eleştiri, yaptığı çözümlemelerle ilk bakışta retorik stratejileri kavrayabilecek donanımdan yoksun olan ortalama alımlayıcıyı eleştirel becerilerle donatmayı amaçlar.

     Dilbilim Temelli Stilistik Yöntemler başlıklı kısımda, “edebi dilbilim edebi metnin incelenmesine yönelik dilbilimin katkısını tanımlar.”

     Fonolinguistik üslupta sese dayalı bir inceleme olarak yazılı metinlerde kafiye kullanımı, alterasyon, asonan gibi ses sanatlarının çağrışım değerine; sözel metinlerde ise vurgu, tonlama gibi araçlara odaklanır.

    Leksikal stilistik yaklaşımında kelimeler önce biçimsel olarak değerlendirilir.

    Etimolojik stilistik, bir metnin kelime kadrosunu etimoloji ve kültürel kökenini inceleyen bir üslup incelemesidir.

     Semantik stilistik, bir metnin kelime kadrosunu etimolojik ve kültürel kökenini inceleyen bir üslup incelemesidir.

     Semantik stilistik, kelime, kelime grubu, tümce (hatta metin) gibi dil birimlerinin hem kendi özgül anlamına hem de diğer dil birimleriyle kurdukları bağlamsal ilişkilerle yakından ilişkilidir.

     İmla ve yazıbilim stilistiği bir edebi eserde yazı karakterini, noktalama ve imlayı bir üslup karakteristiği olarak inceleyen bir analitik etkinliktir.

     Ortografik çözümleme, bir yazılı metinde imla ve noktalamaya dair hususların stilistik bir etki uyandırmak amacıyla nasıl kullanıldığını ele alır.

     Metin stilistiği bir metinbilimsel üslup analizi olarak cümle ötesi bir dil birimi olan metni inceler.

     Sosyolinguistik üslup analizi, dilbilimin alt dalı olan sosyolinguistiğin verimleri ile üslubun bireysel bir olgu olduğuna karşı çıkar.

     Edimbilimsel yada pragmatik üslup analizi bir metnin toplumsal işlevine ve konuşurun konumuna göre de üslubun farklılaşabileceği varsayımından hareket eder.

     Stilistik söylem analizi, yöntem olarak gösterilmiştir. Söylem stilistiği ise edebi metnin söylem biçembilimsel yapısını belirleyen örtük inançları ve değerleri de araştırırken aynı zamanda metni etkileyen iletişim koşullarıyla ilişkili dilsel kodlamalara odaklanır.

     Sapma stilistiği edebiliği dilin sıradan iletişimden ayrılan taraflarında bulan bir stilistik yaklaşımdır.

     Bu bölümün son olarak Not olarak Alternatif Bir Eleştiri Formu Olarak “Sanatsal Eleştiri” yer almaktadır.

     Bölüm 2: Disiplinler arası kuram ve metotları anlatmaktadır.

     Edebiyat Sosyolojisi, sosyolojinin bir alt dalı olan kültür sosyolojisinin sanat sonyolojisi şubesine ait bir alt alandır. Daha sonra, edebiyat sosyolojisinin yönteminin geçmişinden bahsetmektedir. Lucien Goldmann yöntemi, eserin “birey değil toplumun ifadesi olduğu savına yaslanır.

     Edebiyat Sosyolojisinin Çalışma Alanları yazısında, edebiyat sosyolojisinin ilgi alanları şunlardır: Eseri kuşatan sosyal dünya, eserin sosyal temasları, eserin sosyal alımlaması.

     Yazar sosyolojisi, sosyal bir fert olarak yazarı sadece edebi devrin tüm kaynaklarının tanıklığı ile sosyolojik bir vakıa olarak alır.

     Edebi kurumlar sosyolojisi, edebiyatı kitlesel bir medya olarak gören edebiyat sosyolojisinin analitik dikkatini kitap piyasasına yani yazar, yayıncı, dağıtıcı okur ağının, toplumsal trendlerle ilişkisine, kitabın toplumsal bir meta olarak sosyolojik ve ekonomik boyutuna da yöneltmesinden doğmuştur.

     Okur sosyolojisi, edebi eserin ortaya çıkışını beğenileri ve entelektüel düzeyi ile belirleyen okura yönelir.

     Eser sosyolojisi, eserin sosyal sınıf, statü, moda davranışları ele alışına sosyolojik bir ilgiyle eğilir.

     Tip sosyolojisi, sosyal köken, bir sınıfa bağlılık ve sosyal ideoloji problemleriyle iç içe bir sosyolojik alandır.

     Sosyolojik Edebiyat Eleştirisi yada Edebiyatın Sosyolojisi “Edebiyatın sosyolojisi ise edebiyat biliminin sosyolojiyi sanat eserine yaklaşım aracı olarak kullanmasıdır.

     Sosyolojik edebiyat çalışmaları dar anlamda edebiyatın ekonomik ve toplumsal koşullarını, geniş anlamda edebiyatın meydana gelirken maruz kaldığı şartları ve etkileşimleri edebiyat bilimi sınırları içinde kalarak ele alır.

     Not, Türkiye’de Edebiyat Sosyolojisi başlığındadır.

     Edebiyat Eğitimi başlığında, “Edebiyat eğitimi ise kim, niçin, nasıl ve kimler tarafından eğitilecek; nasıl örgütlenecek sorularına yanıt arar.

     Eğitim Eğitimin Kuramsal, Metodolojik Geçmişi başlığında eğitimin geçmişinden bahsedilmektedir.

     Yöntemde metafor analizi incelenir.

     Edebiyat Eğitiminin Çalışma Alanları yazısında edebiyat eğitimine faydası yaklaşımın kökleri sanatta da hayatta da birtakım normlara uymayı önemseyen klasizme girer.

     Kültürleme aracı olarak edebiyat eğitimi anlayışı, toplumdaki kültürel, etnik ve sınıfsal problemlerin üstesinden gelmek için edebiyatı kullanır.

    Terbiye aracı olarak edebiyat eğitimi, pek çok ülkenin eebiyat programında başat rol oynar.

     Dil eğitimi olarak edebiyat eğitimi, dil temelli bir yaklaşım olarak hem edebi eserin dille inşa edilmesinden edebi metinler üzerinden dil yapılarını öğretmeye veya edebi metinleri tamamen stilistik amaçla dil yapıları ile estetize etmeye dayanır.

     Bir sanat eğitimi olarak edebiyat eğitimi anlayışında edebiyat eğitimi, öğrencide bir dizi sanatsal beceri ve donanım kazandırmayı amaçlayan bir programa dönüşür.

     Edebi metin çözümleme becerisi olarak edebiyat eğitimi yaklaşımına göre metinden soyutlanmış bir edebiyat eğitimini bir çeşit edebiyat tarihi, edebiyat sosyolojisi, edebi biyografi veya edebiyat kuramı öğretiminden başka bir şey olmayacaktır.

     Yaş gruplarına göre edebiyat eğitimi anlayışı her yaş grubunun farklı dilsel ve bilişsel hazır bulunuşluk düzeyi olduğu öngörüsünden hareketle farklı edebi seviyeleri de olacağı kabulüne dayanır.

     Edebiyat bilimi eğitimi olarak edebiyat eğitimi, edebiyatın sanat tarafının mı yoksa bilim tarafının mı öğretilmesi gerektiği tartışmasına dayanan bir çalışma alanıdır.

     Bir okuma eğitimi olarak edebiyat eğitimi ve edebi okuryazarlık edebi okuma süreçlerini bilgi okuryazarlığı, medya okuryazarlığı gibi bir okuryazarlık alanı olarak tanımlar.

     Edebi form ve türleri tanıtma olarak edebiyat eğitimi, edebiyatı sadece edebi türlerin mükemmel örneklerini verme olarak gören neoklasik yaklaşımın bir sonucudur.

    Edebi Antropoloji yazısında, antropoloji önceleri doğa tarihinin bir şubesi olarak ilkellerin incelenmesi şeklinde etnografik çalışmalarıyla ortaya çıkar. Fiziksel ve kültürel antropoloji diye ikiye ayrılır: İkincisinin gelişiminde iki hakim görüş, yapısalcılık ve yorumsamacılıktır.

     Yapısalcı modern antrolopolojiye Postmodern eleştiriler yönelten Clifford Geertz’in temel referansı Fransız Yorumsamacı Paul Ricenur’un Fenomenolojik Hermenötik anlayıştır. Metinsel antropoloji de birtakım hayvan işaretlerini totemci ve ütopyacı düşüncelerle yorumlamaya dayanır. Edebiyat, etnoloji, halkbilimi, antropoloji ile ilişkilidir. Edebi antropoloji, insana dair evrensel benzerlikleri tarihselliği fazla önemsemeden simgesel yapılar olan edebi metinler üzerinden anlamaya çalışır. Antropolojiik eleştiri, edebiyatın üretimi dağıtımı ve alımlanmasını insan topluluklarının kültürel pratikleri ve ortak kabulleri içine yerleştirirken, farklı kültürlerdeki gündelik hayatın folklor, adetler, kutlamalar, gelenekler gibi farklı yönlerine odaklanır.

     Edebiyat Bilimi Çalışmalarının Uluslar üstü Planda Ele Alınması yazısında, karşılaştırmalı edebiyat, pek çok akademik gelenekte ulusal filolojilere rakip bir alan olarak görülür. Karşılaştırmalı edebiyat araştırmaları üç grupta incelenmektedir: Karşılaştırmalı biçem araştırması, karşılaştırmalı içerik araştırması, karşılaştırmalı eleştiri.

     Karşılaştırmalı edebiyatın alt disiplinleri olarak, karşılaştırmalı edebiyat kuramı, karşılaştırmalı edebiyat tarihi ve karşılaştırmalı edebiyat eleştirisi sayılmaktadır.

     Karşılaştırmalı edebiyat biliminin ilişkili olduğu bilimler imgebilim, çeviribilim, folklor karşılaştırmalı edebiyat yöntemleri olarak pozitivist yöntemler, eser odaklı yöntemler, alımlama araştırmaları yer alır. Not kısmında Türkiye’de karşılaştırmalı edebiyat çalışmalarına değinir.

     Edebiyat Bilimi Çalışmalarının Ulusal Planda Ele Alınması yazısında, dil temelinde ortaya çıkan fenomen olarak geçmektedir. Ulus odaklı edebiyat tarihçiliği ulusal edebiyatın dünya edebiyatının bir parçası olduğu ve çevresiyle etkileşerek geliştiği gerçeğini genellikle ihmal eder. Notta Türkiye’de Edebiyat Biliminin Ulus Odaklı Yapısından bahseder.

     Halk Bilimi ve Halk Edebiyatı yazısında, halk biliminin çalışma alanlar olarak halk edebiyatı, halk müziği, halk oyunları, gelenekler, inançlar ve el sanatları gibi temel araştırma alanlarına ek olarak kültürün geleneksel biçimleri ve bunların değişim süreçleri ile aldığı yeni formları da araştırır.

     Alt disiplinleri ise teorik halkbilim ve uygulamalı halkbilim, karşılaştırmalı halkbilim ve ulusal halkbilim olarak sayılabilir. Halk bilimi kuramları, romantik-idealist ulusçu okullarıyla etki altındadır.

     Tarihi Yeniden İhya Kuramı, tarihin yazılı belge bulunmayan dönemlerini anlayabilmek için sözlü kültür mahsullerinden yararlanma ve bu yolla tarihi ihya etmeye dayanır.

     Türkiye’de Edebiyat Eğitimi notta belirtilmiştir.

      Edebiyat Bilimi ve Din Bilimleri yazısında, dini edebiyat ve dini duyguyu ve tecrübeyi aktaran olarak bahsedilmektedir. Daha sonra not kısmında Türkiye’de Din Edebiyat İlişkisi ve İslami Türk Edebiyatı geçmektedir.

     Evrimsel kuram,, Darwin’in The Origin of Species’inin yayımlanmasından sonra halkbiliminin ilkellere yönelmesini işaret eder.

     Tarihi-kültürel halkbilimi kuramı, evrimsel değil, sosyal, maddi ve mitolojik elementlerin kompleks kültürel ilişkisiyle açıklar.

     Sovyet folklor kuramı, “folklora toplumcu gerçekçilik akımının da tesiriyle devrimci fikirlerin yayılmasında bir işlev yükler.

     Göç ve karşı-göç kuramları, Hint-Avrupa masallarının çok büyük bir kısmının doğudan batıya göçle yayıldığına dair açıklamasına dayanır.

     Psikanalitik halkbilimi kuramı, halkbilimsel olgulara psikolojik açıklamalar getirir.

     20. yüzyılda ise halk bilimi kuramları metin, sözeldoku, bağlam merkezli kuramlar olarak tasnif edilmektedir. Diğer bir tasnif de yapısal, işlevsel ve metinsel kuramlardır.

     Yapısalcı yaklaşımlar, folklorik ögeleri bir yapı olarak görür. Mit-ritüel halkbilimi kuramı “mitlerin aslında ‘ilkel ayinler olan ritlerle ilişkili olarak ortaya çıkmış anlatılar olduğunu açıklamasına dayanır.

     Yapısal-semantik metot, özellikle anonim metni oluşturan unsurların birbiriyle ilişkilerini, metinsel fonksiyonlarını, nasıl bedii değer kazandıklarını ve aralarındaki diyakronik ilişkiyi açığa çıkarır.

     İşlevsel halkbilimi kuramları, “yapı odaklı değil, bağlam odaklı incelerken, yaratıldıkları, anlatıldıkları ve dinlendikleri bağlamlara özel bir önem verir.

     Antropolojik metot folkloru ‘insana özgü düşünsel becerilerden, inanç ve törelerden oluşan’ işlevsel bir bütün olarak yorumlar.

     Bir diğer işlevselci yaklaşım performans teorisi, doku, metin ve bağlam önemli kavramlardır.

     Sözlü kompozisyon teorisi de bir başka işlevsel yaklaşım olarak ‘anlatıların ezberle mi yoksa öğrenmeyle mi aktarıldıkları, hangi kısımların öğrenilip hangi kısımlarının ezberlendiğini, icracıların onarı çıraklık döneminde öğrenip, ustalık döneminde nasıl aktardığını önemser.’

     Gösterimci folklor da metnin icra bağlamına önem verir.

     Metin merkezli halkbilimi kuramları metin üzerinden çözümleme eğilimindeki kuramlardır. Tarihi-coğrafi Fin kuramı, folklorik ürünlerin yayılmasının incelenmesinden geliştirilmiştir. Özkul Çobanoğlu 30 civarında kuram sayar.

     Yöntemde Propp’un yapısal masal incelemesi, notta ise Türk üniversitelerinde Halk edebiyatına değinmektedir.

     Klasik edebiyat çalışmaları başlığında yöntem olarak ontolojik analiz verilmiştir. “Asıl kıymeti, edebi eserin bütünlüğünü bozmadan anlamaya çalışmasıdır.”

     Not kısmında Türk üniversitelerinde Klasik Edebiyat Çalışmalarına değinmektedir. Verilen yöntemler, metin tenkidi ve metin şerhidir.

     Tarihsel-eleştirel yöntemler şunlardır:

     Tarih tenkidi, ‘metnin yazarı, zamanı, mekanı ve üretilme koşullarının sahte mi gerçek mi olduğunu anlama aşaması olan dış tenkit, metinsel içeriğinin döneminin tarihsel koşullarına uygunluğunu soruşturma aşaması olan iç tenkitten oluşur.

     Gramatik/filolojik tenkit, metni restore ederken gramatik özelliklerinden yararlanır.

     Varyant tenkidi varyantlar arasında en sağlıklı, orijinal veya ilk örneğe uygun olana ulaşmak şeklinde anlaşılır.

     Kronolojik tenkit, kitabın dış kapağında yayın tarihi ve yerine dair yeterli bilgi bulunmaması durumunda devre ait vezin, çağdaş olaylara telmihler gibi referanslardan hareketle bir belirleme yapmayı içerir.

     Rivayet tenkidi, daha çok folk metinler için söz konusu olup bir metnin sözlü evresini, kim tarafından derlenip kayda geçirildiğini araştırır.

     Radikal tenkit, metnin formunu tespit ederek metni restore etmeye çalışır.

     Redaksiyon tenkidi, yazarın ve editörün metni yayın ve okur beklentilerine uygun bir şekilde seçici ve düzenleyici çabasının metin üzerindeki izlerine odaklanır.

     Kaynak tenkidi, redaksiyon tenkidinin bir bölümüdür ve yazarın veya editörünün netni oluştururken hangi kaynaklardan yararlandığını inceler.

     Yöntemlerden metin şerhinde ‘geleneksel yorum metodu, bir metin anlamayı bir şerh yani ‘açmak’ olarak görülmektedir.

     Modern Edebiyat Çalışmalarında modern kelimesinin Rönesans’a kadar götürülen periyotlar kast edilmiştir.

     Notta Türk Üniversitelerinde Modern Edebiyat Çalışmalarına yer verilmiştir. Önal’dan alıntıladığı üzere Yeni Türk Edebiyatı çalışmalarında kullanılan ‘gözlem, deney, sentez, basılı kaynak taraması, laboratuvar çalışması, görüşme, yazışma…’ genel metotları ve ‘fişleme, karteks çalışması, veri toplama, saklama, gruplama, sıralama, sınıflandırma, eşleme, seçme’ gibi model ve teknikleri ‘onu metodik olarak zenginleştirmiştir.

     Tür problemi yazısında, tür çalışmaları, metinsel karaterli kültürel yapıların belli başlı karakteristiklerini ortaya çıkarmaya odaklanan bir alandır. Tür, hem edebiyat eleştirisi, hem de edebiyat tarihini ilgilendiren karmaşık, somut, durumsal ve stilistik bir bileşen ve geniş şümullü bir fenomendir.

     Türe yönelik kuramsal yaklaşımlar, klasik ve modern olarak ikiye ayrılır: Klasik yaklaşımlar, modern yaklaşımlar. Klasik yaklaşımlar, normatif ve didaktiktir. Antik Yunan, Latin, Rönesans ve klasizm gelenekleri türe dair tipoloji ortaya koymazlar. Thomas Hobbes üç temel şiir türünü kahramanlık, mizahi ve pastoral şiir olarak, E. S. Dallas oyun, halk hikayesi, şarkı olarak; John Erskim lirik, trajedi, destan olarak ayırmaktadır. Ana formlar anlayışı 20. yüzyılda da sürdürülür. Şiir, destan, tiyatro gibi geleneksel türler edebiyat sanatında merkezi bir yer işgal eder.

     Edebi türler arasında hiyerarşi düşüncesi klasik sanat öğretisinin devamıdır.

     Türe dair modern yaklaşımların temelinde Romantizm vardır. Türler, ilkel türler ve yüksek edebiyat türleri olarak ikye ayrılır. 20. yüzyılda tür eleştirisi üç farklı devre yaşar. Türü iletişimn formal özelliği görmek, yinelenen sosyo-kültürel koşullarla ilişkilendiren perspektif ve biçimci, sosyo-kültürel kavramları medya ve kültürel çalışmalara uyguladığı evre olarak geçmektedir.

      Eserin formu ile ilgili bir başka husus da farklı disiplinlerin konuya yaptığı katkıdır.

     Psikolojiye göre belli bir türün seçimi, okuru esere hazırlamak gibi amaçlar güder.

     Sosyolojiye göre, toplumsal roller, grup amaçları ile belirlenen sosyolojik olgudur.

     Metin dilbilimine göre, tür, aynı zamanda bir dilbirimi olan metinle çoğu zaman aynı şeydir.

     Edimbilime göre tür, belli iletişimsel amaçlara uygun dil kullanımları ie şekillenen bir yapıdır.

     Yöntem olarak Tür Eleştirisi başlığı verilmiştir.

     Türlere Göre Edebiyat Çalışmaları başlığında şiir çalışmaları yer almaktadır. Bir şiir çalışması genel olarak şiiri içerik, biçim ve bunların birbirleriyle ilişkileri bakımından ele alır.

     Edebi Anlatı Çalışmaları, ‘anlatı formundaki veya anlatı formunda olmadığı halde içinde anlatı bulunduran edebi eserlere odaklanan çalışmaları tanımlar.

     Anlatıbilim, genelde tüm anlatı formlarında anlatısallığın karakteristiklerine ve kurgunun doğasına odaklanan disiplindir.

     Olay örgüsü, anlatı perspektifi, anlatın teknikleri yada araçları, zaman, mekan ve kişi kavramlarına değinir.

     Yöntemlerde Tip Çözümlemesi yer almaktadır.

     Edebi Drama Çalışmaları yazısında, tiyatro metni ve tarihi ile ilgili olarak edebi bir türdür.

     Kurgusal Olmayan Metin Çalışmalarında, mahkeme tutanakları, haber metinleri gibi formlar; deneme, makale, gezi yazısı, mektup gibi edebi türleri kapsar.

     İspatlayıcı türler, kişisel hayat merkezli türler, öğretici türler ve mektup türü.

     Notta Türkiye’de Tür Çalışmaları yer almaktadır.

     Yaş, Cinsiyet ve Sosyokültürel Gruplara Göre Edebiyat Bilimi Çalışmaları yazısında Çocuk Edebiyatına yer vermektedir.

     İlk Gençlik Edebiyatı, edebiyatın 13-18 yaş arasını kapsadığı kabul edilse bile kapsamı konusunda bir konsensüs belli değildir.

     Yetişkin edebiyatı ise, çocuk ve ilk gençlik dışındaki edebi eserleri içine alır.

     Notta Türkiye’de Çocuk Edebiyatı başlığı yer alır.

     Cinsiyet Gruplarına Göre Kadın, Erkek ve Eşcinsel Çalışmaları yazısında, bu çalışmaların ana gövdesini kadın çalışmaları oluşturur. Maskülenizm ve eşcinsel teorilerden söz edilmektedir.

     Feminist edebi eleştiri, kadın edebiyatına ‘okur olarak kadın’ ve ‘yazar olarak kadın’ olmak üzere iki farklı açıdan yaklaşır.

      Yöntem olarak Feminist Biçem Analizi başlığı yer alır.

     Sosyokültürel Gruplara Göre Üst Edebiyat, Folk Edebiyat ve Kitle Edebiyatı Çalışmaları kısmında kültür kavramından başlayarak, kültür bilim bakış açısına göre edebiyatın üç temel katmanı olduğundan bahseder: folk edebiyat, yüksek edebiyat, kitle edebiyatı.

     Popüler edebiyat, Leslie Fiedler tarafından 2. Dünya Savaşından yayılan ucuz kitaplar, çizgi romanlar, fanzinleri tanımlamak için kullanılır.

     Son yöntemde, Eleştirel Söylem Çözümlemesi ve Zihniyet Çözümlemesi yer almaktadır.      Edebi kuramlar ve yöntemler hakkında çalışma yapacak araştırmacılara büyük fayda sağla

The post Ömer SOLAK, Edebiyat Biliminde Kuram ve Yöntem Kitabı Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

Hedefi neyse onun ölçüsünde hareket eder çünkü. Himmeti dünya ve ahiret buudlu olan insan, kainata meydan okuyabilir. Dilerse zincir vursunlar fark etmez. Zincirler onu asla tutamaz.

Bir şey olacaksa olur. Allah dilerse o şeye, “Ol!” der ve o şey oluverir.

Kün feyekün. Allah dilemedikçe size bir zarar gelmez. Çünkü bir yaprak bile Allah’tan habersiz düşmez.

Allah dilemedikten sonra, ne kadar uğraşılırsa uğraşılsın, bir sonuç elde edilmez.

Allah’ın gücüne kim meydan okuyabilir?

O, dilediyse bir hükümeti vardır deyip, dua  etmeli. Bu eğer bir hatamdan dolayıysa, tövbe ediyorum, affet.” diye dua “Eğer imtihansa sabır nasip eyle.” diye dua etmeli. Allah yardım eder.

Hz. İbrahim gibi ateşe atılmalı. Korkmamalı. O ateş, zulümden kaçmak için bahane olmamalı. Sabretmeli. O ateş, yakmaz olur ve seni yakmaz olur.

Bir kuş sana küçücük gagasıyla su taşır belki.  Yalnız hissetmezsin kendini. Kimse olmasa da, Allah var. O, görüyor ve biliyor.

O halde, neden bu keder ve endişe?

Allah’a havale et ve kurtul şu karanlıklardan. O zindanlar, medrese-yi Yusufiye olur belki. Sana on bir yıldız ve ayın secde etmesine veile olur belki.

Belki demeye ne gerek var?

Allah dilediyse olur.

O yüzden, ateşe atılmaktan korkma.

Allah’tan yardım talep et ve bekle.

Her şey üstüne gelip de seni sıkmaya ve daraltmaya başladığı an, üzülme. O senin kaderinin değişeceği andır.

Allah’a havale et ve bekle.

Görelim Mevla neyler? Neylerse güzel eyler.

The post Ateşe Atılmaktan Korkma appeared first on Sanat Duvarı.

“UPON SOME ANIMAL NAMES THAT ARE USED IN DIALECT OF BEYCELI VILLAGE IN ORDU”

Öz:

 Dil, toplumun yaşayışını yansıtır. Toplumu oluşturan en önemli ögelerden olan dil, toplumdan asla ayrı düşünülemez. Bir milleti ya da bir yöreye özgü insanları anlamak istiyorsak, o ülkenin ya da bölgenin dil özellikleri ve kullandığı kelimeler önemli ipuçları sunacaktır. Bu çalışmamızda, Ordu ilinde bulunan Beyceli Köyü ağzında kullanılan bazı hayvan adları üzerinde durulacak ve örnekler tasnif içerisinde verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Ağız, Ordu, Beyceli, Ad, Hayvan

Abstract:

Language represents in society. Language that is one of subjects of society can never be apart from society. If we want to understand a nation or people of an area, their language gives us clue on that. Our article is on some animal names that used in Beyceli Village in Ordu.

Keywords: Dialect, Ordu, Beyceli, Name, Animal

Dil, toplumun yaşantısından izler taşır. Bir yerdeki halkın yaşantısını anlamak için diline, dilini anlamak için de yaşantısına bakmak yeterli olacaktır. Bu durum, Ordu ili için de geçerlidir. Ordu ilindeki insanları tanımak istiyorsak bu yerle ilgili derlemeler bize gerekli bilgiyi sağlayacaktır.

Ordu ilinde bulunan Beyceli köyünde de hayvancılık yapılmakta, halkın bir kısmı bu işle geçimini sağlamaktadır.

Nitekim, söz konusu köyde halen Yörükler yaşamaktadır. Köyde Hocagiller, Emetgiller, Osmancagiller, Bahriler, Şevgiller, Soflar, Dikbasanlar, Mahmutlar, Şakirler, Menefgiller gibi adlandırmalarla aynı soydan gelenler karşılanmaktadır.

Yazın yaylaya gidilmekte ve kışın köyde yaşayanlar bulunmaktadır. Köyde kışın kalan kalan genellikle yaşlı kesim olmakta ve genç kuşak ise yalnız yaz tatillerinde köye gelmeyi tercih etmektedir.

Köyde fındıkçılık ön plandadır. Fındık zamanı köyün nüfusu artmaktadır.

Hayvancılığın oluşu da, burada yaşayan halkın ağzında hayvancılık ile ilgili kelimelerin de yerleşmesine neden olmakta, hatta bazı hayvanların standart dilden farklı isimlerle adlandırıldığını görmekteyiz.

Bu isimlerden bazıları dönemsel olarak kullanılmakla beraber,  bazıları da sadece ses değişimine uğramış şekildedir. Bazı isimler ise, standart dilden tamamen farklı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Hayvanlarla ilgili bu yöreye özgü, farklı kelimelerin kullanılması burada kırsal kesimde hayvancılığın uzun bir dönem boyunca büyük önem arz ettiğini göstermektedir.

Bu makalemizde de, Ordu ilinde bulunan Beyceli köyü ağzındaki hayvan adları derlenerek, Derleme Sözlüğü ve Nuretin Demir’in Ordu İli ve Yöresi Ağızları adlı çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Kaynak kişiler, köyün yaşlısı ve halen köyde yaşamakta olan kişilerdir. Derlemenin kaynak kişileri Hocagiller denilen Sarıhan’lardan Fatma Sarıhan ve Nermin Sarıhan’dır. Hocagiller adlandırması, burada yaşamış olan Müderris Hâmid Hoca’dan gelmektedir.

Adı geçen köyün ağzının incelenmesi, bize ağız araştırmalarında birçok konuda yardımcı olacaktır.

Hayvancılık da, Yörük yaşantısında önem arz etmektedir. Bu sebeple, hayvanların adlandırılması bize köyün geçmişi konusunda da aydınlatacaktır.

Beyceli köyü ağzından alınan bazı hayvan adları, tarafımızca şöyle tasnif edilmiştir:

1. Dönemsel Adlandırmalar
2. Ses değişmesiyle Oluşturulan Adlar
3. Standart dilden Tamamen Farklı Kullanımlar

1.  Dönemsel Adlandırılmalar

Bazı hayvan türlerinin dönemsel olarak adlarının değişmekte, geçirdiği evreyle ilgili olarak isimlendirilmektedir. Bu tarz kullanımlar köylerde özellikle hayvancılık yapılan yerlerde yaygındır, Ordu ilinde bulunan Beyceli köyünde de bu şekilde kullanımlar karşımıza çıkmaktadır:

Gürk: Tavuğun yumurtlama zamanındaki hali

Cücük: Tavuğun yavrusu

Férik: Tavuğun yumurtlamaya başlamadan önceki hali.

Örsemiş: İneğin çiftleşme zamanındaki hali

Biçik: Dananın yeni doğmuş hali.

Düve: Dananın biraz daha büyümüş hali. Dişi.

Balak: Kömüşün yavrusu

Filiz: Horozun civciv evresinden sonraki hali.

Kéçig: Köpek yavrusu

Kuduruk: Hasta olmuş köpek.

Sıpa: Eşeğin yavrusu

• Ses Değişmesiyle Oluşturulan Adlar

Bazı adlandırılmalar da ses değişmeleri ile farklılaşmış isimler karşımıza çıkmaktadır:

Eşşek: Eşek

Böcük: Böcek

Ayu: Ayı

• Standart Dilden Tamamen Farklı Kullanımlar

Bazı hayvan isimlerinde ise standart dilden farklı kullanımlar karşımıza çıkmaktadır. Beyceli köyünde yaşayan halk, bazen farklı adlandırmaları tercih etmektedir. Bu sınıftaki isimler:

Pisik: Kedi

Kuvan: Arı

Sıçan: Fare

Göden: Kurbağa

Gelo: Farenin büyüğü.

Sarı kuvan: Eşek arısı

Sonuç olarak söyleyebiliriz ki, eskiden beri hayvancılığın yapılıyor oluşu ile söz konusu ağızdaki hayvan adlarının farklı kullanımlarının yer alması bağlantılıdır. Bir bölgedeki geçmiş ve şu anki yaşantı hakkında bilgi almak istiyorsak, o bölgenin ağzını incelemek bize yeterli bilgiyi verecektir.

Kaynakça

DOĞAN, Levent (2012), Türk Kültürünce Hayvanlar ve Hayvan İsimleri:

DEMİR, Nurettin (2001), Ordu İli ve Yöresi Ağızları, TDK, Ankara

ÖZSOY, Sumru v. d. (2000), Türkçenin Ağızları Çalıştay Bildirileri, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, İstanbul

Türkiye Türkçesi Ağız Araştırmaları Çalıştayı Bildirileri (2009), TDK, Ankara

DEMİR, Nurettin (1999), Ağız Sözlükçülüğü, Kebikeç Dergisi, S.7-8

AYDIN, Mehmet (2008), Ordu ve Yöresi Ağızlarında Armut Adları, Turkish Studies, 3/3, Spring

İLHAN, Nadir (2009), Sözlük Hazırlama İlkeleri, Çeşitleri ve Özellikleri, Turkish Studies, 4/4, Summer

BRENDEMOEN, Bernt (1999), Doğu Karadeniz Ağızlarının Söz Varlığı, Uluslar Arası Sözlük Bilimi Sempozyumu Bildirileri, Hacettepe Yayıncılık & Kitapçılık, Ankara

The post Ordu İli’nde Bulunan Beyceli Köyü Ağzında Kullanılan Bazı Hayvan Adları Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

1. Şiir

Ölçülü ve serbest şiir yazımı çalışması olarak bir resim gösterilir ve bunun ona hissettirdiği duyguları kaleme alması istenir.

• Öykü

Bu türde, bir kağıda bir giriş cümlesi yazılır. Danışanın devam etmesi istenir. Bir cümle danışan, bir cümle koç yazar. Birlikte öykü yazılmaya çalışılır.

• Makale

Bu çalışmada, bir anket sorusu hazırlanır. Onu beş kişiye sorması istenir. Daha sonra giriş, gelişme, sonuç sırasına uygun şekilde makale yazması istenir.

4. Deneme

Bir tema verilir ve serbest şekilde yazması istenir.

5. Eleştiri

İzlediği bir filmi önce olumlu sonra olumsuz şekilde eleştirmesi istenir.

6. Gezi

Son yaptığı turistik gezi hakkında bir yazı yazması istenir.

7. Günlük

Dün yaptıklarının yazılması istenir.

8. Mektup

Hayali bir arkadaşına mektup yazması istenir.

9. Otobiyografi

Kendi hayatını anlatması istenir.

10. Biyografi

En sevdiği sanatçının hayatını anlatması istenir.

11. Senaryo

Bir kağıda, karakterler hakkında bilgi yazılır. Daha sonra giriş cümlesi yazılır. Beraberce bir türde senaryo yazılır. Belirli haftalarda bu senaryo tamamlanır.

The post Yazar Koçluğunda Kullanılabilecek Yöntemler appeared first on Sanat Duvarı.

You the

One of

My dream

Freedom is

Your eyes

Wings are

Your arms

Angels are

Your kiss

But your

Heart is

Your tears

Please leave

Me alone

With my

Loneliness

Please leave

Me alone

With my broken

Heart of the

Way of love

 My soul

In peace

If im with

You on the

Way of journey

Of my life

The post Journey Of A Musician appeared first on Sanat Duvarı.

Hemen koştu.

Kapıyı açtı.

En yakın arkadaşı Sinem’di.

Sinem uzun kumral saçları, sade görünümüyle dikkat çekiciydi.

Gözleri kahve, yanakları şeftali tonlarında allık sürülmüş gibiydi.

“Bugün sinemaya gidelim mi?”

“Tamam. Ama hangi filme?”

“Özgürlük Yolunda.”

“Süper. Hemen hazırlanıyorum.”

Beş dakika sonra aşağıya hızla iniverdi.

Arkadaşının koluna girdi.

Yolda yürümeye başladı.

Kolunda saati, elinde çantası, boynunda fuları yolda salına salına yürümekteydi.

Birden elinden çantası düştü.

“Aman.” dedi.

Eğilip aldı.

Doğruldu.

Bir taksi geldi ve bacaklarına çamur sıçrattı.

Adı Çağla’ydı.

Birden oracıkta yığılıverdi.

Arkadaşı eline bir mendil verip silmesini önerdi.

Mendili aldı, sildi.

Tüm mendiller bitene kadar o çamur yok olmamıştı.

Sonunda, silinmişti.

Ayağa kalktı.

Her şeye rağmen yürümeye devam etti.

Bir taksi çağırdılar.

Bindiler.

Uzaklaştılar.

Alışveriş merkezine geldiklerinde araç durdu.

İçeri girerken ayakkabısının topuğu birden kırıldı.

Ayakkabıları pembeydi.

Sendeleye sendeleye içeri girdi.

X-Ray cihazından içeri girdi.

Ayakkabı dükkanlarından birine yavaşça, kimseye çaktırmadan yürüdü.

Gözleriyle pembe ayakkabıları araştırdı.

Bir ayakkabıya denk geldi.

Pembe olması gerekliydi.

Simli olması bir şeyi değiştirmezdi elbette ancak babet olsa da yeterliydi.

37 numarasını istedi.

Satıcı babetleri getirdi.

Denedi.

Tam uymuştu.

Dışarıda bekleyen arkadaşına gösterdi.

“Süper.”

“Bence de.”

İçeri girdi.

Parasını ödediği gibi sinemaya koştular.

Koltuklara oturmadan önce mısır ve soda aldılar.

Koltuklarına oturdular.

Filmi seyretmeye başladılar.

Film üç saat kadar sürüyordu.

Bitince dışarı gülümseyerek çıktılar.

Mutlu sonlu filmleri seven insanlar aslında verdikleri kayıplarla birlikte zafer elde edenlerdir.

Mutlu sonlar hep özel anlar değildir.

Aslında olayların dinginliğe ulaştığı anlardır.

Olaylar biter ve hayat kaldığı yerden devam eder.

Aslında hayat dediğimiz şey de budur.

Mutlu sonlar olmaz ancak mutlu anlar vardır.

Küçük mutluluk anları.

Hayal kırıklıklarıyla geçen bir hayatın aslında birer küçük anısından ibarettir mutluluk.

İnsan her zaman gülemez.

Her zaman da ağlayamaz.

Ancak sevgi ile birleşirse hayatta mutluluk ortaya çıkar.

Zaferle noktalandığındaysa hayatta aslında dediğimiz şey budur.

“Özgürlük Yolunda çok şey öğretti bana.”

“Bence de.”

Daha sonra bir kafeye gittiler.

Birer espresso içtiler.

Yürüyerek eve doğru geldiler.

“Kendine iyi bak.”

“Sen de.”

Hızla evden içeriye girdi.

Bir gün daha bitti.

The post Çağla’nın Bavulu-1 appeared first on Sanat Duvarı.

Hayat dediğimiz olguda aslında bu da vardı.

Bir zamanlar havada yüzen bulut kaybolmuştu.

Birkaç mısra oluşturmuştu kafasında oradan geçen adam.

Yıldızlar anlamını bulmuştu.

Bir masum kediydi aslında yanından geçen.

Bir fısıltıydı orada yankılanan gürültü.

Dünya birkaç basit cümleden ibaretti belki de.

Sen ve senin gibi olanlarla geçen hayatta bir olmak ne kadar da kolaydı.

Sen ve ben ayrımında geçen hayatta yorgunluk diz boyuydu.

Her şey silinmişti adeta.

Her şey bilinmişti kendince.

Senden kalan bir umut ile ben sırlanmış konumdayım.

Zerrelerim havaya karışıp kaybolurken ben aslında senden ayrı kalan biçareyim.

Her şey siliniyor.

Tüm ağzımdan çıkan cümleler…

Sıfırlanıyorum.

Kayboluyorum günden güne.

Ve sen hayat, O’nun bana verdiği temiz olan tek varlığımsın.

The post Hayat Dediğimiz Olguda Biz İnsanoğlu appeared first on Sanat Duvarı.

Kaldırımı aştı.

Kayalıklara oturdu.

Denizi izlemeye koyuldu.

Elleri başının iki yanına almış, deniz analarının dolu olduğu bir saatte yosunlu kayalıklardan denize uzanan ayakları suyun tuzuna hafif alışkın bir edayla aşağı doğruydu.

Soğuk bir dokunuşuyla hissettiği tuzlu suyun ayağını ıslattığı adam sakalını usulca okşadı.

Ufukta bir güneş ölüyor gibiydi.

Yarın yine doğacak, sonra yeniden karanlığa gömülecekti.

Dudaklarından çıkan iki sözün mantığını almamasıyla karışık bir hal içindeydi.

Komik bir durumdu belki ama söyleyemedi.

Yaşamın tadı hafif acıdır ancak meyvesi tatlıdır kuramını da oturtamamıştı kafasında.

Düşünce dediğimiz olgu da böyle bir şeydi aslında.

Klasik müzik korosunda da düzenlilik arz eden konuydu aslında düşünce.

Her şey düşüncede başlar der ya.

Kafamızda Kafka, Zweig, Sartre yoktur ancak düşünce dediğimiz olgu olmadan da yapamaz bir insan.

Biz robot değiliz dedi bir gün bir çocuk.

Robot olsaydık bunları yapamazdık.

Duygusuz insan denemezdi asla.

Öfke de bir duyguydu insanı öldürse de.

En azından hissedebiliyor olmanın verdiği dayanılmaz mutluluğun çehresinde bir küçük sincap oturdu kalbime.

Her duygu kalpten gelir ya dedi şair.

Ben de aynı şeyi söylüyorum sana aslında deniz.

Bir dünyanın eşiğinden evrene bakmak ve benlik arasındaki uçurumun izleri silinmedi asla.

Ben evrensel bir kızım demişti dünya ve ben ona bakmıştım ve demiştim ki: “Sen pek de güzel değilsin.”

Aslında herkesten güzel bir kızdı dünya.

Belki e ben ona güzelce bakamadım.

Her neyse deniz, söyleyeceğim çok şey var da sana söyleyemiyorum.

Denize atlamakla, dalmakla olacak şey mi seni sevmek; yoksa izlemek de daha güzel?

Aslında ikisi de yetmiyordu dünyamı anlatmaya.

Bilinmez ufukların bir masal şehrinden bana o gülümseyen bir güneş, bana veda edip ayrılışı aslında beni terk eden dünyayla eşdeğerdi.

Sendin gelen bana.

Giden de sen oldun aslında.

Dünyanın bana gülümsemesi aslında en çok özlediğim şeydi.

Gülümse dünya.

Durma.

Sen, sen ol.

Ben aslında sendim.

Bir insan dünyası kadar insandır.

Sense benim evrenim oldun deniz.

Aslında senin yokluğunu bile hissedemedim.

Kalbin içindeydin, zincirliydin ve tutsaktın.

“Masum denizin uzaklığında ben bekliyorum.”

“Bir denize bıraktım gidiyorum.”

Son sözlerin bu oldu deniz.

Artık gün, dün oldu.

Bir umut doğdu.

Ve artık yokum, deniz.

The post Denize Mektup appeared first on Sanat Duvarı.

Saatine baktı.

Saat 10:11’i göstermekteydi.

Yatağını dağınık bıraktı.

Bir kahve hazırladı.

Kahveyi içti.

Sessizcesine açtığı kahve paketini çöpe attı.

Sıkılmıştı.

Duygusuz duygulu kavramını düşündü.

Beş duyu organını etkin şekilde kullanmak için kişisel gelişim kitaplarından birini okumaya koyuldu.

“Kendini dinle.”

“Şunu tekrar et: Ben başarılıyım.”

Tekrar ettin de ne oldu?

“Evet, haklısın.”

“Başarısızlığımızı kabullenmemek için kişisel gelişime sarılıyoruz.”

Öyle.

Amacı olmayan kişisel gelişim kendini üstün görmekten başka fayda sağlamıyor.

Ancak kişisel gelişimde önce amaç belirlenmeli.

Ne için kendimi geliştirmeliyim?

Bu soruyu kendi kendine sormalı.

“Ne güzel söyledin.”

Yaşam koçu olduğumdan dolayı olabilir.

“Evet. Bu meslek tam sana göre.”

“Yaz yazabildiğin kadar.”

Yazıyorum bunları.

Ancak okunacak mı bilmiyorum bile.

Fakat yazıyorum.

Yazdıklarım bir gün beni boğacak.

Sevgi boğuşu.

Sevgi nedir sence?

“Sevgi neydi? Sevgi emekti.”

Selvi Boylum sen ne güzelsin.

“Aferin. Hatırladın bak.”

Kahvaltı yapmayı sevmezdi.

Kahvaltısı bir adet yumurta ve birkaç dilim peynirdi.

Çayı ise çok içerdi.

“Kafeinmanım ben.”

Aferin. Öyle devam et.

Uykusuz gecelerin olsun.

“Uyuyabiliyorum. Artık etki etmiyor. Bünyem alıştı galiba.”

Haklısın.

Bir süre sonra bünye alışmaya başlıyor ve etkileşim olmuyor.

“Aradığım ne varsa hepsi kül oldu.”

Ne oldu?

“Kül.”

Sezer Ateş Ayvaz’ın Küllenmiş Bir Kuşu Yakalamak kitabı aklıma geldi bir anda.

“Neden?”

 Neden mi?

Kül dedin ya.

“Peki ya, Angela’nın Külleri?”

Oo, onu unutmuştum bak.

Aklıma getirdiğin için sağol.

Angela’nın Külleri beni çok etkilemişti.

“Biliyorum. Ondan söyledim zaten.”

Yazmak isteyen insan onu okumalı.

Bir yazarın ortaya çıkma mücadelesi de denilebilir.

Aradığın her şey kül olur bir süre sonra.

Her şey değişir.

Değişmeyen tek şey değişimdir.

“Bunu kim söylüyordu?”

Unuttum.

Bir Google amcaya soralım.

İnterneti açtı.

Bilgisayarının kapağını açtı.

Google’a yazdı.

“Heraktilos’un sözüymüş.”

Aferin.

İnternet olmasa ne yapardın sen?

Yazmak yazmak yazmak…

İşte bütün mesele bu.

Yazdığım her şey bir gün beni boğacak.

Kendime delilik atfediyorum bir nevi.

Bir Delinin Hatıra Defteri’nden yansımalar adeta.

Aynayla hiç barışamadım.

Aynalar yolumu kesti.

Hep ilerlemek istedim.

Aynalar yolumu kesti.

Hep koşmak istedim. Koşamadım.

Ancak yürüyebildim.

Adımlarım sert olmalıydı.

Hissettirmeden yavaşça ama sert.

Aynalar yolumu kesti.

Öz benliğimden kustum kafatasımı.

“Necip Fazıl ha?”

Evet.

“Ben de severim.”

Mezarını ziyaret ettiğimde toprağını yüzüme sürdüm onun gibi olmak için.

Aynı gün doğmuşuz.

O yüzden ona farklı bir ihtimam gösteriyorum.

Kişiliğimiz de benziyor.

Düşünce mahkumuyuz biz.

Bizlerin düşünmekten başka çaresi yok.

“Kişisel gelişim diyordun.”

Evet, kişisel gelişim amaç iyi belirlenmedikten sonra,  öldürücü bir zehre dönüşüyor.

“Haklısın, her şeyin bir zamanı ayrıca. Birden aklıma geldi.”

Zaman nedir sence?

Algıladığımız gibi midir, herkes için aynı mıdır?

“Hayır. Aynı değil.”

“Zamanı biz uyduruyoruz.”

Eline sigara paketi aldı.

Sigarayı eline alıp yaktı.

“Entelektüel olmanın şartı sigara mıdır?”

Hayır, bu sadece bir alışkanlık ve rahatlatıcı bir hareket.

Sigarayı ben sevmem. Kullanmam da.

“Ben de alışkanlık olduğu için içiyorum.”

Sigarayı ağzına götürdü.

Usulca nefesini verdi.

Ağzından dumanlar yükseldi.

Aradığı her neyse, düşünceliydi.

Ne düşündüğünü soramadım.

Ancak, bekledim. Açıklama yapar diye.

Sigarayı tekrar ağzına götürdü.

Nefesini verdi.

Ağzından dumanlar yükseldi.

Düşüncesini sormaya karar verdim.

Ve sordum.

“Biz gerçekten de düşünce mahkumuyuz.”

“Aradığımız sadece doğruyu bulmak.”

“Bulamadığımız şeyse yol.”

“Yol yöntem bilmeden yola çıkıyoruz. Pişkin pişkin sırıtan akıl hocalarından mıyız bilmem. Mentor olmadığım kesin.”

Koçluk daha iyi.

Neden?

Çünkü, bir amaca ulaşmanın tek değildir.

“Haklısın.”

İnsan sayısında yol ve yöntem vardır.

Elindeki sigarayı son kez ağzına götürdü.

Sonra kül tablasına götürerek söndürdü.

Odada şöyle bir dolaştı.

Eline bir kalem aldı.

Yazacak oldu.

Yazamadı.

Yazdıklarını kimse okumayacaktı.

Entelektüel olmanın dayanılmaz hafifliğini hissetti anında.

Aşk nedir diye sordu kendine.

Cevap alamadı.

Aşk, bana sorarsan eksik parçanı bulmaktır.

“Platon ha?”

Evet, Platon bana göre doğru söylemiş.

Eksik olduğumuz taraflarımızı dolduran kişilere bağlanırız.

Onlardan kopmak zor gelir.

Aradığımız o eksik tarafımızdır.

Eksik olan parçamızı bulduğumuzda o kişiye yönelir, tüm benliğiyle birbirimize bağ kurar, aşık olduğumuzu kendimize itiraf ederiz.

Aşk eksikliğini başkasında bulmaktır.

“Doğru gibi göründü bana.”

“Eksik oldukça başlanıyoruz.”

Bazılarımızın hiç evlenmemesi bu eksiliği görmemeleri.

Tamamlanmamış puzzle gibi insan ruhu ve bedeni.

Eksiklikler tamamlandıkça kendini bulabilirsin.

Kendini tanıdıkça başkalarına da senin var olduğunu hissettirebilirsin.

Aşk kavramı aslında, yok olmayla benzeşir.

Eksik yanlarını tamamlarken, o kişide yok olur, bütünleşirsin.

Aşk, Allah’a verildiğinde, eksik yanların da en güzel şekilde tamamlanır.

Bazı insanların evlenmeme durumu bu yüzdendir.

Allah aşkı ön plandaysa, başka sevgiye ihtiyaç duymaz.

“Çok doğru söyledin.”

“Peki, benim eksik parçam kimde?”

“Bu soruyu kendime her gün soruyorum.”

Kendini keşfettiğinde ve kendini tanıdığında bunu fark edeceksin.

Benliğindeki eksik yanları doğru kanalize yoluyla doldurmaya çalış.

Ve kendini tanı.

Pencereyi açtı.

Dışarıdaki güzel havayı içine çekti.

Havayla, suyla, toprakla ve ateşle insan iyileşirdi.

Çünkü, insanın dört unsurla bir bağı vardır.

Havayı içine çeker, suyla yıkanır, toprağa basar, ateşe bakar.

Ve bunlar insanı iyileştirir.

“Doğru söyledin.”

“Hiç böyle düşünmemiştim.”

İnsan dört elementi içinde barındırır.

Dört elementten de yarar sağlaması bu yüzdendir.

“Keşke yazabilsem.”

“Bunalım doluyum.”

“Yazsam rahatlayacağım.”

Sait Faik aklıma geldi.

“Yazmasaydım çıldıracaktım.”

“Bir yazar yazmazsa çıldırır.”

“Bir spiker konuşmazsa çıldırır.”

“Her mesleğin bir yansımasıdır bu.”

Kalemlerimiz bizim hayatımız boyunca olmalıdır.

Kalem bize emanet.

Kullanmazsan senden kaçar gider.

“Ve insana kalemle yazmayı öğretti.”

Odada şöyle bir dolaştı.

Dışarı çıkmak istemiyordu.

Korkmuyordu.

Ancak dışarı çıkarsa kaybolacağını düşünüyordu.

Tutunamamak, onu mutlu kılıyordu.

Tutunsa dahi değişmeyeceğini biliyordu.

Tutunamamak onun kaderiydi.

“Özledim seni düştüm yollara.” şarkısını mırıldandı.

“Şarkılar senin için önemli.”

Evet, bu konuda birkaç makale yazdım.

Hatta makalem yayımlandı.

“Bu konuda uzmansın anlaşılan.”

Evet, kendimi daha da geliştirmeye gayret gösteriyorum.

Tutunmak için değil.

Tutunamamak için.

Tutunamamak benim kaderim.

Kafatasım bunun için var.

Beynimi kusacağım anı sabırla bekliyorum.

Düşünmek, düşünmek, düşünmek…

Yazmak, yazmak, yazmak…

Sürekli bir sirkülasyon söz konusu.

Düşünürken yazmak, yazarken düşünmek.

Aynı değil mi?

Düşündükçe yazar insan.

Yazar insan düşünür.

Düşünce yazmakla eş değerde.

Derin bir nefes aldı.

“Rahatladım bir an.”

Rahatlatır dememiş miydim?

“Evet, dedin.”

İnsan dört unsurla da rahatlar.

Ne olduğunu söyledik.

 Birden eski kız arkadaşı aklına geldi.

Özlediğini hissetti.

O çok kitap okuyan biriydi.

Entelektüel açıdan ileri seviyedeydi.

Onunla ne güzel tartışmalar yapardı.

Kafede içtiği çayların haddi hesabı yoktu.

Kız, koyu kahve, uzun saçları, badem rengi gözleri, hafif buğday teniyle gözlerin çevrileceği kadar güzeldi.

Onu ilk gördüğü an, bir kitapçıda gerçekleşti.

Edebi dergilere bakarken, birden onu görmüştü.

Üzerinde siyah boğazlı bir kazak, altındaysa kırmızı kloş etek, ayakkabı olarak ise siyah bot vardı.

Onunla geçen zamanları unutamadı.

Onu ilk öpüşü, hiç aklından çıkmamıştı.

Hele Kafka okumaları, tartışmaları onun hiç unutamadığı anlardandı.

Şimdi bir fotoğrafta gizli kaldı aşkı.

Onun parçaları tamamlanmamıştı.

Yeni aşkı bekliyor ancak doğru kişiyi bulmaktan korkuyordu.

Çünkü hayatı, bir kahve çekirdeği ve sigara dumanında saklıydı.

Tutunamayan insan, doğru insanı bulduğunda ne yapardı?

Kaçar mıydı?

Yoksa peşinden koşar mıydı?

Bunu hiçbir zaman bilemeyecekti.

Kitaplar arasında dolaşırken, birden gözüne Kafka’nın Dönüşüm’ü gözüne takıldı.

Kafka onun için çok şey ifade ediyordu.

Halk içinde bir böcek kadar değeri yoktu.

Yazamıyordu.

Yazsaydı belki bir böcekten insana dönüşecekti.

Jane Austen’ın Emma kitabı gözüne çarptı.

Emma gururlu bir insandı ve doğru insanı bulmuştu.

Peki, onun için doğru insan kimdi?

Tamamlanmamış puzzle önünde bekliyordu.

Eski kız arkadaşını hatırlasa da, onun doğru insan olmadığını düşünüyordu.

Emma doğru insanı bulmuştu.

Peki ya kendisi?

Daha dışarı bile çıkamıyordu.

Aşk onun için kahve ve sigaraydı.

Ve itaplar arasında geçen ömrü, onu bu bağımlılığa götürdü.

Kahve ve sigara boşluğunu doldurmuştu.

Herkesin bir bağımlılığı vardı.

Onun için kahve ve sigarayken, benim içinse yazmaktı.

“Beni çok güzel tanıttın. Teşekkür ederim.”

“Beni artık sigara bağımlısı olarak tanıyorlar.”

Gülümsedim.

Doğru değil mi?

“Doğru ama eksik.”

“Eskiden yazardım. Şimdi ise sadece okuyorum.”

Eline bir sigara daha aldı.

Yakmak için çakmağını kullandı.

Ağzına götürmeye başladı.

Pencereden bakarken telefonla konuşan bir kadın ve ardından bir köpek geçti.

Konuşmalarına dikkat etmedi.

Ne söylediğine bakmaz, nasıl söylediğine bakardı.

Kişisel gelişim kitaplarına karşıydı.

Aslında gelişim denilen şey kişisel gelişim programlarıyla değil, problem çözme ve iletişim yöntemleriyle çözülebilirdi.

Kahve ve sigara onun günün yarısını teşkil etmekteydi.

Diğer yarısı ise kitaplar ve uykuydu.

Günde yedi saat uyumayı adet haline getirirdi.

Daha sonraki beş saati okumakla geçerdi.

Daha sonra o kitaplardan not alıp bunları yazmak üzere saklardı.

Ancak söylediğim gibi, yazamıyordu.

Belki tüm çılgınlığının sebebi buydu.

Gazetede yazdığı yazıları büyük bir özenle saklamıştı.

Şimdi yazabilseydi yazacaktı.

Aslında çok doluydu.

Anlatacak çok şeyi vardı.

Her şey eski arkadaşının resminde saklıydı.

Anlatabilse anlatacaktı.

Fakat yazamadı.

The post Portre 2. Bölüm appeared first on Sanat Duvarı.

Hep sıradan bir yazar olmak istedim.

Adı bilinmeyen, okunmayan…

Sadece mutlu olmak istedim.

Sonsuzluğa ulaşmak istedim.

İyliklerle…

Küçük iyiliklerle var olmak…

Küçük taşları bir kaba koyup kabı dolduran bir insan…

Adı bilinmeyen biri olmak istedim.

Kimsenin bilmediği biri…

İnsanlardan bir insan olmak her zaman daha iyi olur diye düşündüm.

Akademisyenlik de önemli olmak demekti.

Akademisyenlik benim için hep önemli oldu.

Çalışmalarım da…

Çalışmalarımı hep bilim için yapmak istedim.

Çalışmalarımla bilinmek istedim.

The post Mutlu Olmak İçin Neden appeared first on Sanat Duvarı.

Aslında bir adam vardır sokakta. Dolaşıp durmaktadır. Pencereden bakarken gördüğümüz yüz kendi yüzümüzdür. Aslında şu saatte her şey belirgindir. Yani, aslında ilk saatlerde her şey normaldir. Çünkü, varoluşu sorgulayan insanın sorgulamanın başlangıcında he şeyi normal olarak algılaması söz konusudur. Aslında her şey vardır. Varlığın farkındalık söz konusudur. Gecenin ilk saatleri de bunu göstermektedir. Varlık,  başlangıçta kendi bedeninde var olmaktan ibarettir. Maddesel bir varlıktır.

01:48

.Kahve ve mazoşist ruh birbiriyle korelasyon halinde görülmektedir. Kahve içen bir insan uyumaz ve sorgulamaya başlar. Düşünmek aslında uykusuzlukla ilintilidir.

Ganj nehri de aslında arınmanın bir ifadesidir. Arınmak için yanmak gereklidir. Budist inanışına göre insan aslında necis bir varlıktır. Kan, irin vs. gibi pis şeylerin olduğu bir bedenden söz ediyoruz. Arınmak içinse yakılarak kül haline dönmek gereklidir. O küller de Ganj nehrinde savrularak arınır. Dört unsurda arındırma özelliği vardır. Su, ateş, hava, toprak temizleyici özellikte unsurlardır. Ateş de bunlardan biridir. Aslında cehennem ateşi de arındırıcı bir özelliğe sahiptir. Günah işleyen bir insanın cehennemde yanması demek aslında arınarak cennete girmesi demektir. Cennete ancak temiz olanlar girer. Cennete girmek için de arınmak gereklidir. Hiç olmak demek aslında arınarak gerçek benliğine kavuşmak demektir.

02:53

Kahveden geriye kalan tek şey özüdür. Bu aslında benlik dediğimiz ruhun bedenden sıyrıldığımızda ortaya çıkacağını anlatmaktadır. Ruh aslında suyla karışmış kahve gibi çamura batmıştır. Ancak bedenden sıyrıldığımızda ruh kendi benliğine ve arınmışlığına kavuşur.

Bach şahsen en sevdiğim müzisyenlerden. Plağını pikaba yerleştirerek dinlerken müzik hocasını hatırlaması aslında gerçek ile hayal arasındaki ayrımın ne kadar net olduğunu göstermektedir. Müzik hocası gerçektir ancak öykü dediğimiz şey kurgudur. Gerçekçi ögelerle buluşturulduğunda sanat dediğimiz olgu ortaya çıkar.

03:33

Lisede iş yerinde beyaz gömlekler giymek aslında normal bir şeydir. Ancak şahsen bunu deli gömleği giymekle eşdeğer buluyorum. Herkes aynı olmak zorunda değildir. Farklılıklarımız bizi değerli kılar. Fabrikasyon olmak aslında belli standartlar dahilinde yaşamamızı, aynı şeyi söylemek zorunda kalmamızı ve özgürlük dediğimiz yaşam biçiminin sınırlandırılmışlığı içinde kaybolmak ve tekdüze ve sıradan olmakla eşdeğerdir. Mantıksal olanla tekdüze arasında bir fark vardır. Mantıksal olarak doğru olanla felsefi açıdan doğru olmak arasında büyük bir fark vardır. Aslında aynı düşünmek zorunda değiliz. Ancak saygı duymak zorundayız. Her gün aynı gömleği giymekle deli gömleği giymek arasında bir fark yoktur. Çünkü aslında insan aklı şahsına münhasır olduğunda yerindedir. Karakter dediğimiz olgu da budur. Değişim karakterde olmaz ancak beyin değişebilen bir şeydir. Her gün aynı kıyafeti giyen birisi için monotonluk aslında farklı düşünmemeye hayata at gözlüğü ile bakmaya benzer. Aslında  “İşte yaftalamak buna derler!” Bu sözün öncesinde herkes tek bir ustadan çıkmış gömlek gibi olması demek aslında Allah’ın yarattığı varlıklar olduğumuz anlamına geliyor. Standart değiliz hiçbirimiz. Her birimizin bedeni ayrı ayrı. Parmak izimiz gibi. Herkesi aynı görmek aslında yaftalamak demektir.

04:15

Uyku ilacı kullanması gerekmektedir. Saat 4’e gelmiş ancak uyuyamamıştır.

05:05

“Hiçlik bir dipsiz kuyu gibidir, sonunu göremezsin!”

Aslında insan denilen varlık Tanrı karşısında hiç olduğunun bilincinde olursa yeniden doğar. Hiçlik denizinde boğulmak demek aslında yok olduğunun hiçbir şeyinin olmadığının ve aczinin bilincinde olduğunu düşünebilmektir.

06:00

Artık uykusuzluktan zihni yorulan insan saçma sorular sormaya başlar. Aslında absürdizmle bu durumu açıklayabiliriz. Varlığımızın saçma olduğunu savunan bir görüştür. Saçma olan hayatın kendisidir.

06:30

Saatin durması ancak sabahın da gelmesiyle bilinçte uyanma gerçekleşir. Aslında absürt olan şey saatin geç olmasıyla zihnin bulanıklaşmasıdır. Vakit geç olmuştur ve insan bunun bilincine vardığında uykusuzluktan saçmalamaya başlamıştır. Ancak hayatın kendisi saçmadır. Varoluşçuların en sonunda ulaştığı nokta hayatın kendisinin saçma olduğudur.

The post Bu Öyküyle Ne Anlatmak İstedim 1: İnsomnia’nın Saati appeared first on Sanat Duvarı.

Çeşitli işlere girip çıkmıştı. Hiçbir işinde tutunamamıştı.  Ama yılmamıştı.

“Ölene kadar devam.” Dedi.

Ölmeyi çok istiyordu aslında.

Ölüm onun için yeniden doğuş gibiydi.

Yanağında bir leke vardı.  Gözleri çekik, burnu kalkık, kulakları kepçeydi.

Bir masaldı onun isteği.

Dünyaya “Ben küçük prensim aslında. “ mesajı vermek istedi. Yapamadı.

Yapamazdı.

Çünkü değildi.

Tutunamayanlar’ı ilk okumaya başladığında kendisiyle yüzleşiyordu aslında.

Turgut Özben kendisiydi.

Özbenliğinden kusmuştu zihnindeki soruları.

Çepeçevre saran duygusuz, tatminkar nefretleri.

Bir buluttu dünya aslında.

“Biz onun molekülleriyiz.”

Her bir molekül bozulduğunda birbirinden etkilenirdi.

O da, öyleydi.

Bozuk paranın değerini kaybettiği o anlamsız duygulara sürüklendiği anda yaşantısını çözecekti.

Bozuk para, bozuktu.

Para kavramı bozuktu ona göre.

“Bir kağıt parçasından ne bekler ki insan!”

Soluksuz gezen anılarla oynaşan dalgaların tutkulu duygu mahremiyetinden korkakçasına savuşturdu her şeyi.

Sayıkladı her cümleyi.

“Bozuk para.”

Paraya tapanların casusluğundan bıkmışçasına fırlattı attı telefonunu.

Telefon kırıldı.

Paraya ölesiye bağlananların sapkın tavırlarından değildi onunkisi.

Depresif miydi?

Değildi.

Hasta mıydı?

Değildi.

Ateşi var mıydı?

“Bu soruya çakmak ister misin diye cevap vereyim.”

Ateşi vardı.

Hem de çok.

Sokak köpeklerinin havlama sesi duyuldu dışarıdan.

“Hav hav.”

“Efendim?”

“Hav hav.”

Anladın mı?

Bir kahve içmek için odadan çıktı.

2’si 1 arada olan kahveden bir adet aldı.

Su ısıtıcıyı açtı.

Suyu kaynatıp kahvenin üzerine dökerek bir güzel karıştırdı.

Kahveyi çok severdi.

“Kahvesiz olur mu?”

Duydunuz zilin sesini.

Evet, kahveye bayılırdı.

Günde 2-3 bardak muhakkak içerdi.

Kahvesini yudumlarken kitabını eline aldı.

Okumaya başladı.

Malcolm X’in bir sözüne denk geldi:

“Bugünün hızlı dünyasında tefekküre ya da derin düşünceye yer yok. Bir mahkumun iyiye kullanabileceği bol vakti oluyor. Bir insanın düşünmeye ihtiyacı varsa, gidebileceği en iyi yer, bana sorulursa, üniversitelerden sonra, hapishanedir. İnsan, teşvik edilirse hapishanede hayatını değiştirebilir.”

Çok doğru değil mi?

Biz, hepimiz düşünce mahkumuyuz aslında.

Düşünmemekten bu hale geliyoruz.

Dışarıdan bir müzik sesi geldi.

“Dikkatin mi dağıldı?”

Hayır, sen devam et.

Elinden kitabı usulca bıraktı.

Kahvesinden son yudumu aldı.

Radyoyu açmak istedi.

Yöneldi.

Ama vazgeçti.

Her gün yürümeyi adet haline getirmişti.

Koşu bandına yöneldi.

Yarım saat yürüdü.

Sonra eline tekrar kitabı aldı.

“Filoloji, gerçekten esaslı bir ilim, nerede karşısına çıkarsa çıksın bir kelimenin nasıl tanınacağından söz ediyor.”

Ne güzel söylemiş Malcolm X.

“Dilcisin ya, ondan sana güzel geliyordur.”

Aynen öyle.

“Dil olmasa n’apardın?”

Ne mi yapardım?

Kendime başka bir uğraş bulurdum.

Ancak dilden de vazgeçemem.

Dil, benim bir tutkum.

“Seni bu dil tutkunla baş başa bırakayım mı?

Hayır, henüz değil.

Sana çok ihtiyacım var şu anda.

“Pekala.”

Üzerine bir t-shirt giyip dışarı çıktı.

“Şöyle bir yürüyeyim.”

Bence de, bir iki insan görürsün. Yabaniliğin gider.

“Sen de çok kabasın.”

Sen de.

Hadi birbirimizi itham edelim.

“Sen.”

Sen.

Sen dili böyle kullanılınca garip oluyor.

“Haklısın, ne o çocuk gibi.”

Yürümeye başladı.

Adımları korkak ve gergindi.

Uzun zamandır dışarı çıkmıyordu.

Birkaç adım attı.

“Yapamayacağım.” dedi ve içeri girdi.

“Aradığım her şey aslında evde.”

Çıkamıyorsun değil mi?

“Evet.”

Biz de nedenini araştırıyoruz zaten.

“Farkındayım.”

Eve girdi.

Eşyaları talan etti.

Günlüğünü arıyordu.

Ancak bulamadı.

Tüm çekmeceleri karıştırdı.

Her yere baktı.

Günlü ortada yoktu.

Sokakta bir çöp arabası geçti.

Aklına bir akıl hastasının yazdığı “Kör olası çöpçüler aşkımı süpürmüşler” şarkısı geldi.

Akıl hastası tabi yerinde miydi acaba?

İnsanı böyle etkileyen şaheserleri yazanlara deli denir miydi?

Biz hepimiz bir delinin paltosundan çıktık.

O deli de Petro değildi.

Bir masal yazmak istedi önce.

Sonra sildi.

Bir kahve daha mı isterdi acaba?

“Hayır, zaten iki tane içtim. Bir tane daha içersem uyuyamam.”

Her şey iki dudağının arasında gizliydi.

Düşünceler gemisi kıyıya vardı. İnecek var.

“Ne oldu ki şimdi?”

Düşünceli gördüm seni.

“Teşekkür ederim.”

Bir aydına söylenilecek söz “Düşünceli gördüm seni.”dir.

Neden mi?

Onlar fikir işçileridir.

Yazmak da benim tutkum.

“Hemen de kendine pay çıkardın.”

Olsun o kadar. Senin hayatını yazıyorum şurada.

Günlüğünü aramıştı.

Ancak bulamamıştı.

Şimdi de aklına ne mi geldi?

Tabi ki, Türkçe Sözlük.

Lugata pehlivanlık sökmez.

“Bakıyorum hocalarından sözler çalıyorsun.”

Evet, olsun o kadar.

“Aynı sözler hep.”

N’apalım bizim de lugatımz böyle.

“Şimdi de kahve ağzıyla konuşmaya başladın.

Hükümet kurar, yıkarız.

Türk değil miyiz?

İki Türk bir araya gelse devlet kurar.

“Haklısın.”

Sözlükten birkaç kelimeye baktı.

Açımsama kelimesi dikkatini çekti.

Anlamı şerh yani açıklamak.

Sözcüğü beğendi ve kelime dağarcığına kattı.

Yukarıdan bir uçak geçti.

Onun sesiyle irkildi.

Havaalanına yakın bir yerde oturuyordu.

İşlek bir cadde gibiydi evi.

Gürültüler, araba sesleri, kornalar, geçen uçaklar…

Onlar arasında bir de ben.

“Evet, sen.”

Bliyorum, benden rahatsız oluyorsun ama ne yapalım?

Meslek icabı.

“Haklısın, ancak ne zaman emekli olacağını merak ediyorum.”

Emekli olmayacağım, yazmaya devam.

“Aferin öyleyse sana.”

Mutfağa girdi.

Buzdolabını açtı.

Bir iki lokma ağzına attı.

Sonra odaya döndü.

Gazeteyi eline aldı.

Okumadan başka bir yere koydu.

Oydu.

Aradığı her şey evindeydi.

Yalnızlık, dert, sıkıntı mı dersin, iş mi dersin.

Her şey aslından evindeydi.

Belalı bir aşık liseye dadanır ya. Bizimkisi o hesap.

“Kahve ağzına döndün yine.”

Olsun be güzelim.

Olsun.

Don Kişot’un yerinde olmayı çok isterdi.

Hayallere dalıp yel değirmenlerine saldırmayı.

Çok okuyup kendinden geçmeyi.

Okuyup okuyup hikayeler uydurmayı.

Ancak yazamazdı.

Eline kalemi aldı.

Yazmaya koyuldu.

Ancak yazamadı.

Yazsa rahatlayacaktı.

Yazsa her şey daha açımsanabilir olacaktı.

Yazmak önceleri onun için bir tutkuydu, benim gibi.

Ancak sonraları bıraktı azmayı.

Nefret etti ondan.

Kendini okumaya verdi.

Varoluşçuluk’tan kim varsa hepsini okuyup bitirmişti.

Artık uzman sayılabilirdi.

Açımsamayı düşündüğü ne varsa dökebilecekti.

Ancak yapamadı.

Yazamadı.

Yazdıkları onun kaybolacaktı.

Onu yok edecek, halkın diline pelesenk olmuş gibi duygusuz öksürüklere kurban giden koyunlar gibi uluyan köpeklere sığınan sığıntı psikolojisine girmiş bir hayvan gibi hissetti kendini.

Yazdıklarını unutmayı denedi bu sefer.

Yapamadı.

Her tarafı ağrıyordu.

Uyuyabilse uyuyacaktı.

Ancak yazmak istiyordu.

Anlatmak.

Tüm duygularını kağıda dökmek istiyordu.

Yapamadı.

Her şey silikti.

Duygular, eşyalar…

Uykusuzdu tıpkı Seatle’daki Uykusuz filmindeki gibi.

İzlemediysen tavsiye ederim.

“Sağolasın. Ama uygun bir halde değilim.

Uyumak istiyorum sadece uyumak.”

Haklısın. Seni çok yordum bu aralar.

“Haklı mıyım?

Ölüyorum yorgunluktan.”

Uyu öyleyse serbest bıraktım seni.

İyi geceler sana dostum.

“Sana da.”

Şeker gibi rüyalar.

The post Portre 1. Bölüm appeared first on Sanat Duvarı.

“Ey tarih!

 Ey zaman!

 Kim kimi kimin

 Toprağından

 Sürerken

 Kim kimi kimin

 Toprağına

 Kabul ediyor?” ( 10 Nisan 1991)

Doğu ile batı arasındaki sınır aslında zaman tarafından yok edilebilir ve doğu ve batı aslında olgusal analizlerle tespit edildiği üzere farklı durumlar arz eder. Doğu ile batı arasındaki sosyolojik farkı zaman kapatacaktır. Değişim aslında tarihsel süreç içerisinde gerçekleşen bir olgudur. Toplumsal değişim sürekli olduğundan dolayı arasındaki farkı zaman içerisinde kapatacaktır. Aristo mantığıyla çözümlediğimizde doğu ve batı daima farklılık arz edecektir. Bu ince çizgi kültürel farklılık boyutuyla değil, coğrafi farklılık dolayısıyla ölçümlenecektir.

“doğu doğudur

 Batı da batı

 Zaman kapatana dek aradaki farkı” (2001)

İnsan aslında öldürdüklerinin hatırında kalmasıyla yaşar ve ölür. Bu anıyla beraber zihinde ölüm gerçekleşir. Ancak zihin mucizelerle doludur. Her ölüm aslında doğumdur. Zıtlıklar dünyasında yaşıyoruz. Ölüm doğumla birlikte yer almaktadır. Örneğin bir dedenin ölümünün sabahında bir kız çocuğunun dünyaya gelmesi gibi. Aslında şiirde anlatılan, bir insan öldürürse o kişiyle birlikte ölür. Çünkü insan güzelliklerle dolu olduğunda insandır. Ancak ölümle birlikte doğumun da olacağı aşikardır. Doğum için de yeniden doğmak gereklidir. Unutmayalım ki, yeniden dirilmek için de ölmek gerekir.

“bir zamanlar öldürdüklerimizin

 Hatırasıyla ölürüz

 Onlarla birlikte yeniden gömülürüz” (1999)

Doğuda yıldızlar daha belirgin olur. Işık yılı uzaklıktaki yıldızların ışıması bizim doğuyu hatırlamamızdır. Cemil Meriç’e yoldaki bir gencin doğuyu aşılaması üzerine Cemil Meriç’in doğuya dönme çabası gibidir. Aslında güneş doğudan doğar, ancak batıdan da doğar, Ümit Meriç’in belirttiği üzere. Aslında medeniyetin kaynağı coğrafyadır, şehirdir. Şehirleşme ve yerleşme olmadan bir yerde medeniyet inşa edilemez. Medeniyet Medine’den yani “şehir”den gelir. Şehrin göğünü yitirdiğinde yani mutluluğu kaybettiğinde bile o şehrin büyüleyici güzelliğinde kaybolmaktadır şair. Doğu ve batı arasındaki farkı ön plana getirmektedir. Doğu göğünü kaybettiğinde ancak güzelliği dikkati celb eder. Çünkü doğu medeniyeti geçmişte en görkemli yıllarını yaşamış ve tarihe değerli eserler bırakmıştır. Doğu medeniyeti artık gücünü yitirmiş, güneş batı medeniyetinde doğmaya başlamıştır. Doğu her ne kadar ufkunu yitirse de doğal ve tarihi yapıların güzelliğini koruduğu gözlemlenmektedir. Yıldızların ışıması da doğunun güzelliğinin hatırlanması sonucu ortaya çıkacaktır. Çünkü zaten güneş artık batıdan doğmaktadır.

“göğünü yitiren doğunun kefeninde yirmi bin yıldız

 Işır ışık yıllarında biz hatırladıkça”

Aslında gülümsemelerle dolu çocukluğun ardından geriye baktığında içindeki çocuk birden gülümsemez olur. Üzüntülü bir yüze bürünür. Şair o çocuğa sorar, “Sana ne oldu böyle?”

 “Çocuk gülüşlerinden ışık alan eski kartpostallardan tanıdığım çocuk,

Sana ne oldu böyle?”(2015)

Sonuç olarak, Murathan Mungan’ın Divan-ı Harp şiirlerinde insan vatan korelasyonu incelendiğinde kültürel farklılık kombinasyonu sağlanması için zaman mefhumu ön plana çıkar. Aynı zamanda çocuk coğrafi konum itibariyle incelenmektedir. Doğum ölüm mefhumunda ise her doğumun ölümle ortaya çıkması, yok ediciliğin de yok olmayla bağlantılı olduğu söz konusu olmakla beraber, Murathan Mungan şiirleri hakkında detaylı çalışmaların yapılmasının daha verimli sonuçlara ulaştıracağı kanaatindeyim.

The post Murathan Mungan’nın Divan-ı Harp Şiirleri Üzerine Bir Deneme appeared first on Sanat Duvarı.

Aşüfte bülbüller müptela

İbtida olacak bu  bahara

Artık her şey nümayan

Özgürdür aynımda eşk

Musikidir kalbindeki meşk

Derttir bir ademlik hayat

Düşmektedir her an hayat

Azizdir sanki hayatta ağlayan

Ben değilim aslında çağlayan

The post Eş’ar-ı Dil-ara appeared first on Sanat Duvarı.

“Bir zamanlar insanlar bir parçacık ironiyle servet kazanır, [1]aynı ironi kişinin diğer tüm zayıflıklarını kapatır ve dünyada onurlu bir kişi olarak yaşamasını sağlardı.”

1. Siyasilerle Alay

Bilmece, Bildirmece yazısında Refik Halid, ve etrafındakiler teker teker bilmeceler sorar, etrafındakiler hep bir ağızdan cevap verirler. Sonra kime benzediklerini sorar. “Küçücük fıçıcık içi dolu turşucuk” bilmecesine Maliye Nazırına benzetirler. “Yer altında babam başı” bilmecesine “Maarif!” diye cevap verirler. “Ağzı var, dili yok, nefesi var, canı yok; derisi var, kanı yok!” bilmecesine “Sultan Abdülhamid!” diye cevap verir. ”Alçacık dal, yemesi bal!” bilmecesine “Ayan tahsisatı!” diye cevap verirler. “Bir oğlum var, yüzü deriden, kulakları demirden, şunu bilir ve benzetirseniz size aferin…” bilmecesine “Def!” diye cevap verirler. Daha sonra “Bunu anlamayacak ne var? Kabineyi!” derler.

Birinci Nüshanın Meşhur Simaları yazısında “O gün ‘servet-i Fünun’un alt katı kalabalıktan bir ada vauru güvertesine dönmüş; sigara dumanından canlar köy kahvesi gibi işlenmiş, sıcaktan hokkalarda mürekkepler kahve telvesi halinde kurumuştu. Pek erkenden yarıyı bulan paketlere ‘Mai mukaddes’ çanakları gibi, temiz, kirli hayli eller uzanmış ve hasta, sağlam birçok ciğerler, tüter sobalar gibi dumanlarla boğuştuktan sonra başka menfez bulamayarak onları tekrar geriye fışkırmıştı. Şimdi havada, herkesin ta içerlerine sokulan bulutlar birbirleriyle karışıp etrafta imtizaç hasıl ederken davetliler eazımın vüruduna, nutukların suduruna intizaren ‘Vakfergiri tahayyül’ olmuştu.” der.

“Ve kapının önünde duran arabadan biri indi: Yandan bakarsanız Ahmet Mithat Efendi’nin zayıflığına, hani sopasıyla Babıali yokuşunda ada dövdüğü zamana benzetirsiniz.”

“Simasının heyeti umumiyesi ise zifte sokulmuş en kaba numara bir eski badana fırçasına benzer.”

“Derken ‘Susalım, susalım, nutuk var!’ diye bağrışmalar oldu: önüne cismi beşere istihale etmiş bir yunus balığı kafası halkı dalga gibi ayırarak meydana çıktı. ‘Bu kimdir, nedir!’ dedim. ‘Bir bedbahttır.’ dediler, ‘sabahları koca siyasi makaleler yazar da bir türlü ismini becerip imlaya getiremez ve yazıları altında tamamını göremez’’ Dört köşe vücuduyla o bir Mineva veya Asuriye kabinine benziyordu. Eline kadeh konyak aldı ve anlaşılmayan şeyde bir letafet vardır: alkışlandı, alkışlandı…”

“Sigarasını daima atacağı sigarasından yakar ve dünyanın en şık centilmen hırsızı ‘Arsen Lüpen’e o kadar benzer ki aktör Burhanettin onu taklit eder, fakat sirkat ettiği şeyler ne mücevher, ne de seccade, halı vesairedir, yalnız kadın mektuplarıdır; onları daima istinsah eder ve gazetelere gönderir, çok muziptir. Altın, cebinden çok dişlerinde vardır.

“Kışlık redingotları içinde terleyen, terbiyeli durmaya çalışarak kıpkırmızı olan, büfeye yaklaşmak için bin hileler düşünen elleri mendilli, dizkapakları sarkık, kunduraları tozlu bir ekseriyeti azime o günkü nüshayı açmışlar, resimli eserler üstünde kendilerinden geçmişlerdi. Baktım: Bilaistisna hepsi de kendi resimlerini, kendi imzalarını seyrediyor ve sonra başlarını yanındakilere çevirerek, mütebessim: ‘Fotoğrafınız ne iyi çıkmış, eseriniz ne nefis!’ diyordu.”

Senede Binbir Vergi yazısında, “Ekserisi ayan ve mebusanın ileri gelen vakur ve müşekkel azasıyla iri karınlı tüccarda olan bu zevat tabip muayenehanesinde nöbet bekleyen hastalar kadar yorgun ve mecalsiz görünüyordu; birbiriyle konuşmuyor ve kamaranın alacakaranlığı içinde bir sıraya dizilmiş, dolgun vücutları şişkin tüylü paltolarıyla, kümeslerinde tünekleyen baba hindiler gibi gözleri açık, adeta uyukluyordu.” demektedir.

Dertlerimizden Biri yazısında “Köprü  ile birleşip  İstanbul ahalisinin cebinde bozuk para namına ne varsa alıp götüren bir idare için bunlar masraf mı sanılır?”

Tahammülü Az Bir Adam yazısında, “Sonra büyük bir müsavatsızlık: Meşihat Çoluğa çocuğa maaş da verilir mi hiç! Diyor, rüus maaşlarını kaldırıyor, sallayanları birçok tahsisatla elektrik komiseri yapıyor: Maarif, mekteplerinde üst dudakları daha tüylenmeye vakit bulamayanları hoca yapıyor. Bu ham meyveler mide fesadına sebep olmaz mı hiç?” demektedir.

“Şimdi Avrupa’da bana bir Frenk sorsa: ‘Çrağan Kumbarahane’nin Babıali’nin yerine binalar yapıldı mı? Ben ne cevap vereyim? Bina değil, tahta perde yapılmadı.”

“Ben de pasaportumu alıp bankanın çekini cebime koysam ötesini dinlerdim!..”

Elli Bin Kişinin Mebusluğu’nda “Şimendiferler, vapurlar gibi bir de şuna biet almadan binebilsek ne ala olurdu!”

Ricale, Mesnet ve Mansıba Dair… yazısında “İspanya abu havasının, hususa ahu gözlü, ceylan bedenli nisvanının letafetiyle meşhur bir kıta imiş…” der.

• Diğer İnsanlarla Alay

Arabacının derdi makalesinde arabacı arabaya binmez, yeminlidir. Nedeni yolculardır. Açıklama olarak şu cümleler geçmektedir: “Yollar, tramvay demirinden havadaki telgraf telleri yığınına, kanun çalgısına benzedi. Ot, ekmek pahasına çıktı; arpa, baklavadan pahalı; çeşmelerin suları hastalık var diye tıkalı… Hayvanların nalları üç günde silik mecidiyelerinize dönüyor! Sonra nizam, tarife! Laf olsun da… (Bağırarak) Hani bize bir örnek elbise giydirecektiniz; arabaları yeni yaptıracaktınız, o da laf! Kıyafetimiz korkuluktan beter! İskemleden atlarken elimle önüm mü arkamı mı örteyim şaşırıyorum; yağmur altında tente gibi ıslanıyorum… Nah işte, bindiğin arabanın süprüntü tenekesinden farkı ne? Dört tekerleği değil mi?”

“Maazallah, yanlışlıkla ağzında bir ‘Mektep’ veyahut ‘Maarif’ sözünü kaçırıverirsem, hiç şüphesiz, mahalle mektebinin hocasız kaldığından başlayarak Maarif Nazırının arabasında fotinlerini unuttuğuna kadar anlatacaktı.”

“Şurada Dürziler, burada Araplar, ötede Arnavutlar azmış, sorarsan etraf sütliman. (Ot torbasını silker, sonra gider atların başından tutar, kamçılamaya başlar) Bağrım yanıyor be!”

[1] Kierkegaard, Soren, Çev: Sıla Okur, İroni Kavramı, İmge Kitabevi, Nisan 2009

Teşebbüsü Şahsi mi? Heyhat! yazısında,” Burada manın başına yan geçip oturunca emir kolaydır, tüccar ol, arpa ek, Amerika’ya git. Yok, yoğurt sat, at cambazhanesi aç! Nasihat dedin mi, bin tane… Sırtım pek, karnım tok; cebim dolu olduktan sonra ben de söylerim; ben de yan geçer, sigaramı tellendirir, altın kösteğimi elimde çevirerek, gözlüğümün arkasından şöyle bir bakar, (Taklidimi yapar) ‘Teşebbüsü şahsi denilen bir şey vardır, her tarafa başvurmalı, çalışmalı!’ derim.”

“Artık kendi kendime kanaatim vardı: ‘Hiç şüphesiz,’ diyordum; ‘çiftçilik beni geçindirir, şirketler açılır; ziraat terakki eder, ben de zengin ve meşhur olurum!’ Fakat günün birinde kaba bir zarf gelir, açarım iki martin kurşunu, kağıt üzerinde bir kanlı pençe! Hayret’ Acaba bu da nedir? Ararım, sorarım… Derler ki Çakırcalı’nın vergisi… Durmaya gelmez; üç dört bin lira göndermeli! Bari hükümet de vergi senetlerinin üzerine böyle bir kanlı pençe, yahut bir darağacı resmi koysa da tesiri kati olsa… Geceleri etrafta silah sesleri, arazim dahilinde hayvan hırsızlığı; bir günün içinde ovada buğday tarlaları, köyde değirmen, dağda keçi ağılı cayır cayır yanmış! Aman derim, zaman derim; çare yok! Bir hafta geçince bir kanlı pençe daha, bunun boğazıma sarılması yakın; artık tabii durmaya gelmez; yürük bir atın sırtına binince doğru kasabaya, oradan İzmir’e, İzmir’den İstanbul’a…”

“Neden sonra, o silahçılık, gazetecilik, çiftçilik ve memuriyet hayatını tekrar yaşar gibi ellerini havalandırıp, omuzlarını oynatıp, kesik kesik sesler çıkarttıktan sonra pek hafiften, dua eder gibi kırk elli defa ‘Teşebbüsü şahsi! Teşebbüsü şahsi!” diye söylendi ve sonra

kafesteki kanaryamı ürküten bir can kopartıcı sada ile haykırdı: Teşebbüsü şahsi mi? Heyhat!”

Vergiyi Nasıl Toplarlar? yazısında, bir arkadaşına  “Öyleyse gel, mahkemeleri dinleyelim, eğleniriz!” demektedir.

Acaba Deli Miydi? başlığında geçtiği gibi yazının son cümlesi “Acaba deli miydi?”dir.

Akıllı Bu Muydu? yazısında Refik Halid, “Mesela köprü parası vermemeliymiş… Neden? Sorarım size neden? Sanki kayığa binsen bedava mı geçeceksin, yoksa kılıç balığı gibi yüzecek misin, martı gibi uçacak mısın? İyi kötü, ayağımız erişmeden sallanmadan, akıntıya kapılmadan karadan karaya adım atıyoruz… Niçin para vermeyelim, lokantada bedava mı karın doyuruyoruz, tramvayda bilet almıyor muyuz? Bununla onun farkı ne?”

Kafilei Seyyahin yazısında, “Palto giymiş, hiç eşyası yok, arkadaşını teşvie gelmiş bir sarraf çırağı kadar baston ve şemsiye kullanmamaya alışmış bir yolcu boynundan sarkan, dürbün, fotoğraf, tuvalet takımı kayışlarıyla, koşumunu koparmış başarı bir midilliye benzeyen gayet şık bir gence sordu:

‘Kamaraya lüzum var mı? Akşama varacağız…’ “ der.

“Meğer bunlar domuz etinin karışabilmesi melhuz olan taamlara el sürmemeye ahitli sebattkar zatlarmış; bütün seyahat nafakalarını, hatta sularını bile beraber götürüyorlarmış.

İnce Eler, Sık Dokur Bir Adam yazısında “Asla, beyefendi, asla, zehabınızı istirham ederim… Bir defa bugünkü tenezzühünden duyduğu zevk yerine ruhunu acı bir melal kaplayacak, gözleri yaşla dolacak ve ilk hareketi evine gidince validesine karşı isyan etmek olacak… İşte ikinci kabahatiniz: Bir genç kızın validesine karşı asi olmasına sebebiyet vermek!”

“Peki ama ne diye isyan edecek?”

“Ne diye mi? Bunda anlayamayacak keşfedemeyecek ne var? Yeni iskarpinlerim yok diye, almıyorsunuz diye…”

Aşçılık, Ağalık, Lalalık ve Meşrutiyet yazısında “Keskin bakışlı, avcı gözlü zatlarsınız. Gözlüğe, dürbüne ne hacet, bir bakışta cihanı temaşa etmek hassası size Allah vergisi” diye eskisi gibi tekapu etsin. Bu gülünç manzarayı seyreder, köşemde kıs kıs gülerim.

Göz ile Görünmez, El ile Tutulmaz Bir Kumaş yazısında, Kral çıplak olduğu halde herkesin ne kadar latif bir kumaş olduğunu söylediğini anlatır. Bu bir Hint masalıdır.

Sonuç olarak diyebiliriz ki, Refik Halid Karay’ın eserlerinde alay çok önemlidir. Bu konuda yapılacak çalışmalar bizi yeni bilgilere ulaştıracaktır.

KAYNAKÇA

KARAY, Refik Halid, Kirpinin Dedikleri, İnkılap Kitabevi, İstanbul, 2009

GÜÇBİLMEZ, Beliz, Absürd Tiyatroda İroni, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, S: 15, 2003, 96-137.

GÜÇBİLMEZ, Beliz, Antik Yunan Tiyatrosu’nda İroni, Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölüm Dergisi, S: 2, 2003

BALCI, Yunus, Tragic Irny On Tanpinar’s Novelization, Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, Ocak-Haziran, 2017.

TEKDEMİR DÖKEROĞLU, Özlem, İroni ve Metafor Üzerinden Sarsılan İmge Olarak Sanat Yapıtına Bakış, I. Uluslar arası Eğitim ve Sosyal Bilimlerde Yeni Ufuklar Kongresi Bildiriler Kitabı, 9-11 Nisan 2018, İstanbul.

NARLI, Mehmet, Ömer Seyfettin’den Cemal Şakar’a Öykü ve İroni, Gökkubbe, İstanbul 2007.

ARMAĞAN, Burak, Şairin İronik Tasavvuru: Şair Evlenmesi, Cur Res Sci, S: 3, 2017

COŞKUN, Betül, Adalet Ağaoğlu’nun Hikayelerinde Bir Eleştiri Vasıtası Olarak İroni, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, D: 49, 2013

AKYÜZ, Yakup , Aristophanes’in Eserlerinde Siyasal İroni ve Barış, Temaşa, Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 137-160

KIERKEGAARD, Soren, Çev: Sıla Okur, İroni Kavramı, İmge Kitabevi, Nisan 2009

The post Refik Halid Karay’ın ‘Kirpinin Dedikleri’ Kitabında Alay appeared first on Sanat Duvarı.

The post Farkındalık Ve Saygı appeared first on Sanat Duvarı.

yakaladığım notalar

derin bir âmâk içinde

fısıldamakta

parmaklarımın arasında

tuttuğum tatlı musikî

kulağımdan akan ruhuma

gitarın,kemanın

sünbül kokan tınısını

duymadan ruhuma

açılan kapımda

derin bir âmâk içinde

fısıldamakta

bitmemiş bir beste

bu çalan

“loin des villes”

ruhumdan yansımış

ayna kırıkları

musİkîy-i şikeste

diyarında

tırnağımın ucunda

tellerinde

kemanın

bu çalan

“loin des villes”

samanyolunda iğne aramak

gibi tuhaf bu akşam

venüs,mars,jüpiter

ya da

ikizler,yengeç,aslan

burç burç dolaşıyor

zaman

samanyolunda iğne aramak

gibi tuhaf bu akşam

pastelle kavis çiziyor

teşnevari göğün

kemeri aksine

raks ediyor

musîkîye karşı

çakıl taşları üzerinde

ve,

büyülü

asasını indiriyor

orkestra şefi

bir zil sesi

şak

bir kez daha

şak

ve,

bitiyor bu

musikiy-i şikeste

busesi.

The post Zaman Busesi appeared first on Sanat Duvarı.

Bir kahramanlığın destanıdır kurtuluş

Sen bilmezsin gençsin

Ama varlığın timsalidir ilimin

Kahramanlığın yaşatır dehanı

Ölmedin ki

Ölemezdin ki

Tanrı bildirmesin unutmayı

Bir şairin tutkusudur yazmak

Senin gibi dehayı duymayı

The post Atatürk’e İthafen appeared first on Sanat Duvarı.

Don Kişot aslında kurgusal yaşamın içinde kalıp gerçek dünyaya dönemeyen bir insanı anlatıyordu. Hayali karaktere bürünüp yel değirmenlerine savaş açan komedi kahramanıydı. Ancak kitaplarından başka hiçbir dostu olmayan bir asilzade olan Don Kişot aslında kitapların dünyasında yaşayan bir kimseydi. Ancak onun yaşam biçimi aslında kurgusal dünyayı okumaktan çok yaşamak istemesinden kaynaklanıyordu.  Kurgusal dünyanın içinden çıkıp gerçek hayata döndüğünde aslında her şeyin hayal olduğunu kabullenmişti. Hayal dünyasının genişliğinin de ifadesidir.

Aslında hayal gücünün sınırsızlığı yanında gerçek dünyayı da ayırt edebilmek için bir sınıra ihtiyacın olması gerekmektedir. Hayalle gerçek karıştığında dünya alt üst olur ve hastalık baş gösterir. Gerçek dünya ve hayal dünyası arasında büyük bir fark vardır. Hayal dünyasıyla gerçek dünya ayırt edilemediğinde hastalık baş gösterir. Tıpkı yel değirmenlerine savaş açan Don Kişot olmak demektir. Hayale takılıp kalmak ahmaklıktır. O hayali yaşam biçimi haline getirmiştir. Don Kişot hayali bir dünyada kendini kaybetmiş, hayatını yaşamayı unutmuştur. Hayali bir dünyada zihni bir yaşayış insanın hayatını kaybetmesine neden olur.

Daha önceki Don Kişot Olmak Gerek Bazen adlı yazımda ütopyanın olduğundan bahsetmiştim. Aslında Don Kişot bilgili ve derin düşünen birisidir. Ancak hayal dünyasında boğulan birisidir. Hayal dünyası aslında bir yazar için gerekli olsa da fazlası zararlıdır diyebiliriz.

Elif Şafak da Mahrem kitabında hayali bir dünya çizmiştir. Kurgusal dünyada bir masal anlatır.

Aslında hayali bir dünyada yaşamanın hiçbir faydası yoktur.

The post Kurgusal Dünyada Yaşamanın Yolu: Kitap appeared first on Sanat Duvarı.

Mehtabı sürükledik sularda.”

Kandilli uykudadır. Gece Kandilli’yi örtmüştür. Mehtap suya yansımış ve bir gemi gibi sürüklenmektedir. Suya yansıması Yahya Kemal’i etkilemiştir.

“Bir yoldu parıldayan, gümüşten

Gittik… Bahs açmadık dönüşten.”

Sürüklenen ayın yansıması parlak ve gümüşten bir yol olmuştur. Öyle bir gitmektir ki dönüşten hiç bahsetmemektedir.

“Hulya tepeler, hayal ağaçlar…

Durgun suda dinlenen yamaçlar…”

Tepelerin ve ağaçların suya yansıması hayali bir görünüm sağlamaktadır. Durgun suda dinlenen yamaçların yansıması göze çarpmaktadır.

“Mevsim sonu öyle bir zaman ki

Gaip bir musikiydi sanki”

Mevsim sona erdiğinde gaybi bir musiki duyulmaktadır.

“Gitmiş kaybolmuşuz uzakta,

Rüya sona ermeden şafakta…”

Şiir açık ve net bir şiir olduğu için rüya sona ermeden mehtaba sürüklenip gitmiştir. Rüya şafak çıktığında sona erecektir.

The post Yahya Kemal’in Gece Şiir Üzerine Bir Deneme appeared first on Sanat Duvarı.

Zaman hep seninle olsaydı eğer

Bilmezsin aşk neydi

Seninle var olsaydım eğer

Özgürlüğün mısrasıdır yaşamak

Aşkın varlığındadır meğer

Mısır’ın piramitleri

Babil kulesi

Şehrazat’ın diyarında

Bir masal bilmecesi

Sonsuzluğun işareti gizli

Özgürlüğün içinde sırlı

Bir bilen olsa bile

Kalbin sihirli diyarlarında

Masallarında anlatılan

Bir çocuğun mutluluğunda gizli

Pamuk şekeri hatırlatır

Masumluğun izleri

Gülümsemede çağlayan

Şiirlerinde gizli

Kalbindeki gerçek aşk

Sandıkta sırlanmış

Esas sözleri

Kalbi ortaya çıkaran şiir

Masum bir kalbin esas sözleri

The post Esas Sözler appeared first on Sanat Duvarı.

1)Deniz

Evliya Çelebi, tarihi kaynak olarak bizzat gördükleri, halkın söylenceleri, ve Yunanlı Yanevan gibi çeşitli tarihçilerin anlatılarından yararlanmıştır. Nitekim, İstanbul ilk kurucuları ile ilgili bilgileri aktarırken, bunu açıkça belirtir. Tarihçilerden alıntıladığı “Karadeniz, Nuh tufanı karanlık suyundan kalmış bir denizdir.” sözüyle, Karadeniz’in Akdeniz’e akıtılması olayını anlatmaya başlar. Çelebi, Kırım’dan Hazar denizine kadar olan yerin Karadeniz sularının altında olduğunu söyler. Nuh tufanının Karadeniz’de olduğunu kanıtlamak için, Kırım dolaylarında sipahi iken yengeç, midye gibi deniz canlılarıyla karşılaştığını, bu olaydan Heyhat vadisinin de bir zamanlar Karadeniz suları altında olduğunu çıkardığını Bakara Suresi’nin, “Şüphesiz ki, Allah her şeye kadirdir.” ayetiyle Allah’ın gücüne bağlar.

Evliya Çelebi, yeryüzünün şekillenmesi için, Allah’ın İskender-i Zülkarneyn’i yarattığını belirtirken, Allah’ın bir şeyin olmasını istediğinde önce sebeplerini hazırlaması şeklinde yorumlar. Çünkü, kendisine itaat etmeyen ve kendisini mahkum eden Kaydefa Ana’dan intikamını almak için, Karadeniz’in kesilmesine,Akdeniz’e akıtılmasına vesile olacaktır. Hz.Hızır bu konuda ona yardım eden ve fikir veren kişidir. Karadeniz’i Akdeniz’e karışmaya neden olarak, Hızır Aleyhisselam’ı gösterir. Hz Hızır, ab-ı hayatın ona nasip olması dolayısıyla hayattadır ve denizde görevlendirilmiştir. Binlerce delicinin gayreti üç sene sonra nihayet bulmuş. Karadeniz’in Akdeniz’e akıtılmasıyla Kaydefa’nın mülkü,sular altında kalmış ve askerlerinin hepsi suda boğulmuştur.

Evliya Çelebi, İstanbul’un üç denizinin sınırlarını çizerken, gemiciler, denizciler ve ziyaretçilerden duyduklarını aktarır:”…Azak’tan İstanbul Boğazı’na kadar Karadeniz ola. İstanbul’dan Gelibolu Boğazı’na kadar o aralık Rum denizi ola. Kilidülbahreyn ki Fatih Sultan Mehmet yapısı iki kaledir, boğazdan aşağısı Akdeniz ola.”(*)

Müellif, bu duyduklarını aktardıktan sonra kendi gözlemleriyle bulduğu enteresan bir çizgiyi gemicilere gösterir. Karadeniz’in “siyah” suyu ile Akdeniz’in “mavi-beyaz” suyu arasında kırmızı bir hat çekilmiş gibidir. Çelebi, hayretinin derecesini, mucizevi yönünü vurgulamak için “Acep Lem-Yezel işidir.” şeklinde bir tabir kullanır. Lodos rüzgarının etkisiyle hattın rengi ve arası değişir. Evliya Çelebi,onlara bu durumu gösterdiğinde, gemiciler hayret ederler. Hat, Karadeniz’le Akdeniz’i sadece renk yönünden değil, tat yönünden de ayırmıştır. Akdeniz tarafı, Karadeniz tarafından daha da acıdır. Bu olayı da Allah’ın bir hikmeti olarak görür.

Çelebi’ye göre, hiçbir denizin balığı, Karadeniz’in balıkları kadar lezzetli değildir. İstanbul Boğazı’ndaki balıkların lezzetini Musa sofrası olarak nitelendirir. İstanbul Boğazı’nda iki deniz birbirine karıştığı için, bazı tarihçilerden aktardığına göre, merece’l-bahreyn dendiğini aktarır.

Denizlerle ilgili tılsımlarda ise, İstanbul’u koruyucu olarak efsanevi unsurlar bulunur. Birinci tılsım, Çatladıkapı’da bulunan tunçtan bir dev suretidir. İstanbul’a Akdeniz tarafından gelen düşman gemilerine ateş saçarak onları yakar. Dördüncü tılsım da buna benzer şekilde Akdeniz, Karadeniz ve Üsküdar’dan gelen düşman gemilerine ateş saçıp onları yakan üç başlı bir ejderdir. Bu tılsımlar, İstanbul’un düşmanlardan korunmasına sebep gösterilmiştir. İkinci ve üçüncü tılsım, zemherir gecelerinde sihirbazların nöbet tutup denizi korudukları bakır gemilerdir. Biri Akdeniz, diğeri Karadeniz’i korumakla görevlidir. Bu tılsımlar, iki  kutlu dini olay,İstanbul fethi ve Yezid’in Galata’yı fethi nedeniyle ya ganimet olarak alınmış ya da parçalanmışlardır. Çelebi’nin büyülü ve efsanevi tılsımların yıkılışını dini bir olayla sonuçlandırması, onun inanca verdiği önemi gösterir. Beşinci ve altıncı tılsımlar ise,balıklarla ilgilidir. Sarayburnu’nda üç yüz altmış deniz yaratığının şekillerinden herhangi biri, bir ses verse, o balık türündeki tüm balıklar kıyıya vurup, halkın balıklarla kış boyunca geçinmesidir. Müellif, beşinci tılsıma örnek olarak hamsi balığını verir. Altıncı tılsımda ise, tüm balıklar kıyıya vurur. Kış günlerindeki bu bolluk, anlatıya göre,denizde dalga olmadan gerçekleşir. Bu tılsımlar yine dini bir olayla, Hz.Muhammed’in doğum gecesindeki depremle yıkılırlar. Ancak, Çelebi tılsımın etkisini yok etmez, tılsımların sadece suretleri yok olur.

2) Şifalı Sular ve Anlatılar

İstanbul’daki bazı sular, şifalı kabul edilir ve halk arasında efsane olarak yerleşir. Bazı hastalıklara iyi geldiğinin inanılması, halk hekimliğinin bir uzantısı görülebilir.

Kağıthane Mesiresi’nde bulunan Levend Çiftliği deresinde çamaşır yıkanırken sabun kullanmaya bile gerek kalmadığını söylenmesi, derenin çamaşır yıkamak için de kullanıldığını gösterir. Aynı nehir içinde bulunan eğir kökü, sindirim rahatsızlıklarına iyi gelen bir bitkidir. Aynı bitki, Cendereci suyunda da yetişmektedir.

Can Kuyusu Mesiresi’ndeki bir evde bulunan su kuyusunda ise, kuyu motifini görmekteyiz. Bir eşyası kaybolan kişi, abdest alıp kuyunun kenarında iki rekat namaz kıldıktan sonra ,Fatiha’yı okuyup Hz.Yusuf’un ruhuna bağışlayarak,”Ey kuyu sahibi, Hz. Yusuf-ı sıddık aşkına olsun,benim filan akrabam yahut filan evladım veya kaybolan eşyam nice oldu?” diye bağırırsa,bir ses,sorulan kişi veya eşyaların yerini ve kimin çaldığını söyler.(*)

Hz.Yusuf’un ruhuna dua bağışlanması, kuyu motifinin bir göstergesidir. Dini bir anlatının, halkın batıl inanışlarını da etkileyeceğinin göstergesidir. Büyük İskender’i dahi öldüren bir hastalık olan sıtmanın, o dönemde yaygın olması sebebiyle bu hastalığa iyi geldiğine inanılan birçok su vardır. Toplumu etkileyen büyük bir probleme, halkın efsanevi bir çare arayışı olarak yorumlanabilir. Eyüp Sultan Mesiresi’nde bulunan ayazması da Çelebi’nin anlattığına göre seher vakti üç kez içilirse sıtmaya iyi gelir.Merkez Efendi Ayazması da aynı hastalığa iyi gelen bir şifalı sudur. Yerin altından gelen ses üzerine Merkez Efendi ile müritlerinin yerin altını kazınca buldukları kırmızı bir sudur.

 Ayasofya ‘da bulunan sıtmaya iyi gelen Terlerdirek de efsanevi bir unsurdur. Direğin gece gündüz terleme nedeni ile ilgili türlü söylenceler vardır. Bir söylentiye göre “Temelinde define vardır.”.Diğer bir söylentiye göre, kalede yaşamasından dolayı İstanbul fethedilmesinin

gecikmesine neden olan ve Akşemsettin’in o zatın vefatından sonra fethin gerçekleşeceğini söylediği Yavedüd Sultan’ın ölümünün üzüntüsünden terlemektedir. Diğer bir söylentiye göre ise, Hz.Risalet’in ağız suyuyla kireç karıştırıldığı için rutubet etkisiyle terler.(*)Evliya Çelebi’nin aktardığına göre, Rahip Bahira’nın Hz.Muhammed ve amcasını Şam yolundan geri döndürdüğü sıralarda rahipler, Ayasofya’nın bozulan kıble tarafını tamir için, Hz.Risalet’in ağız suyuyla kireci,Mekke toprağıyla zemzemi karıştırıp Terlerdirek’in olduğu yeri tamir etmişlerdir. Böyle bir uygulamayı tavsiye eden Hz.Hızır’dır.

Peygamber motifiyle birleşmiş bir başka şifa unsuru da Hz.İsa’nın doğduğunda yıkandığı teknedir. Çelebi, Ayasofya’da bulunan teknede sakat çocuklar yıkanırsa sakatlığın iyileşeceğini söyler. Su ile ilgili anlatılardan bir başkası da, Şemun Pınarıdır. Hz.İsa’nın havarilerinden olan Şemun’un vahşi hayvanlara su verebilmek için kazar. Fatih ve daha sonraki padişahlar hep bu sudan içmişlerdir.

Halk arasında şifalı kabul edilen sular, genelde dini motiflerle kaynaşarak seyahatnamede yer bulmuştur. Sular ya bir tarihi anlatıyla ya da dini bir motifle beraber anlamlandırılmıştır.

Sonuç olarak söyleyebiliriz ki, Evliya Çelebi’nin seyahatnamesi, İstanbul kültür tarihi ile ilgili önemli bilgiler içermekle beraber, dönemin insanına farklı bir bakış sunmaktadır. Halkın yaşayışı ve inanışlarını aktaran önemli bir eserdir.

KAYNAKÇA

Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi:İstanbul,1.Cilt-1.Kitap,Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı,Yapı Kredi Yayınları,İstanbul,2003

Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi:İstanbul,1.Cilt-2.Kitap,Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı,Yapı Kredi Yayınları,İstanbul,2003

Kinin’in Hikayesi,Kemal Hüsnü Can Başer

Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde İstanbul’un Tılsımlarının Hikaye Edilişi,Yeliz Özay,Milli Folklor dergisi

The post Evliya Çelebi’nin İstanbul Seyahatnamesinde Göre Su İle İlgili İnanışlar Ve Söylenceler appeared first on Sanat Duvarı.

Sürüklenen bir fırtınayla gelen ben

Seni sevdiğim günleri hatırlasam

Özgürlüğün tadına varsam

Sensizliğim sessizliğin

Gözlerine bakıp dalışım

Çiçek göndersen bana

Koklasam doyasıya

Hatırlasam tatlı nağmeyi

Doğanın resmini izlemeyi

Özgür olmak ister

Bu salınan mor menekşe

Sessiz dur yine

Kalbini dinle

Beni sevmediğini

Söyle

Kalbim sana hayran

Canımdan sana kalan

Bir aşktır sanattan

Geriye kalan

Bana seni anlatan

Şiirler yazdıran

Bir özlemdir yüzünü görmek

Bana yaşamı hissettiren

Bir gülümseme ve sen

Huzurun gizli anıları

Kalbimi ziynetlendiren

Bir aşktır seni bana

Yandıran ağlatan

Hanımelleri getir bana

Sarı renkli laleleri

Papatyalar topla benim için

Beyaz renkli ve sade

Bir tatlı rüyanın gerçekleşmesi

Senin aşkınla mümkün

Bir masal anlat bana

Saçlarımı okşa usulca

Taç diye başıma tak

Alnımdan öpsen

Sevdiğini fısıldasan usulca

The post Mor ve Sarı appeared first on Sanat Duvarı.

Güllerin çok derinlerde çalışan uykusu

Sana bir bahar hazırlamak için”

Yaz günü geçince bütün ağaçlar beyaz pelerinini giyer sokaklarda dolaşır.

Gökyüzünden karlar düşer, havayı bir matem sarar.

Aralıktan ocağa geçerken kışın ısınma için sahlepler içilir, kahve eşliğinde sohbet edilir.

Yaz ise geridedir.

Yazın sandaletleri giyen bizler birden botlarımıza bürünürüz.

Karların arasında “küt küt” sesler çıkararak yürürken beyazlığın tadını çıkarırız.

Karın dinginliği bizi neşv ü neva bulur insan ruhunda.

Tezahür eden aydınlık ruhların yansımasıdır beyaz taş yığınları.

Kar, her bir tanesi meleklerden düşen bir pamuk şeker gibi yüzümü ıslatır.

Özgürlüğün tadını yaşatır karlar.

Elini uzatır da yakalar kar taneciklerini.

Masalın kıvılcım dolu beyazlığıdır karlar.

Tanpınar’dan sana bir şiir söyler:

“Bu sevinçle yüklüydü hava,

Geleceğin kapısında el ele vermiş

Gülümsüyordu her şey.”

Gülümse hayata.

Hayat seninle.

The post Karlı Senfoni appeared first on Sanat Duvarı.

  Atasözü ve deyim, dilin zenginliğini gösteren iki önemli unsurdur. Atasözü, uzun deneme ve gözlemlere dayanılarak söylenmiş ve halka mal olmuş, öğüt verici nitelikte sözdür. Eş anlamlıları deme, mesel, sav, darbımeseldir.[1] Atasözü dilimizi zenginleştiren en değerli hazinelerdendir. Nazım Hikmet atasözü için, “Her atasözü yerleşmiş bir itiyadın, bir âdetin, bir huyun söz biçimine girmesi, böylelikle perçinlemesi demektir.” der.[2]

             Deyim ise, genellikle gerçek anlamından az çok ayrı, kendine özgü bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbeği, tabirdir.[3] Deyim de dilimizin geliştirerek, yükselten önemli bir olgudur.

Atasözleri ve deyimleri, adeta anahtar görevi görerek, bize ait olduğu yerin dini, dili, yaşantısı, yani kısaca kültürü hakkında ipucu verir. Eskiden beri aydınlatma aracı olarak kullanılan mum da atasözleri ve deyimlerimizde yerini almıştır. Deyimlerde mum durması, erimesi, aydınlatması, hissedilen duygunun çokluğunu ifadesiyle yer edinirken, atasözlerinde, kader, davet, çabuk bitmesi, toplumsal öğüt verme ile yer almaktadır.

Atasözleri

Allah bal mumu yakana bal mumu, yağ mumu yakana yağ mumu verir.

Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.

baba mirası mum gibi çabuk söner.

baba mirası yanan mum gibidir.

bir mum al da derdine yan.

caminin (mescidin) mumunu yiyen kedinin gözü kör olur.

dibi kırmızı mumla (bal mumuyla) mı çağırdım.

gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz.

kadının şamdanı altın olsa mumunu dikecek erkektir.

mum dibine ışık vermez.

mum yanmayınca pervane dönmez. (yanmaz.)

yalancının mumu yatsıya kadar yanar.

Deyimler

 (bir şey başka bir şeyi) mumla aratmak

(birine) mum tutturmak

çerağ dinlendirme

çerağ uyandırma

kırmızı dipli mumla davet etmek

mum alıp derdine yanmak

mum direk olmak

mum elli

mum etmek

mum gibi

mum gibi erimek

mum kesilmek

mum olmak

mum yakmak

mum yapıştırmak

muma döndürmek (çevirmek)

mumla aramak

mumla aranmak

mumla okumak

ne bal ne mum etmek

Türkiye Türkçesindeki Mum İle İlgili Atasözlerinin Anlamlarına Göre Tasnifi

1. Toplumsal Öğüt

caminin (mescidin) mumunu yiyen kedinin gözü kör olur.

kadının şamdanı altın olsa mumunu dikecek erkektir.

mum dibine ışık vermez.

mum yanmayınca pervane dönmez. (yanmaz.)

• Çabuk Bitmek

baba mirası mum gibi çabuk söner.

baba mirası yanan mum gibidir.

gündüzün mum yakan geceleyin bulamaz.

yalancının mumu yatsıya kadar yanar.

• Davet

dibi kırmızı mumla (bal mumuyla) mı çağırdım.

• Dert

bir mum al da derdine yan.

• Kader

Allah bal mumu yakana bal mumu, yağ mumu yakana yağ mumu verir.

Allah çam isteyene çam, mum isteyene mum verir.

  Sonuç 

            Atasözleri ve deyimler dilimizi zenginleştiren ve kültürümüz nesilden nesile aktarılan genetik kodlarıdır.  Onları incelemek bizlere kültürümüz hakkında bilgi verecektir.

[1] Dilara Pınar Arıç, Fatih Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi, İstanbul dilarapinar5@gmail.com

[1] Türkçe Sözlük, TDK Yayınları, Ankara, 2011

[1] a. g. e.

[1] a. g. e.

Kaynaklar

Ayaz, Eyüp Sertaç, Türkiye Türkçesinde Arı İle İlgili Atasözleri ve Deyimler, Acta Turcica Dergisi, Yıl III, Sayı 1/1, Ocak 2011.

Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler I-II, TDK Yayınları, Ankara 2009.

Türkçe Sözlük, TDK Yayınları, Ankara, 2011

Çağbayır, Yaşar, Ötüken Türkçe Sözlük, İstanbul, 2007

The post Günümüz Türkiye Türkçesinde Mum İle İlgili Atasözleri ve Deyimler appeared first on Sanat Duvarı.

Crying in the crowd

But you don’t understand

How much I care

Of you

Freedom is you

My heart is you

My love is you

My cry is you

But you are not

My touch

You are not

Too much

But you are

Everything

Of my life

You, freedom

The post Freedom appeared first on Sanat Duvarı.

Sevginin yaz mevsiminde

On yedi mayısın güzelliğinde

Sedirin üzerinde bir gitar ve ben

Gözlerine bakan bir can

Senin rüzgarına kapılıp giden

Bir salkım saçak üzüm tanesinde

Başaklardan gelen bir tını

Müzikle gelen bir aşkın

Esinti geliyor uzaklardan

Belki duyarsın beni

Bir tren ve yolcu

Camdan bakan ben

Uzaklara gitsem seninle

Tatlı bir kar tanesinin

Tenime değmesine tutunarak

Seni seviyorum dememesine

Alınarak senden uzaklığın

Verdiği acıya katlanarak

Ihlamur kasrında bir masal

Bir tını senden gelen

Şairlerin aşık olduğu kişi

Diye sordularsa sana

Söylesinler o gülümsemenin

Verdiği mutluluğu yaşamak

Özgürlüğün verdiği mutluluğu

Kimse bana vermedi

Seni sevdiğimi defalarca

Söylesem de olmadı

Notaları duyarak

Müziğin nağmelerinde

Seni seyran ederek

Anlattığım duyguları sana

Dökerek seni yaşadım

Aşkın verdiği acı

Aslında mutluluktu

Masum bir aşk

Müziğin notalarında gezinen

Salınan servinin bana

Hissettirdiğini kimse bilemez

Aşkın ateşinde yanan ben

Piyanonun sesinde duygulanan

Ben seni seviyorum

The post Tınılar / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Dört unsurun kullanıldığı şiirler incelendiğinde hava unsur 9, su 19, ateş 3, toprak ise 1 şiirde geçmektedir. Bunların kullanımı şu şekildedir:

1.Hava

Bir şiirinde sevda rüzgar metaforuyla kullanılmıştır.

Niçin ölümden bahsediyorsun

Bu sevda nerden esti (Gençken)

Fırtına benzetme sanatıyla kullanılmıştır.

Kaderden esti fırtınalar gibi,

Ardı kesilmedi. (Evler)

Rüzgar, hava unsurunun dokunsal duyularla hissedilen türevidir. Güç kavramı rüzgar ve fırtına ile özdeşleştirilmektedir.

Sert rüzgarlar önünde

Güz yaprakları gibi

Boşluklara savrulur. ( Evcik)

Rüzgar mumu söndüren bir güce sahiptir. İstifham sanatıyla rüzgar imgesi kullanılmıştır.

Kalkıp yaktığım gibi

Rüzgar mı esiyor ne

Sönüyor. (Lamba)

Korku nerdeyse bir şey sorulacaktır. Korku yarayı acıtır. Hava metafor olarak kullanılmaktadır.

Ürperen yaralara çıplak

Havaların değmesi

Esen geniş odalar,

Acır.(Saklı Su)

Havasız Soluklar şiirinde hava rüzgar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Esen geniş odalar,

Rüzgarlı dağ başları eşyasız. (Havasız Soluklar)

Aynı şiirde oda havasız kalmış, nefesi tüketmiştir.

Karanlığın içinde kıpırdıyordu açık.

Havasını tüketmiş, boğuluyordu oda.(Havasız Soluklar)

Astar şiirinde suyun üzerinde hava kabarcıkları oluşmuştur.

Bir hava kabarcığı alttan doğru yavaş

Taşır bazı şeyleri dipten yüze. (Astar)

Donmuş Dallarda Çiçek şiirinde hava yine rüzgar şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Donmuş dallar esen ılık rüzgara

Çiçek açar çekingen. (Donmuş Dallarda Çiçek)

2. Su

Gece ve Yas şiirinde su, gözyaşı olarak geçmektedir.

Dalarken gözümde yaş

Ben böyle sonsuz gama

Artıyor yavaş yavaş

Damlardaki ağlama (Gece ve Yas)

Gemiler şiirinde su, deniz olarak tezahür etmektedir.

Kayıp denizde olsa

Kıyıya atar dalga

Hangi kervan acaba

Onu sürükler nerde? (Gemiler)

İntihar şiirinde sel bir metafor olarak kullanılmaktadır.

Aylardır hırçınlaşan

Sel yataktan ayrıldı

Sızınca bir parça kan

El şakaktan ayrıldı. (İntihar)

Gözyaşları şiirinde su, yağmur olarak gökyüzünden rahmet olarak yağmaktadır.

Eli omzumda kaldı,

Nedir zoru akşamın?

Sebepsiz bir sıkıntı

Ya yağmuru akşamın! (Gözyaşları)

Hal Tercümesi şiirinde de yağmur olarak geçmektedir.

Yılların çarmıhında vücudumu günler

Taşa tuttu.

Çivilenip kaldı ufkumda

Mevsimler var, yağmur bulutu. (Hal Tercümesi)

Gözyaşları Ayrılıklar II şiirinde üzüntünün yoğun ifadesidir.

Hasret ne vakte kadar?

Oğlan otel odasında

Oturur kalkar ağlar,

Kız anası yanında

Aynaya bakar ağlar,

Hasret ne vakte kadar? (Ayrılıklar II)

Deniz ve yağmur İlk Teşrin şiirinde büyük yer edinmektedir.

Şu beyaz köpüklü deniz

Hayra alamet değil

İskele gazinosu erkenden

Işıklarını söndürdü

İnsansız caddelerde

Yağmurlarda dolaşmak

Yorar bu zayıf vücudu

Allah yardımcın olsun!(İlk Teşrin)

Evler şiirinde de gözyaşları olarak su kullanılmaktadır.

Bunca çocuk, bunca erkek, bunca kadın

Gözyaşlarıyla beslendi. ( Evler)

Şayet Aşk şiirinde aşkın tohumunu besleyen bir can suyu olarak kullanılmaktadır.

Şayet aşkın tohumu

Düşmüşse gönlüne

Suyunu esirgeme

Aşkın hakkını yeme

Pişman olursun ömrünce. ( Şayet Aşk)

Su ırmaklar halinde çağlamaktadır.

Derken kalkar perde;

Bu ırmaklar benimçin bir daha akar mı?

Özledim hani nerde

Yaşamak gibi var mı? ( Ölü Çizgi)

Su ve deniz, Engeller şiirinde estetik bir biçimde yer edinmektedir.

Saldıran sularda silinen

Kumdan kuleler deniz kıyısında(Engeller)

Su alttaki şiirde su kelimesiyle yer edinmektedir.

Çıkar suya yukarı, döner bir zaman yavaş

Söner suyun üstünde (Astar)

Deniz bu şiirde insan gibi resmedilmiş, teşhis sanatı kullanıştır.

Kaplar denizin yüzünü

Unutulmuş uykularda(Kaplar Denizin Yüzünü)

Kaplar Denizin Yüzünü şiirinde sonbahar yağmuru büyüsündedir.

Neden ilk yağmurlarda sonbahar

İlk soğuklara doğru ürperti (Kaplar Denizin Yüzünü)Gür bitkiler altında akıp durmaktadır.

Saklı bir ırmak gibidir akan su.

Su, gür bitkiler altında bir benim için akar

Alıngan, onurlu

İstemez görsünler saklı su. (Saklı Su)

Irmak ve su kelimeleri Çalar Saat şirini süslemiştir.

Geç kaldım.

Sonbahar yağmurları Sizin Hikayeniz şiirinde suyun en şirin hali olarak resmedilmiştir.

Yarı karanlık ırmakta sular önce bulanık. (Çalar Saat)

Yaz yine öylesine biter

Daldan dala, sorumsuz.

Sonbahar yağmurları başlayınca

Yine kötümser olursunuz ( Sizin Hikayeniz)

Deniz metaforu bir serinlik getirmektedir inanlara.

Ey kız anası ihtiyarlar,

Ey denizlerden esen serinlik! (Barbaros Meydanı)

Islaklık olarak tezahür eden su emeğin alından akan yitiğidir.

Sırtınız ıslak terden, gelirse

Zehir eder geceyi sağ kaşın üzerinde:

Ağrıdır. (Çalışmak)

3. Ateş

Ateş yakıcı yönüyle Çevre şiirinde yer almaktadır.

Çevre ateş içinde,

Daralmakta çember.

Biz yanarsak beraber yanarız

Seninle, beraber. (Çevre)

Alev bir yangına dönüşmüş, yangın yeri olmuştur.

Duvar dipleri, yangın yerleri halkı,

Külhanlarda, sarnıçlarda yatanlar! (Evler)

Sokak lambaları Şem ü Pervane’yi hatırlatır.

Yandı sokak lambaları mum alevi pervane

Şeytanca sırıtır fosforlu camlar (Dışarda)

4. Toprak

Toprak kum olarak deniz kıyısında silinip durmaktadır.

Saldıran sularda silinen

Kumdan kuleler deniz kıyısında(Engeller)

The post BEHÇET NECATİGİL’İN 1935-1958 Yıllarında Yayımlanan Şiirlerinde Dört Unsur appeared first on Sanat Duvarı.

Aşkın ateşinde yerde dibinde saklı

Mirim sensin seninle yandı gönlüm

Bir dilin aradığı aşk

Bir kalbin de duyduğu meşk

Bir sen varsın bir ben

Başka kimsem yok

Özgürlüğün bahçesinde duydum

Salınan ıhlamur ağaçlarının kokusunda

Bir sen varsın bir ben

Aşkın en tatlı meyvesi bir harfin

Ömürlük aşkların ısıttığı bir kalbin

Meyvesinde gizli tohumun kıvılcımı

Eşkin bir damlası sensin aslında

Kalbimde nihan nazende sevgilim

Hayal olsa da sevgin

Hayal olsa maşukluğun

Bir gönle girdin ama bırakmaz beni

Aklımda hep sen hep sen

Yerim yurdum sen

Sevdiğim sen

Aşk aşk yine aşk

Seni sevmek aşkların en güzeli

Seni duymak özlemim

Seni bilmek kaderim

Sonsuz Aşkın bana hissettirdiği duygu

Aslı kalbindeyken iyiliğin

Melisa çayının verdiği huzurla

Sen benim sessiz çığlığım

Sen benim dileğim

Sen benim susuzluğum

Sen benim açlığım

Senin aşkınla ben ölümsüzleşeceğim

Bir prensin sevgisini

Ömür boyu taşıyacağım

The post Ihlamur / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Masa                                    Şiir

Mas                                      His

Ma                                        Ad

M                                            O

AMOR

A                                               S

Aş                                          Do

Aşk                                        Gül

Aşkı                                      İsim

Aşkın                                  Sevgi

Sevginin ulaşamadığı yerse hayat

Vazgeçme, o seni bulur.

Bir dilekse hayalin,

Seni arar durur.

Bir aşkın tohumu elindeyse

O seni yakalar.

Bir lalenin isteğiyse yaşamak,

Ona kim engel olur?

Unutma sevgi her yerde,

Merak etme o seni bulur.

Öz benliğimden güneşe.

Salınan meleğin gülümsemesi

Dileğimdeki en tatlı arzu.

The post Melissa Şarkısı appeared first on Sanat Duvarı.

bir arkamda

bir bulutsu umutsuzluğun son durağında

mantıksız duvarın ışığında

sen varsın uzakta

ben hiçbir zaman olamadım zaten yanında

bir küçük elma

yiyen bir prenses

bayılır düşer karanlığa

başı düşer

ayılır bir bir karanlığa

sen varsın uzağımda

güzel çocuk

günler geçer

saatler biter

bitmez ömrümün solan ateşi

suyun içinde saklıdır

saçlarımın dökülen telleri

dünyamsın ay

dünyamsın ateş

köklerden açan çiçek

bağ arıları içinde bir çiçek

bensiz bir dünyan var dünya

bensiz bir duvarın içine hapsolmuş bir hayat

güneşin hep açtığı kalplerdeki serinlik

parmaklarımın arasından akan kum taneleridir hayat

ben bir halhalın nazar boncuğuyum aslında

gözlerinden sakınamam

bir yel değirmenidir hayat

yakalayamazdın zaten

bir masal diyarından damlayan göl molekülleri

kör bir insandan gelen aydınlık hayaller

bir duman oldu gitti

dokunduğum altın olsaydı bile

dokunamazdım sana

bulamazsın beni

şişenin içinde tıkalı bir mantardır

bizi uzaklaştıran yollar

gelemem sana dünyama

ana karaya uzak bir mesafedeyim

unutulmaz diyarlardan gelen bir nağme

uzaklardan gelen bir esinti gibidir

kar tanesinde saklı hatıran

bir masal evrenidir sözlerim

benim çocuksu hayallerim

bir pamuk şekeri

bir de sen

ey dünyam

güzel misafirim ol

dünyamdan beni ayırma

The post Prenses appeared first on Sanat Duvarı.

Sarımsaklamasak da saklasak.

Sarımsaklı’dan bir deli horoz.

Üfürükçünün üfürüğü yetmedi.

Her şey değişiverdi.

Ayol patates mi aldın sen.

Gördün mü bak ne dedi sana Ayşe Şasa.

Bir Delinin Hatıra Defteri’ni okudunsa.

Kitaplar boğmuştur seni yasa.

Yasaklasak da mı saklasak.

Derdimiz budur ancak pasaklasak.

Absürdizmin derdidir yazmak da yazmak.

Şimşek Mcqueen arabasında vardır bir kuzen.

Bir mevsimin adıdır eylül.

Bense bilmem ne şar ne türkü ne de bülbül.

Sen seversin çiçek ile tasmayı.

Bitir gitsin asmayı da asmayı.

Aşk budur iç iç kudur.

Kuduruktur bıçkın delikanlı budur.

Bilmezsin seversen şarkılı türkülü mekan.

Ne yazık ki dinlesen anlamazdın ne anlatan ne bakan.

Şu ayın bereketinden istifade etmeli her genç.

Ne mübarek aydır bu dalganı geçersen geç.

Duygusuz yüzlerce mesajdır hediyem.

Ne bilirsin değmezsin de ki dostum ben bir kediyem.

Hiç çıkmaz nefesim kursağımda astım.

Bilmezsin neler çektin bir adam astım.

Ne dilersen gelir başına ey dilenci.

Gelmezse de değmezsin param yok kel dilenci.

Dersinden kalırsan olursun doktoradan.

Kalmazsın olursun bir doktor adam.

Tel dileğim oldu keman.

Sensin dilek of aman aman

The post Eylül De Eylül appeared first on Sanat Duvarı.

Sözler arasında sarılan bir çift kuğu.

Arasında kalan bir piyano.

Piyano tuşlarından çıkan sese yansıyan keder.

Kemanın kulağın pasını silmesini duydum dün gece.

Sen vardın ömrümde.

Ben yoktum seninle.

Neden diye sordum rüzgara.

Seni anlattı yıldızlara.

Bir ateşin düştüğü yangın yeriydi toprağım.

Dediler ki sensizmişim.

Yalnızmışım.

Sessizce dolandım kalbimin diyarlarında.

Bir nefeslik ömrümde bir sessiz kızın suskunluğu…

Suyun en tatlı parıltısına yansıyan bir yüz….

Bu ben miyim desene ay ve yıldıza.

Güneşin ışığındaki bir duygu treni geçiyor parmaklarımın arasından.

Bir tutam çiçek tozu versin sana o peri.

Başından aşağı döksün.

Hayallerin peşinde bir kız.

Sarsın seni matemli ay.

Suskunsuz herhalde sonbahar.

Eylülün sarı saçlarındaki altın renkli yapraklar.

Bir tutkun denizin hırçın sesiyim ey sonbahar.

Sen misin beni terk eden ey bahar?

Yazın kollarındaki bir duygu seliyim.

Sen misin beni terk eden ey sonbahar.

Gönlüm gönlüne değdiğinde gözlerim ağlar.

Ben yapamam bu sonbaharda.

Gidemem karanlıklara…

Ya da aydınlıklara.

Şarkılar seni söyler ey sonbahar.

Dudaklar seni anlatır.

Nocturne.

Sesimin yankılandığı duvarlar arasında.

Sonsuzluğa açılan kapılan bu sonbahar.

The post Sonbahara Övgü appeared first on Sanat Duvarı.

Ateş pahası aynasında

Absürdizm dalgasında

Bir masal edasıyla

Topraktaki kökün ucunda

Telefon rehberinin sayfasında

Havayı güzel soluduğumda

Bir güzellik arayışında

Kitabın en iyi baskısında

Bir nefeslik ruhumda

En sesli notlarında

Tahtanın en farklı arafında

Sadece nefes alırken bedenim

Sen varsın dudaklarımda

The post Ya Da Ben appeared first on Sanat Duvarı.

Hayaller dünyasında bir gemiydi içinde bulunan.

O gemi uçmuştu uçmuştu.

Kanatları vardı.

Bir masalsı şiir gibiydi sözleri.

Sarıldığını hissetmek istedi.

Hayaller güzeldi.

Her şey güzeldi.

Ay gibiydi yüzü.

Seviyordu.

Sevmek güzeldi.

Sevgi her şeydi.

Her şey değişmişti.

Elleri…

Parmakları…

Elleri…

Ah o güzel gözler.

Sözler…

Bir gün gibi ortadaydı.

Bir gün.

Bir gün her şey tersine döner.

Her şey…

Çirkinlikler örtülür, güzellikler ortaya çıkar.

Bir hazine gibidir akıl.

Yaşta aranmaz, baştadır.

Balık baştan kokar.

Burcu burcu dökülür dualar.

Sensin.

Bilmezsin.

Her yazar aşıktır aslında.

Her yazar yalnızdır.

Mektuplar yazılır gönlümüze.

Satırlar ki anlatır en tatlı hikayeyi.

Bir yaş olur düşer gözlerimden.

Bir ateş olur yakar geceleri.

Aşk şarabından içenler yazar.

Ateşten geçenler anlatır.

Her aşk bir öyküdür, şiirdir.

Her masal, her şarkı…

Kavuşmaz ama hisseder.

Kalpten gelen bir duygudur.

Sözler anlatır.

Mısralarda fısıldar durur.

Her şey onu anlatır.

Onu hisseder.

Sanatın özüdür aşk.

Gönülde başlar dile doğru akan bir akarsudur.

Bir bayram sabahı gibidir sabahlar.

Kavuşma ateşiyle yanar, ama kavuşmaz.

Cebelitarık boğazı gibidir.

Su gibi azizdir.

Gibisi fazla…

En yüce histir.

Gönülden hisseder.

Anlatır.

Anlatır.

Yaşar.

Aşk bu ya!

Yaşamın özüdür aşk.

The post Masallar Diyarında appeared first on Sanat Duvarı.

Göz zıplıyordu.

Bir gözü düşmüştü.

Elini göz yerine koydu.

Bir şey yoktu.

Gözü aldı yerine koydu.

Kolu çıktı.

Yere düştü.

Kolu aldı onunla sırtını kaşıdı.

Yerine taktı.

Beynini çıkardı.

Bir suya koydu.

Aynaya baktı.

Gözlerini kapadı.

Uyudu.

…

Uyandı.

Gözlerini açtı.

Kalktı.

Beynini kafasına koydu.

Boyalarla resim çizdi.

Kendini garip hissediyordu.

Babasını özlemişti.

Cuma günü çok güzeldi.

Birbirinden bağımsız sözler.

Aramak ve bulmak…

Bir güzelin peşindeydi.

Çok güzel bir cumaydı.

Aramıştı.

Bulmuştu.

Kafasını bir tarakla taradı.

Boynuna bir kolye taktı.

Kafa testisi.

Fikir sancısı.

Zorluk.

Özlem.

Meleklerin ruhunda bir apartman dairesi.

Dışarısı karanlık.

Uyumalıyım.

Uyku.

Ruh.

İstila.

Kaderden kaçamaz bedenimdeki işgalci ruh.

Saldığı gibi.

Özlem.

Özgürlük, bir duvar gibi yaslandığım.

Mevsimin kıyılarında.

Bir yaz günü sıcağında.

Bir bahçeli evde bıraktığım.

En kuytu yerlerinde bir gitar.

Bir duvarın resminde ıssız adam.

Sen aklımdasın hep.

Cumanın yetim incisi. İnciler hep yetimdir ya.

Bir yağmurun çamura dönüşmesidir ruhum.

Temizlendi gözlerim yaşlarla.

Sen bir ateş gibi yüreğimi yakan.

Bir özgürlük kadar yakıcı.

Sen hep yanımdasın aslında

Sözler kadar yakın.

Özgürlük kadar içimde.

Bir şarkısın aslında.

Kimsenin dilinden düşürmediği.

Bir kalemsin aslında.

Sözlerimi güzelleştiren bir nağme gibi.

Uyandı.

Her şey yerli yerinde ve normaldi.

The post Rüya / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Edebiyatla insan, coşar, ağlar, sevinir. Sanatın her dalında olduğu gibi duyguları ifade etme şeklidir kimsenin göremediği şeyleri fark etmektir.  Fark edebilen insan yazıya, resme, müziğe dökebilir. Farkındalık herkesin harcı değildir. Sanatçının algıları değişktir. Herkesten farklı algılar. Hatta bu algıları değiştirebilme özelliğine sahiptir. Edebiyatı örnek verelim. Dilin gücüyle insanların algılarını değiştirebilirsiniz.

Kur’an’ın mucize olma özelliği, belagattır. Son din olduğu için, belagat ilmi yüzyıllar boyunca önem kazanacaktır. Edebiyatçılar, çağın okurudur. Bu çağı yansıtır, eleştirir, yeni fikirler ortaya koyar.

Edebiyat, insanı anlatan önemli araçtır. Birçok snatla ilişkisi vardır. Sinema metni hazırlamada metin önemlidir. Müzik, kelimelerle düşünülen fikirlerin notalara yansımasıdır. Resim de , edebiyatın tasvir gücünden yararlanır.

Yani, Kur’an mucizesi de gösteriyor ki, edebiyat yüzyıllarca önemli olacaktır. Çünkü fikirler edebiyatla ortaya konulur. Edebiyat, çayın yudumlanışından suyun sesine kadar her şeyden etkilenir.

İnsan kelimelerle düşünür. Kelimeler edebiyatla ilişkilidir. Kelimelerle uğraşmaktır. Kelimeler olmasa insan düşünemez. Bu nedenle kelime dğarcığı yüksek olanın düşünme kapasitesi de artar. Kavramlar, düşüncenin yansımasıdır. Yüz kelimeyle anlatabileceğiniz bir konuyu bir kelimeyle anlatabilirsiniz.

Müzik notalar arasındaki sessizliktir. Edebiyat da kelimeler arasında kalan gizil düşüncelerdir. Edebiyatı her şeyi açıklamak olarak tanımlayamayız. Edebiyat kişiye özeldir. Bir kitabın anlamı her okurun düşüncesine göre değişebilir. Biri, olumlu der, diğeri olumsuz der. Zaten edebiyat bunun için vardır. Her insan, kendi fikrine göre bir şey anlar.

Benim hayat felsefem de bu. Sen bir şey ortaya koyarsın. Herkes anlamak istediğini anlar. Mozart’a sorarlar. “Bu parçada ne anlatmak istedin?” Mozart tekrar çalar ve işte bunu, der. Yani anlattığınız şey karşınızdakinin anladığı kadardır. Ancak esas mana insan gönlünde ve beyninde saklıdır. Kimse bunu bilemez. Sadece yorumlar getirir.

Yeni edebiyat bilim dalı da yorum ilmidir. Çeşitli teorilere göre eserlere yorumlar getirir. Ancak hiçbiri yazarın söylediğini karşılamaz. Çünkü, yorum insan sayışıncadır. Post modern dönemde şu şunu anlatmıştır, bu bunu anlatmıştır diyemez kimse. Ancak bunun şöyle bir olumlu tarafı vardır. Bir eserden alınan ders, okur sayısıncadır. Herkes kendince bir şeyler alır.

Benim görüşüme göre edebiyat bireyseldir. Yani sen yazarsın, herkes farklı algılar ve sinerji oluşur. Oğuz Atay’ı hala kimsenin anlamamasına şaşmamalı. Herkes Tutunamayanlar’ı okur. Ancak yazarın asıl anlatmak istediğini bilemez.

Edebiyat söz sanatı olma dışında düşündürücüdür de. Herkes kendince bir şey anlar. Kimse doğrusu anladım diyemez. Post modern dönemdeyiz Bilgi insan sayısınca. İnsan sayısınca yorum vardır. Çünkü kimse aynı düşünemez. Aynı fikirde olanlar bile ayrı noktalarda bulunurlar.

Meşveret dediğimiz danışmanın gerekliliği de buradan geliyor. Peygamber Efendimiz, meşveret insanıydı. Peygamber olmasına rağmen danışır, sorardı. Eşleriyle bile istişare ederdi. Çünkü her gelen yorum insanın kendini tanımasını sağlar.

Mesnevi’de bir hikaye geçer. Herkesin bahsettiği üzümdür ancak farklı dilde söyledikleri için anlaşamazlar. Empati dediğimİz olay burada ortaya çıkıyor. Ancak empati tümüyle mümkün değildir. Çünkü herkesin tecrübesi farklıdır. Fikir dünyası farklıdır. Eşler arasında bile fikir farklılığı vardır. İnsanlar sadece varsayımlarla hareket edebilirler. Bu fikirler edebiyatın gelişmesini sağlamocuğun farkııştır. Her farklı görüş, insana yeni bakış açısı kazandırır. Bu nedenle okurların, tek kaynaktan beslenmemesi gerekmektedir.

Tek taraflı okuma insan fanatik düzeyine çıkarır. Farklılık, insanı insan haline getirir. Çünkü, her insan farklı düşünebilmelidir. Yoksa robot gibi dolaşır durur. Pink Floyd, Another  Brick On The Wall şarkısının klibinde bunu anlatmaya çalışmıştı. Hocası çocuğun yazdığı şiirle alay ediyordu. Teere Zameen Par filminde ise çocuğun resim yapmasını destekliyordu. Hocasının çocuğun resmini yapması ise koçluk yöntemiydi. Başarıyı desteklemek amacıydı. Hocanın  kendisi de ressamdı. Çocuğun farklı düşündüğünü keşfetmişti.

Herkesin yeteneği vardı, doğru. Ancak insan kendini keşfedebildiği zaman mutlu olabilir. Yeteneklerini kullanan insan mutludur. Kimi güzel yemek yapar, kimi sporda yeteneklidir, kimi konuşmakta sunum yapmakta yeteneklidir. Yeteneksiz insan yoktur. Herkesin yapabileceği bir şey vardır.  Bunu keşfetmek koçluk becerisiyle mümkündür.

Edebiyat da koçluk yöntemidir. Her okuduğun şeyden bir bilgi kaparsın. Tecrübe kazanırsın. Çok gezen mi bilir, çok okuyan mı derler ya; ikisi de gerekli. Kitaplardan aldığı tecrübelerle uygulama yapmak esas olandır. Yoksa bu konu tavuk mu yumurtadan çıkar, yumurta mı çıkar meselesine döner. Cemil Meriç, kitap beyinleri kibarlaştırır, der. Kitap okuyan insan her halinden belli olur. Her hareketinde bir bilgi gizlidir.

Okumak önemli evet, ancak bildikleriyle amel edenler alim olurlar. Yani okumak kadar aktarmak ve yaşamak da önemlidir.

İnsan hayatı boyunca anlam arayışı içindedir. Kitaplar hayata anlam kazandırır. Anlamlı hayatta da kimse sizi yolunuzdan çeviremez. Çünkü hayatın anlamını bilen insan her hareketinde hikmet barındırır. Ama bunu anlayan anlar, anlamayan uydurur. Einstein “Beni birkaç kişi anladı, onlar da yanlış anladı.” der. Yanlış anlamak insanın doğasında vardır. Onu sormak gereklidir. Poetikalar bunun için yazılır. Necip Fazıl, poetikasında “Şiir, Allah’ı aramaktır.” der. Ancak Çile şiirine baktığınızda fikir çilesini görürsünüz. Necip Fazıl gibi fikir çilesi çekmek, düşünmek, sorgulamak herkesin harcı değildir. Her yazar anlaşılmadığından yakınır. Anlaşıldığını düşünenler de çok satanlar listesinde yerini almıştır. Elif Şafak, Aşk romanını yazarken anlaşılmayı hedefliyordu. Nitekim yabancı kaynaklardan yararlandığına bakılırsa, Mevlana’yı tam olarak anlatmak amacı değil, popüler olmak amacıydı. Yazarlık bu değildir. Yazar çok satma amacı gütmemeli. Tabi, her yazar okunmak için yazar ama çok satmak için yazmaz. Gerçek yazar, ortaya yeni bir felsefe atandır.

Yazarlar, tuhaf insanlardır. Franz Kafka da bunlardan biridir.  Max Brody, ondan kitaplarını yakmasını istediği halde yakmamış, yayımlamıştır. İyi ki, yakmamış. Fikir ve edebiyat dünyasını etkilemiştir. Nietzche de nihilizmin öncüsü halde hayatının son demlerini akıl hastanesinde geçirmiş. Ahmet Haşim de estet olduğu halde yüzünün çirkinliğinden nefret ediyordu. Yahya Kemal, Nazım Hikmet’in annesine aşık olduğu halde, Nazım Hikmet hocam olarak geldiğin bu eve babam olarak gelemezsin dediği, için aşkından vazgeçmişti. Tanpınar ise Bursa’da Zaman şiirinde İslam medeniyetinin en güzel şiirlerinden birini yazdığı halde caminin kapısında bekleyip, ona soranlara içeri giremiyorum diye cevap vermiştir. Beyaz hanım meselesini de duymayan yoktur.

Yani, sanat insanı farklıdır. Diğer insanların göremedikleri şeyleri görürler. Yetenek dediğimiz olay budur. Yoksa sekreterde yazar. Yazar yeni şeyler ortaya katar. Hayal gücü dediğimiz –edebiyatçıların  ifadesiyle- şizofren yazar için en önemli kaynaktır. Hayal gücü, betimleme, dili kullanma gücü, karakter ortaya becerisi yazarın yeteneğini oluşturur. Nazım Hikmet yetenek için %1 yetenek gerisi çalışmaktır, der. Ben öyle düşünmüyorum. Yazarlık yetenek isteyen bir iştir. Kurslar sadece seni yazmaya atölye çalışması yapmaya yani yeteneğini ortaya çıkarmaya yarar. Esas olan yetenektir. Bu insana farklılık özelliği kazandırır.

Mesela, pencereye bir kuş konsa diğer insanlar sadece kuş olarak bakar. Edebiyatçı ona selam verdi, der. Kar yağsa, Tanrı beni duydu, der. Her kar tanesini bir melek düşürürmüş çünkü. Bir damla su birikintisine düşse suyun sesini dinler. Deniz karşısında otursa denizle konuşur.

Edebiyat insanı farklıdır. Farklı gözlere sahiptir. Farklı kulaklara sahiptir. Tat alma duyusu bile farklıdır. Bunu herkes göremez. Çoğunlukla anormal kabul edilirler. Sanatçılar zaten anormaldir. Anormal olmasalardı sanat eseri meydana getiremezlerdi. Onların ayrı dünyaları vardır. Kimse bilemez. Sadece küçük bir değinisi eserlere yansır. Oysa edebiyat kurgudur. Kimse kendini .olduğu gibi yazmaz. O zaman edebiyat değil otobiyografi olur.

Yazarlık herkesin harcı değildir Sanata önem vermeyen insan da, sadece para kazanmaya endeksli hayat felsefesi olmadan boş bir sürer. Fikir etmekten uzaktır. Farkı düşünemez her önüne gelen fikri sorgulamadan alır, hayatınız boş bir çerçevede yaşar durur.

Sanatçı ise genelde öldükten sonra anlaşılır. Çünkü diğer insanlar onu farklı değerlendirir. Aynı zamanda yazarlar yalnızdır da. En büyük dostu edebiyattır. Birçok edebiyatçı –Selim İleri, Szai Karakoç vb.- evlenmemiştir. Çünkü anlayacak kimseyi bulamamışlardır Yalnızlık edebiyatçının kaderidir. Evlense bile yalnızdır. Çünkü edebiyat anlaşılmaz, anlaşılmak için yazılmaz. Bana göre bir kitabın başarısı, ne kadar çok farklı yorum varsa o kadar başarılıdır. Ben  de öyle yazmaya çalışıyorum. Bir eser ortaya atarsın, herkes kendi bilinç altı değerleri, tecrübesi, bakış gözlüğüne göre bir şeyler anlar. Ama yanlış, ama doğru  Edebiyat anlatmaktır, anlaşılmak değil. Yoksa konuşarak da insan bir şeyler anlatabilir. Konferans neden sanat eseri değil?  Açıklama yapmak için var.

Edebiyatta ise okur sayısınca yorum var.  Fikrini beğenen olur, beğenmeyen olur. Önemli olan okumak. Çünkü her kitaptan insan bir şeyler alır. Beğenmek şart değildir. Hiçbir yazar beğenilmek için yazmaz. Gerçek yazarlar için söylüyorum. Beğenilme kaygısıyla yazıyorsa ticari yazardır.

Edebiyat herkesin harcı değildir. Farklı olmak sanatçıların kaderinde var.

The post Edebiyat Nedir-1 appeared first on Sanat Duvarı.

Salıncakta sallandığında.

Belki sen beni sevmedin.

Ama ben seni hep sevdim.

Hem de tanıdığım günden beri.

Sen farklıydın.

Benim için özeldin.

Ama bilmezdim başkasına sözün olduğunu.

Hala seviyorum.

Ama artık bırakmak zorundayım.

Başkasını seviyorsun.

Hatam sadece seni sevmek.

Aşkın ne olduğunu seninle anladım.

Son aşkımsın.

Başkasını sevemem.

S…

The post Selam Sana Ey Özgürlük! appeared first on Sanat Duvarı.

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki; Hz. Mevlânâ, gerek Mesnevi-i Şerif’inde gerekse diğer eserlerinde, ‘İnsan’ denen eşref-i mahlûkatı tüm hakikatiyle ifade ederek, insana dair tüm sırları herkesin anlayabileceği bir ölçüde ortaya koymuştur. Bu hususta birkaç örnek vermek isteriz: “Ve’t-Tîn sûresindeki; ‘Biz insanı en güzel şekilde yarattık.’ âyetini oku. Ey dost şunu iyi bil ki, en değerli inci candır.” “İnsan değer bakımında arştan bile üstündür. İnsan hayâle, düşünceye sığmayacak kadar büyüktür. Ben insanı kıyamete kadar anlatsam, gene de bitiremem. İnsanın gerçek değerini söylersem ben de yanarım bütün dünya da yanar.” “ ‘Âdem’e secde ediniz.’ diye ses gelip duruyor. Bir an için kendi hakikatinizi görün, siz insan değil misiniz? ” “Âdem’e baktığın zaman onun hakikatini gör, (onu) iblis gibi su ve topraktan ibaret görme. Başında; ‘Biz insanoğullarını şereflendirdik.’ tâcı var. Boynunda; ‘Biz sana Kevser ırmağını verdik.’ gerdanlığı asılı. Ey insan sana hizmet etmek bütün varlıklara, bütün mahlûkata farzdır. Akıl da,  fikir de sana kul köle edilmiştir. İş böyle olduğu halde sen kendini neden böylesine ucuza satarsın?” “İnsan, sûreti, dış yüzü ve yaratılışı ile dünyanın çok küçük bir parçasıdır. Eti, kemiği ile diğer varlıklar gibidir. Fakat sıfat ve meziyet bakımından onu dünyanın aslı bil. Dünya, cihanın gizli hükümlerini ihtiva eden kitap gibidir, İnsan da o kitabın başyazısı. Ne dediğimi düşün de bu meseleyi iyi anla!”

Yine, Hz. Ali Efendimiz de, insanın hakikatini ve ondaki yüksek potansiyeli şu cümleyle ifade etmiştir: “Sen kendini küçük bir varlık zannediyorsun. Hâlbuki sende koca bir âlem gizlidir.” Bütün bu sözlerin temeli,  Cenâb-ı Allah’ın, bir Hadis-i Kutsi’sinde; “Ben insanın sırrıyım, insan da Benim sırrım.” diye buyurmasına dayalıdır.

Hz. Mevlânâ’nın ve Hz. Ali Efendimiz’in de sözünü ettiği insandaki bu yücelik nedeniyle, son yüzyılımızın tasavvuf büyüklerinden İkbal;  “Allah’ı inkâr edene hoca ‘kâfir’ der. Bana göre ise kendini, kendindeki İlâhî gücü inkâr eden ‘kâfirin de kâfiri’dir.” demiştir. Bütün mesele, kendimizi ve içimizdeki doğuştan var olan çok büyük İlâhî gücü tanımak ve onu harekete geçirmektir. Fakat bu İlâhî gücü harekete geçirmek, salt zahiri bilgilerle mümkün değildir. Bunun için, maddeyle mânâyı eşit seviyede takip etmek, ikisi arasında bir denge kurmak gerekir. İnsan’da, yaratılışındaki bu yücelikle birlikte, ikilik de vardır. Yani, kutsal ruh ile süfli arzuları ifade eden nefsin sürekli çekişme hali… Bundan dolayıdır ki, Hz. Mevlânâ bir rubaisinde; “Bazen melekler bizim iyiliğimizi, güzelliğimizi kıskanırken; bazen de şeytanlar bile bizim kötülüğümüzden korkup kaçar.” demiştir. Elbette beşeri gözle bakıldığında, herkes sureta insan… Onları birbirinden ayırmak için baş gözü değil, gönül gözümüzü açmak gerekiyor. Mesnevi-i Şerif’te; “Eğer insan şekli, sureti, görünüşü ile insan olabilseydi; Hz. Ahmed Efendimiz ile Ebu Cehil bir olur, aralarında hiçbir fark olmazdı. Görünüşte her ikisi de insandı. Cenâb-ı Allah, hayvanî ruhta kalanların kötü huylarını değiştirmesi, nefsi ile savaşarak içindeki insanî kişiliğini ön plana çıkarması için kişiye bir istidat, bir kâbiliyet vermiştir. Fakat insanın sürekli nefsâni istek ve arzularına uymasından dolayı, o kabiliyet ve istidâdı kaybolup gitmiştir.” diye buyrulmuştur.

Peki Efendim, ‘Melâmiilik’ kavramı nedir? Melâmi meşreplik gerekli midir? Bu kavramın, menkıbelerdeki yeri nedir?

Efendim, bir şeyin mânevî olarak mutlak gerekli olması için, o işin Kur’ân-ı Kerim’de ve Peygamber Efendimizin sünnetinde bir yerinin olması gerekir. Melamet, Arapça LVM kökünden türemiştir. ‘Melâmet’ veya ‘melâmetiye’; ‘zemmetmek, kötülemek, azarlamak, serzenişte bulunmak, takbîh etmek’ mânâlarına gelmektedir. ‘Takbîh’, ‘çirkin görme, beğenmeme’ demektir. Yani kendi nefsini çirkin görme, beğenmeme. Tasavvufi olarak yaygın tarifi ise şöyledir: ‘Yaptığı iyilikleri (gösteriş olur endişesiyle) gizlemek, yaptığı kötülükleri ve işlediği günahları (nefsiyle mücahede etmek için) açığa vurmaktır.’ Kınayanın kınamasından korkmamak esası üzerinde kurulu olan Melâmetiye’nin kaynağı şu iki âyete dayandırılmaktadır: ‘Ey Mü­minler! Sizden kim dininden dönerse bilsin ki, Allah yakında öyle bir topluluk getirecek ki; O onları sever, onlar da O’nu severler. Mü­minlere karşı alçak gönüllü, kâfirlere karşı onurlu ve şiddetlidirler. Allah yolunda cihat ederler. Kınayanın kınamasından korkmazlar.’ (Mâide 5/54). ‘Kendini kınayan nefse yemin ederim.’ (Kıyamet 75/2). Yine, Kur’ân-ı Kerim’de aynı mânâyı ifade eden başka ayetler de bulunmaktadır.

Melâmetin temelinde; mânevî halini, iyilik ve güzelliğini dışarıya vurmamak; gösterişten, şan şöhretten, özellikle övülmekten kaçmak düşüncesi vardır. Onlar için övülme değil yerilme ön planda olup eleştiriye açıklardır. Zaten övülme ile yerilmeyi bir bilmeyenden, Allah dostu olmaz, olamaz! Bu konunun hakikatine dair yüzlerce örnek verilebilir. Ne yazık ki herkes övülme, takdir, teşekkür peşindedir. Tasavvufî yaşamda mânevî hallerin gizli kalması; gösterişe kaçmamak; hatta ibadet hayatını, mânevî yönünü hiç hissettirmemek; iyilikleri, ibadet ve taatı gizli yapmak; riyadan kaçıp ihlasa sarılmak temel esastır. Melametin en belirgin özelliklerinden biri de; bu hasletleri samimiyetle yaşamak için mânevî merasimlerde kullanılan destar, sikke, taç, hırka gibi tören giysilerine önem vermemek; onların sembolik tarafını putlaştırmak yerine, hakikatine, özüne, o destarın veya hırkanın sırr-ı hikmetine yönelmektir. O nedenle melamet, şekil ve suretsizliktir. Hz. Mevlânâ bir beytinde; “Sen şekil ve surette kaldığın müddetçe, ‘Allah şekilsiz, suretsiz’ demenin sana bir faydası yok.” der. Elbette bu sadece destar, hırka meselesi değil; her türlü şekilcilikten ve gösterişten kurtulma meselesidir. Günümüze kadar ulaşan bir menkıbe, bu konuyu daha açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Hacı Bayram Veli’nin meşhur müridi Ak Şemseddin ile Dede Ömer Sikkînî arasında meşrep farklılığı ortaya çıkar. Şekle dayanan zikir meclislerine ve kıyafete karşı olan Sikkînî Hazretleri, Akşemseddin’in yönettiği zikirlere katılmaz, kendisi gibi düşünenlerle mescidin bir kenarına çekilip sohbet eder. Bu durumu tasvip etmeyen Akşemseddin, onun da kendileri gibi davranmasını ister; aksi halde Bayramî tâcını ve hırkasını geri alacağını söyler. Şeyhlerin ikisi de Göynük’de yaşamaktadır. Menkıbeye göre Sikkînî taç ve hırkayı cuma günü teslim edeceğine dair haber gönderir. O gün dergâhın bahçesine odun yığdırır ve büyük bir ateş yakar. ‘Buyurun ateşe girelim. Keramet taç ve hırkada ise, biz yanarız onlar kalır; değilse onlar yanar biz kalırız.’ der. Alev alev yanan ateşe girer ve aşk ile semâ etmeye baş­lar. Hırka ve taç yanar kül olur, ama kendisine hiçbir şey olmaz. Bu olaydan sonra Bayramî melâmîleri taç ve hırkaya kesinlikle ilgi duymaz, bu tören kıyafetlerine değer vermezler. Çünkü aslolan ölümlü bedeni süsleyen destar, hırka değil; gönüldeki aşk u muhabbettir, ilimdir, irfandır. Allah’a gösterişsiz kul olmak, O’nun kullarına da gösterişsiz, samimi bir şekilde hizmet etmektir. Adına destar veya taç denilen tarikat giysilerinin hakikat âleminde hiçbir kadri kıymeti olmadığı için, Yunus Emre; “Dervişlik olaydı taç ile hırka/ Biz de alır idik otuza kırka.” derken, Cüneyd-i Bağdaki Hazretleri; “Eğer başa takılan sarığın, giyilen hırkanın mânevî olarak insana bir faydası olacağına inansam; bunları ateşten yapar, giyerdim.” demiş, Hacı Bektaş-ı Veli de; “Hararet nardadır, sacda değildir; keramet baştadır, taçta değildir.” diyerek aslolanın taç u hırka olmadığını açıkça beyan etmişlerdir. Hz. Mevlâna’nın da hiçbir eserinde, hiçbir beytinde taç u hırkaya değer verdiğini görmek kesinlikle mümkün değildir. Onun için önemli olan aşktır, irfandır, arif bir kişi olmaktır. Başa takılan destarın, giyilen hırkanın hiçbir değeri olmadığını şu beyitleriyle ifade eder: “Şekle surete takılmak, mânâyı arayanlara engel olur. Sen işin dış görünüşüne takılıp kalıyorsan, puta tapıyorsun demektir. İşin şekline suretine bağlanmayı bırak, özüne mânâsına bak.” “Destarıma, cübbeme, başıma bu üçüne birden kıymet biçtiler. Üçüne bir kuruştan daha az para verdiler. Sen dünyada benim adımı hiç duymadın mı?  Ben bir hiçim ben bir hiçim! Hz. Mevlânâ, uyanık gönüllü insanlar için, ‘destar ve cübbe benim yanımda bir kuruştan daha değersizdir’ diyor; ama ne yazıktır ki, çoğu tarik ehli giydikleri mânevî tören elbiselerine öyle sıkı sıkıya bağlanıyorlar ki; bu onların gittikleri yolun hakikatine, aslına, özüne perde olurken birçoğunun mânevî hedefi de, bir an önce bir hırka, destar veya sarığa kavuşmak oluyor. Bazıları da Cenâb-ı Allah’a kulluk etmek, topluma faydalı, insana yakışır bir şekilde yaşamak için mutlaka kendilerinden şekil suret belgesi alınmasını şart koşacak kadar cehalet içinde yaşıyor. O nedenle; ‘İşin sırr-ı hakikatine eremeyenler; dini merasimleri, taç u hırkayı kendilerine din edinirler.’ denmiştir.

Sonuç itibariyle, Melamet, başkalarında ayıp kusur görmek yerine kendi kusurlarıyla ilgilenip kendini kınamak; destar, hırka, sarık gibi şeylere kıymet vermemek; bu gibi sembollere takılıp kalmak yerine bunların özüne, hakikatine yönelmek; gösterişsiz, şekilsiz, suretsiz bir şekilde Rabbine kul, Peygamberine ümmet olmaktır. İrfandan nasipsiz bir şekilde bayram çocuğu gibi taç u hırka ile süslenmenin kimseye faydası yok! İrfan sahibi insanların da taç u hırkaya ihtiyacı yok! Bu çerçeveden bakıldığı takdirde; ‘Melamet meşrep olmak gerekli midir, yoksa gereksiz midir?’ bunun cevabını bulmak çok daha kolay olacaktır.

Peki, namazın Mesnevi’deki karşılığı nedir?

‘Namaz, aslında niyazdır.’ Yani yokluktur, hiçliktir, yüce yaratıcıya muhtaçlıktır. O’nun kudret ve kuvveti önünde kendi acziyetini bilmek ve samimiyetle o kudret önünde baş kesmektir. Kur’ân’ı Kerim’de; ‘Allah’ın nimetlerini saymakla bitiremezsiniz.’ denir. Bu nimetlere yapılacak en önemli şükür de, namazdır.

Mesnevi-i Şerif’te çok önemli bazı ledünni sırlar, ‘Dekuki’nin Namazı’ isimli menkıbe ile dile getirilir. Burada özellikle namaz ve namazın hakikati üzerinde hassasiyetle durularak şöyle denir: “Ey imam, namaza başlarken ‘Allahu ekber’ demenin mânâsı şudur: Allah’ım biz senin huzurunda kurban olduk. Yani nefsimizi ve nefsani tüm istek ve arzularımızı senin huzurunda kurban ettik. Hani kurban keserken ‘Allahu ekber’ dersin. İşte yok edilmeye, öldürülmeye layık olan nefsini de Cenâb-ı Hakk önünde kurban ederken bu söz söylenir. O esnada beden İsmail, can ise Halil İbrahim gibidir. Can, bu bedenin heva ve hevesini kesmek için tekbir getirince; beden, şehvetlerden, hırstan kurtulur. Namazda ‘Bismillahirrahim’ demekle kurban olur gider. Namaz kılanlar kıyamette olduğu gibi Allah’ın huzurunda saflar halinde dururlar; sorguya, hesap vermeye, yalvarmaya koyulurlar. Namazda gözyaşı içinde ayakta kıyamda durmak, kıyamet günü dirilerek kabirlerinden kalkıp mahşer yerinde Allah’ın huzurunda durmaya benzer. Cenâb-ı Hakk, sana ‘dünyada verdiğim bunca ömür içinde ne yaptın, huzuruma ne ile geldin?’ diye sual edecek! ‘Sana verdiğim rızkı, gözünü kulağını iradeni nerelerde kullandın, Arş’a ait olanları satıp bu dünyada neyi satın aldın?  Sana kazma gibi el, ayak verdim. Bunları sana ben bağışladım. Onlar ile dünya da ne yaptın?’ gibi buna benzer yüzbinlerce şeyden hesap soracak. Kula kıyamda iken sorulan bu sorulardan kul çok utanır, verecek cevabı yoktur. Utancından iki büklüm olur, ayakta duracak gücü kalmaz ve rükûa varır. Bu utanç içinde ‘Sübhane rabbiye-l azim’ diyerek yüce Allah’ın noksan sıfatlardan beri olduğunu söyler. Kula tekrar sert bir ferman gelir, ‘başını kaldır da sana sorulan sorulara cevap ver!’ O günahkâr kul utana utana başını rükûdan kaldırır, fakat utancından fazla dayanamaz ve yüz üstü yere kapanır. Ona tekrar hitap gelir ‘secdeden başını kaldır ve dünyada yaptıklarına dair sana sorulan sorulara cevap ver!’ O bir kere daha secdeden başını kaldırır, ama dayanamaz utancından yılan gibi tekrar yüz üstü yere kapanır. Cenâb-ı Hakk tekrar ‘başını kaldır ve söyle, yaptıklarını kıldan kıla inceden inceye birer birer senden soracağım’ diye buyurur. Allah’ın bu heybetli hitabının ağırlığı yüzünden ka’deye varır, dizlerinin üzerine çöker. Cenâb-ı Hakk ise tekrar ‘söyle, anlat’ diye buyurur!  ‘Sana nimet verdim, nasıl şükrettin?’ Sana nice sermaye vermiştim, onunla ne kar elde ettin bunları göster!’ Kulun yapacak hiçbir şeyi, söyleyecek hiçbir sözü yoktur. Utana utana başını sağ taraf çevirir; peygamberlere, ruhlara, meleklere selam verir. Onlara ‘ey mânâ padişahları, bana yardım edin’ diye yalvarır. Onlar ise, ‘çare ve yardım günü geçti, biz dünyada iken söylenecek her şeyi söyledik ve seni uyardık; sen ise kendi aklına uydun, istediğin gibi yaşadın, bizi ciddiye almadın, derdine çare dünyada olabilirdi. Sen zamansız öten horoz gibisin, sus’ derler. Kul çaresizlik ve utanç içinde başını sol tarafa akrabalarına çevirir, onlardan yardım ister. Onlar da ‘sus, biz kimiz ki sana yardım edelim, kendi günahımız bize yeter’ derler. Hiçbir yerden yardım bulamayan kulun gönlü yüz bin parça olur. Günahkâr kul, herkesten ümidini kesince iki elini açar ve Rabbine duaya başlar. Sen günde beş vakit kıldığın namazdaki bu işaretleri gör de kesin olarak bu işin böyle olduğunu bil, ona göre hareket et. Yem toplayan tavuk gibi secdeye başını koyup kaldırma!” Çok açık bir şekilde anlaşılıyor ki; namaz, sadece eğilip doğrulma veya bilinçsizce yapılan bir mânevî sorumluluk meselesi değil, İlâhî huzurdaki hesap gününü günde beş kere hatırlamadır. Kur’ân’ı Kerim’de ‘namaz seni her türlü kötülüklerden alıkor’ denilir. Kim ibadetlerinin karşılığı olarak nefsinin şerrinden halas oluyorsa, namaz da kılıyor demektir. Gerisi ancak hikâyedir.

Efendim, Nasuh tövbesinin ne olduğunu bizlere anlatır mısınız?

Nasuh tövbesi, Mesnevi-i Şerif’te Hz. Mevlânâ tarafından çok uzun bir hikâye ile en açık bir şekilde anlatılmıştır. Söz konusu olayda, Nasuh isimli bir kişinin yaşadıklarıyla alakalı olarak gönül yangını ve pişmanlık içinde yaptığı tövbeden bahsedilir. Her insan hata yapabilir. Bu gayet tabiidir. Asıl hata, hata yapmak değil, yaptığı yanlışta ısrarlı olmaktır! Aynı hatayı tekrar edip durmaktır. Yaptığı yanlışlardan ders almamaktır! Hz. Mevlânâ; geçmişe bakıp ders almayan insanları, tek gözlü şeytana benzetir. Yani durum bu kadar vahimdir. Çünkü Kur’ân-ı Kerim bizlere devamlı olarak geçmiş ümmetlerin hallerinden bahseder. Bu hikâyelerden asıl maksat ise; onların düştükleri hataları ve yanlışları görüp aynı hataya bizlerin de düşmemesidir. Sürekli aynı hatada ısrarlı olan kişiler, Kur’ân-ı Kerim’i ve Rabbini anlamıyor demektir. Tövbe etmek, dil ile ‘estağfirullah’ demek değil, sözünü ettiği ‘estağfirullah’ ın haline bürünmektir. Çoğu sufi günde yüzlerce kez ‘estağfirullah’ der; ama bunlar sadece seste, sözde kalır. Cenâb-ı Allah, laf istemez, hal ister. Tıpkı dünyada bile insanların söze değil, yapılan işe önem verdikleri gibi… Nasuh tövbesinin hakikati, özü; hata ve kusurlarımızı ciddiyetle idrak etmek, çok samimi bir pişmanlıkla kesinlikle aynı hataya düşmemektir! Hz. Mevlânâ bu meyanda şöyle der: “Eşek bile düştüğü çukura bir daha düşmez, sen eşekten aşağı mısın?

Mesnevi-i Şerif’te anlatılan ‘nahivci ve gemici’ hikâyesi dikkate alındığında; gramer kitabı mı, yüzme bilmek mi daha önemlidir? Yoksa her ikisi de mi? Yani, Mesnevi’de bilgi nasıl değerlendirilir?

Bu sorunun cevabını tam olarak anlatabilmek için, Mesnevi-i Şerif’te sözü edilen hikâyeden kısaca bahsetmek gerekir. Hikâyeye göre, bir nahiv -dilbilgisi- âlimi gemiye biner. Bu bilgisiyle mağrur bir şekilde, gemiciye; ‘Sen hiç hayatında nahiv okudun mu?’ diye sorar. Gemici ‘hayır’ deyince, nahivci ‘senin ömrünün yarısı boşa gitmiş, yazık’ der. Gemici bu sözden çok kırılır, üzülür; ama belli etmez, susar. Bir müddet sonra şiddetli bir rüzgâr çıkar, gemiyi bir girdaba sürükler. Gemi çalkantılar içindeyken, gemici yüksek bir sesle nahivciye seslenir: ‘Ey nahiv hocası, söyle bakalım sen yüzme bilir misin?’ Nahivci; ‘Ey hoş gemici, ben yüzme bilmem’ der. Gemici; ‘Ey nahivci’ der. ‘Senin bütün ömrün hiçe gitti, çünkü gemi bu girdapta batacaktır! Şunu iyi bil ki gemide mahvolmayı bilmek gerek, nahiv bilmek bir işe yaramaz. Ey bilgisiyle övünen kişi, şimdi sen de bilgisiz, cahil bir kişi durumuna düştün.’

Bu hikâyeden şunu anlamak gerekir: Dünya bir deniz, gemi insan-ı kâmil, kaptan ise o yüce insanın ilmi, irfanı, aşk u muhabbetidir. Bazı insanlar dünyevi veya şer’i ilimleriyle gurur ve benliğe kapılarak; gönül ehli Hakk âşıklarının ledünni, irfanî bilgilerini hiçe sayarlar. Asıl ilim, insana son nefesinde şefaat edecek olandır. O nedenle ‘gemi batıyor, bu durumda nahiv bilgisi değil, mahvolmayı bilmek gerek’ denmiştir. Yani ‘ölmezden evvel ölmeyi bilmek’ gerekiyor. Bunun en açık anlatımı Hz. Yunus tarafından söylenmiştir: ‘İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir, sen kendini bilmezsin, bu nice okumaktır? Okumaktan mânâ ne, kişi Hakk’ı bilmektir, çün okudun bilmedin, ha bu kuru emektir.’ İşin hakikati ve mânevî boyutu; okumaktan, bilmekten asıl maksat, insanın kendini dolayısıyla da Rabbini bilmesidir. Kendini dolayısıyla da Rabbini bilen kişi, her şeyi biliyor demektir. Bu ilimden mahrum olanlar ise, ne bilirlerse bilsinler, gemi batarken boğulmaya mahkûm olurlar. Anlaşıldığı üzere, gemiden maksat, insanın ölümlü vücududur. Şekli ibadetler, zahiri ilimler çeşitli işaretler gibidir; insanı ancak deniz kenarına kadar getirirler. Hâlbuki denize girenin ayak izi olmaz! Çünkü orası nişansızlık, şekilsizlik, suretsizliktir! Asıl gâye deniz kenarına gelmek değil de denizin dibine dalmak, oradan inci mercan çıkarmak ise; zahiri bilgilerin, şekil ve suretlerin ötesinde başka türlü bir ilimle hemhâl olmak gerekir. Bu hikâyenin sonucunda Hz. Mevlânâ şöyle der: “Ey aziz dost! Fıkhın fıkhını, nahvin nahvini ve sıfatın sıfatını ancak yoklukta, yok olmakta, izi nişanı olmayan bir dünyada bulabilirsin!”

Bilindiği üzere, tasavvufta hakiki aşk, Allah’a karşı duyulan aşktır. Peki, mecâzî aşktan İlâhî aşka geçişte yaşanan süreçler nelerdir ve İlâhî aşka nasıl ulaşılabilir?

Evet, asıl maksat yüce yaratıcıya olan aşktır; fakat o İlâhî aşka ulaşmak da, hemen öyle kolay değildir. İnsan ayan beyan görmediği, her haline hayran olmadığı bir şeye tutku ile bağlanıp derin bir aşk hissedemez. Hz. Mevlânâ aşkı tarif ederken şöyle der: “Aşk dileği, isteği, yapıp yapmama arzusunu, iradeyi terk etmektir.” Aşk irademizi tümüyle terk etmek ise; o halde böyle bir tutkuya sahip olmak için, mutlak bir tecelliye ihtiyaç vardır. Bizler yaratılmış olarak, yüce Rabbimizi ancak onun sıfatları ve çeşitli tecellileriyle ayan beyan görür, bilir ve hayran oluruz. Bu İlâhî tecelliler de en açık bir şekilde insandan zuhur eder. Yüce Rabbimizin Kur’ân-ı Kerim’de ‘kıssaların en güzeli’ dediği Yusuf ile Züleyha aşkında; Züleyha, önce Yusuf’a ölesiye âşık olur. Ayrılık derdiyle nice acı, ıstırap ve çile çektikten sonra aşk-ı İlâhîye kavuşur. Öyle ki o aşk acısı ile ıstıraplar içinde ölür; İlâhî vuslat zevki ile de tekrar dirilir, gençleşir, güzelleşir. Buna ‘ölmezden evvel ölme’ de diyebiliriz. Bu örnek, Kur’ânî bir örnek olup tüm insanlık âlemi için geçerlidir. İnsan birine ciddiyetle âşık olduğu zaman, sadece sevdiğine yoğunlaşır ve diğer dertler, arzu ve istekler sevgilinin aşkı yanında küçülür, bir hiç olur. Mecâzî aşktan İlâhî aşka geçişteki hikmet de burada sırlıdır. Peygamber Efendimiz, bir hadis-i şerifte şöyle buyurmuştur: “Cümle dertlerini tek bir dert yapanın diğer dertlerini, Allah lütfu ile giderir, onu başka dertlerinden kurtarır.” Yani aşk ateşi ile diğer dertler yanar, yakılır, yok olur. Sevgilinin güzelliği karşısında hiçbir şeyin önemi kalmaz. Tüm sevgilerin özünde Rabbani bir aşk vardır. Bilen bilir, bilmeyen de fani bir kulu sevdiğini sanır. Hz. Mevlânâ Mesnevi-i Şerif’te; ‘Aşk ister nefsani olsun, ister ruhani olsun; sonunda bizi ötelere götürecek bir rehber ve kılavuzdur.’ der. Mecazi aşklar, gelip geçici zevkler, duygu ve düşünceler ile kirletilmez de temiz kalırsa, İlâhî aşka köprü olur. Bu köprüye ‘sırat köprüsü’ de diyebiliriz. Fakat adı ‘sırat köprüsü’ de olsa, ‘aşk’ da olsa sonuçta köprüdür; asıl hedef, karşı taraftaki sevgilidir. Züleyha’nın çektikleri, acı ve ıstırapları satır satır, âyet âyet anlatılmıştır. Elbette bir aşkta yok olmak kolay değildir; ama maşuk ile vuslat tecelli edince tüm acı ve ıstıraplar eşsiz bir zevk u safaya dönüşür. Bu, çok ciddi sabır ve mücadele gerektiren bir haldir. Hz. İbrahim’in ateşler içinde kalmasıdır. Fakat o ateş, bir tek söz ile güllük gülistanlık olmuştur. Eğer bizler de aynı samimiyetle “Hasbünallahü ve ni’mel vekîl” diyebilirsek, gönlümüze düşen bu ateş, Rabbani bir vuslat ile güllük gülistanlık olacaktır. Sürekli ifade ettiğimiz gibi, bu da bir sözü tekrar etmek değil, haline bürünmek meselesidir. Hz. İbrahim, sadakat ve teslimiyetin sembolüdür. Bu İlâhî teslimiyete de, söz ile kelam ile değil; ancak bu sözün hakikatinin ifade ettiği gerçek mânâ yaşanarak ulaşılır.

Peki Efendim, dağda bir derviş olmak mı, halk içinde Hakk ile beraber olmak mı daha değerlidir?

Peygamber Efendimiz; “İnsanların arasına karışıp onların ezâlarına katlanan Müslüman, onlardan uzak durup ezâlarına katlanmayandan daha hayırlıdır.” ve “İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır.” diye buyurmuştur. Ayrıca bildiğiniz gibi, İslamiyet’le birlikte ruhbanlık kaldırılmıştır. Bu da, dağda veya herhangi bir yerde tek başına yaşamaktansa, insanlar arasında bir derde derman olmanın çok daha hayırlı olduğunun işaretidir. O nedenle özellikle de tekâmül etmiş kâmil insanların, mutlaka halkın içinde olup onların tüm isyanına, eza ve cefasına katlanıp uyarıcı ve yol gösterici olması gerekir. Peygamber Efendimiz, bu ulvi görevi yerine getirirken çekmiş olduğu sıkıntıları şöyle dile getirir: “Ben nice katırlardan ne tekmeler yedim, ne tekmeler!” Şeyh Sadi de; “Tarikat; sufi elbisesi giymek, namaz, tespih, sofuluk değildir! Tarikat; insanlara hizmet etmek, onlara faydalı olmaktır.” derken, Feridüddîn-i Attâr Hazretleri de şöyle buyurmuştur: “Hakk dostları ile bir an sohbet etmek, uzun müddet inzivâda yaşamaktan daha iyidir.” Sonuç itibariyle, tasavvufta esas olan; kesrette vahdeti yaşamak, halk içinde Hakk ile birlikte olmaktır. Çoklukta tekliği yaşayamayan bir insanın, gerçek mânâda tekâmül etmesi beklenemez. Çünkü ikilikten kurtulup tekliğe ulaşmanın en belirgin özelliği, halk içinde Hakk ile birlikte olmaktır. O nedenle ‘el işte, gönül yarda olmalı’ denmiştir!

Peki, İmam Gazali örneğinden hareketle, Mesnevi’nin bilgiye bakışını bizlere anlatabilir misiniz?

Peygamber varisi olan büyük veliler, her zaman ve her konuda çok derin düşünmüşlerdir. Olayların, seslerin, sözlerin, kelimelerin dış kabuğunda kalmamışlardır. Böyle olunca onların ilme, bilgiye bakışları da bir başka olmuştur. “Dilin okuması kıraat, kalbin okuması hayat” “Kur’ân’a gözünle bakarsan yazıyı görürsün, aklın ile bakarsan ilmi görürsün, kalbin ile bakarsan aşkı görürüsün, ruhun ile bakarsan Allah’ı görürsün” diyecek kadar açık ve net bir şekilde uyarıcı olmuşlardır. İslâmiyet’in özü, esası budur. Bu sözlerin temeli, Peygamber Efendimizin kutsi bir hadis-i şerifine dayanmaktadır. Hadis-i şerif şöyledir:  “Kur’ân-ı Kerim’in bir zâhirî mânâsı var, bir bâtinî mânâsı var. Bâtınının da yedinci bâtınına kadar başka bir mânâsı var.”  Hz. Mevlânâ, Mesnevi-i Şerif’te bu hadis-i şerifi çok geniş olarak açıklamıştır. Özetle arz edecek olursak; “Ey oğul sen sadece Kur’ân’ın görünen, bilinen zâhir mânâsına, dış yüzüne bakma. Şeytan da Hz. Âdem’in dış yüzüne baktı, onun çamurdan yaratılmış olduğunu gördü. Ondaki iç yüzü, hakikati göremedi. Kur’ân’ın dış yüzü tıpkı insana benzer. İnsanın dış görünüşü açıktadır, görünür, bilinir; ama ruhu gizlidir, görünmez.” Daha evvel de arz edildi. Hz. Mevlânâ; ‘Herhangi bir şeyin dış görünüşünde, şekil ve suretinde kalıyorsan, puta tapıyorsun demektir; dış görünüşe takılma, özüne, hakikatine yönel.’ diye buyurmuştu. Bu şekil, suret meselesi her şey için geçerlidir. Özellikle mânevî ilimlerin bâtinî yönü de mutlaka araştırılmalı, bilinmeli ve yaşanmalıdır. Bu durum abdest, namaz, oruç, hac, zekât dâhil her şey için geçerlidir. Herkes de kabul eder ki; abdest su ile temizlenme değil, namaz eğilme doğrulma değil, oruç aç kalma değil, zekât sadece mangırla olmaz, sarık başa sarılan birkaç metre bez değil… Tüm bunların bir hakikat boyutu var. Şekline bürünürken hakikat âleminde bir başka mânâsı olduğunu unutmamak gerekir. Mezara bizimle girecek olan o işin şekli, sureti değil; hakikati, özü, ruhudur. Ruhsuz, özden hakikatten kopuk yapılan her şey; şekilcilik, suretçilik dolayısıyla da putperestliktir. Fuzuli Hazretleri: “Gerçi suretperest taklit ile kendini âlim bilir/ Gerçekler âleminde biz onu cahil biliriz.” der. Hz. Mevlânâ, her Müslüman’a farz olan imanı, Mesnevi’de şöyle tarif eder: “İman, dikkatle bakmak ve mânâsını anlamaya çalışmaktır.” Demek oluyor ki; bir şeyin suretinde kalmamak, özüne hakikatine yönelmek imanın farzıdır. İslâmiyet’in ve tarikatların şekline, dış görünüşüne sıkı sıkı sarıldığımız kadar; özüne, ruhuna aynı ölçüde sıkı sıkı sarılmadığımız için yeryüzünde cahilliği temsil eder olduk. Muhammed ümmeti olmak cehalet midir; yoksa ilm-i irfan mıdır? Bizler gerçekten dinimize, peygamberimize yakışır bir ümmet olsaydık; yeryüzündeki halimiz bu kadar perişan olmazdı. Çoğu Müslüman, İslâm’ın dolayısıyla imanın bir hakikat boyutunun olduğunun farkında bile değil… Yetmiş bin kelime-i tevhidi çeken çok. Fakat adı üstünde tevhidin kelimesi!  ‘Acaba bu tevhidin kelimesi değil de kendisi ne’ diyen, hakikatine yönelen kaç kişi var?  Hâlbuki Peygamber Efendimiz; “İbadet, sadece tevhid etmekten ibarettir.” buyurmuştur. Bu denli önemli olan tevhid, sadece kelime ile olur mu?

Son olarak, hakiki bir yaşam koçu olarak nitelendirilebilecek Mesnevi eserini okuyanlara tavsiyeniz var mıdır? Ayrıca, Mesnevi okurken nelere dikkat edilmelidir?

Hz. Mevlânâ, kendi Mesnevisi için şöyle buyurmuştur: “Mesnevi, yüce Peygamberimizin incilerle, hakikatlerle, sırlarla, bilgilerle dolu mânâ denizinin bir adası gibidir. Irmak suyunu tamamiyle içmenin imkânı yok, yok ama susuzluğu giderecek kadar içmemenin de imkânı yok. Fakat sen Mesnevi’yi sadece okumak yahut yalnız dinlemekle istifâde edebileceğini mi sanıyorsun? Ondan feyz almak için; önce iman sahibi olmak, sonra onun ettiği tavsiyeleri tutmak ve Mesnevi’yi yaşamak gerekmektedir. Yahut yüksek hakikatler, İlâhî hikmetler, gizli sırlar kolayca kulağına girer, ağzına, aklına geliverir mi sanıyorsun? Bu hikmetleri, bu hakikatleri duysan bile bunlar sana masal gibi gelir, kabuk görünür. Tanelerin lezzetli içlerini göremez, hep dışında, kabukta kalırsın.” Açıkça anlaşıldığı üzere Mesnevi-i Şerif’ten faydalanmak için önce güçlü bir iman sahibi olmak, sonra okuduklarımızı veya dinlediklerimizi mutlaka hayata geçirmek ve yaşamak gerekiyor. Aksi takdirde, sıradan herhangi bir kitap gibi okuruz, geçer gideriz. Bazı insanlar, kelimelerin ve hikâyelerin özüne, sırrına vakıf olamadıkları için; böylesine çok ciddi bir mânevî eseri, kendi çirkin nefisleri, şeytani duygu ve düşünceleri ile eş değerde görmüşlerdir. İşte bu nedenle özellikle tasavvufi eserlerde kelimelerin ötesine geçmek, satırlara bağlanıp kalmamak gerekir.

Doksan dokuz yıllık hayırlı ve mübarek ömrünü Hz. Mevlânâ ve Mesnevi’ye adayan Mesnevihan Şefik Can Dedemiz de bu konuda şöyle buyurmuştu: “Mesnevi-i Şerif’i roman okur gibi okumayın, temiz bir düşünce ile ibadet ruhuyla okuyun. Sayfaları arka arkaya çevirip çok okumak yerine, az okuyun fakat çok tefekkür edin. Anladığınız bir yer olursa, onu hemen sizi ve o beyitleri anlayabilecek biriyle paylaşın, göreceksiniz o zaman daha çok zevkine varacaksınız. Eğer anlamadığınız bir yer olursa da, kendi kendinize yorumlar yapmayın. Okumaya devam edin, göreceksiniz birkaç sayfa veya birkaç gün sonra anlamadığınız o yer size açılacaktır!” Bütün mesele iman ve hüsn-i zan ile ibadet ruhuyla okumak, kelimelerin özellikle hikâyelerin şekline, suretine takılıp kalmadan mânâsını anlamaya çalışmaktır. Zaten iman da dikkatle bakmak ve mânâsını, özünü anlamaya çalışmak değil miydi?

The post Nur Artıran İle Röportaj appeared first on Sanat Duvarı.

Arıyorum benliğimi.

Zorlasam çıkar mı kuyudan Yusuf?

Söylesem duyar mısın en gizli sırlarımı?

Söyle bana duygularını.

Anlat.

Durma.

Öyle bakma.

Aradım seni hep.

Buldum sonra.

Kayıpsın.

Yoksun yanımda.

Buluşsak mı yıldızlarla?

Yıldız tozu gibidir aşkın en tatlı nağmeleri…

Elimden dağılır gider kum tanesi gibi.

Zamanın akıcılığına inat duyarım ben de sesini.

Kalbimden duyarım en gizli aşklarını.

Bilmesem de gözlerinde gördüğüm acıyı.

Anlatırım defalarca sendeki ışığı.

Yeteneklisin.

Sessiz çığlıklarımın duygusuzluğuna karşılık ne verebilirdin bana?

Bendeniz…

Denizin kıyısında açıldım en değersiz hediyemle.

Sen bilmezdin.

Belki ağlardım en geniş gövdesiyle ağacın en titrek dalına dokunarak.

Gördüğüm muameleden kalan…

Güneşin ateşinden uzaklaşarak…

Senden ayrı kalarak…

Yaşadığım acıyı anlatarak…

Sensizim.

Acım büyük.

Bilmediği o kadar çok şey var ki içimden geçen.

Sana söyleyemediğim sözlerden bir mısra…

Seni seviyorum.

Bir masaldı belki yaşananlar.

Sen görmedin.

Tek başımaydım bu çöl sıcağında.

Sensiz titredim bu soğuk kum dağında.

Artık sensizim.

Yoluma devam etmeliyim.

Hayat denen çizgide…

Mısramın orta yerinden gelen nağmeleri söyleyerek.

The post Denizin Tuzu / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Sessiz yaşam…

Sessiz…

Aradığım şeylerden kalan bu eski plaktı.

İstediğim her şey gerçekleşti.

Ev, araba, kış, yaz…

Okulu bitirmenin verdiği hazzı unutamam.

Her şey yolundaydı.

O gelene kadar…

Kapı çaldı içeri girdi.

Oturdu karşıma konuşmaya başladık.

Ona kendimi çok yakın hissettim.

Kendimden biriydi sanki.

Ondan alacağım çok şey vardı.

Ona görür görmez aşık olmuştum.

Aradığım kişi oydu.

Hissettiğim her şey gerçekti.

Saatlerce konuştuk.

Konuşmalarımız zihnimde kayıt altındaydı.

Her şeyi dün gibi hatırlıyorum.

Hatırladığım şarkılardan kalan o kelimeyi ağzımdan çıkarmak bana öyle dokundu ki.

Her şarkı başka bir dertti.

Bir başka…

Buluştuğumuz her gün ayrı bir güzellikti.

Güzellikleri paylaşmak beni oldukça mutlu ediyordu.

Dertlerinden sakınmak korkusu beni bunaltmıştı.

Hırsımdan geriye kalan sadece aşktı.

Her şey silinmişti sanki.

Her şey…

Ben ona, o bana yani birbirimize aşıktık.

Bunu hissediyordum ama söyleyemiyordum.

Düşüncelerimi saklayamazdım.

Saklarsam kaybolurdu.

Hatıramda kalan o parçayı söylerken eğlendim.

Seni dans ederken gördüğümde hissettiğim gibi.

Çok güzel dans ediyordu.

Onu izlemek beni mutlu ediyordu.

Gözlerine bakmak.

O benim için bir taneydi.

Adını kimse bilmiyordu.

Adı bende saklıydı.

Onun hakkında her şeyi öğrenmek istiyordum.

Sürekli onu anlatmak istiyordum.

Her sözüm o olmalıydı.

Her sayıklayışım o.

Onsuz bir yaşam düşünemiyordum.

O bir hayaldi, ben de o hayalin peşindeydim.

Benim için önemini kimse kavrayamazdı.

O hayalimdeki aşktı.

Depresif bir çılgının yazdığı satırlardı bunlar.

Ona yakın olmak istiyordum.

Onunla yaşamak, onu yaşamak istiyordum.

Onun canını acıtmak bana acı veriyordu.

Onu sevmek, onu hissetmek istiyordum.

O sevgilerin en güzelini hak ediyordu.

Sevgi gösterilmeyi bekliyordu.

Gözlerine baktığımda bunu anladım.

Sevilmek hissedilmek istiyordu.

Bunu ona ben veremezdim.

Ben ona sadece acı verdim.

Sanki sabır ilacını enjekte eder gibiydi yaşadıklarımız.

Seni sabretmeye zorladım.

Gözleri öyle güzeldi ki.

O sevgiye açtı.

Ama sadece acı görmüştü.

Acılarından kurtarmak istedim.

Olmadı.

Onun konuşmaya sevgiye ihtiyacı vardı.

Ona herkese söylediğim sözcüklerden birkaçını söyledim.

Bu SEVGİydi.

Onun aradığı şey oydu.

Bunu ona kimse verememişti.

Onun ihtiyacı buydu.

İlacı da.

Sadece gülümsedim.

Bu da onu mutlu etmeye yetti.

Kimse ona sevdiğini söylememişti.

Onun anlaşılmaya ihtiyacı vardı.

Ona ben bunu sağlayamadım.

Keşke yapsaydım.

Onun gözlerinden akan yaşları durdurabilseydim.

Onu son gördüğümde gözlerini hiç ayırmıyordu.

Keşke tekrar görüşebilseydim.

Onunla bu odada vakit geçirmek mutlu ediyordu.

Ancak onu daha fazla tutamadım.

Çünkü istediği sevgiyi veremedim.

Aradığı ben miydim bilemedim.

Ortamdan sanmıştım.

Oysa ki onun aradığı şey aşkmış.

Keşke bunu daha önce anlasaydım.

Bir “Seni seviyorum.” cümlesini esirgedim ondan.

Keşke söyleseydim.

Niye sakladım ondan?

Keşke gözlerindeki yaşı silebilseydim.

Ona sarılabilseydim.

Ona hak ettiği sevgiyi verebilseydim.

Onun aradığı tek şey buydu: AŞK….

Ve ben kaybettim.

The post Cümle appeared first on Sanat Duvarı.

Bir tatlı anı…

Bitmez denmişti bitti.

Aradım seni yıllarca gelirsin diye.

Gelmedin.

Gelseydin…

Dreamcatcher…

Delta

İpsilon

Lampa

Alfa

Ro

Alfa

Hayallerini yakala.

Libertad…

Dokunulmazlığım dokundu bana.

Aylar geçti.

Tazeydi her şey ama bitti.

Gözlerindeki ışıktı beni çeken.

O gülümseme.

Ama bitti her şey gibi.

Sen mutlu ol diye.

Şakaydı senin için.

Bitmeliydi zaten.

Bir gözyaşı olurdun akardın gözlerimden.

Bir ışık olup akardın gönlüme.

Ama olmadı.

Bitti.

…

Kalp atışlarımdaki hasret bitti.

Sen mutlu ol diye.

Şimdi kendi mutluluğumu arıyorum.

Gülümsüyorum herkese.

Gönlümden düşen sen oluyorsun.

Üzülüyorum.

Kaybettin.

Beni kaybettin.

Biliyorum güzel kızlar vardır belki.

Ama benim gibi seveni bulamazdın.

O değeri kaybettin.

Kimi makam, kimi mevki…

Kimi para…

Ben seni sen olduğun için sevdim.

Ama sen bittin.

Anlamazsın.

Anlayamazsın.

Anlamazdın zaten.

Anlamanı beklemezdim.

Gidiyorum.

Sen mutlu ol diye.

Bitti.

The post Omikron / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Duygularını saklamak nedir söyle.

Söyle söyleyebildiğin kadar.

Saklama asla.

Saklama kendini gerçeklerden.

Bir masalsı dükkandan içeri girdi.

Kitaplar arasında dolaşırken onu gördü.

Eline bir kağıt verdi.

İstediği kitapları getirmesini söyledi.

Kız gülümsedi.

O da…

Ancak arada muhabbet yoktu.

Bakıştılar.

Adam oradan ayrıldı.

Bir günün sonunda kitaplar geldi.

Adam teşekkür ederek aldı.

Evine gitti.

Brahms’ın plağını koydu pikaba.

Dinlerken eline bir kitap aldı okumaya başladı.

Moliere’in Kibarlık Budalası…

Tiyatroyu oldu olası çok severdi.

Tiyatro onun vazgeçilmeziydi.

Komedi…

Bir saatte bitirdi kitabı.

Yorulmuştu.

Lavaboya gitti.

Yüzünü yıkadı.

Elini yüzünü havluya sildi.

Üzerinde günlük evde giydiği elbiseler vardı.

Kahve hazırlamak için mutfağa geçti.

Granülü bardağa koydu, sıcak suyla destekledi.

Pencereden karı seyrederken kahvesini içmeye başladı.

“Biz neydik?”

“Ne olacağız?”

“Neden ben?” gibi sorular beynini delmeye başladı.

Kahvesini içti.

Kanepeye uzandı.

Yıldızları izler gibiydi.

Yoğunsuz bir günün ardından yorgunsu bir kılıfa büründü.

Aklına bazı isimler geldi.

Çoğunlukla yabancıydı.

O aslında bir yabancıydı.

Eski Fransız balkonundan aşağı süzülen kar taneleri ilgisini çekmeye devam ediyordu.

Kalktı.

Kitaplarını inceledi.

Okumadığım bir şey var mı?

Aslında YOK’tu.

Kitaplar sadece okumak için değil izlemek için de vardı.

Kitap kokusunun kahve kokusuna karıştığı o an vazgeçilmez bir karaktere büründüren acımasız kovboylar gibi karanlığa gömülmüş Don Kişot cesaretinden uzaklaşan benliğe kavuşan bir kanarya gibi uçmaya hazırlanıyordu.

Kafasını kaldırdı.

Gerindi.

Evin içinde dolaşmaya başladı.

Bir süre volta attı.

Hapishane kaçkınlığına hazırlanan mahkumlar gibi oradan oraya gidip geliyordu.

Elinde bir kol saati…

Babadan hatıra…

Brahms tekrar tekrar çalmaya devam ediyordu.

Karlar gökyüzünden aşağı yuvarlak sicimler halinde kadınların ellerinde eriyordu.

Bir an durdu.

Dışarı çıkmaya karar verdi.

Bir arabaya bindi.

Biletini uzattı.

Otobüs ilerlemeye başladı.

Önündeki çocuk pencere gülen yüz yapıyordu.

Önce hohladı.

Sonra ismini yazdı.

Yanındaki kadın hamileydi.

İçindeki küçük canavar tekmelemiş olmalı ki karnını okşadı.

Çarpazındaki güzel kız kulaklıkla müzik dinliyordu.

Kulağına Türkçe pop şarkısı sesi geldi.

Otobüs ilerlemeye devam etti.

Bir yaşlı adam içeri girdi.

Dizlerini ovuyordu.

Kalktı.

Ona yer verdi.

Gülümsediler.

Ayakta etrafındakileri inceliyordu.

Gülümsedi.

Yarım saat kadar yolda vakit geçirdi.

İneceği durağa gelince otobüs durdu.

Dışarı çıktı.

Mecidiyeköy kalabalıktı.

Yürüdü.

Yürüdü.

Bir kedi gördü.

Başını güzelce okşadı.

İlerledi.

Çalıştığı yere gelince durdu.

Bir nefes aldı.

İçeri girdi.

Herkes işinde gücündeydi.

Herkese selam verdi.

Masasına oturdu.

Bilgisayarını açtı.

Kendisiyle annesinin resmi vardı.

Kalemlikten bir kalem aldı.

Maaş bordrolarını hazırlamaya çalıştı.

On iki saat çalıştı.

Sonra evine geri döndü.

Her zamanki gibi sıkılmıştı.

Bir koltuğa oturdu.

Televizyonu açtı.

Kanalları değiştirdi.

Programlarını hiçbirini izlemek istemedi.

Kapattı.

Kendine bir yemek hazırladı.

Makarna…

Bekar yemeğiydi.

Pek fazla yemek yapmayı sevmezdi.

Yemeğini yedikten sonra kitaplarına döndü.

Kitaplarından Gogol’un Burun öyküsünü eline aldı.

Okumaya başladı.

Düşen burunla beraber kayboldu.

Absürt evrende kayboldu.

Her şey saçmaydı ona göre.

Saçmalığın içinde boğuluyordu.

Saçmalamak bir sanattı.

Soren Kierkegard doğru söylüyodu.

Bu saçmalıklar arasında eğlenecek o kadar şey vardı ki!

Varoluş sorgulamayı gerektiren ne varsa saçmaydı.

Varoluş nedenini araştırmalıydı.

Düşüncelerimizi saklayabilirdik.

Düşüncelerimizle hareketlerimiz aynı olmak zorunda değildi.

İnsan bu saçmalıklar içinde boğuluyordu.

Herkes aynı olmak zorunda değildi.

İnsanlar farklı davrandıkça ve düşündükçe dünya güzeldi.

Herkes aynı olursa şehir, şehir olmaktan çıkan köy olurdu.

Köy de insan doğasına aykırıydı.

Şehir de öyle…

Medine yani şehir kavramı ortaya atıldıkça şehir medeniyete kapı aralayamıyordu.

Medeniyet insanlık içindi.

Medeniyet insan doğasının bir yansımasıydı.

İnsan ruhunun yüceliğinin…

İnce çizgilerle yansıyan minyatür birer eşek misaliydi etraftaki dev binalar.

Şehir benlikten uzakta bir rezidans memleketi oluvermişti.

Birbirimizin açığını yakalar olmuştuk.

O eski tahta evlerin yerini hiçbir şey alamıyordu.

Kalabalık nüfuslu şehirler medeniyetin merkezi olmaktan uzaklaşıyor, makineleşmek ihtiyacını hissettiriyordu.

Medeniyet bir şehrin kültürel başkent olmasını sağlayacak bir merkez hükmündeydi.

Medeniyet dediğimiz tek dişi kalmış canavar gibi şehrin binalarında insanlıktan uzak uykusuz bir mekan oluvermişti adeta.

Duyduğumuz sesler artık kuş sesleri değildi.

Otomobil seslerinin arasında kaybolmuştuk.

Gürültü her yerdeydi.

Duyduğumuz güzel sesler değil, insanın içini sıkan benlikten uzak, kendiliğini başkalaştıran insan ırkının ihtiyacı olan seslerden uzak bir kavramdı.

Şehir artık bütünlüğünü kaybetmişti.

O da öyle düşünüyordu.

İkimiz de aynıydık aslında.

Ama aramızda bir karmaşa çıkmış, mücadeleden kendimizi kaybetmiştik.

Kayıp bir romandı bizimkisi.

Her şey kendi gibi kayıptı.

Kendini arayan bir derviş misali çölden çöle dolanan mecnun gibi her şey bomboştu.

Yaşamda her şey saçmalamayı gerektiriyordu.

Şehre uyum sağlamak saçmalamakla mümkündü.

Uyum aslında aynı olmak değil, farklılıklar içinde kendine yer bulabilmekti.

Uyumu yakalamak ise herkesin harcı değildi.

Tutunamayanların şehri aslında uyumsuzluktan ileri geliyordu.

Uyumsuz yani aynı olmaktan kaçınmak aslını korumak gerekliydi.

Kendini kaybeden insanların şehriydi artık İstanbul.

Yolu YOK’tu.

Uyumsuz olmaya dayanamazdı insan.

Bir yolunu bulup değişmeli, değiştirmeliydi.

Yoksa uyumsuz insan şehir içine alır yutardı.

Nasıl ki şeker çayın içinde erir, insan da şehrin gölgesinde kaybolur giderdi.

Aslını korumak oynamakla mümkündü.

Rolünü güzel oynarsan şehrin seni yutmasına izin veremezdin.

Şehir bir kayboluştu, gölgeydi.

Asla haritanın kendisi değildi.

Gölgeler şehrin içinde birer nesilden nesle aktarılan bilgilerdi.

Onları değiştirmek ise ustanın elinden çıkan sanat eseriydi.

İroni aslında olması gerekendi.

İroni olmadan da, insan aslını koruyamazdı.

Gözlerini açtı.

Kanepede uyuyakalmıştı.

Düşünceler arasında boğulurken elindeki kitabı yanında duran sehpaya koydu.

Bir bardak su içmek için mutfağa girdi.

Suyunu içip işe gitmek için hazırlandı.

Otobüse binip işine doğru yola çıktı.

İş yerinde bir arkadaşı yanına geldi.

“Nasılsın kardeşim?

“İyiyim, sen?”

“Ne olsun, aynı terane.”

Eline kupa bardakta kahve alıp yanında gitti.

Bir süre konuştular.

Zaman öylece geçti.

Mesai bitiminde evine döndü.

Günün yorgunluğunda yemek yiyip yatağına yattı.

The post GÖLGELER 1 appeared first on Sanat Duvarı.

Aydın Hız: Yazarlık serüvenimi iki sebebe bağlıyorum.

Birincisi kişilik yapımdan kaynaklandığını düşünüyorum. Çocukluğumdan itibaren hayaller kuran biriyim. Her insan çocukluğunun ilk yıllarında hayal kurar. İnsan bu bakımdan hayli yeteneklidir üstelik. Sonra zamanla hayatın gerçekleri onu törpüler, kendine benzetir bir anlamda. İnsanın büyümesi hayal balonunun patlamasına, yere düşmesine sebep olur bu bakımdan. Ben o balonu hiç patlatmadım sanırım. Hayatın sıradanlığına, tekdüzeliğine karşı hayal dünyasına kaçtım, orada ev kurdum kendime. Bir gün gerçekleştirmek için değil, hep orada yaşamak için yaptım üstelik. Herkesle de paylaşamazdım o dünyamı. İçe kapanık bir yapım vardı. Dışlanmaktan ve anlaşılamamaktan korkardım sanırım.

İkinci sebep ise okumaya başlamamdı. Kitapların dünyasında aradığımı bulduğumu farkettim. Geniş hayal dünyama orada bir karşılık buldum. Zamanı ve mekanı genişletebileceğimi, şimdiki anın dışına taşabileceğimi anladım. Okudukça ben de yazmaya başladım. Ortaokul yıllarımda sayfalar dolusu yazdım. Kimseye göstermedim, kimseyle paylaşmadım fakat yazdıkça kendimle tanıştım, kendimi tanıdım, kendimle konuştum. Bu böyle uzun süre devam etti. Bir taraftan okuyor, diğer taraftan kendimi ifade edebilmek için yazıyordum. Edebi bir karşılığı elbette yoktu bunların. Üniversiteye gittiğimde yazılarımı ulusal dergilere göndermeye başladım. İlk yayınlanan yazım, “Tolstoy Okumak” adını taşııyordu. O benim için özel bir şeydi. Adımı büyük bir dergide görmek, oldukça heyecanlı, bir o kadar da motive ediciydi. Ondan sonra edebiyat dergilerine çeşitli ürünler göndermeye başladım. Ortaokul yıllarında bir kaç kez roman yazmayı denemiştim. Lisede başlayıp bitiremediğim romanlarım oldu. Elbette bunlar sonraki çalışmalarıma öncülük etti. Edebiyat adına önemli değildi, fakat yazarlık yolculuğumda değerlidir. Kurmacayı öğrendikçe, dilde kendi yetkinliğime güvendikçe (elbette hala iyi edebiyatın öğrencisiyim), roman yazarlığına daha çok çalışmaya başladım. 

D.P. Arıç: Aşk Kapını Ben Geldim kitabınızın yazılış serüvenini anlatır mısınız?  

Aydın Hız: Okuduğum kitaplardan zihnimde dolanıp duran kahramanlar ve olaylar vardır hep. Hallac-ı Mansur’u ilk nereden ve nasıl okuduğumu tam hatırlamıyorum, muhtemelen lise yıllarımda ilk tasavvufi kitaplar okuduğum zamanlarda karşılaşmış olabilirim onunla. Aradan geçen zamanla ona dair bilgilerim arttıkça, ilgim ve hayranlığım da o oranda çoğaldı. 2010 yıllarında sanırım, ilk cümlelerimi yazmaya başladım; bir taraftan dönem okumaları yapıyordum, diğer taraftan ona dair duyuşlarımı ve hislerimi yansıtacak bir dil kurmaya gayret ediyordum. Zor ama zevkli bir süreçte, dört yıl gibi bir sürede tamamladım. Sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın edebiyat eserlerini teşvik projesine uygun bulundu ve 2015 yılında yayınlandı.

D.P. Arıç: “Yalnızlık insanı çoğaltabilir miydi?” Bu söz kitabınızdaki en sevdiğim cümlelerden. Yalnızlık edebiyatçının bir sığınağı mıdır? 

Aydın Hız : Yalnızlık insanın sığınağıdır, sadece edebiyatçıların değil. Hayat bizi o kadar yoruyor, eziyor ve kendimizden koparıyor ki, bazen geri çekilmeye hepimizin ihtiyacı var. Durmak, yavaşlamak, kendimizle başbaşa kalmak ve kendimizle konuşmak; bunlar önemli şeyler. Bir gürültüyle ve acele yaşıyoruz hayatı. Güzellikleri fark edemiyoruz maalesef. Gülten Akın, bir şiirinde diyor ya; “Ah kimselerin vakti yok/ durup ince şeyleri anlamaya…” Kalbimizi incelten, ruhumuzu besleyen şeylerin başında geliyor yalnızlık. Kendi içimizden başlayarak doğayı, ağaçları, çiçekleri, bulutları, kuşları dinlemeliyiz. İşte o zaman insan çoğalır. Ve bu anlamlı bir çoğalmadır. Bütün evrenle bir olma, ilahi neşideyi duyumsama imkanı da verir bize. Onun için bazen yalnız kalmayı önemsiyorum. Bunun için de fırsat oluşturuyorum kendime.

 D.P. Arıç: “Asi olmak Allah’tan gayrısına boyun eğmemektir.” Hallac’ın ağzından duyduğumuz söz bu. Asi olmak sizce neden gerekli?

Aydın Hız : Bu söz kelime-i tevhit’in bir açılımı aslında. Arapça ifade üzerinden konuşursak, önce “lâ ilahe” diyoruz, yani “hiçbir ilah yoktur”. Bu bir başkaldırıdır aslında. Bizi kendisine kul, köle kılan her şeye karşı asi olmaktır. Bunun da adına “ilah” dediğimiz bir şey olması da gerekmez. Yaşarken kendisine boğun eğdiğimiz her şey, menfaat beklediğimiz her makam ve konum da aslında özümüzde var olan derin insanı yaralıyor. Dolayısıyla asi olmak, Allah’tan gayrısına boyun eğmemektir.

D.P. Arıç: “Aşk kainatın varlık sebebi, ateşin ışığının kaynağıdır. Dışarı yangın olarak yansıyanın özüdür aşk.” sözlerinden ilahi aşkla ilgilendiğiniz anlaşılıyor. İlahi aşkı birkaç cümleyle özetlemek istediğinizde hangi cümleleri kullanırsınız?

Aydın Hız : İlahi aşkı tanımlamak çok zor gerçekten. Ancak biz yaşayanların bizimle paylaştığı kadarıyla bilebiliyoruz. Hallac-ı Mansur’u önemsememin nedeni de biraz bu. Anlatılamayanı anlatma gayreti içinde hep. Şöyle söyleyebilirim. Allah, sonsuz bir varlık, sınırsız; kullandığımız dilimizin ise bir sonu var, sınırlı bir imkanı var. Sonlu ve sınırlı bir varlık olan dil ile, sonsuz ve sınırsız olan Allah’ı anlatmak imkansız. Dolayısıyla  ilahi aşkı duyumsayan gönül erleri manevi tecrübelerini pek paylaşmamışlardır. Paylaşamamışlardır yani. Yaşadıkları hisleri anlatamayacaklarını bilirler. Hallac-ı Mansur, yaşadığı manevi tecrübeyi ve ilahi duyuşlarını en fazla paylaşan sufilerden biridir. Onun için tasavvuf tarihinde onun şehadetini, öldürülmesini, “sırrı faş etti” diyerek açıklayanlar olmuştur.

D.P. Arıç: Kitabınızın son bölümünde “Ey Rabbim, içimde taşıyamadığım bir kor var, yak beni alevinle!” şeklinde başlayan bir dua var. İlahi aşktan kaçmamak, ilahi aşka sığınmak…Bunları nasıl açıklarsınız?

Aydın Hız : Yaşadığımız hayat bir gölge; yanılsamalar dünyasında yaşıyoruz hepimiz. Ölüm insanın hakikate açılan kapısı. İşte bu gerçeği duyumsayan ve derinliğine fark eden bir mutasavvıf olarak Hallac-ı Mansur, böyle dua ediyor: “Ey Rabbim, içimde taşıyamadığım bir kor var, yak beni alevinle! Varlığında erit, öyle var kıl beni! Günahlarımla kapındayım şimdi! İnsan bir gönülse, Rabbim, sen bir aşksın! Ey aşk, ben geldim. Aşk kapını ben geldim!”

Tasavvufta bir ilahi aşkı anlatmak için bir benzetme kullanılır. Ateşin etrafında dönen pervane. Onun etrafında döndükçe, ateşten kendi kanatlarına kıvılcımlar düşer, hem canı yanar ve daha bir istekle ona daha yakın döner etrafında. İlahi aşk da böyledir; hem canın yanar, ama yandıkça şevkin de artar.

 D.P. Arıç: Yeni romanınızın konusu nedir? Kısaca açıklar mısınız?

Aydın Hız : Bir İbn Arabi romanı yazıyorum; bu açıdan Aşk Kapını Ben Geldim romanına da benziyor. Sadece biyografik değil, aynı zamanda bir dönem romanı. O dönem İslam dünyası bir daralmayı yaşıyordu. Batıdan Haçlılar, doğudan Moğollar. Bu sıkışmışlığa ve daralmaya karşı Endülüs’te gördüğü bir rüyanın ardına düşerek Fas, İskenderiye, Fustat, Mekke, Şam, Bağdat, Musul, Malatya ve Konya’ya gelen İbn Arabi’nin ve tarihi bir haritanın hikayesi. Harita çok önemli bir sembol aynı zamanda. Romanda bu güne dair göndermeler de var. El-İdrisi’nin çizdiği harita sürekli el değiştirerek İbn Arabi ile yer yer yolları birleşen, kaybolan ve İbn Arabi’den sonra Kayı boyuna, oradan İstanbul’a, ardından Şam’a, Suriye iç savaşında Işid’in eline geçen, Gaziantep’te tarihi eser kaçakçılarının elinden bir operasyonla alınmaya çalışılan bir harita. Tarihi boyutu olmakla birlikte kurmaca tarafları da var. Kurgunun bugüne bakan tarafında bir tarihçi kahramanımız da var. Çok zevkli ama dolambaçlı bir kurguya sahip. Tarihin ve tasavvufun iç içe geçtiği, çok katmanlı bir roman oldu.

D.P. Arıç: Son olarak, okurlarınıza ne söylemek istersiniz?

Aydın Hız : Kitaplar hayatın anlamını çoğaltan en güzel öznedir; onlara bu özneyle daima konuşmalarını tavsiye ediyorum.

The post Aşk Kapını Ben Geldim Kitabının Yazarı AYDIN HIZ’la Bir Söyleşi appeared first on Sanat Duvarı.

Değişmeyen tek şey, değişimdir. Değişim insanın hatta varlığın olduğu her şekilde kendini gösterir. Tasavvufta bitki, hayvana nefsin mertebeleri vardır. İnsan o mertebeler arasında değişir. Toplumsal evrim vardır. Toplum sürekli değişir.

Değişim iyi de olabilir kötü de. İyi değişim olması gereken şeydir, hedeflenmesi gerekendir. Kötü değişim ise bazı seçimlerin getirdiği kaçınılmaz sonuçlardır.

Seçimimiz bizi belirler, bir noktaya getirir. Ancak o anda yaptığımız seçim en doğru seçim olabilir de olmayabilir de. Seçimlerimiz kaderimizi de belirler.

Cüz’i irade dediğimiz olay da budur. Külli irade kader ancak cüz’i irade de seçimlerimizdir.

İnsan iyiyi mi seçmeli, kötüyü mü? Bu soru insan zihninde yer etmelidir. İki seçenek arasında kalsanız neyi seçerdiniz?

İyilik ve kötülük.

Doğru.  Karma inancında iyiliğin içinde kötülük de vardır. Ancak İslam inancında da ince bir çizgi vardır: Niyet. Niyetiniz iyiyse seçiminiz iyidir, niyetiniz kötüyse seçiminiz kötüdür.

Seçtiklerimiz hayatımızı belirler. Her zaman doğruyu seçmek dileğiyle.

The post Seçimlerimiz Hayatımızı Belirler appeared first on Sanat Duvarı.

Belki denizden ilham alır, belki esen rüzgardan. Belki de çalan müzikten. Ancak kelimeler onun en değerli varlığıdır. Müzisyen nasıl ki notaları doğru noktalara koyduğunda harmoni oluşur. Yazıda da kelimeler doğru yere konduğunda sanat eseri oluşur.

Kelimeler nasıl ki insanın derisi ve iç organlarıysa düşünce de kemikleridir. Bir yazarın ayakta kalabilmesi için düşünceye ihtiyacı vardır. Düşünceye dayanmayan yazılar sadece ticari olarak satılan biblolara benzer. Düşünceye dayanan yazılar ise heykel gibi sanat eseri oluştururlar.

Kelimeler yazarın hazinesidir. Kelimeler birleştiğinde nasıl bir öykü ve ya şiir oluşturuyorsa sanat eseri oluşuyorsa insan da öyledir. Bir sanat eseridir. İnsanı anlatan her şey de sanat eseridir. Evrensel insan yazarın esas kahramanı olmalıdır. İnsan karakterinin tabi ki yerli tarafı olacaktır. Ancak evrensel insanı anlatan yazarlar gerçekten büyük yazar olurlar.

Evrensel insan sokakta gördüğümüz herhangi bir insan olabilir. İnsanı anlatmak ise zordur. Denizler nasıl dalgalanırken gemiler yalpalarsa insan da kendini yani evrensel insanı anlatırken zorlanır. Bu iş herkesin harcı değildir. İnsanı okuyabilen insanlar gerçekten yazar olabilirler.

Yazmak insanı okumaktır. İnsanı tanımaktır. İnsan sanat eserlerinde vardır. Kendindeki potansiyeli sanatla ilgilenen insan anlar. Yazarlık da sanatkarlıktır. İSKİ’ye verdiğiniz bir dilekçeyle Kafka’nın Dönüşüm romanı nasıl farklıysa sanat eseriyle ticari bir meta’ın o kadar farkı vardır. Sanatta para kazanma amacı güdülmez. İnsan sadece okunmak ister. Anlatmak ister. İçi doludur çünkü.

Çok satanlar raflarında bulamazsınız gerçek sanat eserlerini. Değerleri sonradan hatta yazarı ölünce ortaya çıkar. Kafka öldükten sonra Kafka oldu. Oğuz Atay hiçbir zaman anlaşılamadı.

Kelimelerle oynayanlar bilir ancak yazmanın tadını. Kelimeler aşık olanlar. Dile aşina olanlar.

Dil öyle bir şeydir ki, bazen zehirler, bazen şeker tadı verir insana. Kelimeler dilin aracıdır. Kelimeler…

Cümle oluşturduğunda ise sanat eseri ortaya çıkar. Kafiye virtüözü Necip Fazıl da öyledir. Kelimelerle oynamış, yepyeni sanat eserleri ortaya koymuştur.

Yazarın işi kelimelerledir. Derdi kelimelerdir. Bana yeni bir söz yaratma kudreti ver, der şair. Yazar da kelimelerle sanat eseri ortaya koyma işi yapan kişidir.

The post Kelimeler Denizinde Boğulmak appeared first on Sanat Duvarı.

Suyun sesine kulak verdi.

Sessizlik benliğini sarmıştı.

İçi dışı sessizdi.

Dili yoktu.

Silik bir zamanından izlerinden kopan yalnızlık esintisiydi onunkisi.

Parası vardı evet.

Mutluydu.

Birden fazla işi vardı.

İyilik satan sokak müzisyenlerinden farkı yoktu.

Her şey paraydı onun için.

Aşk YOK.

Taş YOK.

Yaş YOK.

YOKluk içinde yüzüyordu aslında.

Mutluluk onun için kazanmanın daniskasıydı.

Hep bir bahane vardı aklında: Onun gibi olmak!

Kendini kaybetti oysaki.

Kendi kötü müydü?

Ya da kötü olmak seçeneği miydi?

Bir kız vardı oysaki.

Mutluydu.

Kendi halindeydi.

Ama tek bir sorunu vardı: Sevilmemek!

Yalnız yaşamaya alışmıştı.

Tüm her şeyi yalnız yapardı.

Yalnızlık onun adıydı.

Güçlüydü.

Ama 7 ay boyunca gizledi bunu.

Sevdiği adam kazansın diye.

Adam ünlüydü.

Mutluydu.

Kız mutluluğunu bir hiç uğruna satmıştı.

Sonra bir karar verdi.

Vazgeçecekti.

Gerçek aşkı bulana kadar vazgeçecekti.

Kimseye bakmayacak.

O adam onu o sihirli kuleden kurtaracaktı.

Bir sihirli söz yetecekti buna.

Seni seviyorum.

Ama yıllar geçse bile kız umudunu kesip kulede hapsolacaktı.

Hayat bu, kim bilir?

Güçlü bir kızın hikayesi böyle son bulmayabilir.

Yalan dolan hikayelere inanmadığı sürece.

Gerçekleri bilen herkes, ben ise anlatıcı.

Siz anlayın durumu.

Kim haklı, kim haksız.

3 aylık bir rüya mı, ömürlük bir gerçek mi?

Bence beklemeye değer…

Türkiye’de o kadar çok insan var ki.

Her bitiş aslında bir başlangıçtır.

The post İki Öykü appeared first on Sanat Duvarı.

Şiir okumak, bir müzik parçası dinlemek, resim yapmak duygusal zekanın bir ürünüdür. Duygu yoğunluğu olan kişiler sanatla uğraşır. Sanat, insanın en masum yönünü sergiler. İnsan sanatla yoğrulur, sanatla kendine yol bulur. Sanatçı insanın kaprisi vardır, evet, ancak sanat kırılganlığı naifliği temsil eder. Sanatla kalbin buluşması sağlanır. Sanat kalpten gelir.

Sanatçı kişilik sessizliği de içeriğinde barındırır. Sessizce anlatmak sanatın olgularından biridir. Sanat insanın sanata karşı çapkınlığı vardır. Sanat ile ilgili bir şey gördüğü zaman gözleri parlar. Sanat insanı yalnızdır da. Toplum içinde tek başınalığın verdiği anlatma ihtiyacı onu sanata yönlendirir. Sanat, gerek ticari gerek ruhu beslemek için olsun sanatçı insanın kalbi hep kırıktır. Sanat kalbin ölen duygularını canlandırır.

Kalpte duygular var olduğu sürece insan yaşar. Bu yüzden sanata ekmek kadar su kadar ihtiyaç vardır. Çünkü topluma medeniyet diyebilmek için sanata ihtiyaç vardır. Sanat insanı için medeniyet ve kişisellik iki önemli yoldur. Bu iki yol, sanat eserinin ortaya çıkmasında en önemli etkendir.

Sanat, aşktan da beslenir. Aşk insanı değiştirir ve gerçek bir sanatçı yapar. Aşkla duyguyla yoğrulan sanat, gerçekten sanattır. Sanat duygudan yoksun olamaz. Duygu var oldukça sanat var olacaktır. Duygu insanı aynı zamanda sanatçıdır. Sanat ışığında değerlendirecek olursak, sanat ruh halleri gibi değişkendir. Hiçbir eser diğerine benzememektedir. Duygular değiştikçe sanat da değişecektir. Zaman olgusu da, sanat için önemli bir kavramdır. Her şey zamanına göre değerlendirilir. Zaman değiştikçe insan değişecek, sanat da kendini değiştirecektir. Bu nedenle, zamanın gereklerini getiren sanat, evresele ulaşacak, büyük bir kesime ulaşacaktır.

Kitap, müzik, sinema, resim; her ne tür olursa olsun; sanatın parametreleridir. Her çeşit sanat kendi içinde aşktan beslenir, zamanın ışığında toplum tarafından kabul görür. Sanat,  duyguyla birlikte var olur. Duygusuz sanat, asla sanat eseri olarak kabul edilemez. Sadece ticari bir meta olur.

The post Sanat Duygusuna Erişebilmek appeared first on Sanat Duvarı.

İçimde bir sıkıntı var.

Sensiz yaşayamıyorum.

Senden cevap alamamak öldürüyor beni.

Sessizlikten yoruldum.

Artık haykırmak istiyorum.

Cumayı beklemek zor geliyor.

Sana söyleyeceklerimi önceden planlamadım.

Okuyacaksın.

Sözlerim sana ışık tutacak, beni anlayacaksın.

Uzun zaman düşünecek olsan bunlar seni yakacak.

Belki ağlayacaksın.

Belki anlayacaksın.

Sesim duyulacak uzaktan.

Seni seviyorum diyecek belki de.

Ama sen reddedeceksin, biliyorum.

Fısıltılarım zorlayacak seni.

Sesim diyecek, beraber yürüyelim olur mu.

Sen ise reddedeceksin biliyorum.

Gözlerimden bir yaş düşecek.

Mısralarım bitecek.

Ve diyeceksin sadece üç ay.

Üç ay bitince her şey bitecek.

Ben de.

Sen de.

Sözlerim sana fısıldanır belki.

Duyarsın sen de.

Seni seviyorum.

Sevdikçe özlüyorum.

The post Bitmişlik Çehresi / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Sana uzun zamandır söylüyorum.

Sen dinlemiyorsun bile.

Satırlarım seni ağlatıyor mu bilmem.

Kesin, ağlatmıyordur.

Sevmiyorsun, biliyorum.

Sana hep söylüyorum ama inanmıyorsun.

Satırlarım sana yabancı değil.

Gözlerim sensiz çehrelere aşina değil.

Dileğim yanında olmak…

Seni sevmek doyasıya.

Ama sen istemiyorsun bile.

Kalbim sıkıştı yine sessizce.

Sense ağlamamı istiyorsun.

Seni seviyorum.

Senden bunu duymak istiyorum.

Ama sen söylemiyorsun bile.

Aylarca bekledim.

Sen ise yanına çağırmadın.

Sadece arkadaştık.

Sadece arkadaş…

Kedim olmasaydı üzülürdüm ben de.

Onunla uyuyorum.

Ona sarılıyorum.

Sana sarılmak hayalim olsa da.

Gözümden bir yaş düşüyor.

Sen bunu bilmiyorsun bile.

Anlamıyorsun.

Senden duymak istediğim iki sözcük.

Sen ise dünyaları vermek istiyorsun.

Hepsi senin olsun.

Benim duymak isteğim bir cümlede saklı.

Gözler anlatır belki.

Ama bazen anlatamaz.

Sen söyle ben dinleyeyim.

Şairin söylediği gibi, beraber yürüyelim olur mu?

Ya da Monna Rosa…

Benim gözlerim yeşildir, onun gözleri kara,

Ben günah kadar beyazım, o tövbe kadar kara.

Cumayı beklemek gibi her şey…

Her şey bir saatin içinde saklı.

Ama sonra…

Ya sonra?

Bu sefer anlat.

Bu sefer sen…

Ben dinleyeyim olur mu?

Lütfen sen anlat olur mu?

Cevabın iki dudağın arasında…

Benim cevabım gözlerimde gizli.

Sen söyle ben dinleyeyim.

Bana sen de şöyle fısılda:

Seni seviyorum.

The post Kırlangıç Ülkesine Son Yolculuk / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Sanatçı toplumdan farklı olmakla beraber toplumla benzer bir ilişki gösterir. Toplumun acı yanlarını bilir, eserine yansıtır. Bazen de kendini anlatır. Bazen müzikle, bazen şiirle, bazen resimle dolu hayallerini anlatır. Müzik, dinletir; şiir, ağlatır; resim de gösterir. Müzikle dolu, şiirle sanatla dolu bir hayat multidisipliner sanat ışığında kendini açıkça halka gösterir. Bazen resim olur, anlatır derdi; bazen sinema olur gözyaşı olup akar karanlıkta.

Tüm sanatlar birbiriyle ilişkilidir. Bir sanat diğerini çağırır. Tüm sanatlar birlikte güzeldir. Birlikte özeldir. Özellikle, şiir ve müzik birbiriyle ilişkisini hep göstermiştir. Şarkı sözleri aslında hem şiirdir hem de şiir değildir. Çünkü, şiir şarkı sözlerinden kendini ayırır bambaşka bir türe girer. Aynı zamanda şiirdir, sözdür, edebiyattır.

Resim de diğer sanatlarla ilişkilidir. Resimle sinema yani görsellik bu ilişki içerisindedir. Resim karelerinin birleşmesinden sinema meydana gelir. Anime dediğimiz sanat da bunlardandır. Yani görsellik her iki sanatın içerisinde de vardır.

Sanat heykel de şiirin görselliğe yansımış şeklidir. Aslında her sanat biraz şiirdir. Sanat incelik ve zarafeti beraberinde getirir. Cemil Meriç, kitabın aklı kibarlaştırdığını söyler. Kitap edebiyat sanatının bir parçasıdır. Edebiyat söz sanatı yani belagattır. Söz sanatı diğer sanatlarla ilişkilidir.

Sanatın olduğu yerde edebiyat kendini açıkça belli eder. Sanatla doğan insanların ilişkisi kaçınılmaz olur. Sanat, insanı yeniden hayata katar, hayatı sevdirir. Sanat, insanı insana katan özel bir çalgı gibidir.

Sanat insanı diğer sanatlara da ilgi duyar, onlardan ilham alır. Tüm sanatlar birbiriyle ilişkilidir. Hem kulak hem göze hitap eden sanatlar yani tiyatro gibi sanatlar edebiyat ve müzikten yani söz ve sesten ilham alır.

Sanat ilişkisel iletişimin bütünüdür. Her sanat bir diğer sanata çağrıdır. Sanat labirentinde kaybolmak demek, diğer insanlardan farklı olmaya hazırlıktır. Sanat insanı diğer insanlardan farklı olmakla beraber aynıdır. Fark ve aynılık, ikisi birer bütündür. Toplum ve sanat içinlik, ikisi de sanatın özelliğidir.

Sanat bir bütün olmakla birlikte bir parçadır. Yani, hepimiz yapbozun parçalarıyız ve sanat da bunu birleştiren bir insan gibidir. Sanatsız insan yapbozun parçalarını dağıtır, atar. Sanat ise birleştiren bir köprüdür. İnsanları buluşturur, beyinleri birbirine mezç eder.

Sanat, insanları buluşturduğu gibi sanatı önemseyen toplum da kendini yeni bir toplum olarak hazırlar. Sanat, insanı yeniler. Daima iyiliğe doğru sürükler.

Her sanat birbiriyle ilişkilidir. Bir sanat, diğerine çağrıdır.

The post Multidisipliner Olan Sanat appeared first on Sanat Duvarı.

Sanatla yoğrulan ruhlar, güzelliklere duçar olur. Sanat bir insanın içindeki parıltılarının dışavurumudur. Resimden heykele, tiyatrodan edebiyata bütün eserleri insan ruhundan beslenir.  İnsanın melek yanı ortaya çıkar. Meleklik insanla güzelleşir. Sanat, insanın duygularını düşüncelerini yansıtırken bir başka boyuta ulaşılır. Sanar insanın derbeder yanını da, mutlu yanını da yansıtır.

Sanatsız insan karanlığa mahkumdur. Sanatla uğraşan insan ise aydın bir derya denizdir. Sanatla uğraşan insanın ufku geniş olur. Sanat, insanı bambaşka diyarlara götürür. Sanat aynı zamanda rahatlama sağlar. Her insanın şehrin meşakkatinden uzak tutan bir sanatla uğraşması gereklidir.

Ancak, herkesin uğraşacağı sanat dalı farklı farklıdır. Kimi müzik, kimi heykel, kimi de edebiyatla uğraşır. Fakat, şu var ki, sanat dallarının hepsi insan ruhundan beslenir. İnsan ruhu oldukça sanat da var olacaktır.

Sanat aynı zamanda, dışavurum olduğundan insanın içindeki güzellikleri yansıtan bir anahtar olur. O anahtarla nice ufuk açan hazinelere ulaşılır.

Sanatçı aynı zamanda özgürdür. Sanatla uğraşan herkes özgürlüğe ulaşan bir mecradadır. Sanat oldukça insan da var olacaktır. Çünkü insan ürettikçe hayvandan farklılaşır. Üretmeyen insanın hayvandan farkı yoktur.

Bir yemek yaparken bile insan özenir, süsler. Ancak hayvanlar sadece tüketir. İnsan ise ürettikçe var olur. Ürettikçe mutlu olur.  Sanatın en büyük özelliği budur. İnsanı insan yapar.

İnsan yaşadıkça sanat olacaktır, sanat da insanı yaşatacaktır. Sanatsız insan kördür. Üretemez. Düşünemez. Ufku kapalıdır.

Ancak sanatla uğraşanların ufku geni yani derya denizdir. Sanat insanın ufkunu açar.

Sanat, insanı insan yapan yegane varlıktır. Sahip çıkalım.

The post Sanatın Ufku appeared first on Sanat Duvarı.

Nasılsın bilmiyorum.

Umarım iyisindir.

Saatlerdir deniyorum sana ulaşmak için ama olmuyor.

Bir yolunu bulup ulaşsam diyorum.

Sen neredesin, ben nerede?

Buluştuk ama sen yoksun.

Karanlıktan çıkıp gelsen diyorum.

Yanıma otursan.

Tek isteğim bu belki.

Hep yanımda olsan.

Gözlerine baksam ve anlasam.

Beni ne kadar sevdiğini…

Gülümsesem sana, sen de bana gülümsesen.

Oyun olmasa aramızda.

Sadece bağlansak doyasıya.

Sorsam sana ne yaptığını.

Sen de cevap versen bana.

Konuşsak yıllarca.

Gözlerine baksam daima.

Gülsek kahkahalarla…

Esprilerim kötü belki ama gülümsesen benimle.

Yanımda olsan keşke.

Duysam seni, sevsem delice.

Bilmesem korku nedir, kaybetmek nedir.

Bırakmasam sarılsam, kalbim sana esir.

The post Yanımda Kal appeared first on Sanat Duvarı.

Nasılsın?

İyi misin?

Sana duygularım candan…

İçten…

Sana söylemek istediklerimi söylemeye cesaretim yok.

Seni seviyorum.

Telefonun olsa keşke…

…

Arasam, konuşsak.

Özledim, hem de çok.

Gözlerinin içine baksam doyasıya.

Sen benim özgürlüğümsün.

Canımsın.

Benimsin.

Bensin.

Ben…

Sen bensin.

Çığlığım sana ulaştı mı?

Beni duydun mu?

Yoksa bilmiyor musun bildiğimi?

Sevmediğini…

Sevsen keşke…

Sevmedin belli.

Getirdiğin duygularda kaybolduğum belli mi?

Gözlerimden belli değil mi sevdiğim?

Canımdan bir parça olduğun belli değil mi?

Cansın.

Can…

Canımdan bir parçasın.

Ama farkında değilsin.

Seni seviyorum.

Ama bilmiyorsun.

Duygularım seninle coşuyor, seni seviyorum.

Sensin, benim ışığım.

Sensin, benim hayatım.

Tu hi mere zindagi…

Tu hi mere jaan…

Sen yarınsın.

Sen cansın.

The post Cansın / Şiir appeared first on Sanat Duvarı.

Senden beklediğim tek şey vardı: Sevgi…

Sen istemedin.

Uyudum uyandım.

Uyandım uyudum.

Hep yanımda sen vardın.

Seni hayal edip durdum.

Seninle uyuduğumun farkına bile varamadın.

Ama ben uyudum senin gözlerinde.

Bir rüya oldun, aktın gözlerimden.

Yaş oldun.

Güzeldim belki.

Sen de özeldin.

Güzellik bulutundan yağan kar gibiydin benim için.

Gök gürültüsü ve sağanak…

Delilik şişesini denize bıraktım.

Sen oku diye…

Bir mektup var senin için.

Belki okursun gülümsersin en içten.

Belki ağlarsın en içten.

Bir kedim var.

Çok tatlı.

Senin gibi.

Özel bir dağarcık yarışması gibisin hayatımda.

Mevsimlik penceremden akan bir damla kan oldun, yaktın.

Belki anlarsın diye bekledim.

Anlarsın.

Bilemedin.

Bekledim.

Daima bekledim.

Sen gelmedin.

Hiçbir şey beklediğim gibi olmadı.

Seni bekledim.

Seni defalarca sordum.

Cevap vermedin.

Delilik denizinde kaybolmamı bekledin.

Bir kedim var demiştim.

Senin gibi tatlı.

Onunla yatıyorum.

Rüyalarımı süslüyor akşamlar.

Bir kahve kurusu gibi yalnız taneciklerin içindesin.

Duymuyorsun.

Duysan keşke.

Gözyaşım olup aksan ellerime.

Dua olup delsen yüreğimi.

Fısıltılarımı, gözyaşlarımı görsen keşke.

Sussak keşke.

Bakışsak doyasıya.

Gözlerimiz birleşse keşke.

Hiç ayrılmasa.

Elimden tutsan.

Hiç bırakmasan.

Ayrılmasa gözlerimiz, hiç başka yere dönmese.

Uzak kalan hayallerin peşinde ölmesem.

Bir ses olsan kulağımda çınlayan.

Adım gibi elinde kalem bir yazı olsan kağıda taşan.

Ben yanında dolaşsam, hep seni sayıklasam.

The post Sevgi Yolunda Bir Kırlangıç appeared first on Sanat Duvarı.

Anla artık çağrımı. Sen kendini uçsuz bucaksız bir deryada bulacaksın. Anla sözümü. Fark ettiğinde çok geç olacak belki. Ama sen özleyeceksin sözlerimi.

Seni gerçekten sevdim. Gerçekten… Ama sen bunun farkına bile varamadın.

Geceler oldu, günler oldu.

Sesler oldu, sözler oldu.

Hiç fark etmedin.

Keşke sevseydin.

Sadece dalga geçtin.

Umrunda bile olmadı sözlerim.

Sesim, sözüm sendin.

Işığım sendin.

Gözyaşım oldun aktın gözlerimden.

Yaşamım oldun.

Ama sen hiç sevmedin.

Hiç sevmedin.

Titredim.

Üşüdüm yokluğnda.

Ağladım bu kış da.

Sen duymadın sözlerimi.

Dinlemedin bile.

Saçmalamak istedim.

Çünkü seni sevdim.

Dalga geçtin.

Dalga geçmene yardım ettim.

Ama hiç sevmedin.

Bekledim 4 ay boyunca.

Sesini duymak istedim.

Gülümsemeni görmek…

Huzur veren bakışlarını…

Ama buna izin vermedin.

Sensiz yaşamım zehir oldu.

Duymadın bile sesimi.

Yaşlarım sel oldu aktı denize.

Her şeye rağmen gülümsedim.

Ama bitti.

Oyun bitti.

Sen bir oyuncuydun.

Ben de oynamak zorunda kaldım.

Dalga geçtin.

Sana yardım ettim.

Ama sen fısıltılarımı duysaydın, sayıklamalarımı…

Bu oyun böyle bitmezdi.

Gerçekten sevdim.

Gerçekten…

Eşim olarak görmek istedim.

Huzur veren bakışlarını görmek istedim.

İzin vermedin.

Sayıkladım.

Ağlamak istedim.

Ama sakladım gerçek duygularımı senden.

Sen bilmedin bile.

Fark edemedin bile.

Küfrettim defalarca sen sev diye.

Ama sen sadece dalga geçtin.

Ölümüm seninle olsun istedim.

Sen dalga geçtin.

Bir kere çağırsaydın…

Bir kere olsun…

Gelirdim.

Gözlerinden akan yaş olur seni beklerdim.

Ama sen kaçtın.

Kaçmayı seçtin.

Bekledim günlerce belki ararsın diye.

Ama aramadın bile.

Seven arar dedim.

Bulur dedim.

Bekler dedim.

Ama olmadı.

Çağırmadın bile.

Bir sözün yeterdi beni sevindirmeye.

Sevmeye…

Bir söz yeterdi.

Ama yapmadın.

Sakladın.

Sadece dalga geçtin.

Ve, oyun bitti en güzelinden.

İmdi anladın mı seni ne kadar sevdiğimi.

O taş gibi gördüğün kalbin ne kadar ürkek ve kırılgan olduğunu…

Bitti.

Kedim yanımda.

Ona sarılıp ağlıyorum şimdi.

Bitti.

Bu seven kalbi sonsuza kadar kaybettin.

Kaybettin.

Bitti.

The post Özgürlük Kapısından İçeri Girmek appeared first on Sanat Duvarı.

Özlediği bir şey vardı: Özgürlük…

Sabahlar anlamsızdı onsuz.

Sabahları sevmezdi.

Dünya küçüldü bir kutu oldu onun için.

Kedisi yoktu.

Kedisiz yaşam nasıl sürdürülebilirdi?

Bir kedim bile yok, derdi.

Piyanonun tuşlarına dokunan bir yalnızdı kendisi.

Yalnız yaşam nasıl gereksizse, dün gibi aklındaydı.

Bir doğa için çaldı, bir de kendisi için.

Konuşmaları unutamadı.

Yalnızlık tutkusundan vazgeçemiyordu.

Doğru dürüst uyuyamıyordu bile.

Alkış seslerinden korkar hale gelmişti.

Müziiğin dalından kopan bir ritim onu yaşatıyordu.

Özgürlüğün sesinde kaybolmuştu.

Özgürlük yegane varlıktı onun için.

Bırakamazdı.

Çocuk sesine hasret bir yaşam sürdü.

Aşamadığı ne varsa ceylan karnından misk kokusu çıkarıyordu.

Ancak müzikti onu sevdiren.

Mzüiğn sesine takılmıştı.

Müzik onu kendine çekmişti.

Vois Sur Ton Chemin…

Çocuk sesi kapladı her yeri.

Özgürce yaşam isterdi hep.

Ayaklarını hareket ettirerek dans etmeye başladı.

Kedi gibi kuyruğunu kovaladı.

Döne döne ağladı.

Sevdiği vardı.

Sevgilisi yoktu.

Haftada bir mektup…

Yazı yazamazdı.

Müziğin ateş çemberinden geçmiş bir halde buldu kendini.

Sessizlik, özlemdi.

Duygusuz yaşam nasıl olamazsa aşksız yaşam da olamazdı.

Duygusuz…

Kahvenin içinde saklı bir hayat nasıl olamazsa, müziksiz yaşam da olamazdı.

“Nargilenin dumanına benzer hayallerim, sadece beni zehirler ve uçup gider.”

Rap…

Pachelbel’s Canon…

Bir Kedim Bile Yok…

I Found my Love In Portofino.

Brahms…

Müziğin içinde kaybolmuştu.

Satranç tahtasının üzerindeki bir piyon gibi hissetti kendini.

Başı bir an döndü.

Kaleyle karşılaştı.

Sonra, şah mat…

Durdu.

Özgürlüğünü seyretti bir an.

Müzik içinde kendi eksik parçasını buldu.

Yaşamasının anlamı buydu.

The post EL CONCIERTO appeared first on Sanat Duvarı.

Ailesiyle sıkıntılı olsa da bir hayatı varmış.

Bir gün bir prensle tanışmış.

Onu çok sevmiş.

Ama prensin biraz şüpheleri varmış.

Bir gün uzaklaşmak zorunda kalmış prensten.

2 ay geçmiş.

Bir haber gelmemiş kızdan.

Prens kızın perisini aramış, bulmuş.

İki defa sormuş.

Kız iki ayın sonunda dönmeye karar vermiş.

Ancak kız dört ay boyunca beklemiş.

Ne mektup ne de bir haber gelmiş.

Aklına türlü türlü şüpheler gelmiş.

Onlarla savaşmak zorunda kalmış.

Ejderhalarla savaşmak zorunda kalmış.

Aylar öylece sürüp gitmiş.

Bir prense hediye göndermiş.

Prens almamış.

Kız prensi öyle özlemiş ki, resmine bakıp durmuş.

Bir gün kız prensin yanına gelmiş.

Yanağına bir öpücük kondurmuş.

Sarılmışlar doyasıya.

Ancak, kız yine uzaklaşmak istemiş yanından.

Ama bu sefer prens bırakmamış.

Prens kızı elinde tutmak için her şeyi yapmış.

Sonunda evlenmişler.

Kırk gün kırk gece düğün olmuş.

Yıllarca prensle prenses mutlu mesut yaşamışlar.

Bir kızları olmuş.

Adı Çiçek’miş.

Saçlarını çiçek suyuyla yıkayıp taramışlar.

O da büyümş serpilmiş.

Güzel bir genç kız olmuş.

Saçları sarıymış.

Annesine benziyormuş.

Bir prens atına atlayıp gelmiş.

Onunda müzik dinleyip dans etmişler.

Müzik kesilince evlenme teklif etmiş kıza.

Kız kabul etmiş.

Prensle prenses sonsuza kadar mutlu yaşamışlar.

Onların da kızları olmuş.

Bu masal böylece sürüp gitmiş.

The post Bir Masal appeared first on Sanat Duvarı.

Edebiyat, yani yazın insanın özgür duygularla yazdığı bir dışa vurum tekniğidir. İnsanın özgürlüğü, öyküleme tekniğiyle dışa yansır. Öykücü, olayları ve durumları en güzel şekilde yazına yansıtmaya çalışır. Öykü, insanla eş değer niteliktedir. Öykü yazan insan, insanlığını sanat eserine yansıtır. Öykücü olayları ve durumları gerçeğe yakın şekilde yazar. İçe bakış da denilebilir buna.

Öykü tümüyle insandır. İnsan kendi durumunu öyküye yansıtabilir. Yahut kendi hayatı dışında hayatları anlatabilir. Bu tamamıyla kurgudur. Kurgu, bir şeyin gerçeğe yakınmış gibi anlatılmasıdır. Anlatılan olay ya kurgu ya da gerçek, öykünün özüdür.

Öykü insanın başından geçen ya da geçmeyen olayların edebi açıdan anlatılmasıdır. Öykü yazan insan hayal gücünden yararlanır. Yazarın hayal gücü geniştir. Hayal gücü geniş olan insan yazılarında da bunu yansıtır. Hayal gücünden yoksun bir yazar düşünülemez.

Öykü yazarı, sağ beynini en iyi şekilde kullanır. Sağ beyin sanatçı yöndür. Sağ beynini kullanan insan sanatta başarılı olur. Sanatçı yönü hayal gücünden yoksun olamaz. Hayal gücünü kullanan insan, sanatta da başarılı olur. Çünkü sanat hayal gücünden beslenir.

Resim, heykel, müzik nasıl hayal gücünden beslenirse, yazarlık mesleğinde de insan hayal gücünden öyle beslenir. Hayal gücü için yazarlar şizofreni derler. Ahmet Altan bir röportajında şizofreni dediğimiz hastalık, yazarlık hastalığıdır. Her yazar biraz şizofrenidir. Yazarlık mesleğinde olan için hayal gücü harika bir yetenektir.

Hayal gücünü kullanan insanın yazarlık mesleğinden ala cağı büyük dersler vardır. Yazarlık ve hayal gücü iki büyük yetenektir. Yazarlık mesleğinde olan için hayal gücü vazgeçilmezdir. Hayal ürünü olan edebiyat, yazarlıkla uğraşanlar için harika bir alan olmuştur.

Hayal gücü insanın çocuksu yönüdür. Ölmeyen çocukluğu yazarın en büyük özelliğidir. Çocuk yanını öldürmeyen yazar, başarılı olur. Çünkü sadece çocuklar hayal kurar. Çocuklara saygım vardır bu yüzden. Dünyayı çocukların elinde daha güzel bir hal alır çünkü.

Hayal gücü ve yazabilmek, iki önemli yetenek edebiyat mesleğinde olanlar için Hayal gücünden yoksun olmamak dileğiyle. Edebiyat dolu günler dilerim efendim.

The post Hayal Gücünden Yoksun Kalmamak appeared first on Sanat Duvarı.

Dilara Pınar Arıç’ın İnsomnia’nın Saati kitabı felsefi tarz taşıyor.

Az önce bitirdim öykü kitabını, birçok bölüm yalnızlıktan şikayet mi ediyor yoksa yalnızlık artık karakterlerin ‘anahtar kelimesi’ mi olmuş  pek anlayamadım. Karakterlerin yalnızlık hoşuna mı gidiyor yoksa yalnız olmaktan şikayet etmek mi hoşlarına gidiyor?

Bir bölümde kartlarla oynayan bir kadın var, kendini üçgen bir kutudaki fare olarak tahayyül ediyor. O kadına ben de aynı o hayal ettiği fare gibi, cam bir kutunun içindeymiş gibi bakabildim. Çünkü şikayet etmesine rağmen dünya ile iletişime geçmiyor. İnsanların arasına karışmadan insanları eleştiriyor, istersen bir milyon insan tanı, hepsi kötü olsun, yorum yapamazsın,  gelecek olanlar ve gitmiş olanlar var. Bu sebeple karakter biraz korkak, hem şikayetçi hem korkak. Kabuğundan çıksa kargaşadan üzüldüğünü de hissetmeyecek belki de. Ama tecrübe de edinecek.
Sayfa 30’da babasına benzemek karakteri mutlu etmiyor ama babanın resmi duvarında? Nefretini her gün kendine hatırlatmayı mı  seviyor?

Sayfa 43 de ‘aşkı zaten kimliksizliğimden kaçış olarak görüyordum. Bir nevi kendini tanıma isteği’ cümlesini birkaç kez okudum ve tepkim ‘ evet ya bu gerçekten böyle, ben de, sen de, herkes de ‘ demek oldu. Yeni biriyle tanıştığında kendi kendinin dikkatini çekersin, birine aşık olduğunda kendini keşfedersin, bu maceracı ruhu sadece aşk mı ateşliyor diye düşünüyorum şu an. Başka barutlar da var ama biz cahiliz bilmiyoruz bence.

Biçim olarak söyleyebileceğim uzun tamlamalar beni yordu okurken, kurgusal bir durum da olmayınca betimlemeler sıktı beni, girişlerde sıkıldım gelişmelerde evet iyi gidiyor dedim sonuca gelince de bu niye böyle bitti şimdi dedim.

Güzel bir deneyimdi, öykü kitabı tercih ettiğim bir tür değildi.

Dilara Pınar Arıç’ın ilk öykü kitabı okunabilir tarzda.

The post İNSOMNİA’NIN SAATİ appeared first on Sanat Duvarı.

Yanında çocuklar var.

Kızın saçları sarıydı.

Başında bir taç vardı.

Çiçekli midi boy eteği ve kırmızı kazağıyla güzel görünüyordu.

İniyordu.

Müzik çalıyordu.

Bir adım…

Bir adım daha…

Bir daha…

Bir daha…

Tek adımla her şey biterdi.

Raksla döndüler.

Bir adım…

Tek  adım…

Bir adım…

İnmeye devam ettiler.

Merdivenler uzuyordu yürüdükçe.

Yürüdüler.

Yürüdüler.

Merdivenler uzadı.

Biraz durdular.

Bir nefeslendiler.

Yavaşladı.

Merdivenler de…

Adımlar.

Adımlar

Adımlar.

Dans etmeye başladılar.

Ellerini usulca aşağı indirdi.

Birden hızlandılar.

Koştular.

Durdular

Merdivenler uzadı , onlar da yürüdüler

Koştular koştular.

Yorulmadılar.

Koştular.

Koştular.

Koştular.

Bir kez döndüler raksla.

Müzik birden durdu.

Dans ettiler.

Sağ ayağını usulca geri çekti.

Şarkı söyleyerek ilerlediler.

Müziksiz…

İlerlediler.

İlerlediler.

Merdivenler uzadı.

Birden kız gözlerini kapadı.

Başını sağa eğdi.

Birkaç dakika şarkıyı dinledi.

İlerledi.

İlerledi.

İlerledi.

Birden kemanlar sustu.

Kız kapıyı çaldı.

The post LES CHORISTES appeared first on Sanat Duvarı.

Gülünç bulunan durum halkla ilgili olmalıdır. Gülünçlük, halkın herhangi bir durumu olabilir. Bunun bir benzeri yergi de olabilmekle beraber, çeşitli sorular sorarak bazı insanların gülünç durumunu ortaya çıkarmaktır. Sokrates de sorular sorarak insanların zekasıyla dalga geçiyordu. Zeka göstergesi olan alay yani ironi zeki birçok insanın kullandığı yöntemlerden biridir. İroni kavramı, birçok yazarda kendini gösteren bir şeydir. Görünüşte alayı karşıdaki insan yapar. Ancak kendini düşüren o karşıdaki insanın kendisidir.

Alay, birçok yazarda kendini gösterir. Soren Kierkegard’ın Sokrates’i merkeze alarak alay kavramını ortaya atar. Çeşitli sorular yönelterek onların zekasıyla alay etmektir. Sanki bilmiyormuş gibi yapıp onların zekasını ortaya çıkarmaktır. Bunun farkına varan insan daha da aptallaşır. Saçmalamaya başlar.

Aslında ironi, bir kişilik özelliğindir. İroni ile buluştuğunda renkli bir ruh ortaya çıkar.  İroni, zekanın bir göstergesidir. Zeka doğru şekilde kullanıldığında, toplumu yönlendirebilme şeklinde ortaya çıkar. Jane Austen, ironi kavramını en iyi şekilde yansıtan bir kişilikti. Zengin, orta halli ve fakir kesimin durumunu en iyi şekilde alaylı bir şekilde yansıtabiliyordu. Austen, alay ile etrafında bulunan insanları en iyi şekilde romanlarında yansıtmaktadır.

İroni aslında bazı insanlar üzerindeki çarpıklıkları en iyi şekilde yansıtmaktadır. Bunu diğer insanlar anlarlar. Özelikle kendini üstün gören insanlar için ironi korkulu rüya gibidir. Çünkü, onların zekasını küçük düşüren tek şey ironidir. İroni doğru yerde kullanıldığından karşıdaki insanı düşünmeye sevk eder.

Özellikle, kendini çok zeki zanneden insanlar arasında ironi tek başına mücadele kaynağıdır. İroni karşısındaki insanı kendini küçük düşürme yöntemiyle dalga geçmektir. Ancak, birçok insan tarafından tam olarak anlaşılamamaktadır. Ancak, zeka seviyesi yüksek insanlarda ironi önemli bir yer eder. Dalga geçtiğini sanan insanlara ağzının payını vermek de denilebilir.

İroniyle karşı karşıya kalan insan kendini öyle düşürür ki, gittikçe aptallaşır. Aptallaşan insan saçmalaya başlar. Aptallaştırarak düşündürme yöntemi de denilebilir. Düşünmeyi sağlamak, bu yöntemin önemli bir yoludur. Esas olan, düşünmeyi sağlamaktır. Özelikle, kendini komik zanneden insanları da yola getirmeyi sağlar.

İroni, doğru kullanıldığında karşısındaki insanın bilgisini artırmasını sağlar. Küçük düştüğünü düşünen insan, kendini değiştirmeye çalışır. Kendini değiştiren insan, ironiyi kullanan insanın amacına ulaştığını gösterir.

İroni yani alay, halkın olması gereken şeyleri alay yöntemiyle göstermektir.

The post Sanatta İroni appeared first on Sanat Duvarı.

Gözleri kahverengiydi. Çay olmuştu. Çay bardağına köydeki iki şeker karıştırdı. Pencereye oturdu. Pencerede karısının hayalini gördü. Ruhu ona yaklaştı yanağına bir öpücük kondurdu. Uzaklaştı. Televizyonu yoktu. Telefon kullandı yazmayı severdi Sait Faik gibi yazmasaydım çıldıracaktım. Kaç gündür okuyan yazmamıştı. 40 gündür evden çıkmamıştı. Uzun zamandır yıkanmıyor. Saçlarını kaşımaya başladı. Her şair, yalancıydı. Tüm büyüler yasaklanmıştı. Ancak şair sözü müstesna.

Şizofrenik sancıların kıyısındayım,

Üzgünüm hastayım,

Sensiz yalnızım,

Notaların arasında boğuşmaktayım. Kağıdı bilgisayara geçirdi. Bilgisayarı kapattı ve saatini yatağın kenarındaki komidinin üzerine hocanın yanına koydu. Bir öyküyü hatırladı. Bir dergide okumuştu. Pek tanınmayan yazarın öyküsüydü. La Soledad, Yalnızlık… Onu okurken uykusu geldi.

Gözlerini yere indirdi. Rüyasında karısı pencereden gelen en güzel elbisesi ile karşısındaydı. Müzik başladı: Çaykovski, Swan lake… Elinden tuttu, dans etmeye başladılar. Dönerek dans ediyorlardı. Müziğin doruklarındaydılar. Notalar arasındaki ayak sesleri, odayı doldurdu, oda rengarenk ışıklı ve güzeldi. Yalnız ikisi vardı. Sonradan uyandı. Elinden kalemi aldı, öptü. Yazmaya başladı. Sen ki yalnızlığını öğreten

dans ederek yorularak

müziğin doruklarına vararak

sen ki kağıtla dost

sen ki korkulu rüyalarımın ürküten.

Elindeki kalem birden düştü. Başı masanın üzerindeydi

The post Kuğunun Dansı appeared first on Sanat Duvarı.

Birgün kız, prense mektup yazmış. Onu sevdiğini söylemiş, ama prens cevap vermemiş. Kız onu sevmeye devam etmiş. Bir engel varmış aralarında. Prenslerin arkadaşları olamıyormuş. Sonra kız düşünmüş hep onu hayal etmiş.

Yasemin kokulu periyle konuşmuşlar. Kız, karlı dağları, denizleri aşıp prensin yanında gitmeye karar vermiş.

Yanında  anahtarı ve perinin verdiği sihirli bir kolyesi varmış. İkisi onu koruyacakmış. Aylarca, günlerce yürümüş. Hep onu düşünmüş. Hayalinde onu sevdiğini söylemiş.

En sonunda prensin yaşadığı saraya gelmiş. Muhafızları aşıp içeri girmiş. Prensle göz göze gelmişler.

Ancak, kızın beklediği gibi olmamış. Prens engeli aşamamış.

Kız elini kalbine koyup son kez prensin gözlerine bakıp gitmiş oradan.

Evine geri dönmüş. Yasemin kokulu periyle konuşmaya  ve prense o okumasa da yazmaya devam etmiş. Yaşananlar genç kızın gözlerinde bir anı olarak kalmış. Hatırladığında yüzünü bir gülümseme sarmış. Genç kız gerçek bir yazar olmuş.  Bu masal böylece sürüp gitmiş.

The post Genç Kız İle Prensin Hikayesi appeared first on Sanat Duvarı.

Ahşap yakma, yani piragravür, havya ile resimleme sanatıdır. Ahşap yakma makinesiyle yapılan desen ve resimler, göze doğal olan görünümüyle göze en güzel şekilde hitap etmektedir. Tüm çizgiler, özenle tahtanın üzerine işlenerek ortaya güzel bir sanat eseri çıkarmaktadır. Çizgiler, sanat aşkının birer ifadesidir.

Çok sabır ister. Ateşle oynamak, meydana çıkan sanat eseriyle yeni bir şeyler söylemek, yaratıcılığın bir göstergesidir. Yaratmak dediysek yanlış anlaşılmasın. Eski Türkçe, yaramak yani uymak fiilinden türemiştir.  Sanatçı, ustaca ellerini kullanarak en ince ayrıntısına tahtaya işler. Ya bir hat yazısı, ya manzara resmi, ya da portre olarak tahtaya yansır. Isıyı ayarlayarak, en uygun sıcaklığı kullanarak tahtaya ince bir sanat eseri ortaya koyar.

Ahşap yakma sanatı geleneksel bir sanat ülkemizde yaşatılmaya çalışılan bir sanattır.  Erkekler ve ya kadınların ortak olarak icra edebildiği bir sanattır. Kurslar sayesinde bu sanatı icra eden sayısı artmaktadır.

Ahşap yakma gibi geleneksel el sanatları, ruhun ince tarafını yansıtmaktadır. Dikkat ve sabır isteyen sanatlardandır. Işık ve gölge bu sanatta, en önemli unsurdur.  Karakalem çalışması gibi kontür çekerek, gölgelendirmelerle insanın ruhunun yansıması hissedilir. Ateşin tahtaya değdiği an, sanatın çizgilerle birleşen yanını açıkça gösterir.

Sanat, en güzel uğraşılardan biridir. Ahşap yakma da insanın ince ruhuna hitap eden en değerli sanat dallarından.

The post Ahşap Yakma Sanatı Üzerine appeared first on Sanat Duvarı.

Existansiyalizm için sanat varoluşu bulmaktır. Sanatçı ancak sanatını icra ederek var olduğunu hisseder.
Resmin çizgilerinde insan vardır. Vavın gölgesi insandır. İnsan oldukça sanat olacaktır. Çünkü beyninin lobları bazı insanlarda farklı düşünür farklı görürler ve farklı hissederler. O hissettikleri duyguları veya sözcüklerle, ya notalarla, ya çizgilerle ifade ederler. Onlar diğer insanlardan farklıdır. Normal insanlar kendi kelime dağarcıkları kadar meramlarını anlatırken sanatçı ruhlu insanlar onu sanat eserine dönüştürerek diğer insanları şaşırtırlar, heyecanlandırırlar.
Her sanat eseri içinde bir öykü barındırır, bu sanatçının içindedir. Ancak sanat ruhundan anlayan insanlar bunu çözebilir. Tıpkı Mozart’a ne anlattığı sorulduğunda yeniden çalarak “İşte bunu.” demesi gibi.
Lir Yunanlılarla duyguları ifade eden bir müzik aletidir. Buradan edebiyata geçen lirik şiir sanatın  duygulu dalgalarını hissettirir.
Hikemi şiirler Hakem isminin tecellisiyle hikmet pınarının damlasını ağzımızda ıslaklık oluşturacak şekilde sunar ki, daha fazla gerçeğin peşinde koşalım diye.
Sanatçı güneşi, ayı, yıldızı, deniz ve ağaçları farklı görür. Onu bir şeyler fısıldar. Hepsi bu farklılığı da ortaya koyar. Ses, kelime, çizgi hepsi sanatın küçük noktalarıdır. Birleşince sanat eseri olur ve bizi şaşırtırlar. insan gibidir onun için. Bana bir şeyler fısıldar sanatçı bu farklılığı ortaya koyar. Siz, kelime, çizgi hepsi sanatın küçük noktalardır. Çünkü bize daha önce düşünmediğimiz bir şey anlatırlar.
Siz, insanın aynasıdır. Brahms’ın Hungarian Dance eserlerinde nasıl heyecanlanıyorsak Bach’ın Pachelbel’s Canon’unda  sakladın paçavrası nasıl dalgalarla dans ediyorsak Franz Kafka’nın Dönüşüm’ünde öyle yalnızlaşıyoruz.
Sanat, her toplumda hatta ilkel toplumlarda bile yer bulurken, sanatı önemsiz görmek dünyaya gözünü kapatıp körüm demek gibidir.
Ki, sanat beş duyu organından fazla altıncı hissi de harekete geçirir, ki bu insanın en çok ihtiyacı olan şeydir ki sadece sanatçı ve sanatla ilgilenen insanlar da var olan şeydir. Sezgi, sadece sanatçı ve sanatla ilgilenen insanlar da var olan bir şeydir ve her insanda farklıdır. Sanat eserine bakan, onu dinleyen, okuyan her insan farklı algılar. Çünkü sanat bireyseldir aslında. Hiçbir zaman toplum için olamaz. Ama toplumu yansıtır. Çünkü sanatçı toplumun içinden çıkar ancak evrensele ulaşır. Yansıttığı şey de insanın kendisi olacaktır. Çünkü sanat bir aynadır.

The post SONSUZLUĞU ARAMAK appeared first on Sanat Duvarı.

Sanat, herkese hitap eder. Herkes kendinden bir şeyler bulur. Bulamayan kimse yoktur. Ancak bilgi ile insan doğru anlamlar çıkarır. İlim ve hikmet sanatında kendisinde vardır. Bazen sembolik olarak, bazen de açıktan bir şekilde içeriğinde bir şeyler barındırır. Herkes bunu anlayamaz. Anlayanlar ancak bilenlerdir.

Sanatın insanı özgürleştiren dışavurumunu sağlayan bir yanı vardır. Müzikte, heykelde, resimde, edebiyatta yılların birikimi, dışavurumla birlikte eser olarak yansır yapıtlara. Ancak düşünüldüğü gibi gerçek manasıyla tam olarak ruh dünyasını yansıtmaz. Yazdıklarından bir insanın marazi ruhlu olduğunu anlayamazsınız. Ancak, sanatçılar ilginç insanlardır. Bu gerçekten kabul edilebilir bir şeydir. Sanatçı ruh, farklılıkla beraber deha barındırır.

Herkes sanatçı olamaz. Sanat eseri için yetenekle beraber birikim gereklidir. Birikimle zenginleşen ruh bambaşka bir yapıt olarak karşımıza çıkar. Yetenekler birikimle ortaya çıkar. Çok okumayan bir insanın olgun bir eser vermesi düşünülemez. Kelime hazinesi gereklidir. Teknik bilgi ile zenginleşen resim bir şaheser olarak karşımıza çıkar.

Sanatçı yaratıcı bir ruha sahiptir. Kimsede olmayan şeyleri görür ve hisseder. Hayal gücü geniştir ve herkes tarafından çoğu zaman anlaşılamaz. Birçok dehanın çevresi tarafından anlaşılmadığı ve yıllar sonra anılageldiğini biliyoruz. Sanatla uğraşmak demek dünyaya farklı gözle bakmak demektir. Dünyaya dışarıdan bir gözle bakar ve gözlemlerler. Kimsenin fark edemediği şeyleri görürler.

Sanatçılık için birikim de gereklidir. Ancak içgüdüsel bir yetenek şarttır. Herkes çalışarak sanatçı olamaz. Sadece teknik bilgiye sahip olur. Yeni bir şey üretmeli ve bambaşka bir şey ortaya koymalıdır.

Ayrıca sanatçı, kimsenin bilmediği bazı bilgilere de sahiptir. Çünkü sanat içgüdüsel bir yetenektir ve anlaşılmak ister. Ancak yeni bir şey söyleyen insanlar çoğu zaman anlaşılamamıştır.  Ancak yılar sonra değerleri bilinir fakat hala herkes tam olarak anlayamaz. Bilimsel dehaların bile çoğu zaman çevresi tarafından yanlış algılandıklarını biliyoruz. Einstein çevresi tarafından çoğu zaman deli olarak algılanmıştır. Ancak sanatla da yani keman çalmakla uğraşması onun dehasının bir kanıtıdır.

Sanat için gerçek bir zeka gereklidir, evet, ama zeka çoğu zaman zorlayıcı olabilir. Ancak zekalarıyla öyle sanat eserleri meydana getirirler ki diğer insanlardan farkları anlaşılır. Teere Zameen Par filminde de bunu anlatır. Okul başarısı düşük olan bir öğrencinin sanatsal anlamda ne büyük bir hayal gücüne ve yeteneğe sahip olduğunu ancak öğretmeni anlar. Ancak yeteneğin keşfedilememesi büyük sıkıntılara yol açar.  Yetenekler geliştirildikçe ancak insan dünyaya anlamlı bir gözle bakar.

Sanatçı ruh, belki herkes tarafından anlaşılamaz ama vardır ve hissedilir.  Çoğu zaman yanlış anlaşılsa da, farklı yorumlansa da gerçek bir zeka ve yetenek yıllar sonra kendini diğer insanları şaşırtacak şekilde eserleri diğerleri tarafından görülmeye başlanır.

Sanatçılık, insanı sıkıntılarından dertlerinden uzaklaştıran da bir şeydir. Sanatçı ruhlu insan dertlidir. Ancak dünya onu anlayamaz. Eserleri çok sonraları hatta öldükten sonra okunur, izlenir ve defalarca yorumlanmaya çalışılır.

Franz Kafka da, insanlar tarafından anlaşılamamaktaydı. Ancak, Max Brod onun eserlerini vasiyetini dinlemeyerek ortaya çıkarmasıyla fark edildi. Hatta birçok yerde okunmuş, yorumlanmaya, anlaşılmaya çalışılmış, ciddi bir zekanın ürünü olduğu ortaya çıkmıştır. Bugün bile hala hakkında makaleler yazılmaktadır. Kafka’nın memleketinden çok uzaklarda Türkiye’de Kafkaokur diye bir dergi çıkarılmaya başlanmış, onun tarzında öyküler yazılmaya çalışılmıştır.

Velhasıl, sanatçı ruhlu insan farklıdır, anlaşılamaz, ancak ve ancak kendisi için sanatını ortaya koyar.

The post SANATÇI RUH VE ANLAŞILMAK appeared first on Sanat Duvarı.

Hz. İbrahim, oğlu İsmail’i sırf Allah emrettiği için kurban etmeye kalkışmıştır. Ancak orada ince bir çizgi vardır. Kurban ettiği, İsmail değil nefsiydi. O nedenle, bu bir cinayet yeltenmesi değil, bir arınmaydı. Çünkü, İsmail’e yıllar sonra kavuşmuş, evlat özlemini gidermişti. Onu canından çok seviyordu. Sevdiğin şeylerden vazgeçersen, o zaman sadece Allah’a ulaşırsın. Bu, bir arınmadır. Kurban Bayramı da, bunu temsil eder. İnsanın orada kestiği hayvan değil, nefsidir. Ondan dolayı akıtılan kan kutsaldır.

Kurbanlık hayvanlar da ölmeye seve seve giderler. Kutsal bir görevi yerine getirerek ahirette yer edinmek isterler çünkü.