Tatil ya da farklı amaçlarla İtalya’ya gidenler, Vatikan bölgesini ve Vatikan Müzesini gezmeden geri dönmüyorlar. Vatikan müzesi Rönesans döneminin en değerli ustalarına ait eserlerle doludur. Müzeyi gezebilmek için geniş bir zamana ihtiyaç vardır. Müzede çok fazla bölüm bulunmakta ve tüm bölümlerin mutlaka görülmesi gerekir. Müzenin ziyarete açık olduğu saatler, 09:00 ile 18:00 saatleri arasıdır. Saat 16:00’dan sonra içeriye ziyaretçi alınmıyor.

Vatikan Müzesi Tarihçesi

Roma toprakları içerisinde bulunan Vatikan müzesi tarihçesi 1500’lü yıllara dayanmaktadır. 1503 – 1513 tarihleri arasında Papa Julius ll tarafından toplanan heykellerin bir araya getirilmesi ile ortaya çıkmıştır. Vatikan müzesi içerisinde klasik eserler bölümleri bulunduğundan, müze içerisinde çok farklı müzeler olduğu bilinmektedir. Müzede, Roma dönemine ait heykeller, kabartmalar ve mozaikler, Hristiyanlık ile ilgili yazılar gibi eserler yer alıyor.

Vatikan dünyanın en küçük ülkesidir, ancak dünya genelinde etkisi çok büyüktür. 100 kişilik küçük bir orda tarafından korunan bir ülkedir ve bu ülkenin en önemli yapılarından birisi Vatikan Müzesidir. Müze içerisinde yer alan şapel ve diğer eserlerin yapılış tarihleri daha eskidir. Müze inşaatında kullanılan mermerler 500 yıl öncesi tarihine ait izler taşımaktadır. İlk günden günümüze kadar çeşitli bölümleri yeniden düzenlenerek müze içerisinde ziyarete açılmıştır.

Vatikan Müzesi’nin Bölümleri

Dünya genelinde görülmesi gereken müzeler arasında ilk sırada gösterilen Vatikan Müzesi’nin bölümleri incelendiğinde, 54 farklı galerinin, 1400 oda, kütüphane, şapel bulunduğu bilinmektedir. Her bölümü birbirinden değerli ve önemli eserleri barındırmaktadır. Bunun için her bölümü görebilmek için Vatikan Müzesini gezebilmek için bir günden fazla zaman ayırmak gerekiyor.

Dünyanın en büyük müzelerinden birisidir ve dünyanın en önemli heykellerine ve eserlerine ev sahipliği yapmaktadır. Müze bölümleri içerisinde, Meryem’in göğe yükselişi, Hz. İsa’nın vaftizi, Musa’nın hükmünü anlatan fresklerle süslenmiş duvarlar bulunmaktadır. Sanatın en iyi işçilikleri ile yapılan eserler, günümüzde bile özelliklerini kaybetmemiştir.

Vatikan Müzesi’nde Görülmesi Gereken Eserler

Roma gezileri için bir plan yapmanız ve gezeceğiniz yerleri önceden belirleyerek, Vatikan Müzesini gezebilmek için özel zaman ayırmanız gerekiyor. Vatikan Müzesi’nde görülmesi gereken eserler çok fazladır.

Bu eserler arasında şunlar yer alıyor;

• Sistine Şapeli
• The Last Judgment
• Raphael odaları
• Vatikan Sanat Galerisi
• Laocoon
• Apollo Belvedere ve Belverede Torso
• Porfir Havzası
• Borgia Daireleri
• Haritalar Galerisi
• Etrüsk Müzesi

Vatikan Müzesinin her bir yeri farklı dönemlere ait eserler bulundurmakta ve mutlaka görülmesi gerekiyor. Müzenin en ünlü yeri Sistine Şapeli’dir ve tavanında İncil’den sahneler yer almaktadır. Şapelin tavanı 8600 m² ölçüsündedir ve dokuz eşit panele bölünmüştür. Herkes tarafından görülmeye çalışılan bölüm ise Şapel tavanındaki İncil sahnelerinden Adem’in yaratılış sahnesidir ve parmak izine dokunmak için uzandığı sahne görüntüsüdür.

Vatikan Müzesi Ulaşım Bilgileri

Vatikan ülkesini gezmeyi planlayanlar, Vatikan Müzesi ulaşım bilgileri ve bulunduğu yer hakkında bilgi edinmelidir. Vatikan Müzesi, Vatikan’ın kuzey bölümünde bulunan St Pietro Bazilikası’nda bulunmaktadır. Yürümek isteyenler St. Pietro merkezden 10 dakikalık yürüyüş ile müzeye ulaşabiliyorlar.

Müzeye metro ulaşımı bulunmaktadır. Vatikan metrosunda A hattına binilir ve Cipra, Battistini, Ottiviano istasyonlarında inilerek müzeye ulaşmak mümkündür. Müzeye ulaşım yöntemleri arasında, otobüs seçeneği de bulunmaktadır. Müzeye ulaşımı sağlayan otobüs hatları, 49, 32, 81, 981 nolu otobüslerdir. 49 nolu otobüs ile Vatikan Müzesi önüne kadar gidilebiliyor.

Diğer otobüsler, Risorgimente Meydanında yolcularını indiriyor. Meydandan yürüyerek müzeye hemen ulaşılabiliyor. Vatikan Müzesini gezebilmek için müze girişinde bulunan gişeden giriş bileti alınmalıdır. Giriş biletleri öğrenciler için 8 Euro, yetişkinler için 17 Euro olarak uygulanıyor.

Vatikan’a Giriş ve Biletler

Vatikan Müzesi, Louvre Müzesi ile birlikte dünyadaki en kalabalık müzelerden biri olup günde 25 binden fazla insan kapılarından geçmektedir. Bu olağanüstü yoğunluk nedeniyle yılın her dönemi giriş bileti bulmak oldukça zor olmaktadır. Vatikan Bilet alma rehberi olarak Ferhat Gökçe blogta yer alan Vatikan Müzesi rehberini okuyabilirsiniz.

The post Roma: Vatikan Müzeleri appeared first on Sanat Duvarı.

Roma’da yer alan bu galeri de tarih ile ilgili merak edilen birçok soruya ışık tutan nesnelere ve eserler yer almaktadır. Şehrin orta noktasında bulunan galeriyi yıl içerisinde yaklaşık iki buçuk milyon turist ziyaret etmektedir. Avrupa’dan ve Amerika’dan gelen turistlerin yanı sıra ülkemizden de birçok araştırmacı ve turist galeriyi ziyaret etmektedir.

Müzenin Tarihçesi

1903 yılında İtalya’nın başkenti Roma’da açılan Borghese Galerisi tarihte ki en eski sanat galerilerinden biri olma özelliği taşımaktadır. Galeri Papa V. Paul’un tarihte de kendisinde söz ettiren yeğeni Kardinal Scipione Borghese’ye aittir. 1605 ile 1621 yılında yapıldığı tahmin edilen villanın mimarı ünlü Fransız mimar Giovanni Vasanzio’dur.

Papa V. Paul’un yeni için yaptırdığı villada daha sonrasında İtalyan tarihinde ön plana çıkan krallar ve kraliçelere ev sahipliği yapmıştır. Villa her ne kadar 1605 ile 1621 yılında yaptırılmış gibi düşünülse de sanat galerisi olma unvanını 1903 yılında almıştır. Bu tarihten itibaren de Roma’nın en ünlü galerilerinden biri olmayı başarmıştır.

Kardinal Scipione’ye ait bu villa amcası Papa V. Paul tarafından yaşaması için verilmiştir. Yüzyıllardır sağlamlığını koruyarak bu dönemlere kadar ulaşmış olsa da birçok restorasyon işlemi gerçekleştirilmiştir. Villa içerisinde sanat galerisinin yanı sıra turistlerin ilgisini çeken geniş bir bahçe alanı bulunmaktadır. Birçok turist sanat galerisiniz gezdikten sonra bahçe içerisinde de vakit geçirmektedir. Galeri gibi bahçe de koruma altında ve tarihi bir yer olma özelliğini taşımaktadır.

Müzenin Bölümleri ve Gezilmesi Gereken Noktaları

Borghese Galerisi içerisinde görülebilecek birçok sanat eserini barındırmaktadır. Galeriye ilk girdiğiniz andan itibaren tarihin büyüsüne kendinizi kaptırmamanız elde değildir. Nitekim galeriye adımınızı attığınız anda sizleri tarihte ki en önemli heykeller karşılayacaktır. Bernini’nin birbirinden güzel heykelleri girişte siz sanatseverlere sunulmaktadır. Bernini’nin Ene a Anchise, Apollo e Dafne, David ve Pluto e Proserpina gibi özel heykelleri burada yer almaktadır.

Heykelleri gezdikten sonra ise üst katta Caravaggio gibi ünlü sanatçıların eserleri yer almaktadır. Toplamda 20 odaya sahip olan galeride üst katta tamamen tablolar yer almaktadır. Dünya’nın ve sanat tarihinin en iyi tabloları burada yer aldığı gibi birbirinden farklı sanatçıların eserlerine ulaşmakta mümkündür.

Ulaşımı Nasıl Sağlarım?

İtalya’nın başkenti Roma’ya gitmeye karar vermeniz ile birlikte Borghese Galerisi gezisi yapmanız çok kolaydır. Roma’nın merkezine indiğiniz zaman otobüs duraklarından birine gitmeniz yeterli olacaktır. Otobüs ile gitmeye karar vermeniz durumunda ise 52,53, 116 ve 910 numaralı otobüslere binerek galeriye ulaşabilirsiniz. Fakat yürümek istiyorsanız Pizza del Popolo meydanın yanından Pincio bahçelerinin içinden geçerek ulaşabilirsiniz.

Borghese Galerisi Bileti ve Ziyaret Saatleri

Gün içerisinde binlerce turisti ağırlayan Borghese Galerisi randevu ile turist aldığı gibi direk gitmeniz halinde de galeriyi gezebilirsiniz. 09:00’da açılan ve iki saatlik arayla alınan turistlerden yaklaşık 20 Euro ücret talep edilmektedir. Örneğin saat 09:00’da içeriye girdiğinizde 11:00’da çıkmanız gerekecektir. Hafta içi ve hafta sonu her gün ziyaret etmeniz mümkündür. Akşam 20:00 kadar açık olduğunu unutmamalısınız. Borghese Galerisi bilet ve tur seçenekleri için Müze Biletleri sitesinin Borghese Galerisi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

The post Borghese Galerisi appeared first on Sanat Duvarı.

Arzum Onan’ın yaptığı heykellerde bu konuyu işlemesini önemsiyorum; çünkü böylesi sanatsal faaliyetler benim ön yargılarımı kırdı.
Nasıl bir ön yargı diye soran sevgili okurum, şöyle izah etmeye çalışayım; her şeyden önce bir mankenin bir oyuncunun ya da sanatla ilgilenen herhangi bir kişinin sanatı vesile ederek siyasi tarihimize konu olmuş hayati öneme sahip olayı gündeme getirmesi, daha önce yok canım ya manken ya da sanatla ilgilenen hiç siyaseti takip eder mi diye gönlümden geçirirdim.
Zannederdim ki, siyasetle sadece siyaset konuşan siyaset yazıp çizenler ilgilenir!
Sanatın , hayatla toplumla iç içe olduğunu bir kere daha bana yine sanatın bizzat kendisi öğretti.
Sanatla verilmek istenen mesaj, ucuz ve sıradan olmuyor. Çok daha sıra dışı ve kaliteli oluyor.
Sanat ile ilgilenince yaşanmışlıklara, hayatın kendisine başka bir pencere açmış olmak, olayları yüzeysel değil de derinlemesine hissetmeyi de bizlere öğretiyor.
O yüzden sanat, illa sanat …
Sevgiyle, sanatla kalınız.

The post Neden Sanat? appeared first on Sanat Duvarı.

Yapıtlarında kadına has imgeler işleyen Emel Vardar, duygularını bronza, cama ve metale yansıtan Vardar, sergisi için “Bronz, cam ve çelikten yaptığım 72 kadın heykeliyle kadınlara ses verirken içinde bulundukları mevcut durumu güçlü, özgür ve şarta bağlı olmayan bir şekilde tekrar yorumluyorum” diyor.

•  Eserlerinizde neden hep kadın figürleri var? Kadınlar geçmişten günümüze baktığımız zaman pek çok sanatçıya ilham kaynağı oldu. Ben de kadının ebedi güzelliğin simgesi olduğuna inanıyorum. Kadının fiziksel güzelliğinin yanı sıra içsel dünyasının zenginliğini vurguluyorum ve içsel dünyasının ışığını yansıtmaya çalışıyorum. Bunun dünya döndüğü müddetçe bu ışığın dünyayı aydınlatmaya devam edeceğini düşünüyorum.
• Kadınlar eserlerinizde bir mesaj mı veriyor? Heykellerimdeki anlatmak istediğim kadının duyguları. Heykellerin hepsinin bir hikâyesi var. Ben sadece heykel gibi kadınlar yapmıyorum. Heykeller kimi zaman kadına şiddet, kimi zaman kiloları ile barışık bir kadını anlatıyor. Heykellerimde kilolu kadınlarda var, hayatı sevgiyle kucaklayan içindeki sevgiyi coşkuyla paylaşan kendisiyle barışık kadınlar da var. Tabii ki kadına şiddeti betimleyenler ağırlıkta. Çünkü ülkemizde kadına karşı yapılan ayrımcılık, şiddet ve maalesef işlenen cinayetler çok fazla. Bu hepimizi etkiliyor ve üzüyor. Ben de sanatımla yaptığım heykellerde kadını koruma altına alıyor ve adeta dokunulmaz kılmaya çalışıyorum.
•  Çocuk gelinler konusunda ne düşünüyorsunuz? Bugün dünyamızda yaşanan çok büyük bir kargaşa var. Her geçen gün Doğu ve Batı kültürlerinin birbirinden uzaklaşmakta olması, dünyayı tehdit altına alan terör, savaş, mülteci sorunu ve çevre sorunu gibi sıkıntılar var. En önemlisi insani değerlerin yitiriliyor olması. Kadın konusunu işlemeyi bu yüzden çok önemsiyorum. Gerçekten dünyada aynı zamanda bizim ülkemizde şiddet olayları artarak devam ediyor. Bu bizi derinden yaralıyor. Ben heykellerimde kadınları anlatırken adeta bir koruma altına alıyorum ve toplumda onun ne kadar önemli olduğunu anlatmaya çalışıyorum. Bütün gayretim bu. Bu sorun sadece ülkemizde değil, dünyada da artıyor. Bu sorunların başında da çocuk gelinler, gelenek, eğitim, ayrımcılık, tecavüz, şiddet ve cinayet geliyor. Tüm bunlar kaçınılmaz bir dünya sorunu haline geldi. Kadın heykellerimde, kadının fiziksel güzelliğinin yanı sıra kadının içsel dünyasının zenginliğini vurguluyorum. Bu duyguların gücünün de kadının gücü olduğuna inanıyorum. Amacım tüm dünyada kadına yönelik şiddet ve ayrımcılık meselesine dikkat çekmek, kadınların önem ve gücünü vurgulamak.
•  Heykellerinizde hangi malzemelerle yapıyorsunuz? Heykellerimi yaparken değişik malzemeler kullanmayı seviyorum. Ben genellikle bronz, kumaş, cam, polyester çalışıyorum. Paslanmaz çelik heykellerim de var. Onlarda lazer teknolojisi uyguluyorum. Heykelleri tasarladıktan sonra yapım süresi ebadına göre değişiyor. Büyük bir heykel olursa çok uzun zaman olabilir ama genellikle 3-4 ay gibi bir sürede bitmiş oluyor. Bronz heykellerim kalıcılığı adeta zamana karşı duruşları ve yaşanmışlıkları anımsatıyor. Bronz heykellerimde sıklıkla kullandığım yeşil rengin yaşanmışlığı simgelediğini düşünüyorum. Cam heykellerimi ise duygularımın ve düşüncelerimin boşlukta yoğunlaşması olarak tarif edebilirim. Cam heykellerimle camın kırılganlığında ve berraklığında kadının naifliğini ve zarafetini sanki daha da güzel anlatabiliyorum ve bunu en iyi anlatan rengin ona adeta bir rüya görünümü veren beyaz olduğu düşüncesiyle beyaz renge ağırlık veriyorum.
•  Türkiye dışında nerelerde sergiler açtınız? Dünyanın pek çok ülkesinde sergilerim oldu. Bazılarından örnek vermek gerekirse New York’un önemli sanat galerilerinden biri olan Amsterdam Whitney Gallery, İtalya Venedik’te Milano Art Gallery, Çin’de Yasak Şehir’de Saray Müzesi’nde sergi açtım. Çin Saray Müzesi çok önemli. Burası çok prestijli oldu benim için.  İki kez orada sergiye katıldım. Ayrıca bir kez de Şehircilik Müzesi’nde sergi açtım. Eserlerimi Amerika, İspanya, Hollanda, Fransa, İngiltere, Monako, Almanya, Çin gibi birçok ülkede sergileme fırsatı buldum. 2018 yılında da İsviçre, Almanya ve Rusya ilk etapta sergi açacağım ülkeler. Daha birçok yurtdışı sergim olacak ama anlaşmalar aşamasındayım bu nedenle protokollerini imzalamadan açıklamam doğru olmaz.

2017 YILINDA AÇTIĞI SERGİLER

1. Amsterdam Whitney Gallery – Ground Floor, Chelsea, New York –ABD
2. Spoleto Arte Incontra New- York – Hotel Michelangelo, New York – ABD
3.  Museo Dali, Ville de Van Gogh Espace d’exposition Arles – FRANSA
4. Spoleto Arte, Incontra Dali & Van Gogh Espacio de Exposicion, Figueres – İSPANYA
5.  La Proyeccion Arte En Las Palmas  Art Gallery Kanarya Adaları  – İSPANYA
6.  Mostra Internazionale D’arte Contemporanea Spoleto Arte, Festival Dei 2 Mondi, İTALYA
7. Pro Bıenale  Venezia – Spoleto Arte Pavilion, Venedik  İTALYA
8. -4. Uluslararası Cam Bienali Denizli – TÜRKİYE
9. UKKSA Knidos’un SIR’ı Sanat Festivali, Yakaköy-Datça, TÜRKİYE

The post Emel Vardar Kadınlık Hallerini Anlattı appeared first on Sanat Duvarı.

Açılışa aralarında sanat ve sosyete dünyasından çok sayıda kişi katıldı. Emel Vardar, sergisinde 72 eserini sergilemeye başladı. Vardar; “Bu sergimde bronz, cam ve çelikten yaptığım kadın heykeliyle kadınlara ses verirken, içinde bulundukları mevcut durumu güçlü, özgür ve şarta bağlı olmayan bir şekilde tekrar yorumladım. Sanatsal hayal gücü ile eserlerime enerji, dinamik güç kattım. İçsel ve ruhsal tecrübeyi besleyen sembolik ve metaforik bir amaç belirledim. Yapıtlarımda büyük bir içtenlikle kadına has imgeler işledim. Duygularımı bronza, cama ve metale yansıttım. Hayatımızın en önemli duygularını da gün yüzüne çıkartmayı hedefliyorum” dedi. Sergi 13 Ocak 2018 tarihine kadar açık kalacak

Emel Vardar‘ın 2017 yılı içinde açtığı sergiler şöyle;

Amsterdam Whitney Gallery – Ground Floor, Chelsea, New York –ABD

Spoleto Arte Incontra New- York – Hotel Michelangelo, New York – ABD

Museo Dali, Ville de Van Gogh Espace d’exposition Arles – FRANSA

Spoleto Arte, Incontra Dali & Van Gogh Espacio de Exposicion, Figueres – İSPANYA

La Proyeccion Arte En Las Palmas  Art Gallery Kanarya Adaları – İSPANYA

Mostra Internazionale D’arte Contemporanea Spoleto Arte, Festival Dei 2 Mondi, İTALYA

Pro Bıenale Venezia – Spoleto Arte Pavilion, Venedik İTALYA

4. Uluslararası Cam Bienali Denizli – TÜRKİYE

“Knidos’un Sır’ı” Datça Yakaköy – TÜRKİYE

Eylül Sanat Galerisi

Akkirman sokak No:33 Nişantaşı/İstanbul

0212 231 69 56 – 0212 231 68 46

The post Emel Vardar’dan “Kadınlık Halleri” appeared first on Sanat Duvarı.

Eylül Sanat Galerisi, sezonu dünyaca ünlü heykel sanatçımız Emel Vardar’ın “Kadınlık Halleri” adını verdiği sergisiyle 12 Aralık 2017 tarihinde açıyor. Vardar, 13 Ocak 2018 tarihine kadar açık kalacak sergisinde bronz, cam ve çelikten yaptığı 72 kadın heykeliyle kadınlara ses verirken içinde bulundukları mevcut durumu güçlü, özgür ve şarta bağlı olmayan bir şekilde tekrar yorumluyor.

Emel Vardar, sanatsal hayal gücü ile eserlerine enerji, dinamik güç katarken, içsel ve ruhsal tecrübeyi besleyen sembolik ve metaforik bir amaç belirliyor. Yapıtlarında büyük bir içtenlikle kadına has imgeler işleyen Emel Vardar duygularını bronza, cama ve metale yansıtan sanatçı, hayatımızın en önemli duygularını da gün yüzüne çıkartmayı hedefliyor.

Eylül Sanat Galerisi

Sanatçının sadece 2017 yılında açtığı sergiler

– Amsterdam Whitney Gallery – Ground Floor, Chelsea, New York –ABD

– Spoleto Arte Incontra New- York – Hotel Michelangelo, New York – ABD

– Museo Dali, Ville de Van Gogh Espace d’exposition Arles – FRANSA

– Spoleto Arte, Incontra Dali & Van Gogh Espacio de Exposicion, Figueres – İSPANYA

– La Proyeccion Arte En Las Palmas  Art Gallery Kanarya Adaları  – İSPANYA

– Mostra Internazionale D’arte Contemporanea Spoleto Arte, Festival Dei 2 Mondi, İTALYA

– Pro Bıenale  Venezia – Spoleto Arte Pavilion, Venedik  İTALYA

– 4. Uluslararası Cam Bienali Denizli – TÜRKİYE

-“Knidos’un Sır’ı” Datça Yakaköy – TÜRKİYE

The post Heykeltraş Emel Vardar Yeni Sergisini Açıyor appeared first on Sanat Duvarı.

Sonia Serpil Aslan, eserleriyle izleyiciyi çocukluğun gizli ve karanlık odalarına doğru bir yolculuğa çıkarıyor. Değindiği gerçekliklerle insanları duygusallığa sevk eden sanatçı, bizleri bir türlü yüzleşemediğimiz korkularımızla karşı karşıya bırakıyor. Geçmişin, içinde bulunduğumuz anın ve geleceğin arafında kalan çocuklar, bu korkuları gerçekçi bir sertlikle yüzümüze vuruyor. Bu sertlik zaman zaman ürkütücü olsa da, bilinçaltımızda gizlenen endişe ve korkularla çocuk bedenleri üzerinden karşılaşmanın özgün hazzını yaşama imkanı buluyoruz.

Psikoloji ve felsefe Sonia Serpil Aslan’ın en çok beslendiği alanlar. Psikolojik analizler sanatçının düşünsel altyapısını oluşturuyor. “Carl GustavJung, Sigmund Freud, Alfred Adler, JacquesLacan,Irwin D. Yalom, AndrianFurnham gibi önemli psikiyatrların kitapları benim başucu kitaplarımdır.” diyen Sonia Serpil Aslan, araştırmalarının düşündüğü problematiğin çerçevesinde okumalar yaparak şekillendiğini; teoriyle başlayıp pratiğe geçerek devam ettiğini belirtiyor.

Sanatçının bilinçaltı, rüya, kimlik, cinsellik, toplumsal yargılar, travma, ölüm, spiritüalizm, okült gibi kavramları tercih etmesi ise tamamıyla kişisel algısı ile ilintili. Sanatının toplumda anlaşılır olmasını ve insanların hayatlarında bazı şeyleri sorgulamaları için bir seçenek sunmasını isteyen Sonia Serpil Aslan, bu arzusunu izleyicide bıraktığı etkiyle zaten gerçekleştirmiş oluyor.

Psikoloji ve felsefeden beslenen bir sanatçı olarak açmış olduğu kişisel sergilerinin isimlerini debu doğrultuda belirliyor. Amigdala ve Eudaimoniaserilerinde de nörobilim ve ruh sağlığı terimlerini tercih etmesi bu sebepten kaynaklanıyor. Amigdala ve Eudaimonia kavramları ne diye soracak olursanız, duygusal hafıza ve duygusal tepkilerin oluşmasındaki primer role sahip bir bölge olan Amigdala, beynimizin duygu merkezidir. Başta korku olmak üzere duyguların denetiminden sorumludur. Beynimizdeki bu badem şeklindeki yapı bizim duygusal ve sosyal tepkilerimizden ve anılarımızdan sorumlu. Sonia Serpil Aslan ilk solo sergisi “Amigdala” ile insanlarda amigdalalarını tetikleyen duyguları harekete geçirmeyi ve izler bırakmayı hedeflemişti.“Eudaimonia” adlı ikinci solo sergisiyle ise insanların duyguları arasında bir geçiş yaşamalarıydı amacı. Eudaimonia kavramı (YunacadaEu: İyi, Daimon: Ruh), iyi olma, iyi hissetme hali, mutluluk olarak isimlendiriliyor. Sergiyi gezerken ilk hissedilen duygular, serginin ismiyle bir çelişki yaratarak “Mutsuzluk” ve “Gizem” ekseninde şekilleniyor.

Contemporary İstanbul’da 3 eserini izleyebileceğiz

Sanatçı Sonia Serpil Aslan, “Çocuklarım” dediği Amigdala ve Eudaimonia sergilerinden bu benzersiz heykellerle, bu yıl 14-17 Eylül tarihlerinde düzenlenecek Contemporary İstanbul’da yer alacak. Contemporary İstanbul’da görebileceğimiz eserler: “Purgatory/Araf”, “İnsomnia” ve “Shame/Utanç”. Sonia Serpil Aslan’ın bu üç eseriyle kişiliğimiz, psikolojimiz ve hayata bakışımızı etkileyen tüm kavramları “çocuk psişeni” üzerinden sorgulayacağımız kısa bir yolculuğa çıkacağız. Bu yolculuktan herkes kendi payına, kendi çocukluğuna, kendi kaçışlarına düşeni alarak ayrılacak. İşte bu yüzden önce hatırlayacak, sonrasında yüzleşmemiz gerekenlerle yüzleşeceğiz…

The post Sonia Serpil Aslan’la Çocukluğun Gizli Ve Karanlık Odalarına Yolculuk appeared first on Sanat Duvarı.

Ülkemizde pek çok alanda olduğu gibi sanat piyasasında da son yıllarda yaşanan düşüş, kapanan galeriler ve sanat satışlarının azalması alternatif mecraların gündeme gelmesini sağladı. Online ortamda satışa başlayan fiziksel galeriler ve yeni açılan sanat odaklı e-ticaret siteleri teknolojik imkanlarla sanatı bir araya getirerek sanat eserlerini daha erişilebilir kılma amacında. Bu mecralara eklenen son halka ise sanatçıların kendilerine ait panelleri sayesinde tüm süreci yönetebildikleri, yurt dışında pek çok örneğini gördüğümüz, Türkiye’deyse ilk olan SanatBulur.com.

Sanatsal ve teknolojik olarak birbirinden farklı iki ekibin bir araya gelmesiyle 2016 yılı ortalarında altyapı çalışmalarına başlanan SanatBulur.com sanatçılara profillerini oluşturup eserlerini yükleyebilecekleri ve siparişlerini diledikleri tüm cihazlardan takip edebilecekleri bir panel sunuyor. Başvuruları da online ortamdan kabul eden galeri, sanatçılarla herhangi bir temsil anlaşması yapmıyor ve eserlerinin isimlerinden fiyatlarına kadar tüm süreçleri sanatçıların kontrolüne bırakıyor. Şimdiden 40’tan fazla sanatçının 500’e yakın eserine ev sahipliği yapan galeriye üye olmak ve eser eklemek tamamen ücretsiz. Gerçekleşen satışlardan sadece %20 komisyon alan SanatBulur.com, her ay yenilediği küratör koleksiyonları ile belirli konseptlerde farklı alanlardan sanat eserlerini bir seçki olarak sunuyor ve Türkiye’nin her noktasına ücretsiz kargo özelliği ile fiziksel galeri deneyimini sanatseverlere ulaştırıyor.

SanatBulur.com’un kurucu ortaklarından Recep İlkbahar ve Onur Basat platformun Türkiye’de sanat piyasasının ilk defa düşüşe geçtiği 2015 senesinin hemen ertesinde, özellikle komisyon oranları %40-60’lara varan galerilere bir alternatif olmak ve sanatın büyük şehirler dışına yayılamaması sorununu çözmek amacıyla doğduğunu belirtirken, teknik ekibin başında bulunan kurucu ortak Burak Karaca Türkiye’de başarıyı yakaladıktan hemen sonra özellikle Arap Yarımadası ve Avrupa ülkelerine açılma planları olduğunun; bu amaçla şimdilerde dil desteği üzerinde çalıştıklarının ve yakın zamanda sanatçıları profesyonel verileri işleyerek destekleyeceklerinin altını çiziyor.

SanatBulur.com üzerinde kurulan güvenli ödeme altyapısı ile Türkiye’nin her noktasına orijinal sanat eseri ulaştıran platform alanında profesyonel ekibi sayesinde mimarlık ofisleri, oteller, restoranlar gibi kişi, kurum ve kuruluşlara bünyesinde bulunan sanatçılar ve eserleri ile Sanat Danışmanlığı Hizmeti de veriyor.

Sanatçı ve sanatseverlere ulaşabilme ve sürdürülebilir bir etkileşim yakalayarak düzenli büyüme amacında olan SanatBulur.com’un bu ilişkileri geliştirmek adına bir araya getirdiği genç ve dinamik de bir ekibi bulunuyor. Yakın zamanda kullanıcıların sanat eserlerinin duvarlarında nasıl duracağını görebileceği, artırılmış gerçeklik destekli bir mobil uygulama yayınlamayı planlayan SanatBulur.com 2017 yılı bitimine kadar 300’den fazla sanatçıyı platforma katmayı hedefliyor.

The post SanatBulur.com: Sanatçıları Özgür Bırakan Sanat Galerisi appeared first on Sanat Duvarı.

Kadının ilk çağdan itibaren resmedilişini tek bir eksen üzerinden alamayız. Toplumların ilkel-klan biyolojisi, imparotorlukların savaşları ve bunun sanatçılar üzerin de ki baskıları yahut bulunulan devletin zenginliğinin göstergesiyle kadın bize burada ki resmedilişinde güzel yahut çirkin gelmiş olabilir. Antik Mısır’da perspektif, oran-orantı bilinmiyordu, heykel yahut resim dini bir ritüeldi. Antik Yunan’da oran-orantı Pisagor’un matematik dehasının yardımıyla çözülmüştü, ancak hala cisimlerin birbirine olan boyutsal perspektif uyumu keşfedilmemişti. Toplumların birbirleri arasın da ilişki MÖ V. yy’a Büyük İskender’in Helenistik dönemine kadar olmamıştı. Bu da kendi gen havuzlarının zengin olmadığını, gösteriyor. Günümüzün insanının birbirleri arasın da ki ilişkiye bakıldığın da farklı birçok melez ırk görebiliyoruz. Aslın da zaman yahut ırkların birbirleri arasın da ki bağlarla oluşan genetik zenginlik değil. Güzel antik dönemde yahut klan toplumlarda da birine bahşedilip ”sen çok güzelsin” denirdi, modern çağda da bizler bu gün biri için bu cümleyi kullanırız. Ancak 2000 yıl öncesi bir kadının bizim için güzellik kavramımız içinde olmayacağı kesindir. Ya da güzellikten de ziyade buna haz demek daha doğru olur diye düşünüyorum. Bu gün dahi kedi toplumlarımız için de güzellik kavramlarımız erkek de yahut kadında farklılık gösterir. Bazıları nedense çirkin bazıları ise olağanca şehvetli ve güzel gelir bize. Kendi içine dönük kapalı toplumlar, kabileler, aşiretler yahut kültürlerde, evliliğin dışarı açık olmasında kültürel bir yozlaşma yaşayacağı korkusu sezerler. Ancak genetik havuzun daralması, bir sonraki ırkın çeşitliliğini kısır bir döngüde daraltır. Bu da 1000 yıl öncesi atalarıyla arasın da iklimsel, coğrafi yahut yaşam habitatında kimyasal bir değişim olmadığı sürece aynı fiziksel benzerliklerin görüleceği anlamına gelir. Doğu toplumları ile Batı toplumları arasın da ki fiziksel ve kültürel farkın temeli de çoğunluğuyla bu temel ilişkide yatar. Batı toplumları savaşlar, ticari ilişkiler sebebiyle sürekli ilişki halinde olup, birbirleri arasın da evlilikler yapmışlar ve bunun neticesinde genetik zenginlik olduğu kadarı ile kültürel zenginliklerle de harmanlanmışlardır. Doğu toplumları karakteristik ve kültürel özelliklerinden ayırt edici olmakla, tersine batı Avrupa toplumlarında çok iç içe olmaları sebebiyle ayırt etmek zorlaşır… Aşağıda ki fotoğraflar antik dönemden-modern çağa doğru kronolojik düzendedir.

The post Kadının Tarihsel Güzellik Evrimi appeared first on Sanat Duvarı.

Çin’in 6000, Hindistan’ın 5000, İran’ın 8000, Avrupan’ın 3000 yıllık kültürlerine olan bağlılığı göz önüne alınır ise toplumun gelişimin de ki vermiş olduğu teknolojik yahut sanatsal, felsefik, edebi eserlerin sebebi daha iyi anlaşılır. Bireyin öz kültürü, inancı ve tarihi ile ilgili toplumsal yahut bireysel çelişkileri onları sosyal hayatların da çelişki ve çarpışmalarla gerilemekten öte başka bir etkisi olmaz. Bu yüzdendir ki kendi özbenlik kültürlerinden uzaklaşarak başka devletlerin kültürel etkileri altında kalmış toplumlar bugün 3. dünya toplumları statüsündedir.

Biz Türkiyeli Anadolulular, Asyalı Türklerle Mezopotanyalı Arap ve Pers-Sasani kabileleriyle birleşerek Selçuklu kültürünü ve daha sonrasında Osmanlı kültürü olgunluğuna ulaşmıştık. Cumhuriyet dönemi ise tüm bu alt kültür gelişimlerini yok sayarak Batı etkisinde politikalarla yeni bir Anadolu toplumu inşaa etmeyi tercih etti. Bugünümüz modern Türk Cumhuriyeti toplumunun çok kültürlülüğü içinde birleştirici olamayışından, bireysel davranışlarımıza yahut teknolojik, edebi, sanatsal ilerleyememişliğimizi daha iyi görebiliriz. Modern 21. yy bireyi şarklı Anadolu kültürü ile batılı kültür arasın da ki çelişkilerin bunalımıdır.

Elbette kültürler kültürlerle karışarak yeni bir kültür olgunluğuna erişerek kendini revize eder. Ancak biz aşağıda ki fotoğraflarda da göreceğimiz gibi Selçuklu ve Osmanlı’da bunların 100 yıllık doğrusal sosyolojik evrimsel süreçte izlerken, Cumhuriyet dönemin de 20 yıllık kısa bir süreçte etkilerini göreceğiz.

SELÇUKLU DÖNEMİ 10.-13. YY

Asya’dan Mezopotanya’ya ve Anadolu topraklarına gelen Türk kabileleri, Mezopotanya’nın geometrik işleme sanatıyla birlikte Çin ve Hint süsleme sanatlarını da birlikte getirmişlerdir. Maniheist ve Budist inançlı olmaları sebebiyle geldikleri toplumların din, inanç ve kültürlerine saygılarından ötürü kaynaşma süreçleri de hızlı olmuştur. Mimari alanda büyük cami ve medreselerini görürüz. Edebi alanda da Ömer Hayyamı’ın rubailerini göstermek en doğrusu olacaktır. Seramik üzerine çizilen geometrik süslemelerin sırlama tekniği uzun süreler korunması Mezopotanya bölgesinde daha öncede bilinmekte ve uygulanmaktaydı. Ancak ilk mimari anlamda gösterişli dış cephe ve iç mekan çini süslemeleri Selçuklular döneminde ortaya çıkmıştır. İran bölgesin de taş işçiliği Ermeni halklar tarafından da çok iyi işlendiği için Selçuklu hükümdarlar gene mimaride devasa taş bloklu saraylar, kaleler, camiler ve medreseler yaptırmıştır. Yani kırsal bölge halkları ve Budist inançlı barışçıl halklar olması sebebiyle Türkler geldikleri bölge halklarıyla iyi uyum sağlamış ve eğitim, sanat, teknoloji alanında da onları iyi yönlendirmiştir diyebiliriz.

OSMANLI İLK DÖNEMLERİ 14. – 15. YY

Selçuklular dönemin de Malazgirt 1071 savaşıyla Anadolu’ya giren Türkler, daha sonrasın da Moğolların İran istilalarıyla daha hızlı bir şekilde Bizans toprakları İznik, Bursa ve İstanbul’un fethine kadar ilerleme sağlamışlardır. Türkler’i gene burada da barışçıl politikalarıyla yöre halklarının kültürlerini çok hızlı bir şekilde benimsediğini görüyor ve Bizans fresklerinden, mimarisinden etkilendiğini 14.-15. yy’larda vermiş olduğu eserlerle analiz edebiliyoruz. Osmanlı Devletinin bu ilk dönemlerin de ağırlıklı Bizans etkileri görüyoruz. Selçuklu mimamarisin de ki çini etkileri azalıyor. Ayasofya Kilisesi etkilerini camilerinde görürken, kendi öz olgun eserlerini de Süleymaniye ve Selimiye camilerin de gördüğümüz l şeklin de ki son cemaat yeriyle de ayırt edebiliriz.

OSMANLI DÖNEMLERİ 16. YY

15.yy Osmanlı Devletinin Avrupa da ki başarılı ilerleyişi ve Ortadoğu’da ki büyümeleri de göz önüne alınır ise Avrupa sanatını, teknolojisini küçük gördüğü ve bunun neticesinde kültürel hiç bir etkileşimin olmadığı, devletin tamamiyle kemikleştiği dönem diyebiliriz. Avrupa da ki Rönesans’ın resim de ki perspektif etkileri, Osmanlı minyatür resimlerini hiçbir şekilde etkilememiş ve perspektifsiz resim yapımına devam edilmiştir.

OSMANLI LALE DEVRİ 17. YY

1. Viyana kuşatmasının kazanımsızlığıyla askeri anlam da batı savaş teknolojisini tanımak sebebiyle Lale Devri’nde Paris, Londra ve Viyana gibi Avrupa başkentlerine geçici elçilik heyetleri yollanmış, böylelikle Avrupa’yı daha yakından tanıma imkânı sağlanmıştır. Mimari yapıların dış cephelerin de ki abartılı mukarnas ve kalem işi süslemelerle Avrupa’nın Barok sitilinden etkilenilmiş. Resim de natüralist Yıldız Sarayı çalışması, Levni’nin perspektif dolgunluklarla 2 boyutlu kadın çalışmalarıyla Batı etkisi yavaştan görülmektedir. – Levni kadın minyatürleri için ilgili makalemizi inceleyebilirsiniz. – Anadolu sanatın dan da uzaklaşmayarak düzeysel bir evrimsel geçiş görünmekte ve toplumun bir anda kültürel çarpışmasına olanak verilmemektedir. Daha önceki tek boyutlu minyatür resim çalışmalarından, batı etkisi 2 boyutlu perspektif resim çalışmalarına geçilmektedir.

OSMANLI TANZİMAT DÖNEMİ 18. YY

Batı ile ilişkilerin arttığı, batı anayasal demokrasisinin ve özel mülkiyetin önünün açıldığı, Rusya ile Kırım savaşı vesilesi ile Osmanlı Devletinin müttefikleri Fransa ve İngiltere’ye borçlanmasıyla müttefiklerin Protestan, Katolik, Ermeni, Rum halkları üzerin de ki tebaalarının artması ve Avrupa’nın ulusal milliyetçi akımlarının Anadolu ve orta doğuya girmesiyle Osmanlı Devletinin 1. Dünya Savaşı ile parçalanıp paylaşıldığı dönemleri görüyoruz. Yıldız Sarayı ve Dolmabahçe sarayın da ki Barok, Rokoko etkilerini abartılı bir şekilde görsek de, Osmanlı minyatür resim, kalem işi süslemeleri ve mimarilerin dış cephelerin de ki mukarnas oymalarda öz benliğini hala korumakta. Diğer dönemlerde de gördüğümüz gibi Tanzimat döneminde de farklı kültürlerin teknik, teknolojik gelişimlerini bilinçli bir şekilde kendi mimari ve sanatsal çalışmalarında kullanılmıştır.

1. CUMHURIYET DÖNEMİ KİMLİK ARAYIŞI 1920 – 1930

1920-1930 1. kimlik arayışı dönemi Tanzimat döneminin batı ve Osmanlı etkili mimari, sanatsal gelişiminin son geldiği nokta olarak da belirtebiliriz. Ahşap işlemeli batı rokoko tarzı mimari yapılar yapılırken, batı barok tarzı dış cephelerde mukarnas işleme oymalarda görülmekte, iç yapıda kalem işleri devam etmektedir. Hafiften de olsa Selçuklu mimari etkilerini de sezinleyebilir, sebepte barok üslubun erken dönemi diye Selçuklu mimarisini görürüz. Resim sanatında minyatür sanatından, 2 boyutlu resim sanatına geçiş süreci tamamiyle olgunlaşmış ama gene de minyatür sanatını perspektifle birleştiren Turgut Zaim gibi sanatçılar çalışmalar yapmaktadır. Aynı zaman da Avrupalı empresyonizm, ekspresyonizm, kübizm gibi yeni sanat akımları da resim çalışmalarında etkilerini göstermeye başlamıştır.

2. CUMHURIYET DÖNEMİ KİMLİK ARAYIŞI 1930 – 1945

Bu dönem Alman Hitler etkileri ari ırkı bilinciyle, Türk ulusalcı bilincinin oluşturulmaya çalışıldığı dönemdir. Türkiye’nin Alman Hitler ve İtalya Mussolini ilişkilerinin sonucu Mustafa Kemalin Türkler’in M.Ö 2000-1100 Çorum / Hattuşya’da yaşayan Hititler geldiğini savunan Türk tezi çalışmasında görüyoruz. Türklüğü yücelten Çanakkale zafer anıtı, Yunan demokrasisinin temsili Parthenon tapınağı tarzında Anıtkabir ve Alman soğuk mimarisinin en önemli örneği İstanbul Fen Edebiyat Fakültesi binası.

Bu dönem Osmanlı ve Mezopotanya-Arap kültürüyle kesin kopuşların yaşandığı ve hatta onların bizim kültürümüz olmadığının inkar edildiği tepeden inme jakoben devrimlerdir. Şark Anadolu kültürlü, İslam örf-adetleri, kadın-erkek mahremiyetinin gözetildiği bir toplumdan batı kültürünün böylesi kısa bir süreçte topluma enjekte edilmesi elbette daha sonraki dönemlerde göreceğimiz, Osmanlı döneminde hiçbir zaman olmamış ırk, etnik, din ayrımcılığına götürecektir.

Daha öncede söylediğim gibi değişim kaçınılmazdır ve elbette ki Anadolu toplumunun da anayasal demokrasiyle cumhuriyete ihtiyacı olacaktır. Ancak bunun tepeden değil de, toplumsal tabandan sosyolojik evrimsel bir süreçle beklenmesi daha doğrudur. Fransa, İngiltere, İtalya, Çin, İran buna örnek devletler olduğu gibi kültürel bağlılıklarında inkar etmeyerek toplumsal çelişkiye de mahal vermemiş devlet yapılarıdır. Bu devletlerin ekonomik ve siyasal anlamda bugünümüzde dünya liderleri olmaları da bu temelde aranmalıdır.

3. CUMHURIYET DÖNEMİ KİMLİK ARAYIŞI 1950 – 1990

1.Dünya Savaşı’nın bittiği, Hitler tehlikesinin ortadan kalktığı ve ABD-Rusya arasın da ki soğuk savaş dönemine giriyoruz. ABD Türkiye’ye Marshall yardımlarıyla askeri destek veriyor, Türkiye NATO’ya girerek ABD-Avrupa yanın da olarak Rusya’ya karşı net tavrını alıyor. Amerika’da ki pop art ve kavramsal sanat akımlarının Türkiye’de ki yansımalarının ilk örnekleri olarak Ankara Atatürk Kültür Merkezi, Ankara Türk Tarih Kurumu binaları ve resim sanatında çok net bir şekilde görüyoruz.

En başta da belirtildiği gibi toplumun en küçük yapı taşı bireyi biz, 1000 yıllık atalarından aldığı kültürlerle değerlendirir ve gene o birey kendisi oluncaya değin üstü üstüne kurulan taşların bir bütünü neticesin de kimliğini oluşturur. Kültürler kültürleri etkileyerek revize olur ve yeni bir kültürü oluşturur. Elbette bu Cumhuriyet dönemi tepeden inme batı kültürü etkisi gibi sosyolojik evrimsel süreçlerin dışında olur ise sert kutuplaşmalara mahal verir. Toplum bu noktada kendi kültürüyle savaşırken aynı zaman da o kültürü aile içerisinde yaşayarak çelişir. Evde şarklı, sokakta modern olmak ve bunun akabinde olamamak olguları ile abesle iştigal bir görünümle karşılaşılır. Bu da ne olduğunu arama sorgusu içerisin de teknolojik, sanatsal ilerlemenin gerisinde kalmasına sebep olur. Bireyin etnik, dini, cinsel sorunlarını çözmediği sürece teknolojik yahut sanatsal anlamda ilerlemesi beklenemez. Batı bugünkü gelişim sürecini 3000 yılda tamamlamış, biz Türkiyeli bireyden ise 90 yılda tamamlamamız beklenmiştir. Elbette Hindistan, Çin, İran gibi köklü diğer kültürlere de bakınca neden Osmanlılı bir köklü kültürün hala devamı olmayalım…

The post Selçuklu ve Osmanlı’dan Cumhuriyet Dönemi Eserlerimizin Analizi appeared first on Sanat Duvarı.

Böyle bitirilmiş bir mektubu elimde tutuyorum. Bu mektup günlerdir yorulan zihnimi diriltmiş gibi. Yarım bıraktığım işe devam edebilirim. Bir şeyler çizmek bir şeyler tasarlamak için sokağın kalabalığına,seslerin gürültüsüne karışmak gerek. Hazırlandım. Fotoğraf makinamı da alıp yola koyuldum. Farklı fotoğraflar çekmeliydim. Öyle farklı olmalıydı ki bir heykele dönüştüğünde derinden sarsmalıydı insanları. Zihinlerde depremler, kasırgalar yaratmalıydı.

Sokak Çocuğunun Fotoğrafı

Kulağımda kulaklığım elimde fotoğraf makinam. Cadde boyunca yürüyorum. Hafif hafif kar yağıyor. Kulağımda bu yağışa eşlik eden bir parça God İs An Astronaut-Snowfall. Gözüme ilginç gelen anları çekmeye başlıyorum. Çam ağaçları, çam ağaçlarının üzerine düşen kar taneleri, sokak lambaları… Muhteşem bir görsel şölen ama daha fazlası gerek. Daha çok hayat kokan anlar. Ara sokaklardan birine giriyorum. Sokak lambaları tek tük yanıyor. Dar sokak yokuş aşağı doğru hafifçe iniyor. Sokağın sonunda çöp konteynırı ve yere serilmiş biri görünüyor. Bu görüntü beni heyecanlandırıyor. Hızlı hızlı adım atıyorum. Bir çocuk görüyorum. Konteynırın sağ tarafında kartonun üzerinde cenin pozisyonu almış. Sokak lambasının ışığı sanki sadece onu göstermek üzere yanmış. İçimdeki heyecan yerini farklı bir duyguya bıraktı. O anı unutmamak, ölümsüzleştirmek istiyordum. Nasıl bu hale gelmişti? Kaç gündür buradaydı? Aç mıydı? Başından neler geçmişti? Adı neydi? O an ömrüm boyunca bu denli karmaşık hissedemediğim tek andı. Birkaç açıdan fotoğrafını çektikten sonra yanına yaklaştım. Onu olduğu yerden kaldırmaya çalıştım. Çocuk bir ağırlık gibi çökmüştü oraya. Yüzü, elleri buz kesilmişti. Ölü soğukluğu buydu galiba. Nabzına baktım, elimi burnuna yaklaştırıp nefesini kontrol etmeye çalıştım. Ağır ağır nefes alıyordu, nabzı ise durmaya yaklaşan bir saat gibi yavaştı. Çocuğu nasıl kucağıma alıp nasıl hastaneye yetiştirdim hiç bilmiyorum. Hastaneye ulaştığımızda doktorlar, polisler beni sorguya çektiler. Sanki ben onu o hale getirmişim gibi. Eve geldiğimdeyse iç sesimin can çekişini dinliyordum. Fotoğrafları açıp açıp bakıyordum. Günlerce o fotoğraflara bakıp durdum. Her gün hastaneye gittim. En son gidişimdeyse çocuğun bir adam tarafından gelip alındığını öğrendim. Çocuğu bulmak için aynı sokağa günlerce gittim ama bulamadım. Geç kalmıştım…

Sokak Çocuğunun Balmumu Heykeli

Yaşadığım bu olay beni bir şeyler yapmaya zorladı. O resimleri de ipe astığım diğer resimlerin yanına yerleştirdim. Yine aynı resimleri büyütüp masama yerleştirdim ve başladım heykelimi yapmaya. Metal iskeleti alıp cenin pozisyonu verdim. Çocuğun ne boyu ne yüz ölçüleri elimde yazılı olarak vardı. Havanın kararmış olması da yakından çekme imkanı vermemişti. Ama yüzü gözlerimin önündeydi. Aynı yaşlardaki kuzenim üzerinden ölçüleri tamamladım. Ardından kile şekil vermeye başladım. Öyle odaklanmıştım ki sanki ellerimde kan varmış da onu temizlemek ister gibi şekillendiriyordum kili. Günlerce gecemi gündüzüme katıp figürü oluşturmaya çalıştım. Gövde ve başın ayrı ayrı alçı kalıplarını aldım. Heykeli oluşturana dek diğer işlemlerimde devam etti. Heykel renklendikten sonra gerçek bir ‘tablo’ya dönüştü. Öyle gerçekti ki o günkü hissi yeniden yüreğimde hissettim. Şüphesiz ki bu en gerçekci, en vurucu heykelimdi. Hem de seramik dışında balmumu tek heykelimdi. Son serginin tek eseri. Aradığım gerçek bu heykeldeydi. Sergiye konuldu fazlaca ilgi de çekti ama beni o psikolojik durumdan çıkaramadı. Hep şu soruları sordum kendime;

• Daha kaç çocuk aynı kaderi yaşıyordu, kaçı hayata tutunabiliyordu?
• Kaçı ölüme bir nabız atışı kala hayata dönme umuduna sahipti?
• Sağ kalanlar şimdi neredeydi?
• Okulda mı, sokakta mı?
• Hangi caninin eline düşmüştü elleri, bedenleri?
• Ve ben ne yapabilmiştim?

Bu cinnetin içinde sorularla devam ettim fotoğraflar çekmeye. Ama hiçbir fotoğraf beni böylesine yerin dibine geçiremedi…

The post Son Heykel appeared first on Sanat Duvarı.

İhsan Oktay Anar

Düşünen Adam

Bu sözden yola çıkarak biz de Düşünen Adam’ın ne düşündüğünü merak ediyor ve öğreniyoruz.

Modern çağın öncüsü olan Fransız heykeltraş Auguste Rodin 1900’lü yıllarda yaptığı Düşünen Adam heykeli tüm dünyada felsefi düşüncenin simgesi haline gelmiştir. Heykelin yapılma fikri ise, bir komisyon tarafından Paris’e yeni bir kapı tasvirinin yapılması isteğiyle doğmuştur.Rodin’in ünlü eserlerinden biri olan Cehennem Kapıları’nın temeli böylece atılmış oldu. Fransız heykeltraş, modern Avrupanın fikir adamlarından biri olan Dante’nin İlahi Komedya adlı eserinde betimlediği Cehennem, Araf ve Cennet bölümlerinden özellikle Cehennem tasvirlerinin etkisinde kalmış ve ondan ilham alarak çalışmaya başlamıştır. Heykel; Fransa, Almanya, Danimarka, Norveç gibi birçok ülkede swanat müzeleri ve üniversite kampüslerinde yer alıyor. Ülkemizde ise Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları hastanesinin bahçesinde bulunuyor.

Düşünen Adam’ın Türkiye’deki Hikayesi

Heykelin ülkemizde ki konumu kadar yapım hikayesi de oldukça ilgi çekicidir.

Şöyle ki Başhekim Fahri Celal Göktulga, Düşünen Adam heykelini bir dergide görür ve ardından bir kopyasının hastane bahçesine yapılması fikrini ortaya atar. Fakat gereken ödenek olmadığından hastane müdürünün isteğiyle o dönemde hastanede yatan ve heykele yatkınlığı olan bir hasta tarafından yapılmaya başlanır.  Bir süre sonra hasta para istemeye başlar ve parası ödenmeyince heykeli bütün çıplaklığıyla yarım bırakıp gider. Bunu gören ve depresyon tedavisinde olan bir hasta heykelin geri kalanını yapabileceğini iddia eder ve hastaya taburcu sözü verilerek Düşünen Adamın kaderini o hastanın eline bırakırlar. Heykel kısa sürede tamamlanır ve Göktulga istediği kopyaya nihayet ulaşır.

Aynı zamanda o dönem Rodin’in heykelinin neden tercih edildiği sorulduğunda Göktulga, aslında hastaların dışarıdakilere üzülüp onları düşündükleri ve bu yüzden böyle bir heykel seçtiğini dile getirir.

Dünya üzerinde çok farklı ülkelerde çok farklı kültürlerin içinde olsa bile felsefik ve özgür düşüncenin sembolü haline gelmişken ülkemizde zamanla Dante ve Rodin’i bile geride bırakıp enteresan bir şekilde akıl hastalığının sembolü haline gelmiştir.

Son bilgi olarak Auguste Rodin’in mezarı Düşünen Adam heykelinin altına gömülmüştür.

The post Auguste Rodin’in ‘Düşünen Adam’ı appeared first on Sanat Duvarı.

Heykeltraş Kuzgun Acar

Heykeltraş Kuzgun Acar’ın soyut kompozisyon ‘Kuşlar‘ isimli çalışması şu anda Sabancı Müzesi’nde yer almaktadır. 28 Ekim 2016’dan sonra İMÇ’de ki yerine asılacaktır.

Genellikle kafes telleri artık madeni maz., demir, çivi ile soyut çalışmalar yapmıştır. Soyut sanat genel anlamıyla doğada var olan gerçek nesneleri betimleme yerine biçimler ve renklerin, temsili olmayan veya öznel kullanımı ile yapılan sanata denir.

Kuzgun’un kuşlarına baktığımızda gökyüzünde süzülen kuşların içiçe geçmiş kanat çırpışlarını görüyoruz. IMÇ için tasarlanmış olması da sanatçının belki de insanları bu içiçe yorumlamasıyla ilgili ince bir düşüncedir. Aslında bizler kalabalık içinde sessiz çığlıklarla çırpınan kuşlar gibiyiz. Ama onlar biden şanslı bizi özgürlüğe uçuracak kanatlara sahip değiliz.

The post Kuzgun’un Kuşları appeared first on Sanat Duvarı.

19 Şubat – 9 Mart 2016 tarihleri arasında Galeri Soyut’ta ikincisi düzenlenecek olan ‘Figür Yorum-II’ sergisi ülkemizde figüratif resim alanında üretim yapan her kuşaktan sanatçıyı bir araya getiriyor. İnsanı merkeze alarak gerçekleştirdikleri yapıtlarında özgün bir biçim dili geliştirmiş olan bu sanatçıların hepsi de tuval üzerinde kendi gerçekliklerini kurguluyor. Üst söylemlere yönelmektense sırada olanı, gündelik hayatın içinde gözden kaçanı büyük bir samimiyetle dile getiriyorlar. 16 sanatçının katılımıyla gerçekleşecek Figüryorum-2016 Grup Resim Sergisi 19 Şubat – 9 Mart 2016 tarihleri arasında Galeri Soyut A ve B salonlarında izlenebilir…

Alexander Davidov, ‘Doğanın Ritmi’ isimli bronz heykellerden oluşan kişisel heykel sergisi de, 19 Şubat – 9 Mart 2016 tarihleri arasında Galeri Soyut B Salonunda izleyici ile buluşuyor.

Davidov’un sahip olduğu gözlem yeteneği, eserlerinin mükemmel oranları ve kusursuz detaylarıyla hemen göze çarpıyor. Çalışmalarındaki ışık yansımaları ustaca hesaplanmış olup bronz ve taş arasındaki uyum da toplam armoninin bir parçası… Sanatçı, insanın doğa ve hayvan ile olan ilişkisini gizemli heykelleri ile dile getirirken, ilgi alanlarına giren mitolojik figürleri de kullanıyor.

Derin duyarlılığını ve karmaşık iç duygularını gerçek görüntülere çevirmeyi seçen Davidov, eserlerine sembolik önem ve özel anlam kazandırıyor.

Bulgaristan’da ve ülkesi dışında izlenip takip edilen sanatçının eserleri, bir çok koleksiyonda yer alıyor.

Alexander Davidov çalışmalarını Sofya’daki atölyesinde sürdürüyor.

Sanatçının eserleri 19 – 28 Şubat  2016 tarihleri arasında Galeri Soyut / B Salonu’nda görülebilir.

The post Galeri Soyut’ta Çifte Sergi appeared first on Sanat Duvarı.

Sanatçı eserlerinde daha çok; adaletsizlik, insanlığın kendini yok edişi gibi evrensel konuları işlemiş; dönemin ahlaki ve siyasi sorunları ile yakından ilgilenmiştir. İşçi sınıfının yaşadığı zorluklar, savaşlar, yoksulluğun artışı, direnişler, ölümler onun başlıca ilgilendiği konulardır. Sanat hayatına baskı resimleriyle başlamış ve Goya’dan etkilenmiştir. “Dokumacıların İsyanı” adlı oymabaskısı konusunu, Silezyalı dokumacıların 1844’teki isyanlarının gaddarca bastırılmasından alır. Bunu ünlü Alman oyun yazarı Gerard Hauptmann’ın “Dokumacıların İsyanı” adlı oyunundan esinlenerek yapar.

Kollwitz aynı zamanda bronz ve taş malzemeleriyle çalışan bir heykeltıraştır da. 1910’da başladığı heykel çalışmalarında da, resimlerinde işlediği konuları ele almıştır. Kollwitz, çocuklarını kaybetmekten de çok korkar ve sanatçının eserlerinde bu korkusunun etkilerini de görürüz. Anne ve çocuk temasını çokça işlemiştir. Özellikle savaşta 18 yaşındaki oğlunu kaybetmesinden sonra, resimlerinde daha çok ölü çocuk teması, çocuklarına sarılmış anne figürleri yapmaya başlar. Bu şekilde anneler çocuklarını tüm kötülüklerden korusun istemiştir. Oğlunun ve oğlu gibi yüzbinlerce gencin acısını yıllarca üzerinde çalıştığı yaslı anne ve baba heykellerinde dile getirmiştir. Bu iki heykel şu an Belçika’da, Flandre’daki meçhul asker mezarlığının kapısındadır.

Hitler’in başa gelmesiyle çalıştığı akademiden de ayrılmak zorunda kalan sanatçı, 1934-35 yılları arasında son büyük baskı resim çalışmasını “ölüm” teması içinde yapmıştır. Sanatçı yaşadığı döneme baskı resimler yaparak sembolik göndermeler de bulunmuştur. Ayrıca sanatçının iç dünyasında kendisiyle yüzleştiği oto portreleri de önemli bir yer tutmaktadır.

Kollwitz, art arda ürettiği isyan, savaş ve ölüm konulu eserleriyle döneminin toplumcu gerçekçi bir sanatçısıdır. Eserlerinde yaratmayı başardığı duygusal gerilimler, çizgi anlayışı ve kurgularıyla dışavurumcudur. The End adlı eserinde sanatçı, dokumacıların yaşadığı ezilme duygusunun ve mücadelelerinin dramatik sonuna gönderme yapar. Sanatçı sembolik anlatımıyla kişiyi o ana götürür. Onun eserlerine bakanlar, o anların izleyicisi konumundadırlar. Çünkü oradaki kişilerin ruh hallerini yansıtmaktadır. Bunu o kadar güçlü bir aktarımla yapar ki bu nedenle biz sanki o anı yaşıyormuşuz izlenimine kapılırız. Yaşananların sonunda kalan o hareketsiz bedenler sonu –ölümü sembolize eder.

The post Kathe Kollwitz’in Takdire Şayan Sanatçılığı appeared first on Sanat Duvarı.

Başlarda yeni-izlenimci akımdan etkilendi, ilerleyen dönemlerde post-kübist ve gerçeküstücü eserlere yöneldi. Paris Ekolü’nün içerisinde yer aldı. Bir dönem içinde yer aldığı gerçeküstü hareketten insan formunun gerçekliğini aramaya koyuldu. Ve birçok eseri yeniden ve yeniden yaptı. İnsan figürüyle baş başa bir serüvene girişti. Sıradan bir adama taşa yontmak istemişti, öteki diyordu. Ve onları boyutlandırmıştı, öyle ki bazıları kibrit kutusu kadardı dokunsa kırılacaktı. Saatlerce atölyesinde çalışmış bir sanatçı ve her zaman takım elbiseliydi. Üzerindeki o tozlar silinmeden bir Kafeye giderdi, onun da bohemliği buydu işte. 2015’te İstanbul Pera Müzesi’nde eserlerinin bir kısmı sergilendi.

Ve bir kadın heykeli; Ürkmüş, zayıf düşmüş, çaresiz ama ayakta dimdik, sıradan bir insan, sıradan bir kadın… Ama ne kadın tümüyle istenilen arzulanan işte tam da o kadın bu halde. Belki bir doktor karşısında, belki hasta vücudun çökmesi, zayıflığı, korkusu ile baş başa… Bir yangının kararmış kurbanının trajik korkusu, aşağı doğru sarkmış bir vücut. İşte Giacometti bunu yapıyordu, ekleme – çıkarma, boşluğu ekleyip çıkartıyordu, boşluğu işleyebilen bir heykeltraş karşımızda. İnsan figürünü yontmayı başarmıştı. O figürü öyle bir ayarlamıştı ki uzaklaşsanız da yakınlaşsanız da aynı mesafedesinizdir. Yani, ressamların tualle yaptığını başarmıştı. Heykele yaklaştıkça onun büyüyeceğini, değişeceğini sanmayın. Aksine ona dokunuyor gibi olacaksınız. Malzeme ve doku çok iyi hissettirilmiştir onun heykellerinde. Malzeme, bronz olmaktan çıkmış gibidir. O heybetli heykeller hareketsizlik içinde ama ne hareketsizlik..! Bu kadının bölünen parçaları yoktur, bir bütün halinde anlamlandırabilirsiniz. O yüzden figürlerin uzadığını görürüz, bu çığlığı tek seferde bütün halinde görelim diye…

The post Farklı Olan Heykeltraş ve Ressam: Giacometti appeared first on Sanat Duvarı.

Asılan Marsyas Heykeli: Ne derler bilirsiniz; “tanrıyla yarışılmaz”. İşte Marsyas’ın hikayesi tam da böyledir. Mitolojik bir karakter olan Marsyas, Yunan müziğinin doğuşu için önemli söylencelerin başkahramanı olarak karşımıza çıkmaktadır.

İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen heykel, Helenistik döneme tarihlenir ve Tarsus ilçesinde bulunmuştur. Heykel kolları arkadan birleştirilerek, bir ağaca asılmış olarak tasvir edilmiştir. Ağaç bu heykelde görünmese de değişik bölgelerde bulunan aynı temalı heykellerden ağacın varlığını bilmekteyiz. Heykelin kolları tahrip olmuş ve dizlerden aşağısı yoktur.

Mitolojik konuya uygun olarak; Bu eserin bir heykel grubu olduğu bilinmektedir. Kuvvetle muhtemel, solunda oturan Apollon ve sağında derisini yüzmek için bıçak bileyen bir İskitli kölenin tam merkezine yerleştirilmiş olmalıdır Marsyas.

Vücut anatomisi başarılı bir şekilde işlenmiş, asılma sırasında adalelerin gerginliği başarılı bir şekilde verilmiştir.  Helenistik heykel özelliklerinden olan saç ve sakalın işlenişi barok özellik göstermektedir. Helenistik dönem ile birlikte ideal güzellik kavramından uzaklaşıp, daha günlük konular sanata yansıtılmaya başlanmıştır. İnsani duygulara yer verilmiştir.  Yüzünde sükût içinde öfke ve acı yansıtılmıştır.

Marsyas neden asıldı peki?  Mitolojik kaynaklara göre; “Tanrıça (Athena), tanrılar katında bir şölen sırasında geyik kemiğinden yapmıştı ilk flütü. Fakat Hera ve Aphrodite, ona flütü üflerken bakıp, yüzünün aldığı şekille alay etmişlerdi. Bunun üzerine, Athena hemen Phrigia’ya giderek, bir ırmakta kendi yüzüne bakmıştı. Phrygia’ya giderek duru bir suda yüzünün gerçekten çirkin olduğunu görmüş, sinirlenip, fırlatmış. Flütü atarken, onu yerden toplayacak olanı en büyük cezalara çarpacağına ant içmiş, Marsyas bunu nerden bilsin, yerde bulduğu flütü almış ve çalmaya koyulmuş. Marsyas bayılmış sesine, o kadar sevmiş ki dünyada bundan güzel ses veren saz olmadığını ileri sürmüş ve Apollon tanrının lyra’sıyla yarışmayı bile göze almış. Tanrı bu, yarışma için bir şart koşmuş: Kim yenerse yenilene istediğini yapacak. Yargıç olarak Tmolos (Bozdag) tanrısını almışlar. Birinci yarışma sonuç vermemiş, ikincisinde Apollon Marsyas’a meydan okuyarak flütünü tersine tutup çalmasını buyurmuş, kendisi lyra’yı ters tutunca aynı sesleri çıkardığı halde, Marsyas flütünü öttürememiş, bu yüzden de yenik düşmüş.

Yarışmayı gözleyen Phrygia kralı Midas genede flütün lyra’dan üstün olduğunu söyleyince tanrı onun kulaklarını eşek kulakları haline getirmiş. Ama bununla kalmamış, Marsyas’ı tutmuş, bir ağaca bağlamış ve derisini yüzmüş. Marsyas bu korkunç işkence içinde can vermiş. Apollon sonradan yaptığına pişman olmuş derler, lyra’sını yere atarak kırmış, Marsyas’ı da bir ırmak haline getirmiş. Gökbel’de akan Çine çayı işte bu ırmakmış.

The post Asılan Marsyas Heykeli appeared first on Sanat Duvarı.

Eski Hitit Krallık Döneminden taş yontu ve maden eserler bugüne çok sayıda ulaşmamıştır. Bu çağın maden eserleri daha çok Güneydoğu Anadolu kökenli yapı- adak çivilerinin oluşturduğu eserlerdir. Bunların görünümleri birbirlerine benzerler. Yassı ve üst kısımları stilize insan biçimlidir. Alt kısımları ise çivi gibi bir yere saplamak, çakmak için yapılmıştır. Bunlar çoğunlukla Hitit yapı ritüelleri ile ilgilidir.

1- Metal Eserler:

Katalog No: 1

Eserin Adı: Altın Varak Kaplı tanrı heykelciği

Cinsi: metal

Buluntu Yeri: satın alma yolu ile müzeye getirilmiş.

Bulunduğu Müze: Önasya Eserleri Müzesi, Berlin

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 18-16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı:  Üst kısmı stilize insan şeklinde yassı çivi. Stilize insan figürü; başında sivri bir başlık, gözler iri badem göz, burun iri betimlenmiştir. Dudaklar kapalı ve belirgin işlenmiştir. Gövde basit bırakılmış ve kollar iki yana açıktır.

Katalog No: 2

Eserin Adı: Yapı- Adak Çivisi

Cinsi: metal

Buluntu Yeri: Doğanşehir

Bulunduğu Müze: Şark Eserleri Müzesi, İstanbul

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 18- 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı:  Tanrı heykelciği biçimli  yassı adak çivi. Stilize insan figürü; başında sivri bir başlık, gözler derinde , burun iri betimlenmiştir. Dudaklar kapalı ve belirgin işlenmiştir. Gövde basit bırakılmış ve kollar iki yandadır.

Katalog No: 3

Eserin Adı: Yapı – Adak Çivisi

Cinsi: metal

Buluntu Yeri: Arapkir

Bulunduğu Müze: Tübingen Üniversitesi Özel Koleksiyonı

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 18- 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı:  Tanrı heykelciği biçimli  yassı adak çivi. Stilize insan figürü; başında sivri bir başlık, gözler derinde , burun iri betimlenmiştir. Gövde diğerlerine göre daha ayrıntılı işlenmiştir. Kollar dirsekten bükülerek tasvir edilmiştir. Alt ucu yine sivri bırakılmıştır.

Katalog No: 4

Eserin Adı: Yapı – Adak Çivisi

Cinsi: metal

Buluntu Yeri: Belli değil

Bulunduğu Müze: Özel koleksiyon

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 18- 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı:  Tanrı heykelciği biçimli  yassı adak çivi. Stilize insan figürü; başında sivri bir başlık, gözler derinde , burun iri betimlenmiştir. Gövde diğerlerine göre daha ayrıntılı işlenmiştir. Kollar dirsekten bükülerek tasvir edilmiştir. Alt ucu yine sivri bırakılmıştır.

Katalog No: 5

Eserin Adı: Tanrı Heykelciği

Cinsi: Bronz

Boyutu: 11,4 sm.

Buluntu Yeri: Dövlek

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 18- 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Sivri başlığın ve yanlarında ileri çıkık boynuzları tanrı imajına vurgu yapmaktadır. Tanrı, yürüyüş pozisyonunda ve sol ayağı ileride betimlenir. Kollarından biri yukarı kalkıkken diğeri ileri doğru hamle yapmaktadır. Elindeki bir nesneyi atış için hazır konumda gösterilmiştir. Ayaklarının uçları kalkıktır. Ayak ve kolların hareketi ile frontaliteden ayrılarak heykel derinlik kazanmıştır. Üzerinde Hitit Tanrı kabartmaları ile örtüşen kısa tunika vardır. Fiziki özellikleri ise; kafa tüm vücuda hakim, boyun kalın ve güçlü, vücut şekli üçgen verilmiştir.

Katalog No: 6

Eserin Adı: Tanrı Heykelciği

Cinsi: Bronz

Boyutu: 14,5 s m.

Buluntu Yeri: Konya

Bulunduğu Müze: Tübingen Üniversitesi Özel koleksiyonu

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 18- 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Dövlek’te bulunan tanrı heykelciğine çok benzemekle birlikte yapımı stili ile taşra işidir. Yine sivri başlık, kısa tunika şeklinde betimlenmiştir. Kol ve bacaklar hareketli işlenmiştir.

Katalog No: 7

Eserin Adı: Gümüş geyik ritonu

Cinsi: Gümüş

Boyutu: 17 s m.

Buluntu Yeri: Bilinmiyor

Bulunduğu Müze: Norbert Schimmel  koleksiyonu

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Kült kabıdır. Bu ritonlar iki parça halinde yapılmıştır. Baş ve protom kısmı birbirlerine eklenerek bir bütün oluşturmuştur. Ekleme yeri bezekli bir şerit ile işlenmiştir. Detaylı bir işçilik kullanılmıştır.

2- Pişmiş Toprak Heykeller:

Eski Hitit Krallık çağında rölyefli kült kaplarına koşut olarak işmiş toprak kült heykelciklerinin de geliştiğini görmekteyiz. Bu heykelciklerde hayvan figürünün çokluğuna karşın insan betimi azdır.

Katalog No: 8

Eserin Adı: Pişmiş toprak boğa ritonları

Cinsi: Pişmiş toprak

Boyutu: 90 cm.

Buluntu Yeri: Boğazköy- Büyükkale

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Törensel ritüel kabı. Çift Boğa betimi. Ayakta durur şekilde betimlenmiştir. Tüm boğa betimlerinin beden kısımları et kırmızısı ve ya kırmızıya kaçan kahverengi rengindedir, üzerleri açkılıdır. Boğa betiminin ağız deliklidir. Ayrıntıları belli etmek için beyaz rengi kullanmışlardır. Üst kısımlarımda ise libasyon-  sıvı dökebilmek için bir ağız vardır. Betimleri oldukça gerçekçidir.   Hitit Mitolojisindeki Hurri ve Şerri oldukları düşülmektedir.

Katalog No: 9

Eserin Adı: Pişmiş toprak boğa başı

Cinsi: Pişmiş toprak

Boyutu: Ortalama 90 cm.

Buluntu Yeri: Tokat

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Törensel ritüel kabı. Boğa başı betimi. Baş cepheden dik betimlenmiştir. Rengi et kırmızısıdır ve açkılıdır. Anatomisi gerçek bir boğaya benzemektedir. Gerçekçi yapılmıştır. Boynuz ve diğer detaylarda beyaz renk kullanılmıştır.

Katalog No: 10

Eserin Adı: Pişmiş toprak aslan ritonu

Cinsi: Pişmiş toprak

Boyutu: 15.5 cm yüksekliğinde 25.3 cm genişliğindedir.

Buluntu Yeri: Boğazköy- Ambarlıkaya

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: M.Ö. 16. Yüzyıl

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Dört ayağı üzerinde, ağzı açık, saldırı anında betimlenmiştir. Kulakları eksiktir. Toprak kırmızısı renginde ve açkılıdır. Beden üzerinde anatomik ayrıntılara önem verilmiş ve işlenmiştir. Baş ve yele kısmı ince işlenmiştir. Yele tüyleri stilize verilmiştir, yele kabartma tekniği ile bedenden ayrılmıştır. Gözler kakma olarak yapılmıştır. Diğer riton kapları gibi sırtta libasyon için bir açıklık ve ağızda delik olarak yapılmıştır. Eski Hitit Dönemine tarihlenmektedir.

Katalog No: 11

Eserin Adı: Stilize koç ritonu

Cinsi: Pişmiş toprak

Buluntu Yeri: Ilıca Hitit Nekropolü

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: Eski Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Dört ayağı üzerinde, silindirik gövdeli, stilize koç ritonu. Üstten tek kulplu olarak yapılmıştır. Gövdenin üst bölümünde libasyon için bir ağız bırakılmıştır. Baş kısımda ağız delik olarak yapılmıştır. Kült kabıdır.

Katalog No: 12

Eserin Adı: Boğa ritonları

Cinsi: Pişmiş toprak

Buluntu Yeri: İnandıktepe

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: Eski Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: üç farklı boy boğa betimi yapılmıştır. Üçü de ayakta betimlenir. Renkleri parlak et kırmızısıdır ve parlak açkı kullanılmıştır. Gözlerde beyaz renk ayrıntı için kullanılmıştır. Boynuzlar beden ile aynı renk bırakılmıştır. Boğalar gerçekçi betimlenmiştir.

B)Yeni Hitit Krallığı ( Büyük Hitit Krallığı) Çağı ( M.Ö. 1470-1190)

Bu dönemde ki heykeller, daha çok mimari parçalarla bağlantılı eserler ya da kaya üzerinde ki rölyefler şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Bunların dışında ise; birkaç kabartmalı kaide, stel ve kült tekneleri mevcuttur. Özellikle insan betimli heykel sayısı çok azdır.

Katalog No: 13

Eserin Adı: Başı olmayan taş heykel

Cinsi: Taş- Kalker

Boyu: 2.10 m

Buluntu Yeri: Alacahöyük

Bulunduğu Müze: Alacahöyük Müzesi, Çorum

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Başı olmayan tanrı ya da kral heykeli. Beden tam plastik işlenmiştir. İnsan boyunu aşar. Erkek heykelidir. Heykel uzun bir manto ile betimlenmiştir. Manto öne kıvrık sol kolu kapatmaktadır. Öne yönelen sağ kol ise manto altından hissedilir. Heykelin arka kısmı pek işlenmemiştir.

Katalog No: 14

Eserin Adı: Diskus başlıklı kadın heykel başı

Cinsi: Chlorit taş

Boyu: Yükseklik 16 sm

Buluntu Yeri: Boğazköy

Bulunduğu Müze: Boğazköy Müzesi, Çorum

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Başta hale şeklindeki şapka oldukça harap olmuştur ve kulakların arkasından başa oturtulmuştur. Gözler iri badem göz şeklinde işlenmiş ve göz altı torbaları verilmiştir. Kulaklar iri ve volüt şeklinde betimlenir. Burun güçlü ve geneksel Hitilerle karakterize olmuş şekilde yapılmıştır. Dudaklar hafif gülümser şekilde verilmiş ve dudak çizgileri belirgindir. Büyük kraliçe betimi olabilir.

Katalog No: 15

Eserin Adı: Diskus başlıklı oturan tanrıça

Cinsi: Bronz

Buluntu Yeri: Alacahöyük

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Oturur şekilde betimlenmiş kadın heykeli. Heykel izleyiciye bakar pozisyondadır. Başında geniş hale eklinde bir şapka alından itibaren tüm başı örter. Gözler kapalı, burun karakteristik Hitit özellikli burundur. Giyimli betimlenmiş, üzerine yapışan uzun bir elbise üzerinde dökümlü kumaş vardır. Oturur pozisyonda betimlenir.

Katalog No: 16

Eserin Adı: Oturan tanrıça heykelciği

Cinsi: Altın

Buluntu Yeri: Boğazköy

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Oturur şekilde , Heykel izleyiciye bakar pozisyondadır. Başında geniş hale eklinde bir şapka alından itibaren tüm başı örter. Gözler badem şeklinde, burun karakteristik Hitit özellikli burundur. Sağ kol içe kıvrık gösterilmiştir. Ayaklar yere değmez. Koruyucu ya da onurlandırıcı amaç için kullanılmış olabilir.

Katalog No: 17

Eserin Adı: Diskus başlıklı minyatür oturan tanrıça

Cinsi: Altın

Buluntu Yeri: Sarıoğlan- Çiftlik köyü, Kayseri

Bulunduğu Müze: Kayseri Müzesi- Kayseri

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Oturur şekilde ve kucağında çocuk tutar şekilde betimlenmiştir. Bu buluntular çoğunlukla duvar içinde spoli şekilde bulunmuştur.

Katalog No: 18

Eserin Adı: Tanrı heykelciği

Cinsi: Bronz

Buluntu Yeri: Doğantepe, Amasya

Bulunduğu Müze: Amasya Müzesi, Amasya

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Sivri başlıklı erkek heykeli. Kol ve Bacakları eksiktir. Yüz dolgun, gözler derin ve badem şeklinde, kaş kemeri belirgin, burun karakteristiktir. Kulaklar iridir. Üst vücut çıplak değil dar bir giysi vardır. Bunu boyunda ki v çizgiden anlarız. , alta kısım kısa ince işçilikli bir etekle gösterilmiştir. Vücut anatomisi önceye göre daha başarılıdır.

Katalog No: 19

Eserin Adı: Ayakta Tanrı heykelciği

Cinsi: Bronz

Buluntu Yeri: Boğazköy

Bulunduğu Müze: Doğu Eserleri Müzesi. Berlin

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Başlık kısmı eksiktir. Sol kol eksiktir. Sağ kol ise dirsekten öne doğru bükülmüş hamle yapar gibi betimlenmiştir. Üst vücut çıplak değil dar bir gömlek vardır boyunda ki v kıvrım gömleği hissettirir , altta ise Hitit kabartmalarından da bildiğimiz klasik kıyafet vardır.

Katalog No: 20

Eserin Adı: Güneş Tanrıçası

Cinsi: Altın

Buluntu Yeri: Anadolu

Bulunduğu Müze: Norbert Schimmel Kolekksiyonu

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: aslan ayaklı tahtında oturan tanrıça betimi. Eserin büyük bir kısmını başında taşıdığı haleli şapka kaplamaktadır. Başlık alından itibaren tüm kafayı kaplar. Yüz karakteristik Hitit tipi özellikleri taşımaktadır. Kulaklarında iri halkalar takılıdır. Ayaklarına dek giyiniktir. Kucağında muhtemelen oğlunu tutmaktadır. Çocuk ellerini göğsünde bağlar pozisyonda betimlenir.  En güzel örneklerdendir.

Katalog No: 21

Eserin Adı: Dağ Tanrısı heykelciği

Cinsi: fildişi

Boyut: 3,6 sm

Buluntu Yeri:Boğazköy

Bulunduğu Müze: Anadolu Medeniyetler Müzesi, Ankara

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Başında sivri Eski Babil stilinde boynuzlu bir başlık bulunmakladır. Kollar göğüs hizasında ve eller birbirine birleşmiştir. Dağ tanrısına özgü bir kıyafetle pullu olarak  betimlenmiştir. İri kulaklı ve sakallı bir figürdür.

Katalog No: 22

Eserin Adı: Tanrı heykelciği

Cinsi: Dağ kristali

Boyut: 6.1 sm

Buluntu Yeri: Tarsus- Gözlükule

Bulunduğu Müze: Adana Arkeoloji müzesi, Adana

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Baş üzerinde sivri bir külah ya da başlığın varlığı belli olmaktadır. Vücudu blok halinde işlenmiştir. Eller göğüs altında birleşik vaziyettedir.

Katalog No: 23

Eserin Adı: Boğazköy Sfenksli Kapının yontusu

Cinsi: Taş

Boyut: 2.50 m

Buluntu Yeri: Boğazköy

Bulunduğu Müze: Eski Şark Eserleri Müzesi, İstanbul

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: üç boyutlu plastik eser olarak işlenmiştir. Ayaklar beş parmaklı aslan pençesi şeklindedir. Kuyruk diktir ve uçlar spiral eklinde sonlandırılmıştır. Yüzler hafif gülümser şekilde betimlenir.

Katalog No: 24

Eserin Adı: Yerkapı sfenksi

Cinsi: Taş

Boyut: 2.50 m

Buluntu Yeri: Yerkapı

Bulunduğu Müze:

Dönemi ve Tarihi: Yeni Hitit Krallık Dönemi

Kaynakça: Darga A.M., Hitit Sanatı, Akbank Kültür Ve Sanat Yayınları, İstanbul, 1992.

Tanımı: Baş ustaca işlenmiştir bir kadın başıdır. Yüzde dolgun yanaklar ve kartal burun hâkimdir. Gözler başka maddeden kakma olarak yapılmıştır. Alın basık ve saçlar ortadan ikiye ayrılmış arkaya doğru devam edip kulakların arkasından göğüsse spiral yaparak inmektedir. Başta çift boynuzlu başlık yükselmektedir.  Yüzde arkaik gülümseme hâkimdir.

The post Hitit Dönemi Heykelleri appeared first on Sanat Duvarı.

Neolitik Dönem başta olmak üzere Mezopotamya, Mısır, Minos, Yunan ve Roma uygarlıklarının yılana yükledikleri çeşitli anlamlar arkeolojik kanıtlar ışığında incelenmiştir. Yılanın uygarlıklar bazında aldığı anlamalar irdelenmiştir.

Abstract

In the study, to express when started is used symbol of serpent, which load variety mean until present time in the evolution. Since Neolithic term, the serpent is began that was still using symbol.

As a first Neolithic term, mezopatamya, Egypt, Minos, Grek and Roma civilation in the light of archeological results what study load variety means. On the basis of civilations means of snake is examined.

Yılan ve Stilize Yılan Figürünün Uzak Geçmişi

Yılanlar ve stilize şekilleri ilk çağlardan günümüze kadar çeşitli anlamlar yüklenerek kullanılmıştır ve halen günümüzde sembolize şekilde karşımıza çıkar. Günümüzde yılan sembolü; tıp, diş hekimliği, farmakoloji, toksikoloji gibi bilim dallarının sembolleri olarak ve ayrıca birçok ilaç firmasının da amblemi olmuştur.

Sembol olarak yılan güneş ışınlarını, ateşi çağrıştırmaktadır, toprak ve suya yakınlığı ile bilenmektedir. Renginden dolayı bilgelik, güç, devamlılık ve cinsel sembol olarak kullanılmıştır. Mitlerde kozmik bir anlam taşımaktadır. Suyun içinde tahayyül edilir ve tüm hayatın bun sudan çıktığı düşünülür, bazen de yer altında yaşadığı için yer altı hazinelerinin koruyucu olarak düşünülür. Deri değiştirmesi sağlık ve gençliği aynı zamanda hayata vurgu yapar[1]

Mısır, Sümer, Babil, Asur, Anadolu, Yunan ve Roma uygarlıklarında yılan sıkça karşımıza çıkar ve anlamları yer yer uyum gösterse bile farklılıkları da mevcuttur. Eski çağlardan günümüze değin birçok anlam yüklenen yılan; sağlık, uğur, sadakat, bereket, gençlik, ölümsüzlük, sonsuzluk, devinimi sembolize etmiştir. Bu anlamların yanı sıra erkeklik ve doğurganlıkla bağlantılı bir sembol olarak da ele alınmıştır[2]. Bunun dışında yılan, kendisinden başka her şeye benzetildiği için bir metafor olarak, dünyanın en esrarengiz yaratıklarındandır. Yılan ve onun havali tasviri olan ejderha betimi mitolojilerde anlatılıp, arkeolojik verilerle desteklenmektedir.

İlk olarak Neolitik Dönem göz önünde bulundurulduğunda ilk akla gelen yer olan Göbekli Tepe bize yılan kültü ile ilgili ip uçları vermektedir. T şeklinde payelerin oluşturduğu yuvarlak mimarinin (resim 1) bir inanç sisteminin parçası olduğu arkeoloji dünyasında kabul görmektedir. Buradaki T payeler üzerinde çok sayıda hayvan betimlemesi yapılmıştır ve bunların içinde çeşitli yılan motifleri de kabartmalı olarak işlenmiştir (resim2). Yılanla birlikte, boğa, tilki, yaban domuzu, yaban ördeği, turna gibi hayvanlarda kabartmalı bir şekilde gösterilmiştir. Buranın bir açık hava tapınağı olduğu düşünüldüğünde yılan ve diğer hayvanların taş üstüne işlenmesi tesadüfi olmayıp, korkulan, saygı duyulan ya da tapılan nesneler olarak değerlendirilmelidir. Ayrıca buranın mimari şeklinin yuvarlık yapıda olması da şaşırtıcıdır. Bu da bize yılanın en erken dönemlerden itibaren itibar gördüğünün en somut göstergesidir.

Ayrıca Neolitik Dönem kültürlerinde yılana başka anlamlar yükleyenlerde olmuştur. Neolitik dönemin başından itibaren kadınların akbaba, yılan, aslan ve leopar gibi hayvanlarla birlikte temsil edildiği ve bunun bir gelenek haline geldiği daha sonraki dönemlerde Kbyele ve Artemis gibi Ana Tanrıça tasvirlerinde de bunun devam ettiği görülmektedir. Ana Tanrıça Kybele’nin yırtıcı hayvanlarla tasviri onun kudretli imajını güçlendirirken aynı zamanda onun insanlığa yararlı bir şahsiyet olduğunu da gösterilmek istenmiştir[3]. Neolitik dönemlerde görülen tanrıca ve kadın Formlarının üzerinde sıkça rastladığımız bu yılanımsı şekiller ve spiraller, doğum –üreme olgusunun birer göstergesidir. M.Ö 6000’lerde Çatalhöyük’te karşımıza çıkan spiral tanrıçanın göbeğinde görülür (resim 3). Spiral ile özdeşleşen yılan figürü, doğum ve üremenin bir sembolü olmanın yanı sıra dünyanın birçok yerinde olumlu, koruyucu ve uğurlu sayılan bir hayvandır. Aynı zamanda yeniden doğmanın da bir sembolüdür yılan[4]. Nevali Çöri kazılarında bulunun ve insan başı olduğu düşünülen buluntunun detayı ilgi çekicidir. Kabartmalı şekilde yılan işlenmiştir (resim 4).

Mısır kültürüne baktığımızda “tıp” kelimesinin orijinini aldığı TEB (Thebai) şehrinin totemi yılandır[5]. Burası Mısır’ın en önemli tıp merkezidir (resim 5). Mısır’da yılan ilahi bir varlık sayılmaktaydı. Kudretli ve kararlılık göstergesiydi bu yüzden hükümdarlar başlarında kobra ile tasvir edilmiş (resim 6) ve bazı tapınakların girişlerinde yine kobra tasvirleri kullanmışlardır (resim7). Yılanda doğurganlık özelliği olduğuna inanılırdı.

Mısır yaratılış mitosunda ise yılanların temeli oluşturduğu görülmekte Hermopolis’te tapınılan sekizli tanrılar meclisinin hayvan şekilli görüntülerinin çoğu yılan ve kurbağa şeklinde resmedilmektedir. Dört çift olarak ayrılmışlar ve erkekler “kurbağa” dişiler de yılan ile ilişkilendirilmişlerdir. Mısırlılar, dünyanın biçimlendirilmesinden önce, yönsüz bir kaos içinde yoğun sulardan oluşan bir karanlığın olduğuna inanırlardı. Bu kaos içinde Khumnu’nun (Hermepolis’in) inanışlarında Sekizli Tanrılar Meclisinin dördünün kurbağa ve dördünün de yılan tanrıçalar olarak yaşadıklarına inanırlardı.(Sonsuzluk dengesi)[6].

Yine başka bir Mısır mitosunda yılan Apofis’in öldürülüşü anlatılmış.
Apep-Apepi –GrkApophis=Orta krallık döneminden itibaren varlığına  inanılmaya başlanılan Maat’ın (Düzen-Gerçek) ışığının varlığına karşın kaos ve karanlığın sembolü olarak kötü tanrı olarak tanrılaştırıldı. Atum gibi Ra’nın yaratılıştaki sekizlik ve dokuzluk tanrı düzenlerinin bir sonucu olarak karmaşık kozmik sistemin parçası olarak yaratıldı. Atum Ra daha sonra basitçe güneş tanrısı, ışığın getiricisi RA olarak adlandırıldı ve bu yüzden de MAAT yükseltildi. Apep de en büyük düşmanı ilan edildi ve RA’NIN DÜŞMANI” adı verildi. Orta krallık döneminde özenle hazırlanan Ra ile Apep’in savaş sahnesini gösteren detaylı bir resimde Apep siyah-beyaz M harfini andıracak şekilde başı yerde, RA da kanguruyu andıran kulak ve arka ayakları üzerinde dikilmiş, sol elinde saldırmaya benzer bir kesici aleti yılana doğru kaldırmış duruşu ile resmedilmiştir. Bu saldırı, masal anlatıcılara göre, yer altında güneşin battığı yerde batıda Baku adlı bir dağda bekleyen Apep’in, gecenin onuncu kademesinde şafağa doğru gerçekleşiyordu. Mitlere göre Apep, kötülüğü temsil ettiği için RA tarafından bir darbe ile tuzağa düşürülerek devrilmişti. Bu savaşlarda Apep, sihirli bakışlarıyla Ra’yı yer altındaki dağların eğrilikleri-büğrülükleri arasında nehir kenarlarında dolaşırken hipnotize eden, onu yiyip bitiren olarak düşünülmektedir. Bir başka mitte RA’nın kedi kızı Best, Apep’i geceleyin gören gözleriyle avlamış, yiyip bitirmiştir[7](resim 8)

Antik Mısır dininde Edjo adındaki tanrı yılan ile temsil edilirdi. Delta’nın yılan tanrıçası, Aşağı Mısır’ın sembolü ve koruyucusu, Yukarı Mısır’ın tanrıçası Nekhbet’in tamamlayıcısıdır. Kralın tacının bir parçası olarak giyilirdi. Ayrıca Güney Mısır tanrılarından Buto-Uto’nun simgeleri, yılan ve onun baş düşmanı gelincikti.

Mısırlılar’ın Ölüler Kitabı’nda ayrıntılı olarak anlatıldığı gibi, ölülerin geçmesi gereken yol, gecenin 12 saatine tekamül eden on iki odaya bölünmüştü. Güneş kayığı önce yılanların bulunduğu kumsal alanlardan geçmekte; kısa sürede kendisi d yılana dönüşmekteydi. Yedinci saatin sonunda yeni bir yılan sureti ortaya çıkmaktaydı[8]. Ayrıca yılanların yer altı dünyasında koruyucu olduğu da bilinirdi.

Son olarak Mısır’da yaygın kullanıma sahip olan yılan figürlerinden biride, kuyruğunu ısırarak halka şekli oluşturan yılan yani Uroborustur. Bu sembol sonsuzluğu işaret etmektedir.

Özetlemek gerekirse antik Mısır mitolojisinde ve tasvirli sanatında yılan figürün sıkça yer bulduğunu söyleyebiliriz. Kimi zaman güç, kudret, ölümsüzlük gibi anlamlar yüklenirken, şeytan, ihanet, kötülük sembolü de olmuştur. Kleopatra’nın kobranın sokması sonucu ölmesi çarpıcıdır. Bu hususta kayda değer bir Mısır inancı da böyle kutsal bir yılanın sokması sonucu ölen bir kimsenin, aslında ölümsüzlüğe kavuşması şeklindedir[9].

Mezopotamya’da yılan betimlemelerine bakacak olursak; Mısır’da da olduğu yaygın bir kullanıma sahiptir. Yılanın tıp sembolü olarak ilk defa Sümerliler tarafından kullanıldığı yaygın görüştür. Bu görüşü destekleyen arkeolojik kanıtlar ise; Lagaş kazıları sırasında bulunan bir vazodur. Bulunan bu vazo hekimliğin sembolünün Grek’ler den değil, Sümerler’den geldiğini gösteren bir buluntudur. M.Ö. 2600 yıl önce kral Gudea devrinde yapılmış bu vazo üzerinde iki cin kabartması arasında bir ağaca sarılmış iki yılan görülmektedir (resim 10).

Yılan Sümer panteonunda Ningişzida adlı ilahında sembolüydü. Yeraltı tanrılarından biri olarak tanrılar dünyasında yer almıştır.”İyi ağacın efendisi” anlamında kullanılmıştır[10]. Babil büyüleri Ningişzida’yı yeraltı dünyasında ifitleri koruyan olarak tanımlar. Gudea Ningişzeda’yı kendi koruyucu tanrısı olarak ilan etmiştir. Boynuzlu yılan ya da başmu ejderi simgesi ve kutsal hayvanıdır (resim 11).

Nirah adlı tanrı Sümer’de uzun ömürlü bir tapınım görmüştür. Vücudunun alt kısmı yılan şeklinde betimlenmiştir (resim 12). Kendisinin Fırat nehrinin sembolü olduğunu düşünen bilim adamları da vardır.

Yılan Mezopotamya’da kutsallık kazandığı gibi koruyucu anlamlarda yüklenmiştir. Özellikle yılan ejder; Akad döneminden Hellenistik döneme kadar çeşitli tanrıların sembolü olmuştur. Özellikle koruyucu, büyülü bir melez hayvan olarak temsil edilmiştir[11]. En güzel örnek İştar kapısını süsleyen yılan ejder Muşhuşşu’dur (resim 13).

Bazen de tanrının yenmesi gereken bir canavar olarak karşımıza çıkar yılan ve yılan türevi canavarlar. Bunları Mezopotamya tasvirli sanat eserlerinin üzerindeki detaylardan anlayabiliriz. Tanrı Ningirsu yedi başlı yılan canavar Muşmahhu’yu öldürme sahnesi EHD eserlerinde gösterilmiştir (resim 14). Tanrıların bir yılan ejderha ile mücadelesini anlatan başka bir mühür deseni A. Jeremias’ın Handbuch der altorientalischen Geisteskultur’undan alınmıştır[12] (resim 15).

Yazılı eserlere baktığımızda, “kartal ile yılan” halk öyküsü karşımıza çıkar. Öyküye göre kartal ve yılan dostluk andı içerler. Birbirlerinin yavrularını kollamaya ve onlara yiyecek sağlamaya söz verirler. Kartal bu anlaşmaya uymaz, yılan uzakta avlanırken onun yavrularını yutar. Yılan bu olay karşısında andbozucu kartaldan intikam almak için tanrı Şamaş’a yalvarır. Şamaş yılana, kartalı nasıl tuzağa düşüreceğini, kanatlarını kırıp nasıl çukura düşüreceğini anlatır. Yılan dediklerinin hepsini yapar ve kartalı çukura atar. Kartal o çukurda acınası bir halde Şamaş’a yalvarmaya başlar. Ve Şamaş onu o çukurdan kurtarır ve minnet borcu olarak doğum otunu bulacağına söz verir[13]. Bu mitos birçok mitosla bağlantılıdır fakat konumuz yılan olduğu için onlardan bahsetmeyeceğim. Burada öğretici bir hikayenin kahramanı olan yılan mühürlerde ya da tasvirli sanatlarda yer alamsa da metin olarak elimize ulaşmıştır.

Ayrıca yılan Gılgamış destanında da büyük bir rol oynamaktadır. Gılgamış Mitosu; Asurbanipal kütüphanesinde bulunmuştur. 12 tablettir. Bu versiyon Gılgamış’ın sahip olduğu kahramansı özelliklerin anlatılması ile başlar. Tanrılar Gılgamış’ı insanüstü irilikte yaratmıştır. Fakat Erek soyluları, halkının çobanı olması gereken Gılgamış’ın zorbalık yaptığını söyleyerek tanrılara şikayet etmişlerdir. Tanrılardan Gılgamış’a benzer bir varlık yaratmasını isterler. Sebebi ise Gılgamış gününü o yaratığın üzerinde denemesi ve halkı rahat bıraksın diyedir.  Ve böylece tanrılar Enkidiyu yaratırlar.

Enkidu olağanüstü biri olup, yabanıl bozkırın insan biçimini alır. Otlanarak beslenir, yabanıl hayvanlarla arkadaşlık eder, avcıların tuzaklarını parçalar, tuzaklardaki yabanıl hayvanları salıverir. Bu adamı Gılgamış öğrenir ve avcılara emir verir. Bir tapınak fahişesi yollar. Fahişe onu dişiliği ile kandırıp Gılgamış’a getirecektir.

Böylece Gılgamış ve Enkidu karşı karşıya gelerek güçlerini birbirlerine karşı sınarlar. Bu kapışma sıkı bir dostluk yemini ile sonuçlanır. İkisi de birbirine sonsuza dek yoldaş olacaklarına ant içerler. Bundan sonraki bölümde Gılgamış ve Enkidu’nun Huvava’yı öldürme macerası ile devam eder. Huvava’nın sedir ormanları İnnana kültü ile ilişkilidir. Gılgamış seferden zaferle dönerken İnnana onun güzelliğine kapılır. Gılgamışı aşığı yapmak ister, fakat Gılgamış bunu kabul etmez. İnanna buna çok sinirlenir.

İnanna Anu’dan göğün boğasını yaratıp, Gılgamış’ın ülkesine gönderilmesini ve halkını mahvetmesini ister. Boğa yeryüzüne indirilir ve Erek halkı çok kayıp verir. Ve bu boğa Enkidu tarafından öldürülür. Boğa öldükten sonra Tanrılar toplanıp Enkudu’nun ölmesine karar verirler.

Bunun üzerine Enkidu bir rüya görür. Kendisinin yer altı dünyasına götürüldüğünü ve Nergal tarafından hayalete dönüştürüldüğünü görür. Ve bunun üzerine Enkidu ölür. Gılgamış’ın yası çok çarpıcı şekilde anlatılmıştır. Öyle ki Akhilleus’un Patroklos için yaptığı yas törenlerinden birine benzetilir.

Gılgamış destanın bu bölümünde ölümün acı yüzü ile yüzleşir. Gılgamış sonunun Enkidu gibi olacağın düşünüp paniğe kapılır. Ölümsüzlüğü aramak için yollara düşer.  Gılgamış ölümsüzlüğü kazanan tek ölümlünün atası Utnapiştim olduğunu bilmektedir. Bu yüzden onu bulmak için yola koyulur. Gezinin başında Manşu dağının eteklerinde, dağın akrep-adam ve karısının bekçiliğini yaptığı kapıya gelirler. Akrep adam hiçbir ölümlünün o dağı aşamadığını söyler. Fakat gılgamış gezisinin amacını söyleyince akrep adam geçmesine izin verir ve Gılgamış yoluna devam eder. Ve Utu’ya ulaşır. Utu onu bu yolculuğun tehlikesi hakkında uyarır. Fakat Gılgamış yolundan vazgeçmez. Ve denizin kıyısına ölüm sularına ulaşır. Burada bir başka bekçi olan biracı-karı tanrıça Sudiri ile karşılaşır. Oda Gılgamış’ı caydırmaya çalışır ve Şamaş dışında kimsenin o yolu aşamayacağını söyler. Gılgamış ise ona “yaşamdan haz alabildiği sürece eğlenmeye bakmasını” söyler.

Ve yoluna devam eder. Kıyıda Utnapiştim’in kayığının dümenciliğini yapmış olan Urnaşabi’yi görür. Kendisini ölüm sularından karşıya geçirmesini buyurur. Kayıkçı ondan ormana gidip 120 direk kesmesini ister ölüm suyundan etkilenmemek için. Gılmamış dediğini yapar. Sonunda Utnapiştimin yanına gelir.  Gelir gelmezde peşine düştüğü ölümsüzlüğü elde etmek için ne yapması gerektiğini sorar. Ve Utnapiştim ona tufanı anlatır. Ve akrep adamın, Şamaş’ın, Suduri’nin dediği gibi tanrıların ölümsüzlüğü kendilerine ayırıp, ölümü insanlar verdiğini anlatır.

Gılgamış hayal kırıklığı ile oradan ayrılırken Utnapiştim ona yaşlıyı yeniden gençleştirme özelliği olan bir bitkiden bahseder. Ancak onu elde etmesi için denizin dibine dalmasını söyler. Gılgamış denizin dibine dalar ve harikalar yaratan bitkiyi çıkarır. Erek’e dönüş yolunda yıkanmak ve giysi değiştirmek üzere bir su birikintisi yanında mola verir. Yıkanıp giysilerini değişirken bir yılan bitkiyi kaçırır. Giderken de derisini değişerek geride bırakır. Mitosun son sahnesi ise Gılgamışın su dibinde şanssızlığına ağladığı sahnedir [14]. Yılanın ölümsüzlük otunu yemesi ile yılana sonsuzluk, ölümsüzlük, gençlik anlamları da yüklenmiştir.

Anadolu’ya baktığımızda Hititler’de yılan mus adı ile de anılır ve kutsal bir hayvandır. Hititlerin kutsal kabul ettiği ve kartallarla mücadele ettiğine inandıkları İlluyankas isimli dev bir yılan ilahlarının olduğu bilinmektedir[15].

Hatti kökenli en önemli mitoslardan biri de Fırtına tanrısı ile yılan arasındaki savaştır. Hikayenin özünü, kötülüğün güçlerini simgeleyen bir düşmanla, ilahi güçlere sahip bir kahraman arasındaki ritüeli andıran bir mücadeleyi içermektedir. İki farklı versiyonu bulunan öykünün, Fırtına Tanrısı’ ile ölümcül bir savaşa tutuşmak için yerin altından sürünerek çıkan yılan illuyanka (ismi yılan anlamına geliyor) ile başladığı belirtilmektedir. Başlangıçta yılanın, dışarıdan hem ilahi (önceki versiyon) hem insani (her iki versiyonda) yardım istemek zorunda kalan tanrıya acı bir yenilgi tattırarak üstünlüğü ele geçirdiği ifade edilmektedir.

Yenilgi üzerine, Fırtına Tanrısı’nın bütün tanrıları yardıma çağırdığı ve Tanrıça İnara’ın bir entrika düzenlemesini istediği, İnara’nın da her türlü içkinin fıçılar halinde bol miktarda bulunduğu büyük bir ziyafet hazırladığı, ardından Huppasiya isimli bir adamı kendisine hizmet etmesi için çağırdığı, Huppasiya’ın ise, İnara ile bir gece beraber olabilme şartı üzerine hizmet edebileceğini söylediği, bunun üzerine tanrıçanın teklifi kabul ederek ölümlü ile yattığı dile getirilmektedir.[16]

“inara, Hupasiya’yı uzaga götürüp sakladı. Süslendi ve bir şölene

hazırlanıyorum, gel ye ve iç (diyerek) yılanı deliğinden çıkmaya davet etti. Böylece

yılan ve çocukları çıktı, yiyip içtiler. Bütün kapları boşalttılar ve sarhoş oldular.

Simdi tekrar deliklerine dönmek istemediler. Hupasiya geldi ve yılanı halatla bağladı.

Sonra, Fırtına Tanrısı ve beraberindeki tanrılar geldi ve yılanı öldürdü.”

Bu efsanenin ele geçen bir ikinci versiyonunda yine, illuyanka’nın Fırtına Tanrısını yendiği, ancak bu kez illuyanka’nın, Fırtına Tanrısının kalbini ve gözlerini de alarak onu aciz durumda bıraktığı, bunun üzerine Fırtına Tanrısının bir hileye başvurduğu görülmektedir. Fırtına Tanrısı, ölümlü, yoksul bir adamın kızından bir oğul sahibi olduğu, bu oğlun büyüyünce, illuyanka’nın kızıyla evlendiği ve kayınbabasının ailesinin bir üyesi olduğu belirtilmektedir. Fırtına Tanrısı’nın artık planını uygulamak istediği ve oğluna “Gidip karının evinde yasadığın zaman onlardan (başlık olarak) gözlerimi ve kalbimi iste.” dediği, oğlun yeni ailesinin ise hiç şüphelenmeden istediklerini gönüllü olarak verdikleri anlatılmaktadır[17]

Bu iki versiyonda da yılan tanrıların korktuğu ve yenmek istediği bir varlık olarak gösterilmektedir. Belki de 2. dereceden bir tanrısallık simgesidir. Ayrıca bu mitos örneği ile Hitit toplumunun sosyal yapısı hakkında bilgi edinmekteyiz. Bu mitos çok sevilmiş olacak ki Malatya’da bir alçak kabartma örneğinde tasvir edilmiştir (resim 16-17).

Ayrıca İlluyanka efsanesi mevsimlerle ilgilidir. Hititlerde yılan ejderha, ilkbaharda taştığı zaman kendinden korkulan nehirlerin sembolüdür. Puruli adını verdikleri festivalde geçen yılanın öldürülmesi ayini her sene tekrarlandığı zaman nehirlerin taşmayacağına inanılır[18].

Mitosların dışında Hititler’de bir de yılan falı bulunmaktaydı. Bu falları yaşlı falcı kadınlar yorumlamaktaydı. Kehanet soruşturmalarını yorumlayan bu “Yaslı kadınlar-falcılar”ın, soruşturmayı yılan ile bağlantı içinde yürüttükleri de belirtilmektedir. Bu örnek durumda, özellik bir göstergeyle işaretlenmiş bölümlere ayrılan bir kabın (‘hayat’ı ‘günah’, ‘tapınak’, ‘ev’, ‘hapis’) suyla doldurulduğu ve içine bir su yılanının salıverildiği ifade edilmektedir. Sürüngenin bölümler arasındaki hareketinin, ‘Yaslı kadınların kutsal iradeye ilişkin yorumuna temel sağladığı kaydedilmektedir[19].

Anadolu’da ki bir diğer önemli uygarlık frigler’dir. Ana Tanrıça, Frig uygarlığında Kybele adıyla anılır. Friglerin en eski ve en kendine özgü kültü, Ana Tanrıça kültüdür; bu tanrıça Frigler tarafından Agdistis olarak da tanımlanırdı. Frig kabartmalarında Kybele’nin başında kuleye benzer yüksek bir taç vardır; bu taç onun, kentlerin ve tarımsal ürünlerin tek egemeni sayıldığının simgesidir. Bu nedenle ona “mater turrigera” (kule taşıyan ana) da denirdi. Bu kuleler sayılarına göre tanrıçanın koruyuculuğu altında bulunan kenti, ya da kentleri temsil ederdi. Kafasında bir kule ile canlandırılan tanrıçanın elinde sürekli bir anahtarı vardı.

Yılan figürü Kybele’nin doğuşunu anlatan mitosta da karşımıza çıkmaktadır. Mitosa göre: “Bir zamanlar gökler, denizler ve kayalar, birbirlerinden ayırt edilemeyecek halde imişler. Fakat birdenbire ortada bir musiki tınlamış, gökler ve denizler gene bir kâinat teşkil etmekle beraber birbirinden ayrılmışlar. O esrarengiz musiki, Ürinom’un (yani Kybele’nin) doğduğunu ilân ediyormuş. Onun sembolü de ay imiş. Bütün Kâinatın yüce tanrıçası ıssız dünyada, boş sular, çıplak topraklar ve gökte dönen yıldızlar arasında yapayalnız kalmış. Avuçlarını sürüştürmüş ve avuçlarının arasından büyük yılan Ofiyon kayıp çıkmış. Kybele, merak dolayısıyla onunla âşıkdaşlık etmiş. Bu sevgi ve kavuşmanın yuvarlanış sarsıntılarıyla, topraklar devrilip dağlar olmuş, sular fışkırıp nehirler akmış, göller toplanmış, birçok sürüngen mahlûklar peyda olmuş. Ettiğine utanan ve pişman olan Kybele, yılanı öldürüp gölgesini –yani ruhunu– yeraltına göndermiş. Kybele, kendi nefsine karşı da âdil davranarak, Hekat adıyla kendi bir kısmını da yeraltına göndermiş. Ölü yılanın ortalığa savrulan dişlerinden çoban ve sığırtmaç gibi insanlar peyda olmuş. Bunlar toprağı sürmesini biliyorlarmış. Ceviz, incir ve üzüm gibi ağaç yemişleri ile geçiniyorlarmış. Madenleri tanımıyorlarmış. İşte bu, taş devriymiş. Kybele gökte, denizde ve karada yaşamaya devam etmiş. Karada adı Rhea olmuş. Soluğu taze çalı ve çiçek kokuyormuş. Gözleri elâ (glaukopis) imiş. Rhea olarak Girit’i ziyaret etmiş. Yalnızlığı dolayısıyla güneş ve buhardan, sevgili olarak, Kronos’u yaratmış. Analık duygusunu ve özleyişini doyurmak üzere, her yıl İda dağının Dikte mağarasında, bir güneş oğlu doğururmuş. Kronos, çocukları kıskandığı için, onları öldürüyormuş. Kybele, bu işe öfkelenmiş, Kronos’un sol elini istemiş, beş parmağını keserek onlardan Daktiller yani beş parmak tanrısı yaratmış. Kybele, altıncı olarak doğurduğu tanrıya Zagreus adını vermiş”[20].

Tüm bunların yanı sıra yılan eski ahitte kendine yer bulmuştur. Eski ahitte Tekvin 3-4 Bap 3’te anlatılan; Ve Allah’ın yaptığı bütün kır hayvanlarının en hilekarı yılandı. Ve kadına dedi: Gerçek, Allah: bahçenin hiçbir ağacından yemeyeceksiniz dedi mi? Ve kadın yılana dedi; bahçenin ağaçlarının meyvasından yiyebiliriz; fakat bahçenin ortasında olan ağacın meyvası hakkında Allah: ondan yemeyin, ona dokunmayın ki ölmeyesiniz dedi. Çünkü Allah bilir ki ondan yedinizi gün, o vakit gözleriniz açılacak, iyiyi ve kötüyü bilerek Allah gibi olacaksınız. Ve kadın gördü ki ağaç yemek için iyi, ve gözlere hoş, ve anlayışlı kılmak için arzu olunur bir ağaçtı, ve onun meyvasından aldı, ve yedi, ve kendisiyle berarber kocasına da verdi, o da yedi. İkisinin de gözleri açıldı, ve kendilerinin çıplak olduklarını bildiler; ve incir yapraklarını dikip kendisine önlük yaptılar. Ve günün serinliğinde bahçede gezmekte olan RAB Allahın sesini işittiler; ve adamla karısı RAB Allahın yüzünden bahçenin ağaçları arasına gizlendiler. Ve RAB A llah adama seslenip dedi ki; neredesin? Ve o dedi ki; senin sesini bahçede işittim ve korktum, çünkü ben çıplaktım, gizlendim. Ve dedi: çıplak olduğunu sana kim bildirdi? Ondan yeme diye sana emrettiğim ağaçtan yedin mi? Ve adam dedi ki: yanıma verdiğin o ağaçtan bana verdi ve yedim. Ve RAB Allah kadına dedi ki: bu yaptığın nedir? Ve kadın dedi: yılan beni aldattı ve yedim. Ve Rab Allah yılana dedi: bunu yaptığın için bütün sığırlardan ve bütün kır hayvanlarından daha lanetlisin; karnının üzerinde yürüyeceksin ve ömür boyu bütün günlerinde toprak yiyeceksin ve seninle kadın arasına ve senin zürriyetinle onun zürriyeti arasına düşmanlık koyacağım; o senin başına saldıracak; sen onun topuğuna saldıracaksın. Kadına dedi; zahmetini ve gebeliğini ziyadesiyle çoğaltacağım; ağrı ile evlat doğuracaksın; ve arzun kocana olacak, o da sana hakim olacaktır. Ve Âdem’e dedi: karının sözünü dinlediğin ve ondan yemeyeceksin, diye sana emrettiğim ağaçtan yediğin için, toprak senin yüzünden lanetli oldu; ömrünün bütün günlerinde zahmetle ondan yiyeceksin ve sana diken ve çalı bitirecek; ve kır oyunu yiyeceksin; toprağa dönünceye kadar, alnının teri ile ekmek yiyeceksin; çünkü ondan alındın; çünkü topraksın, ve toprağa döneceksin (resim 18 )[21].

Yunan ve Roma kültürlerine baktığımızda çeşitli şekillerde yılan sembollerini görebiliriz. İlk olarak Girit’in yılan tanrıçasını örnek vermek mümkündür. Bu tanrıça heykelciği M.Ö. 1400’lere ait olup Girit’e bulunmuştur (resim 19). Girit’te yılanlara “ocağın dokunabilir ruhlarının bedenleşmiş şekilleri” gözüyle bakarlar ve onlara taparlar[22]. Ayrıca burada vurgulanan güçlü göğüslü tanrıça ellerinde ki vahşi yılanlarla bir mesaj vermektedir. Belki tehdit içermektedir.

Yunan ve Roma kültürlerinde yılanın saygın bir yeri ve kullanımı mevcuttur. Yıla karşı beslenen kötü imgesel yorumlara ilk Romalı Çiçeron ile gözlemlenmektedir. Çiçeron yılan hakkındaki olumsuz duygularını “ her şeyi insanların faydası için yaratan tanrı, u bir sürü yılanlara acaba neden lüzum gördü? Diyerek dile getirmiştir[23].

Romalı yazar Aelian (ölümü M.S. 222) “Hayvanlar Tabiatı Üzerine” isimli eserinde tanrı Apollon’a ait olduğu söylenen Epir bölgesindeki bir yılan mabedinden bahseder. “epir halkı her yıl yılın belli zamanlarında Apollo’ya kurbanlar sunar. Tanrıya adanmış, içinde tanrının oyuncakları- yılanlar bulunan daire biçiminde sarılmış bir orman vardır. Yılanlara yalnızca bakire rahibeler yaklaşabilir. Rahibe çıplaktır, yılanlara yemekleri o getirir. Epir halkı bu yılanların Delfi’deki Piton’dan geldiğine inanır. Rahibe yılanlara yaklaştığında yılanlar yumuşak başlı görünüp, yemeklerini yerlerse verimli ve hastalıktan uazak bir yıl olacağı söylenir. Eğer rahibeyi korkutur ve sunduğu balı almazlarsa tersini düşünürler”.

Antik çağda diğer bir önemli yılan sembolü Asklepios ve onun adına kurulan kült merkezleridir. “Doktor tanrı” ve “doktorluk tanrısı” olan Asklepios’un adına kurulan sağlık tapınakları olan “asklepionlar” Antik Batı Anadolu tıbbının en önemli yapılarıdır.  Anadolu’nun batısında, Ege adalarında ve Yunanistan’da 200′den çok asklepion bulunduğu tahmin ediliyor.

Asklepios Yunan mitolojisinde hekimlik sanatının ustası olan tanrı olarak geçer. Bu sanatı o kadar ileri götürmüştür ki ölümler son bulmuş hatta ölüleri bile diriltmeye başlamıştır. Bunun üzerine Zeus tarafından doğal düzeni bozduğu gerekçesiyle cezalandırılır. Asklepios doğadaki dengeyi koruyan iyileştirici gücü temsil etmektedir. Güçlü sağlıklı elinde yılan sarılı asası bir erkek heykeli ile temsil edilir (resim 20). Döneminin sağlık merkezi olarak çalışan Asklepion’da birbirinden çok farklı ve geçerli tedavi yöntemleri kullanılmaktaydı.

MS 2. yüzyıl ortalarında günümüzde Kastamonu’nun İnebolu ilçesi antik dönem Abonuteikhos’da yılan değişik bir form almıştır. Roma dünyasını ayağa kaldıran sahte peygamberli pagan bir din ortaya çıkmıştır. Dinin kurucusu Abonuteikhoslu Aleksandros’tur. Aleksandros, Makedonia’daki Pella kentinden aldığı büyük yılanla başlattığı kurmaca dini, Apollon’un oğlu Asklepios’un reankarne olması inanışı temeline dayandırıyordu. Aleksandros ve onun kurduğu Glykon Kültü antik hiciv yazarlarından Samosatalı (Samsat) Lukianos tarafından günümüze aktarılmıştır[24].

Aleksandros ve Kokkonas, bilicilik merkezinin Abonuteikhos’da kurulmasına karar verdikten sonra tasarladıkları bir plan dâhilinde Kalkhedon’a gelerek buradaki en eski tapınak olan Apollon Tapınağı’na bir tunç tablet gömmüşlerdir. Tablet üzerinde Asklepios’un, babası Apollon ile birlikte pek yakında Pontus’a gideceği ve Abonuteikhos’da yerleşeceği, Sinope’nin yamaçlarında Abonuteikhos’da bir yalvaç çıkacağı yazılıydı. Daha sonra Aleksandros kendilerinin gömmüş olduğu bu tabletin bulunmasını bir şekilde sağlamıştı. Ve aynı zamanda hiç vakit geçirmeksizin burada yazılı olan bilgilerin Bithynia ve Paphlagonia’ya yayılmasını da sağlamış ve ardından memleketine doğru yola çıkmıştı. Aleksandros memleketine saçlarını uzatmış, omuzlarından aşağı salıvermiş, yarısı beyaz yarısı erguvan renkli bir giysi üzerine de beyaz pelerin atmış olarak gelmişti. Elinde Perseus gibi bir yelkovan kuşu da tutmaktadır ki soyunun buraya dayandığı intibası vermeye çalışmaktadır[25].

Aleksandros birkaç gün sessizlik içerisinde bekleyip yeterli koşulların oluşmasını bekledikten sonra, bir gece temelleri kazılmakta olan  Asklepios tapınağına kadar gidip içine daha önceden yavru bir yılan yerleştirdiği kaz yumurtasını toprağa gömmüştü. Aynı günün sabahı olduğunda Aleksandros, kendini çıldırmış bir şekilde sokağa atmış, tapınak temelleri yakınındaki bir sunak taşı üzerinden halka seslenmiş ve onlara birazdan tanrıyı göreceklerini müjdelemişti. Aleksandros bu konuşmayı yaparken de içinde tanrı Apollon ve Asklepios’un çok sık geçtiği ancak halkın anlamadığı Fenikece cümleler de kurmuştu. Sonra yumurtayı daha önce gömdüğü yerden alan Aleksandros, yumurtayı işaret ederek halka ellerinde Asklepios’u tuttuğunu söylemişti. Aleksandros, halkın şaşkın bakışları altında yumurtayı kırmış ve o anda yumurtanın içinden çıkan yavru bir yılan ellerinde dolaşmaya başlamıştı. Halk işte o anda Asklepios’un yeniden doğumuna şahit olmuş ve hep birlikte dua etmeye başlamışlardı.

Birkaç gün evine kapanan Lukianos ortaya çıkan tanrının ve bu durumun haberinin Paphlagonia’ya yayılmasını ve binlerce insanın Abonuteikhos’a akın etmesini beklemişti. Daha sonra evinde loş ışıklı bir oda düzenleyerek bir sedir üzerine oturmuş, burada da Pella’dan aldığı büyük yılanı kendi vücuduna dolamıştı. Yılanın başını koltuğunun arkasına saklayan Aleksandros daha önce çuval ve kaz teleğinden yapılmış olan sahte yılanbaşını (Keten bezinden bir yılanbaşı da yapıp ayarlamıştı. Bu baş insanı çok andırıyordu, kaş-göz, herşey çizilmişti, canlı gibiydi. At kılıyla ağız açılıp kapanıyor, gene at kılıyla yılanınki gibi kara çatal bir dil dışarı uzanıp çekiliyordu[26]) sakalının altından çıkartmıştı. Daha sonra kente doluşmuş binlerce insan sıra halinde bu odaya girerek yeni tanrıyı görme imkânına kavuşmuştu. Odanın iki kapısı bulunmaktaydı ve insanlar bir kapından giriyor alelacele de diğer kapıdan çıkartılıyorlardı. Şaşkınlık içinde olan insanların birkaç gün önce yaşadıkları mucizeye bir yenisi daha eklenmişti.

Çünkü birkaç gün önce dünyaya gelen ve bir elin parmaklarında dolaşan yılan şimdi karşılarında sevecen, insan yüzlü ve ancak bir ejder büyüklüğünde çıkmıştı[27].

Asklepios’un yeniden dünyaya gelmiş hali, yine bir kehanetle yeni Asklepios olan Glykon, bir yılan imajı olarak dayandığı Asklepios kültünde her zaman var olmuş çok önemli bir dinsel imgeydi. Ancak burada Glykon, bir yılan tanrı olarak Asklepios’un aynı zamanda kendisiydi de. Bunun yanında insan yüzü, uzun saçları, kulakları ve konuşuyor olması da kendine has olan önemli ayırt edici özellikleriydi. Bu kültürden bize kalan birçok sikke, heykel ve kült eşyası vardır (resim 21,22,23).

Modern dünyada yılana yüklenen anlam genelde kötülük, şeytani simge ya da soğukluk olsa bile halen bu sembol yaygınlığından hiç bir şey kaybetmemiştir. Tıp fakülteleri başta olmak üzere, birçok ilaç firması ve üniversite halen yılanı sembol olarak kullanmıştır. Günümüzde efsunlu anlamı çok dikkat çekmese de günlük eşyalarda özellikle aksesuarlarda sıkça kullanılmaktadır. (resim 24-25).

SONUÇ

Yılan, en eski çağlardan beri insanı etkileyen ve hakkında birçok söylencenin üretildiği hayvanlardandır.

En erken kültür toplumlarından en geçine kadar yılana farklı anlamlar yüklenilmiş, farklı yorumlamalar yapılmıştır. Yılan kendine her toplumda yer bulmuş, popüler bir sembol haline gelmiştir. Elbette ki bu sembolleri tek seferde anlamak olanaksızdır. Yüklenen anlamı anlayabilmek için o kültürün dini inanışına, sosyal hayatına, yaşam felsefesine hakim olmak gerekir.

Mısır’da hem bir tanrı hem bir şeytan olmuştur. Mezopotamya’da yine kutsal görülmüş tanrı sembolü olmuştur. Hititler’de tanrının yenmesi gereken bir kahraman, Yunan ve Roma uygarlıklarında şifacı ve kutsal sayılmıştır.

Bu doğrultuda yılan içinde birçok gizime, efsun, kehanet barındırır. İçindeki zıt anlamlar bunun en güzel örneğidir. Ölüm ve yaşam, iyilik ve kötülük, bilgelik ve sinsilik, sonsuzluk ve hiçlik bunlardan bazılarıdır.

[1]  Lexikon-6., 246

[2] Ersoy 1990, 329

[3] Roller 2004, 120

[4] Eyüpoğlu 1990, 77

[5] Yöndemli 2006, 23

[6] Hooke 1991, 73

[7] Hooke1991,76

[8] Yöndemli 2006, 25

[9] Yöndemli 2006, 26

[10] Green 2003, 158

[11] Green 2003, 237

[12] Kramer 2001, 147

[13] Hooke 1991, 62

[14] Hooke 1991,

[15] Yöndemli 2006, 37

[16] Karauğuz 2001, 70

[17] Karauğuz 2001, 73

[18] Yöndemli 2006, 38

[19] Bryce 2002, 165

[20] Eyüboğlu 1990,  78

[21] Eski ahit

[22] Yöndemli 2006, 82

[23] Yöndemli 2006, 85

[24] Karasalihoğlu 2011, 12

[25] Karasalihoğlu 2011,  16

[26] Lukian  1925, 12

[27] Karasalihoğlu 2011, 17

KAYNAKÇA

Bryce 2002, Bryce, T., Hitit Dünyasında Yasam ve Toplum (Ankara 2002). Dost Kitapevi

Lexikon-6, Olbrich H.- Gerhard S.,  Lexikon der Kunst/6 (Almanya 1996). DTV

Eski ahit, Eski Ahit, Tekvin 3,4, Bap 3 (İstanbul 2002). Kitabı Mukaddes Şirketi

Karauguz 2001, Karauguz, G., Hitit Mitolojisi (Konya 2001). Çizgi Kitabevi

Hooke 1991, Hooke S. H.,  Ortadoğu Mitolojisi Ankara 1991). İmge Yayınevi

Yöndemli 2006, Yöndemli, Fuat,  Hayat Ağcı Ejder Yılan ( İstanbul2006 ) Nüve Kültür Merkezi

Lukian Alexander, Lukian A. L.,  Alexander. Alexander the false prophet (1925).  (Trans. A.M. Harmon) Loeb Classical Library.

Roller 2004, Roller, L.E., Ana Tanrıçanın izinde, Anadolu Kybele Kültü (İstanbul 2004). Çev:B. Avunç, Alfa Yayıncılık

Eyüpoğlu 1990, Eyüpoğlu İ. Z., Tanrı Yaratan Toprak – Anadolu (İstanbul 1990). Der Yayınları

Green 2003, Green A., Mezopotamya Mitolojisi Sözlüğü (İatanbul 2003). Aram Yayıncılık

Karasalihoğlu 2001, Karasalihoğlu M., Antik Çağdan Bugüne Glykon Kültü, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) (Eskişehir 2011)

Korkmaz 1990, Korkmaz N., Semboller Ve Yorumlarla Görünenden Görünmeyene (İstanbul 1990). Sena Ofset Matbaası

Kramer 1999, Kramer S.N., Sümer Mitolojisi ( İstanbul 1999). Kabalcı Yayınevi

The post Yılan ve Stilize Yılan Figürünün Uzak Geçmişi appeared first on Sanat Duvarı.

29 Ocak 1917 tarihinde evlendiği eşi Rose 14 Şubatta öldü. Rodin ise 17 Kasımda öldü. Meudon’daki Villa des Brillants’ın bahçesine yanyana gömüldüler ve mezarlarının başında bir Düşünen Adam heykeli yer alıyor.

Düşünen Adam heykeli, tüm dünyada felsefî düşüncenin bir simgesi haline gelmiştir.  Eserin bir kopyası da ülkemizde 13 Haziran- 3 Eylül 2006 tarihleri arasında İstanbul’da Sakıp Sabancı Müzesi’nde sergilenmiştir. Fakat bu ilk değildir. 1950’li yıllarda Türkiye’de Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nin bahçesine yerleştirilmiştir.  O tarihlerde başhekim olan Fahri Celal Göktulga, bir dergide Düşünen Adam heykelini görür ve bu heykelin hastane bahçesine yapılması fikrini çıkarsa da bunun için bir ödenek yoktur. O sıralarda hastanede tedavi görmekte olan heykeltıraş Kemal Künmat’tan, Rodin’in Düşünen Adam heykelini yapmasını ister. Heykeltıraşın bu teklifi kabul etmesi ile birlikte büyük bir kaya kütlesi heykelin yapılacağı alana getirilir. Sonrasında heykeltıraş emeğinin karşılığını talep etmeye başlar. Hastane, heykeltıraşın o dönemin koşullarıyla yüksek meblağlı talebini reddedip, kendisini ikna etmek için daha konforlu bir odaya taşır ve gömlek gibi ufak hediyeler almaya başlar. Ancak heykeltıraşın istediği bu değildir. Kendisi heykeli tamamlamadan hastaneden ayrılır. Düşünen Adam’ın çenesini yaslayacağı tek kolu eksik kalmıştır. 6 ay kadar sonra hastaneye depresyon tedavi için gelen yüzbaşı Mehmet Pişdar, heykelin kolunu yapabileceğini söyler. Hastane yönetimi emin olabilmek için ilk önce ayrıca bir yerde tek kolu çalışmasını söyler. Bu olay sonrasında yüzbaşının heykeli bozmayacağına ve kolu yapabileceğine kanaat getirilir böylelikle kendisine izin verilir. Ancak bunun karşılığında kendisini hastaneden taburcu etme sözü verilir. Böylece eksik kol yapılarak heykel tamamlanır. Başhekime neden bu heykelin bir akıl hastanesi bahçesine yapıldığı sorusu sorulunca da kendisi şöyle cevap verir: “Hastane dışındakilerinin durumu içerdekilerden daha kötü. Bu heykel onların durumu ne olacak diye düşünüyor”.

The post Rodin ve Düşünen Adam appeared first on Sanat Duvarı.

Michelangelo, insan formunda gerçeklik boyutunu yakalamaya çalışmıştır. Bu nedenle klasik sanat tekniklerini öğrenmenin yanı sıra insan kadavraları üzerinde de çalışmalar yapmıştır. Davut heykelini yapmaya 1501 yılında başlamış ve 1504 yılında tamamlamıştır. Heykel, Davut’un Golyat’a saldırmaya karar verdiği anı temsil etmektedir. Erkek formu temel alınarak inşa edilen heykelin omzunun üzerinde bir sapan figürü vardır ve insan formu mükemmele en yakın şekilde tasvir edilmiştir.  Eserde, “contrapposto” stili ve “disegno” sanatsal disiplini görülmektedir. Söz konusu disipline göre “heykel sanatı”,  ilâhi yaratılışı taklit etmesinden kaynaklandığına inanıldığı için en iyi sanat şeklidir. Michelangelo da adeta çalıştığı mermer kütlenin içerisinde zaten Davut varmış ve kendisi de yalnızca onu dışarıya çıkarmakla görevliymiş inancı ile çalışmış ve bu şekilde söz konusu disipline bağlılığını göstermiştir. Kimilerine göre de heykel, ideal görüntü yerine sanatsal nitelik araştırılarak özgün bir tarza yönelimi içinde barındıran “maniyerist” stile dayandırılarak yapılmıştır. Çünkü heykeldeki insan formu gerçeğe oranla daha farklıdır. Baş ve üst vücut, alt vücuta oranla daha büyüktür. Yani ideal görüntü yerine sanatsal bir görüntüye yönelinmiştir. Ancak heykelin yapılış amacına bakıldığında büyüklüğünden dolayı, bir kilise cephesine veya yüksek bir kaidenin üzerine yerleştirilme amacı ile yapıldığından bu oranlar tabii ki gerçekte olduğundan farklıdır ve bir açıdan bakıldığında oranlar zaten doğru şekilde görülecektir. Maniyerizm de 1520-1580 tarihleri arasında ortaya çıkan bir sanat üslubudur. En önemli temsilcisi ve akımın başlatıcısı olarak da yine Michelangelo olarak kabul edilir.

5,17 metre yüksekliğinde bir mermer kütleden yapılmış olan bu heykel, Floransa’nın bir sembolü niteliğindedir. İlk olarak “Piazza Signoria” ya yerleştirilmiştir. Sonra da 1873’te Floransa’daki Akademi Galeri’sine götürülmüştür. Tamamı 8 Eylül 1504 tarihinde ortaya çıkarılan bu heykel, halen Floransa’nın Akademi Galerisi’nde sergilenmektedir. Ancak eserin bir kopyası da 1910 yılında Piazza Signoria’ya yerleştirilmiştir. Davut’un Kudüs’ü fethinin 3000. yılına ilişkin heykelin bir kopyası da Floransa tarafından Kudüs’e armağan olarak gönderilmiştir. Fakat bu heykelin çıplak olması ve bu sebeple de “pornografi” içerdiği inancı şehre hakim olmuş ve heykelin varlığı dinsel çatışmalara sebep olmuştur. Daha sonra da Davut yerine bir başka heykelin tamamen giyinik bir kopyasının armağan edilmesine karar verilmiştir. Bu kopyalar dışında ayrıca Londra’da “Victoria ve Albert Müzesi”nde alçıdan bir kopyası, Avustralya’da “Surfers Paradise” alışveriş merkezinde bir kopyası, Las Vegas’ta “Caesars Palace’da Appian Way Shops ve Los Angeles Kaliforniya’da bir malikanenin üzeri ve çevresi heykelin küçültülmüş 23 çevrelenmiş kopyası mevcuttur.

The post Michelangelo appeared first on Sanat Duvarı.

İncelenen bazı yayımlarda bu lekythosların sadece mezar hediyesi veya mezar belirteci olarak kullanıldığı öne sürülmektedir. Arkeolojik veriler ve diğer farklı yayımlar da dikkate alındığında aslında bu lekythosların hem dönemsel hem de işlevsel olarak farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Mezar hediyesi olarak kullanılan lekythoslar terracottadan ve üzerinde ölümle ilişkili sahneler yer alan kaplardır. Geniş beyaz zeminli lekythoslar ise hem boyut hem materyal açısından terracotta lekythoslardan farklıdır. Bu lekythoslar genellikle taş veya mermerden üretilmiş olup mezar belirteci olarak kullanılmışlardır.

Kısa Araştırma Tarihi

18 . yy‘da yapılan çalışmalarının başlıcaları; Baron Steckelberg (Die Graeher der Hellenen 1837 ), O. Benndorf “ Griechische und stilische Vasenbilder 1868-83), C.Robert “ Thanatos” (1879), O.Waser “ Charon” ( 1898 ), E. Pottier, Etudes sur les lecythes blancs Attiques a representation funeraire (1883).

18 . ve 20. yy’da yapılmış çalışmalar; R.C Bosanquet “ Journal of Hellenistic Studies  (1896-1899 ), A. Fairbanks ,Athenian White lekythoi (1907-1914), Beazley, Attic Red Figure Vase –Painter(1915), W.Riezler,Weissgrundige  attische  Lekythen (1914 ), D.C Kurtz  Athenian White Lekythoi (1975 ),  Lexicon Iconographicum Mythologiae “ N.Nakayama (1982) , Şahin N. Beyaz Lekythos’lar ışığında Klasik Devirde Atina’da Ölüm  İkonoğrafisi ve Ölü Kültü (1996), U.Koch-Brinkmann ,Polychrome Bilder  auf weissgrundigen Lekythen (1999).

Beyaz Zeminli Lekythoslar ve Mezarlık Alanlarında Kullanılmaları

Antik Yunan Cenaze törenlerine ilişkin işlemler dört aşamadır ve şu şekildedir:

• Soma’nın hazırlanması
• Prothesis
• Ekphora
• Soma’nın mezara konuşudur[1] .

Bu işlemler içinde en önemli olanı mezarlar ve mezar stelleri/dikitleridir. Mezar işareti olarak en erken sayılabilecek örnekleri M.Ö. 10. ve 8. yüzyıllar arasına tarihlenen Geometrik Dönem Attika mezar stelleri kabaca işlenmiş bloklar halindedir. Bu blokların yanında nadiren bulunan geniş vazolar libasyon için kullanılmıştır[2] . Atina, Eleusis ve Thera’da Geometrik ve Erken Arkaik Dönem’e ait nekropollerde yapılan araştırmalar sonucu bulunan kabaca işlenmiş ve şekilsiz çok sayıdaki mezar taşından, mezar stellerinin kronolojik bir sıralamaya girmeye başladığı görülür[3] . Bu örnekler ya hiç çalışılmamış veya kabaca çalışılmıştır. Bunlar, dikdörtgen formlu olup yükseklikleri genellikle 50 cm ile 100 cm arasında değişmektedir.

Arkaik Dönemde ise John Boardman “Yunan Sanatı” adlı kitabında, erken tarihli dev boyutlu kouroslar mezar işareti olarak mezarlıklarda yer almış ve ölüye ait bilgiler heykellerde ya da kourosların kaideleri üzerinde yer alan yazıtlarda belirtilmiştir. Dolayısıyla bu heykeller yaş veya meslek[4] gözetilmeden idealize edilmiş figürlerdir şeklinde ifade etmiştir.

Klasik dönemde ise, hem Solon[5]’un uyguladığı toplumsal reformlar hem de Atina’nın Pers istilasından sonra yeniden inşa süreci, mezarlık alanlarında bazı değişmelere sebep olmuştur. İncelenen bir makalede[6]  M.Ö. 5. yüzyıl mezarları hakkındaki şu görüş dikkat çekici olmuştur: M.Ö. 487-480 yılları arasındaki bir tarihte Atina’da mezarların yerlerini belirlemek üzere mezar belirteci (stel) dikilmesi Solon tarafından yasaklanmış ve bu yasaklama yaklaşık 60 yıl sürmüştür.

Kuşkusuz mermerin daha kısıtlı kullanılmasına yönelik olan bu yasak, Atina vatandaşlarını ve sanatkârlarını mezar dikitlerine bir alternatif oluşturabilecek mezar işareti bulma gibi bir sorunla karşı karşıya getirmiştir[7] . Herodot’un Solon ile ilgili yazdığı metinde; Atinalılar onun kendilerine yasalar yapmasını istemişler, o da bu yasaları yayımlamış, sonra dünyayı göreceğim diyerek, on yıllık bir yolculuk için denize açılmıştır. Aslında koyduğu yasaların kaldırılmasını istemediği için gitti. Çünkü Atina halkı bunu kendiliğinden yapamazdı. Solon, yasalarını on yıl uygulamak için büyük yemin etmişti diye ifade eder[8].

Lekythoslar Antik Çağ’da yaygın olarak kullanılan bir kap türüdür.  Lekythos: Yağ ve/veya parfüm gibi kıymetli sıvıları koruyan, testi formlu kaplardır. Dar boyunlu ve tek dikey kulpludur. Özel ağız/dudak yapısı sıvının boşaltılması sırasında sıvı kaybını önleyecek şeklide tasarlanmıştır. İçeriği nedeni ile mezar hediyesi olarak sıklıkla kullanılmıştır. İki temel tipinden biri kısa ve kürevi diğeri ise silindirik gövdelidir[9] . Yunan vazoları standart biçimde dağıtım, tüketim, taşıma, katı ve sıvıların her ikisinin de depolamak için üretilmişlerdir.

Cenaze törenlerinde lekythoslar bilinen örneklerdir. Antik Yunanistan’da Prothesis esnasında ölü beden,  parfümlü yağlarla yağlanırdı. Mezar alanlarında ağıtçılar aynı zamanda sıvı libasyon olarak yağları dökerlerdi ve mezarın yanına mezar sunusu olarak lekythosları koyarlardı. Antik Yunan vazo boyaları, tasvirlenen cenaze sahnelerinde sıklıkla lekythosların mezar işaretçisi olarak koyulduğunu gösterir ve arkeolojik kazılar bunu onaylar. Çünkü lekythosların Yunan cenaze ritüellerindeki ilk rolü, lekythosun ölüm ve gömünün işaretçisi olmasıdır. Atina’da 5. ve 4. yüzyıllarda,  lekythosların geniş taş replikaları ve taş rölyefli heykelleri mezar işaretçisi olarak kullanıldı.

M.Ö. 6. yüzyılın ortasından 5. yüzyılın sonuna kadar, Attika mezarları gitgide artarak beyaz zeminli lekythoslarla döşenmiştir. Lekythoslarlar Attika’da en popüler mezar hediyesi olmuştur. Arkeolojik kanıtlar, bu lekythosların sadece mezar kapları değil, mezarın içinde ve üzerinde depolandığını aynı zamanda cenaze ateşi için yakıldığını öne sürmektedir.  Yaklaşık M.Ö. 430’dan itibaren geleneksel terrakotta lekythoslar mermerden yapılmaya başlandı. M.Ö. 5. yüzyılın sonuna doğru beyaz zeminli lekythosların üretimi durmaya başladı. Terracotta vazolar mezar sunusu olarak kullanılmaya devam etti fakat mermerin dayanıklılığı mezar işareti olarak kullanıldı. Mermer rölyef geleneği M.Ö. 6. yüzyılın erken dönemlerinden beri Attika mezarlarında bulunmaktaydı. Stel gibi, bu mermer lekythoslar da alçak kabartma figürlüdür. Mermer lekythosların ikincil kullanımı M.Ö 350lerin sonuna doğru olmuştur. Mermer mezar rölyeflerinin üretimi, M.Ö. 4. yüzyılın sonlarında M.Ö. 317-307 de Atina valisi Demetrios Poliorketes’e kadar devam etmiştir. Demetrios Poliorketes giderlere ait bir kararnameyle müsrifliğe son vermiştir [10].

Kısacası Beyaz Zeminli Lekythoslar, Klasik Dönemin en iyi temsilcileridir [11]. Lekythoslar, Attika’da M.Ö. 5. yüzyılda yeni bir kullanım alanı bulmuşlar ve mezarlarda farklı işlevsel özellikler kazanmışlardır. Özellikle beyaz zeminli lekythoslar M.Ö. 440-430 yıllarında çok sayıda yapılmışlardır. Bodur lekyhtos denilen çeşidine M.Ö. 5. yüzyılın ikinci yarısı ile M.Ö. 4. yüzyılda çok rastlanır[12] .

Kristine Gex “Athens and Funerary Lekythos” isimli makalesinde Kerameikos lekythoslarını, M.Ö. 5. Yüzyıl içindeki gelişimini sınıflandırmıştır [13] (resim 1) .

Yapılan araştırmalar sonucunda M.Ö. 5. yüzyıl lekythosların bazı çeşitlerinin mezar hediyesi,  bazılarının ise mezar işareti olarak kullanıldığı görülmektedir. Mezar hediyesi olarak kullanılan lekythoslar hakkında Elisabeth Trinkl tarafından yapılan bir araştırmada, Prokesch von Osten tarafından toplanan Viyana’daki Kunsthistorisches Müzesi’nde sergilenen 4 adet beyaz zeminli lekythos  IV 3745 (Resim 2) , IV 3746 (Resim 3), IV 3743 (Resim 4), IV 3744 (Resim 5) örneği verilmiştir. Beyaz zemin tekniği, karakteristik mezar vazolarında kullanılmıştır. Tasvirlenen resimler sıklıkla cenaze hediyesi olarak verilen vazoların fonksiyonuyla yazar tarafından ilişkilendirilir[14] .

Resim 3’deki tasvir, doğrudan Yunan mezar ayinleriyle ilişkilidir. Beyaz zeminli lekythoslar üzerindeki sütunların tasviri genellikle mezar steli olarak tanımlanır. Bununla birlikte mezar stelleri genellikle daha büyük, sıklıkla palmet ve üçgen biçimi taçlandırılarak tasvir edilir. Aynı zamanda sütünların tepesindeki kalathos ve diphros diğer çeşitli lekythoslardaki mezar stellerinin tasviriyle eşleşmez.  Fakat onlar, kadınların konteksinde, benzer bir şekilde basamaklı zeminin önündeki plemochoeye işaret eder. Resim 3’deki sütun bütün mezarı temsil eder ve stelin sadece kendisi değildir; kalathos, diphros ve plemochoe, açıkça bir kadına ait ölü kişinin mezar ayini sırasında anı için depolanmaktadır.

Özellikle bu dört lekythosun üzerindeki tasvirlerin bazıları, bu vazoların cenaze hediyesiyle ilişkisini göstermektedir.  Aynı zamanda bu iyi korunmuş dört vazo, mezar konteksinde bulunmuştur. Resim 2 ve Resim 3’ deki tasvirler, bir kadının cenaze törenine ait iken, diğerleri (Resim 4 ve Resim 5) erkek gömüsüne işaret eder.

Bugün, Viyana Kunsthistorisches Müzesi’nde korunan bu dört beyaz zeminli lekythos Gropius tarafından bu bölgede 1819’da kazılmıştır. İkonografik kanıtlar temelinde bu vazoları, iki kişisel mezar veya bir çiftin tek bir mezarının gömü hediyesi olarak yorumlamaktayız [15]. Cenaze Lekytosları dönemi; uzun silindirik vazo imajıyla, beyaz zeminde yapılan resimlerle ortaya çıkmıştır, Klasik Dönemde Atina’da temsilcileri bulunmaktadır[16] .

John H. Oakley  lekythoslarla ilgili çalışmasında, 5. yüzyıl Atina mezarları ve mezarlara sunu olarak götürülen Atina vazoları üzerinde  prothesis sahnesine dikkat çekmiştir.  Atina’da M.Ö. 560’tan 5. yüzyılın sonuna kadar lekythoslar çok popüler mezar hediyesidir.

Erken gömülerde aryballosun yerini almıştır. Çok renkli beyaz lekythoslar ilk olarak Atina, Attika ve Eretria’daki kadın ve erkeğin her ikisine de ait mezarlardan ele geçmiştir. Mezarlarda bulunan eşyalar, onların cinsiyetini belirlemeye yetmemektedir. Oakley, aynı zamanda beyaz lekythosların,  gömülerde genellikle üç veya daha fazla vazodan oluştuğunu belirtir. Oakley’in tanımlamaları daha önce yazılmış siyah figürlü beyaz zeminli lekythoslar ile çok renkli tasvirleri açıklayan yayımlardan farklıdır ve Oakley’in tahminine göre çok renkli lekythoslara veya konturlere sahip klasik mezarların yüzde 12’si, M.Ö. 470-400 arasındadır. Gerçekte bu yüzdelik daha az olmalıdır, çünkü mezar eşyası bulundurmayan mezarların tarihlendirilmesi (resim 6) zordur  [17].

M.Ö. 500 civarında mezar eşyası olarak kullanılan silindirik lekythosların yerini bodur lekythoslar almaya başlamıştır. M.Ö. 5. yüzyılın ikinci çeyreğinde bodur lekytoslar yine mezar eşyası olarak kullanılan unguentariaların yerini almışlardır [18].

5 . Yüzyılın ilk yarısı sırasında Atina vazolarının şekli astarlı beyazdı ama 5. yüzyılın ikinci yarısında beyaz astarın kullanımı lekythoslara ikonografi ve aynı zamanda cenaze sahnesi gibi geniş bir sınırlama getirdi. Bazı beyaz lekythoslar kullanılmaktan çok görülmek için yapılmışlardır. Bu lekythosların tasvir ettiği çağdaş cenaze törenleri için oldukça önemlidir [19].

Arkeolojik verilere dayanarak lekythosların mezar işareti olarak kullanıldığı da tespit edilmiştir. Fakat bunların mezar hediyesi olarak kullanılan beyaz zeminli lekythoslardan temel farkı boyutu ve cinsidir. Malzeme olarak genellikle dayanıklı malzeme olan taş ve mermer tercih edilmiştir. Ortalama boyutları ise; 50 ile 160 cm arasında değişmektedir.

Lana Michelle Georgiou’nun çalışmasında ise; Geniş Beyaz Zeminli Lekythos Grubu’ndan bahsetmiştir. Bunlar mezar lekythoslarının son grubudur (M.Ö. 410-400).  Bu lekythoslar tamamen taştan yapılmıştır(seramik taklidi) ve yüksekliği bir metrenin üzerine ulaşabilir. Bu lekythosların, gövde ve omuzları sadece beyaz astar ile kaplıdır. Bu yüzyılın vazolarından farklı olarak tamamen beyaz astarla kaplıdır. Bu kocaman vazolar üzerinde kendi dönemlerinde kullanılan resimli dekorasyon stili, duvar- panel resmi olarak (Resim 7)  uyarlanmıştır[20]. Metropolitan Müzesi’nde bulunan bir örnekte bunu net bir şekilde görebiliriz (Resim 8).  Bu mermer Lekythos’un Klasik Dönem’de M.Ö. 400-390’a tarihlenmiştir ve Attik- Yunan vazosudur. Pantelik mermerinden yapılmıştır. Yüksekliği 157.5 cm’dir. Üzerindeki alçak kabartmada ise üç figür tasvir edilmiştir. Bunlardan ikisi ayakta diğeri ise ortada, klismosta oturmaktadır. Ayakta duran genç Kallisthenes, ortada oturan sakallı adam ile el sıkışmaktadır. Sakallı adamın arkasında eli çenesinde ayakta duran kadın tasviri bulunmaktadır (resim9). Bu lekytos boyutları ve mermer malzemesi nedeniyle mezar belirteci olarak kullanıldığı bilinmektedir[21] .

Geniş Beyaz Zeminli Lekythos Grubu’nundaki bir ünik parçada bunun dışında etkiler görülür. Bu lekythoslar tamamen beyaz astarlı değildir. Normal ölçülü beyaz zeminli lekythosların, geleneksel şerit elementlerinden yoksun ve çok geniştir. Bu lekythoslar sadece diğer çeşitleri (resim 10) gibi geleneksel değildir [22] .

Sonuç

Çeşitli yayınlar incelenip, arkeolojik verilerle desteklendiğinde çıkan sonuç;  Klasik Dönem’de lekytosların sadece mezar belirteci olarak kullanılmayıp, mezar hediyesi ve mezar belirteci için de kullanıldığını göstermiştir. M.Ö. 5. yüzyılda yaşanan sosyal değişikler, mezar alanlarında bazı problemleri de beraberinde getirmişse bile bu dönem lekythoslarının hepsine mezar belirtici demek yanıltıcı olacaktır.

Bu inceleme sonucunda mezar alanları ile ilgili iki farklı işlevli lekythos tespit edilmiştir. Bunlar,  mezar eşyası olarak kullanılan terakotta lekythoslar ve geniş gövdeli beyaz zeminli lekythoslardır. Kendi aralarındaki ayrımı belirleyen ise boyutları ve yapıldıkları materyallerdir. Özellikle mezar eşyası olarak kullanılan lekythoslar terakottadan üretilmiş ve boyutları asıl amaçlarına ( kozmetik malzeme ve yağ) uygun şekilde yapılmışlardır.  Mezar hediyesi ve libasyonda kullanılan terrakotta lekythoslar üzerindeki betimlerden, o dönemde mezar kültürünün yansımalarını ve tören adetlerini gözler önüne serer. Betimlerden anlaşılacağı üzere mezarlar, çok gösterişli olmayan basamakların bulunduğu sade mezar alanı şeklindedir. Bu betimlerde henüz mezar belirteci olarak kullanılan lekythoslara rastlanmamıştır. Lekythoslar daha çok basamaklı kaide üzerinde küçük boyutlu sunu veya eşya olarak kullanılmış ve tasvir edilmiştir. Bu malzemelerin dayanıksızlığından dolayı mezar belirteci olarak kullanılması pek mümkün görülmemektedir.

Geniş gövdeli beyaz zeminli lekythoslar, M.Ö. 5. yüzyılın son çeyreğinde taş ve mermer malzemeli olup hem dayanıklılığı hem de diğer lekythoslara oranla daha yüksek olmasından dolayı mezar belirteci olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu lekythoslar terrakottaların aksine taş rölyef geleneğini devam ettirmişlerdir. Bu taş rölyeflerin üzerindeki betimlerde yine ölüm ve ölüye ilişkin sahneler görülmektedir.

Bu iki tür de ölüm kültüyle ilişkilidir fakat kullanım amacı açısından birbirinden ayrılır. Bugüne kadar bu iki türün de ya mezar hediyesi ya da mezar belirteci olarak kullanıldığına dair yayımlar bulunmaktadır. Fakat yapılan çalışmalar ve yayımlar dikkate alındığında her ikisinin de mezarlarda kullanıldığı fakat hem dönemsel olarak hem de işlevsel olarak birbirinden ayrıldığı görülmektedir. Klasik Dönem’de popüler olup üretimi artan bu kaplar Klasik Dönem’den sonra üretiminde azalma görülmüştür.

Bu makale Gonca Tutuk ve Refika Selin Bilgiç tarafından beraber hazırlanmıştır.

Kaynakça

BOARDMAN John, Yunan Sanatı, Homer Kitabevi, İstanbul, 2005.

COHEN Beth, The Color of Clay, J. Paul Getty Museum Publications, Los Angeles,  2006.

DELEMEN İnci- ÇOKAY KEPÇE Sedef, Yunan Ve Roma Kap Formları Sözlüğü, T.E.B.E. Yayınları, İstanbui, 2009.

Department of Classical Studies and MA Program in Ancient Greek and Roman Studies, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), 2014.

Ferdane Elif Zengin,  Antik Yunan Seramiklerinde Çömlekçilik Konulu Sahneler, Ege Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Seramik Anasanat Dalı Yüksek Lisans Tezi, ( Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) , İzmir, 2007.

GEORGIOU Lana Michelle, Intimate Death: The Brandeis Fifth-Century Athenian Lekythos Evolution of Form, Ritual Practices and Use, Brandeis University, The Faculty of the Graduate School of Arts and Sciences

GEX Kristine, “Athens and the Funerary Lekythos”,  ed.  Panos Valavanis –  Eleni Manakidou,, Essays On Greek Pottery And Iconography ın Honour of Profesor MıchalisTiverios,  University Studio Press, Thessaloniki, 2014.

HERODOTOS, Tarih, Kültür Yayınları, İstanbul, 2010.

KNUD Johansen Friis, The Attic Grave-Reliefs of the Classical Period, E. Munksgaard , Copenhagen, 1951.

KURTZ Donna C.,” Two Athenian White- Ground Lekythoi”, Greek Vases in the J. Paul Getty Museum: Volume 4 (OPA 5), The J. Paul Getty Museum, California, 1989.

MANSEL Arif Müfit, Ege ve Yunan Tarihi, TTK, Ankara,2011.

OAKLEY John H., Picturing Death in Classical Athens- The Evidence of the White Lekythoi, Cambridge University Press, Cambridge, 2004.

RHODES Robin F., Eclectic Antiquity the Classical Collection of the Snite Museum of Art, University of Notre Dame, Indiana, 2010.

RICHTER Gisela M. A., “An Athenian Gravestone”, Metropolitan Sanat Müzesi Bülteni Yeni Serisi, Vol. 5, No. 7, Metropolitan Museum of Art Bulletin, 1947.

ŞAHİN Nuran , “Beyaz Lekythoslar Işığında Klasik Devirde Atina’da Ölüm İkonografisi ve Ölü Kültü”, Arkeoloji Dergisi IV, İzmir, 1993.

TRINKL Elisabeth, “Hidden Treasures – Four White Ground Lekythoi of the Collection of Count Anton Prokesch Von Osten in the Kunsthistorisches Museum Wien”, Bolletino Di Archeologia On Line, Roma, 2010.

Dipnotlar

[1] Nuran  Şahin, “Beyaz Lekythoslar Işığında Klasik Devirde Atina’da Ölüm İkonografisi ve Ölü Kültü”, Arkeoloji Dergisi IV, İzmir 1993, s.143.

[2] Johansen Friis Knud, The Attic Grave-Reliefs of the Classical Period, E. Munksgaard , Copenhagen, 1951, s. 69.

[3] Knud, a.g.e., s. 65-66.

[4] John  Boardman , Yunan Sanatı, Homer Kitabevi, İstanbul, 2005, s.83.

[5] Solon; 594 yılında, Solon reformları uygulamaya kondu. Solon ilk iş olarak borçlarından dolayı özgürlüğünü kaybeden vatandaşların borçlarını sildi ve borç köleliğini yasakladı. Vatandaşların borç karşılığı olarak kendilerini, eş ve çocuklarını göstermelerini yasaklayıp, topraklarından ipoteği kaldırdı. Ticaret ve zanaatın gelişmesini destekleyip; ölçü ve tartıda standart sağladı. Solonun amacı toplumsal tabakalar arasında adaleti sağlamak ve özellikle alt ve üst tabaka arasındaki kutuplaşma ve çatışmaları önlemekti. Bu nedenle toplumsal ve ekonomik tabakaları gelirlerini temel alarak dört gruba ayırdı. En üst tabakada yıllık geliri 500 kile olanlar, onun altında yıllık geliri 300 kile olanlar, üçüncü tabakada 200 kilelikler ve son olarak en alt tabakada yıllık geliri 200 kileden daha az olanlar yer alıyordu. Bu ayrım soyluluğa göre değil yurttaşların servetlerin göre yapıldı. Yurttaşlar arasında tam bir eşitlik getirmese de, Solon yasalarının, zengin fakir arasındaki uçurumu ortadan kaldırmayı ve orta sınıfı güçlendirmeyi amaçladığı su götürmez bir gerçektir. En yoksul sınıf, bir çeşit ayrıcalık sayılan askerlik hakkından yoksun kalıyor, kamu görevlisi ve yönetici seçilemiyor ama vergi de vermiyordu. Bu sınıftan olanlara tanınan tek siyasal hak seçme hakkıydı . Ekonomik kalkınma için; buğday ihracının yasaklanması, zeytinyağıdan başka diğer bütün toprak ürünlerinin ihracının yasaklanması, Attika’da kullanılan Aigina para ve ölçü sisteminin yerine Evboia sisteminin kabul edilmesi, lüks tüketiminde kısıtlamalar başlıcalarıdır. Solon’un bütün bu reformlarında ahlak sorunlarına da önem vermiş, israf ve lüks hayatın önüne geçmek üzere bazı tedbirler almış olduğu bilinmekte ise de bu kanunların gerçekten Solon tarafından mı yapılmış, yoksa sonraları Solon’a mı atfedilmiş kesin olarak bilinmemektedir (Bknz; Arif Müfit Mansel, Ege ve Yunan Tarihi, TTK Ankara,2011, s,186).

[6] Şahin, a.g.m., s.143

[7] Şahin, a.g.m., s.143.

[8] Herodotos, Tarih, Kültür Yayınları,İstanbul, 2010, 1. Bölüm-29 s. 18.

[9] İnci Delemen , Sedef Çokay- Kepçe , Yunan Ve Roma Kap Formları Sözlüğü, T.E.B.E. Yayınları, İstanbui, 2009, s.16-17.

[10] Robin F. Rhodes, Eclectic Antiquity the Classical Collection of the Snite Museum of Art, University of Notre Dame, Indiana, 2010, s.23-33.

[11] Kristine Gex, “Athens and the Funerary Lekythos”,  ed.  Panos Valavanis –  Eleni Manakidou,, Essays On Greek Pottery And Iconography ın Honour of Profesor MıchalisTiverios,  University Studio Press, Thessaloniki, 2014, s. 321.

[12] Ferdane Elif Zengin,  Antik Yunan Seramiklerinde Çömlekçilik Konulu Sahneler, Ege Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Seramik Anasanat Dalı Yüksek Lisans Tezi, ( Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) , İzmir, 2007, s.68.

[13] Gex, a.g.m., s. 322.

[14] Elisabeth Trinkl, “Hidden Treasures – Four White Ground Lekythoi of the Collection of Count Anton Prokesch Von Osten in the Kunsthistorisches Museum Wien”, Bolletino Di Archeologia On Line, Roma, 2010, s. 135-141.

[15] Trinkl, a.g.m., s. 135-141.

[16] Gex, a.g.m.,  s. 321.

[17] John H. Oakley, Picturing Death in Classical Athens- The Evidence of the White Lekythoi, Cambridge University Press, Cambridge, 2004, s. 9.

[18] Lana Michelle Georgiou, Intimate Death: The Brandeis Fifth-Century Athenian Lekythos Evolution of Form, Ritual Practices and Use, Brandeis University, The Faculty of the Graduate School of Arts and Sciences

Department of Classical Studies and MA Program in Ancient Greek and Roman Studies, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), 2014, s. 4.

[19] Donna C. Kurtz,” Two Athenian White- Ground Lekythoi”, Greek Vases in the J. Paul Getty Museum: Volume 4 (OPA 5), The J. Paul Getty Museum, California, 1989, S. 113-130.

[20] Georgiou, a.g.m., s. 5-7.

[21] Gisela M. A. Richter, “An Athenian Gravestone”, Metropolitan Sanat Müzesi Bülteni. Yeni Serisi, Vol. 5, No. 7, Metropolitan Museum of Art Bulletin, 1947, s. 179-184.

[22] Beth Cohen, The Color of Clay, J. Paul Getty Museum Publications, Los Angeles,  2006, s.237.

The post Beyaz Zeminli Lekythosların Mezarlık Alanlarında Kullanımı appeared first on Sanat Duvarı.

3 yıldır bizlere yeni sanatçıları sunan, bu sanatçıları sanatseverle orta yolu bulmasını sağlayan bu proje geçtiğimiz yıl Nisan ayında, Küçükçiftlik Park’ta sanatseverler ve sanat alanında gelişmiş isimlerle birlikte olmuştu. Bu yıl da başvuruları tamamladıktan sonra hazırlanmaya başlayacak olan proje sanatseverler tarafından sabırsızlıkla bekleniyor.

Herhangi bir yaş, kimlik, sanat alanı sınırlamasında bulunmayan ve sanatçının özgür iradesiyle üretip sunduğu eserini sergilemesine olanak sağlayan Mamut Art, çağdaş sanatçıların başvurularını kabul ediyor. Böylelikle bu sanatçıların sanatını işlediği alanda (resim, heykel, fotoğraf vb.) sanatseverler tarafından keşfedilmesine olanak sağlıyor. Sanatçılar keşfedilmesiyle beraber faal oldukları dalda ilerlemek, kendisini geliştirmek için bir fırsat elde etmiş oluyor. Bu fırsat sadece onlara değil günümüz sanatına da büyük katkı sağlıyor ve bizler de bundan haz alıyoruz.

Sergisinde sanatçılara, eserleri için 10 metre alan verip bu alanda koleksiyonere, galericilere ve daha nicelerine sunma fırsatı sunuyor. Aynı zamanda bu verilen alanda sanatçının kendi prensipleri çerçevesinde idame ettirebiliyor olması ayrı bir güzellik. Sergi açılış gecesi haricinde 4 gün süresince misafirlerini ağırlıyor.

5 kişiden oluşan jüri tarafından projede yer alacak kişiler belirleniyor. Jüri yer alan kişiler farklı alanlarda uzmanlaşmış kişilerdir. Seçimler gerçekleştirilmesinin hemen sonrasında ise keyifli bir serüven sanatseverlerle. Her sene yeni sanatçıları keşfetmemize olanak sunan, sanata yeni nefeslerin katılmasında destek olan Mamut Art Project’i sanatsever de olsanız sanatçı da olsanız kaçırmayın. Başvuru tarihlerinin 11 Aralık’a kadar uzatılmış olması siz sanatçılar ve sanat dallarında üretimde olan kişileri için son derece güzel bir avantaj olabilir.

The post “Mamut Art” Başvuruları 11 Aralık’a Kadar Uzatıldı! appeared first on Sanat Duvarı.

Ücretsiz olarak gezilebilen 14. İstanbul Bienali, 30’un üzerinde noktada düşüncenin alabildiği sayısız farklı formun özel bir yelpazesiyle izleyicilere sunuluyor. Bienalde, 60’ın üzerinde sanatçının yanı sıra aralarında denizbilimci, hikâye anlatıcısı, matematikçi ve nörobilimcilerin de bulunduğu diğer katılımcılar, kolektif ve zamansız bir ortak düşünme deneyinde buluşuyor. Bienalde, düşüncenin alabileceği formlar matematikle, fenle, bitkilerle ve sanatla içiçe araştırılıyor. Bienal kapsamında aynı zamanda paneller ve okuma günleri gibi etkinliklerin olduğu kamusal program ile film programı da düzenlenmekte.

TUZLU SU: Düşünce Biçimleri Üzerine Bir Teori

Carolyn Christov-Bakargiev, TUZLU SU: Düşünce Biçimleri Üzerine Bir Teori başlığıyla 14. İstanbul Bienali’nde, “sanatta araştırma ile diğer bilgi türlerini birbirine bağlayan, doğrusal olmayan ve organik formlar vasıtasıyla, çizginin nerede çekileceğini, nerede geri çekilmek gerektiğini ve nelerden faydalanılabileceğini arıyor. Bunu açık bir denizde, yüzey düzken parmak uçlarıyla olduğu kadar sualtının derinliklerinde, katlanmış kodlama katları açılmadan da yapıyor.”

Bir dalga, nihayetinde düğüm haline gelmeye çalışan bir çizgi olabilir mi ve eğer öyleyse düğüm ne zaman çözülebilir?’ sorusunu fizikçi ve aynı zamanda filozof dostlarına yönelten Carolyn Christov-Bakargiev ‘en sonunda ve belki de bilhassa – sanatçılara soruyor ve yanıtı onlardan bekliyor.’

Bienalde, “birçok çizim, resim, yerleştirme, film, obje, kitap, işbirliği ve araştırma bazlı etkinlik; radyo dalgaları ve ışık dahil farklı uzunluk ve frekanslarda elektromanyetik dalgalara, ses dalgalarından su dalgalarına,  beyin dalgalarından bir patlama ertesindeki şok dalgalarına düşünce biçimleri –tekrarlayan ya da farklılaşan çizgilerden oluşan, enerji aktarımının her biçimini yapılandırıp katlayan dalgalar ya da salınan örüntüler– olarak izlenebilecek.”

Carolyn Christov-Bakargiev’in bienali işbirliği içerisinde şekillendirdiği isimler arasında Anna Boghiguian, Arlette Quynh-Anh Tran, Aslı Çavuşoğlu, Cevdet Erek, Chus Martínez, Elvan Zabunyan, Emin Özsoy, Emre Hüner, Füsun Onur, Griselda Pollock, Marcos Lutyens, Pierre Huyghe, Vilayanur Subramanian Ramachandran, William Kentridge yer alıyor.

Bienal tüm şehirde

Bienaldeki sanat yapıtları ve projeler, 5 Eylül’den itibaren Boğaz hattı boyunca, Karadeniz’den Marmara Denizi’ne ve şehrin iki yakasında 30’un üzerinde farklı mekânda gezilebilecek. Neredeyse İstanbul’un tüm noktalarına yayılacak olan bienal sergilerinin yer alacağı mekânlar arasında Büyükada’daki Splendid Palas ve Troçki Evi’nin, Şişli’deki yeni Hrant Dink Vakfı binasının yanı sıra ARTER, İstanbul Modern, Masumiyet Müzesi, SALT Galata ve Depo gibi sanata ayrılmış alanlar yer alıyor.

14. İstanbul Bienali Uluslararası Dostları ve Hamileri Programı Onursal Başkanlığı’nı Orhan Pamuk üstleniyor

1. İstanbul Bienali’nde yer alacak sanatçıların bienal için üretecekleri yeni prodüksiyonlarına kaynak yaratmak amacıyla Uluslararası Dostları ve Hamileri başlıklı bir destek programı başlatıldı. 14. İstanbul Bienali Uluslararası Dostları ve Hamileri programı, geçtiğimiz günlerde açılan Venedik Bienali 56. Uluslararası Sanat Sergisi’nde bienal “hamileri”nden Nicoletta Fiorucci’nin 14. İstanbul Bienali onuruna düzenlediği ve pek çok sanatçı, küratör ve sanat destekçisinin yanı sıra programın onursal başkanlığını üstlenen Orhan Pamuk’un da katıldığı bir davette tanıtıldı. Orhan Pamuk, yaptığı konuşmasında “Bu bienal kesinlikle biricik olacak, özel olacak. Taşıdığı gizemlerin gün ışığına çıkarılması adına sürprizli bir bienal ve İstanbul bizi beklemekte,”sözleriyle davetlilere İstanbul Bienali’ne gelin çağrısında bulundu.  Orhan Pamuk, sanatçı kimliğiyle de İstanbul Bienali katılımcıları arasında yer alacak.

Sanatseverlerin en az üç günde gezebileceği 14. İstanbul Bienali’nde, İstanbul Modern, ARTER, Özel İtalyan Lisesi ve Galata Özel Rum İlköğretim Okulu gibi mekânlar karma sergiye ev sahipliği yaparken, diğer tüm mekânlarda tek sanatçı ya da sanatçı topluluklarının işleri görülebilecek.

Galata-Tophane-Beyoğlu Bölgesindeki Mekânları Yürüyerek Keşfedin

Bienal gezisine, Bankalar Caddesi üzerinde, 19. yüzyılda, Osmanlı Bankası’nın merkez binası olarak Fransız asıllı Levanten mimar Alexandre Vallauri tarafından tasarlanan ve 2011 yılında restore edilerek yeniden açılan SALT Galata ile İstanbul doğumlu İtalyan mimar Antoine Tedeschi tarafından 1863 yılında Neo-Rönesans stilinde inşa edilen tarihi Sümerbank binası ve yakın zamanda yeniden açılan Vault Karaköy The House Hotel’den başlanabilir.

Kabataş-Kadıköy-Büyükada Rotası

Kadıköy ve Büyükada’da da farklı mekânlar 14. İstanbul Bienali projelerine ev sahipliği yapacak. Kadıköy Yeldeğirmeni’nde yer alan bir sanatçı atölyesi de mekânlardan biri olacak.

Bienal Şişli’den Tarihi Yarımada ve Rumelifeneri’ne Uzanacak

1. İstanbul Bienali’nin Şişli bölgesinde iki sergi mekânı olacak: 1903-2004 yılları arasında Anarad Hığutyun Okulu olarak hizmet verdikten sonra yeniden inşa edilerek 2015 yılında açılan Hrant Dink Vakfı ve Agos’un yeni binası ile Agos’un Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink’in Ocak 2007’de önünde öldürüldüğü, Pangaltı’daki vakfın ve gazetenin eski merkezi Hrant Dink Vakfı ve Agos – Parrhesia Alanı.

Bienalin geçici mekânı Kastellorizo (Meis)

Son olarak, bienalin geçici mekânlarından biri de Türkiye kıyılarından iki kilometre uzaklıkta olan Yunanistan adası Kastellorizo (Meis). Adada 7-13 Eylül 2015 tarihleri arasında Fiorucci Art Trust işbirliğiyle bir proje gerçekleştirilecek.

The post 14. İstanbul Bienali 1 Kasım’a Kadar Devam Ediyor appeared first on Sanat Duvarı.