Filmin başında Zain kaderine razı gibi görünüyordu. Her ne kadar karakterinin isyankâr ve duyarlı yönünü gösteren işaretlere rastlasak da okula gitme isteğinden vazgeçip ailesi için çalışmaya razı oluşunun ardından ablası Seher’in evlendirileceğini öğrendiğinde, kendi kabullenişlerinin de bir kırmızı çizgisi olduğunu anlıyoruz.

Seher’in filmde birkaç sebepten öldüğünü söyleyebiliriz. O da diğer karakterler gibi görünmez bir çocuktu, belgeleri yoktu. Çocuk yaşta, 30’larındaki bir adam ile ailesine gelir sağlaması için evlendiriliyor ve bedeni bunu kaldıramıyor. Belgeleri olmadığından kabul görmediği hastanenin kapısında ölüyor. Evlilik kararı alındığında Zain artık o küçücük yatakta yatmaya, çalıştırılmaya ve o evde kalmaya razı değildi; böylece kardeşi için hazırladığı kadere, o otobüse atlayıp kendisi gider. Yine de bu kararlılığının karşısında hala bir çocuk oluşu, ne yapacağını bilmezlik içinde gezindiği Lunapark sahneleri ile hatırlatılıyor.

Yönetmen, Zain’in yolculuğu ile birlikte Lübnan’ın demografik yapısını anlatan bir göçmen çeşitlemesi de yapıyor.  Önce otobüste hamamböceği kostümlü örümcek adam karakterinde bir Ermeni ile karşılaşıyoruz, ardından lunaparkta Etiyopya’dan gelen Rahil’le karşılaşıyoruz.  Bebek Yonas’ın annesi rolünü oynayan Etiyopyalı Yordanos Shiferaw (Rahil), gerçek yaşamda 20 yaşında Lübnan’a gidiyor ve bir süre sonra burada izin verilmediği halde hamile kalıyor, 2016 yılında oyuncu direktörü tarafından keşfediliyor.

Build Series’e röportajında Labaki, Lübnan’daki durumu şöyle açıklıyor:

“Lübnan; Etiyopya, Kenya, Nijerya veya Filipinler’den gelen büyük bir göçmen topluluğuna sahip ve maalesef sistemin bir başka başarısızlığı, bu göçmenlerin kendi özgürlüklerine sahip olmalarına izin vermeyen bir sponsorluk sisteminde yaşamak durumunda olmaları. Tıpkı kölelik gibi.”

Rahil’in tenekelerden yapılma barakasının yer aldığı mahalle ile çeşit çeşit göçmen yaşamları da resmediliyor. Gerçek yaşam hikayesinin aynısı filme aktarılan Rahil, çekimlerden iki gün sonra filmde olduğu gibi tutuklandı ve Beyrut’tan sürüldü. Labaki diğer oyuncular gibi Yordanos’un da bu süreçteki akıbetinin takip edildiğini belirtiyor. 

Hapishane sahnelerinin, çekimlerde en zorlandığı kısımlar olduğunu söyleyen Rahil yaşadıklarını şöyle anlatıyor:

“Nadine’e teşekkür etmek istiyorum çünkü bu karakterle kendi hikayemi anlatabildim; karakterim filmde ağladığında, gerçekten ağlıyordum. Tutuklandığım sahneyi çektikten üç gün sonra gerçekten tutuklandım ve tamamen aynı şeyi yaşadım.”

Yonas, adı Hazine anlamına gelen bebek oyuncu, için Labaki gerçekten de filmdeki hazineleri olduğunu söylüyor. Onunla tanıştıklarında Beyrut sokaklarında bir bebek arabasında annesiyle birlikteydi. Röportaj sırasında annesi ile beraber ülkede yasadışı olarak yaşadıkları öğreniliyor.  1.5 yaşındaki bebekten bile oscarlık performans çıkarabilmeyi başaran yönetmen, çocuk oyuncularla çalışmanın zorluklarına da değiniyor. Çocuklarla çalışmanın farklı bir disiplin ve sabır gerektirdiğini vurgulayan Labaki, Zain ile Yonas’ın sahnelerinde onların kendi aralarında bir ilişki kurabilmeleri ve kendi ritimlerini bulabilmeleri için yeterince zaman vermeleri gerektiğini söylüyor. Yonas’ın da ülkesine döndüğünde yerleştirildiğinden ve okula gitmesi için gerekli evraklara sahip olduğundan emin olana kadar takibi bırakmıyorlar. 

Kevser, tıpkı filmde olduğu gibi gerçek yaşamda da, çocuklarını beslemek için onlara şeker ve su veren bir anneydi. Mahkemede kızını evlendirmesi konusunda suçlamaya maruz kalan Kevser, “Beni yargılayamazsınız” diye bağırabildi hakimin ve tüm toplumun önünde:

“Benim yaşadıklarımı asla yaşamayacaksınız, kabuslarınızda bile.”

Labaki bu sahnede, Kevser’in içindeki tüm öfkeyi gözlerinin içine bakarak dışavurmasını istediğini ifade ediyor. Kevser’e yaşamı boyunca maruz kaldığı tüm o yargılayıcı bakışlara ve dışlanmalara karşı bir şekilde kendini ifade etme alanı sağlamak istediğini ve bu nedenle sahnenin yazılı bir metni dahi olmadığını belirtiyor: “Bize kim olduğunu neler hissetiğini anlatmasını ve bir anne olarak yüzüme karşı tüm hislerini kusmasını istedim, bu senaryoda yazılı bir sahne değildi.”

Böylesi bir yapımın zorlukları göz önünde bulundurularak filmin döküm süreci sorulduğunda Labaki söyle açıklıyor:

“Elbette yazılı bir senaryo vardı, çünkü bir yere gittiğimizden emin olmamız gerekiyordu ve hikayenin mantıklı olması gerekiyordu ancak sahnelerde kendimize çok fazla özgürlük tanıdık ve gerçek yaşamın bizi şaşırtmasına izin verdik. Aynı zamanda aktör olmayan oyuncular da bizi sahip oldukları şeylerle şaşırtıyorlardı, sadece ezberlemek üzere yazılmış bir senaryoya bağlı değildik.” diyor ve ekliyor:

“Bu süreç kurgu ve gerçeklik arasındaki bir dans gibiydi.” 

Kevser’in içinde bulunduğu duruma karşı en acımasız eleştirmenlerin başında gelen Zain’in de benzer koşullardan geçerek deneyimledikleri nihayet benzer davranışlar sergilemesine sebep oluyor. Rahil tutuklandıktan sonra hayatta kalmanın ve onun bebeğine bakmanın yollarını tek başına bulması gereken Zain, cadde kenarında para kazanmaya çalışırken titizlikle baktığı ve kendi kardeşi yerine koyduğu Küçük Yonas’ın ayaklarını bağlamak zorunda kalıyor. Filmin başında öz kardeşinin ayaklarını çözerken, bir noktada aynısını yapmak zorunda kalış süreci o kadar doğal işleniyor ki, hiçbir duygusal zorlamaya gerek kalmaksızın Zain’in bu karmaya maruz kalışını izlemek film boyunca karnımızın ortasına sessizce indirilen yumruklardan biri oluyor. Caddelerde para kazanmaya çalışan tüm o çocukları gördüğümüzde başlangıçta ebeveynlere yönlendirilen öfkenin, sonunda şehrin çeperlerine savrulmuş bu yaşamlara karşı uygulanan sisteme yönlendirilmesi gereği bir kez daha öne çıkıyor.

Suat karakteri, tipik bir yenilmiş erkeğin mevcut başarısızlığı karşısında daha da derine gömülmeyi, suyun üzerine kalmaya yeğ tutuşunu sıklıkla gözlemlediğimiz baba figürü. İsveç’e gitmek için gerekli belgelerini aramak üzere evine dönen Zain’e “Ne belgesi” diye bağırdığı sırada, önemli bir gerçekliğe doğal bir vurgu yapıyor: “Devlet ne seni ne de beni umursuyor. Biz hiçiz, biz parazitiz, bizim devletin gözünde hiçbir değerimiz yok.”

Tüm bu yaşadıklarının sonucunda annesiyle babasına kendisini hayata getirdikleri için dava açan Zain’in bu tutumunu Labaki şöyle açıklıyor:

“Çocuklar siyaset hakkında kendi sözleriyle konuşuyorlar, kendilerini nasıl ifade edeceklerini bilmiyorlar, çocuk sözlerini kullanıyorlar ama aslında bunlarla tüm dünyaya dava açıyorlar.”

Film boyunca bir kere bile gülüşüne rastlamadığımız Zain’in ailesine dava açmasının ardından dikkatleri üzerine çekmesiyle nihayet İsveç’e gitmek için gerekli belgelere kavuşurken; pasaport fotoğrafı çekimi sırasında kameraya gülümsemek zorunda kaldığını görüyoruz.  Tam da bu sahnede aklıma gelen bir başka çocuk konulu “93 Yazı” adlı filmde dünyanın en ifadeli yüzlerinden birine sahip olan Frida’nın film boyunca ailesini kaybetme acısını içine atıp da nihayet filmin son sahnesinde hıçkıra hıçkıra ağlayışı aklıma geliyor. Zain’in iki buçuk saatlik filmin sonunda sırf kameraya poz vermek için de olsa yüzündeki o sahte gülüşü keşfetmek benzer derecede ağır bir his uyandırıyor.

“Mülteci sorunu küreseldir” diyor Labaki, “Ya yardım edersiniz ya da bir duvar inşa edersiniz”.

Zain gerçek hayatta ailesiyle birlikte Norveç’e yerleştirildi ve artık okula gidiyor.

Sinema, insan olmaya dair birbirinden farklı oluşumlara görünür bir yüz getirerek, yaşamın dönüm noktalarını onurlandırarak, farklı varoluş biçimlerine değer ve anlam katarak, bazen bireysel bazen de toplumsal değişmelere yön verebiliyor. Bizlere böyle bir film aracılığıyla her gün görmezden geldiğimiz yaşamlara yaklaşıp, gözlerinin içine bakma şansı veren bu özel filmi, tüm zorluklarına rağmen çekmeyi başaran ve tüm bu amatör oyuncuların hayatlarına dokunan Labaki’yi yönetmenlikten süper kahramanlığa taşımakta bir sorun görmüyorum.

Benzer girişimlere ilham olması umuduyla…

The post Bir Film ve Sosyal Dayanışma Örneği: Kefernahum – II appeared first on Sanat Duvarı.

Nadine Labaki yönetmenliğinde 2018 yapımı bir film olan Kefernahum, belgesel disiplininde çekilmiş bir sinema filmi olarak son derece aktivist bir tutum sergiliyor. Bizi içinde yaşadığımız çağın ve parçası olduğumuz mevcut sistemin farklı formlarda sürekli yenilenen sorunları hakkında düşünmeye ve dahası harekete geçmeye davet ediyor.

İnsana hizmet etmeyen, insanlığa ışık tutmayan sanat anlamını ve değerini daha yüce amaçlara taşıyabilir mi?

Sanat, gerçekliğin illüzyona dönüştürülmüş ve yeniden yazılmış hali olarak algılarımızı dönüştürmeye hizmet ediyor.  Bununla birlikte salt gerçekliğe ışık tutarak da bize rehberlik ediyor.Siyasal, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin çemberinde sürekli evrim geçiren gerçeklik ile ilişki kurma biçimimizi etkilemek üzere; eski ile yeninin, içeri ile dışarının sarmalındaki bu eklektik yaratı sürecinin kendisi yeterince kanlı ve terli bir yapboz oyunu.

Bu süreç içerisinde; bir fikri projeye dönüştürmenin, üretimin, ona hayat vermenin sancılarını çekerken, insan olmaya dair temel gereksinimleri bir tür ayağına dolanma biçimi olarak algılamak yerine; yaratı sürecinin bir parçası haline getirebilmek mümkün kılındığında, sanat yalnızca “yeni varoluş” biçimleri bulmamıza değil, var olan oluş biçimleri arasında “yeni bir sanat yapma biçimi” keşfetmemize de yol açabilmektedir.

“Karamel (2007)” ve “Peki Şimdi Nereye? (2011)” gibi kadın toplum ilişkisini konu alan filmleriyle tanıdığımız Lübnanlı oyuncu, senarist ve yönetmen Nadine Labaki, 2018 yapımı son filmi “Kefernahum” ile yeni bir sanat yapma biçimi konusunda başarılı bir girişime imza atmıştır. Bu yazıda belki de birçoğunuzun çoktan izlediği, Cannes festivalinde jüri özel ödülü kazanmış bu filmin araştırma ve yapım sürecinden itibaren onu özel kılan mutfağına değinmek istedim.

Kefernahum yalnızca bir film değil, aynı zamanda gerçekliğin ta kendisi. Göçe dair, çocuk istismarı ve evliliklerine dair, sokakların ortasında ama bir o kadar da şehrin dışına itilmiş insanların değişmeyen kaderine dair… Hem yoksulluğun hem yurtsuzluğun tüm yönlerine odaklanan Labaki, iki buçuk saat boyunca bir tane bile gereksiz ya da fazlalık diyebileceğimiz sahneye yer vermeksizin güçlü bir yönetmenlik ve senaryo örneği ortaya koyuyor. Yaşadığımız son birkaç yılı, her gün yürüdüğümüz sokakları, yanlarından sürekli geçtiğimiz ama çoğunlukla gözlerinin içine bakamadığımız insanları yakın çekime alan kamerası ile birlikte onların evlerine girmiş gibi hissediyorsunuz. Sinematografik ya da sanatsal hiçbir sahne göze çarpmaksızın pür bir gerçeklik izliyorsunuz.

 “Gerçekler acıtır. Irkçılığın göçmenlere verdiği tahribatı gördüm.”

Kefernahum kelimesi, İncil’de lanetlenmiş köy olarak bilinen Celile Denizi kıyısındaki antik bir kentte geçen hikayeden yola çıkılarak zaman içinde kaos’u ifade etmek için kullanılır olmuştu. Beyrut’un dünyanın pek çok yerinden göç almış kaotik ortamının, içinde yaşam savaşı veren çocuk oyuncu Zain’in gözünden anlatıldığı bu film için çok uygun bir isim.

Filmi özel kılan öncelikle profesyonel olmayan oyuncular ile onların gerçek yaşam deneyimlerinden çok da farklı olmayan bir hikaye işleniyor olması. Gerçekliğin görünenin ötesindeki çok katmanlı yönüne vurgu yapmak üzere bireysel ve toplumsal düzlemde yakın çekime alınan yaşamlar aracılığıyla bu yaşamlara bakışımızın anlık resimlerden ve ön yargılardan öteye gidilerek tarihi ve sistemsel bir kısır döngü olarak anlaşılması sağlanıyor.

Bu hikayede yer alan karakterler için nereden ilham aldığı sorulduğunda Labaki şöyle yanıtlıyor:

“Köşeyi dönen o çocuğa neler olduğunu merak ettim; nereye gidiyor, nasıl bir hayat yaşıyor, yaşadığı için mutlu mu?” “Çünkü” diyor Labaki:

 “Ne yazık ki bu çocukları insanlıktan çıkarmaya meyilliyiz.”

Filmin araştırma sürecinde, çoğunlukla göçmenlerin yaşadığı mahallelerde sivil toplum kuruluşları ile birlikte hareket eden Labaki, mevcut sistemin birçok yönden başarısız olduğuna tanık oluyor. İnsanların evlerine kadar girerek basitçe onlara nasıl yaşadıklarını ve neye ihtiyaçları olduklarını sorduğunda bu insanların birçoğunun temel ihtiyaçlarını karşılamak için gerekli belgelere ve tanınırlığa sahip olmadığını öğreniyor. Mevcut sistem, belli başlı yardım kuruluşlarının geçici çözümleri dışında uzun vadeli bir gelecek sunmuyor. Dahası bu insanlar biraz iş bulma ve barınma sorunlarını çözseler, bu sefer “bizim haklarımızı alıyorlar” şeklinde bir tepkiyle karşılaşıyorlar. Bu bakımdan ele alındığında göç krizinin, yoksulluk çeken ve dışlanan insanlardan daha fazlası olduğu, uluslararası sistemlerin daha güçlü ve daha başarılı bir şekilde bu tür kriz vakalarına hizmet edebilmesi gerekliliği de vurgulanıyor.

Sistemin işleyişine dair sorunları daha yakından anlamak adına mahkemelerde gözlemci olarak saatlerini geçiriyor Labaki. Dört yıl süren bu sürecin ardından, sosyal hizmet uzmanları ve tanıştığı ailelerle yaptığı röportajların sonunda, fikrini hayata nasıl geçireceğinin ve ne anlatması gerektiğinin rotası belirlenmiş oldu.

Geriye, tüm bu gördüklerini, tanık olduklarını ifade edebilecek oyuncular seçmek kalıyordu ki Labaki bunun ancak bir mucize olabileceğini düşündüğünü ifade ediyor. Tam da böyle düşünürken o mucize gerçekleşiyor ve Beyrut sokaklarında gezinen ekip Zain ile karşılaşıyor.  

Oyuncu seçiminin zorlu bir süreç olduğuna değinen Labaki, Lübnan’ın her bölgesinden farklı yetişkinlerle ve çocuklarla mülakatlar yaptıklarını ve Zain’in de sokakta oynarken keşfedilen bu çocuklardan biri olduğunu söylüyor: “Filmde yer alacak kişinin o olduğunu anlamak gerçekten sadece iki dakikamı aldı. Gözleri ve diğer her şeyiyle, yazdığım karakterin aynısıydı.”

Part I sonu.

The post Bir Film ve Sosyal Dayanışma Örneği: Kefernahum – I appeared first on Sanat Duvarı.

Kupa Şövelyesi’nde olduğu gibi bu filmde de yönetmenin rolü benzer. Yorumlamak ve subjektifleştirmek yerine deneyimleri; doğaya daha yakınlaşan kameranın olanaklarını ve kendi iç görü yetisinin sunduklarını birleştirerek hem bir üst-diyalog hem de görsel şölen yaratıyor. Bununla beraber arka planda yaşadığı her şeyin kişiselliğinde boğulmaya devam eden sesinin ne kadar kısık olduğundan habersiz insan sesi, kişisel anlatısına ve öznel yorumlarına devam ediyor.

Evreni yaratan kozmik patlamalardan, sudaki ilk organizmalara, dinozorların ve modern zamanların varlığına kadar, Malick’in ilkel yolculuğu boyunca hiçbir şey söylemeden, söyleyecek çok şeyi var gibidir. Diyaloglar alanına direkt girilmeksizin, kişisel tepkilerin üzerinde bir sanatçı arayışıyla gezinen kamera gerçekliğin izinde gezinir.

Diyalektik düşünceye göre doğa, durağan ve değişmez değil, sürekli hareket ve değişim halindedir. Oysa ki, diyalektik düşünceden yoksun biri; bireysel yaşantısını, toplumsal süreçlerle ilgi kurarak algılamaz. Doğanın karşısındaki tutumu da benzerdir aslında; büyü çağında yaşarmışçasına mistik, nesnel olarak açıklanamaz ve tamamen sübjektif bir olgu olarak ele alır çevresini.

Fischer’in sanatçının rolünü ilkel toplumlardaki büyücünün konumuna ve işlevine benzetmesini akla getirir:

 “İlkel toplumda büyücü, topluluğun gerçek anlamda bir temsilcisi, bir görevlisiydi. Topluluğun kendisinden beklediği şeyleri büyü gücüyle gerçekleştiremezse öldürülme tehlikesi bile vardı. Yeni sınıflı topluma geçildiğinde; büyücünü görevini; sanatçılar, rahipler, hekimler, bilgin ve düşünürler aldı.”

Toplumun sözcüsü konumuna geçen sanatçının da tıpkı ilkel çağdaki büyücüden beklenildiği gibi; kendi özel sorunları ya da kişiliği ile halkı tedirgin etmek yerine; içinde yaşadığı çağının ve toplumunun ortak yaşantılarını, önemli olay ve düşüncelerini yansıtması ve anlaşılır kılması ölçüsünde değer görürdü. Bunu yapabilmek için doğanın tüm elementlerini kullanması gerekirdi.

Duyguların ön planda alındığı Kupa Şövalyesi ile aralarında bir farkı yokmuş gibi görünse de bu sefer; duygulardan da daha derinde olan bir şeyin; sezgilerin peşine düşülür. Nesneyi, onda gelen özü sezebilmek, araştıran öznenin de kendini doğru bir sezgi uygulayabilecek duruma getirmesinden geçer ki bu da ancak kişinin kendi uğraşıyla varabileceği kavrayış ve çözümlemelerle elde edilir.

Üst bilinç, aşkın gerçeklik arayışı, uzay görüntüleri, güneşte oluşan patlamalarda adeta kamera güneşin içindedir… Her iki filmde de kamerayı peşine sürükleyen parlak güneş ışıklarının kaynağına ve gerçekliğine varırız… Denize düşen bir meteorun gözüyle ineriz bu kez dünyaya ve tıpkı bir önceki görüntüdeki ateş topuna benzer hareketlerle yarattığı yönsüz kendiliğinden devinimi seyrederiz. Fokurdayan lavlar, taşan denizler, çığ düşmeleri, meteor, uzay, dağ, bulut görünümleri…

Yatay hareketler, dikey hareketler, ileri-geri hareketler aynı anda olur; ateş ve su iki element iç içe geçerken bir yenisi, hava, yukarı doğru yükselir ve birbirinden ayrılan kimi paralel kimi dik görünümlü kaya parçalarının biçimleri içinde ya da toprağın üzerinde geziniriz. Su altına, çöllere, deniz kenarlarına, egzotik canlı türlerinin mücadelelerine… Ve doğum anı, bitkilerin polen tüpü ile spermlerin yumurtalarla buluşması ve gökyüzünde bulutların çarpışmasının aynı anda verilişi ile evrendeki her şeyin kendiliğindenliği vurgulanır.

Oğlunun ölümü üzerine annesi tarafından Tanrı’ya iletilen sitemli sesin bir nevi uzaydaki ve doğadaki yansıması hissedilir… Sese yanıt olarak durmadan hareket eden doğanın değişimi verilir…

Görseller böylece doğanın kendiliğindenliğini anlatırken, tüm evren keşfedilmeyi beklemeksizin var olmayı sürdüren bir “cevap” gibi hareket ediyor.

Bu yaklaşım için Knight of Cups’da işlenen türden gizemciliğin ters yüz edilişi de denilebilir. Sezgisel deneyimler gizemin ötesine geçer. Gizem, perdesi kaldırılarak değil de sadece gizem olmaktan çıkarılarak çözülmüştür. Cevaplara ve anlama yönelmektense; dikkati, insanlar tarafından üzerine anlamlar yüklenen doğa olaylarına ve evrene salt olduğu gibi görmek ve algılamak adına çevirerek…

Baba-oğul ilişkisini konu alan Hamlet’in dünyaca ünlü Shakespeare Globe tiyatro grubunun yorumuyla 2016’da İstanbul’da sergilenen son sahnede tüm ölülerin diriliş anı bir tür spiritüel dansa benzetilmişti. Malick’in benzer bir fikirle getirdiği filmin sonunda herkes, boş bir alanda yön ve amaç duygusu olmaksızın çıplak ayaklarla doğayla bütünleşmiş bir halde huzur içinde yürüyüşleri bu sahneyi hatırlattı. Her iki sahnede, ölümün getirdiği dönüşüm sayesinde şeylerin gerçek yüzünü görebileceğimizi anlatır gibidir. Herkes birbirlerine sarılıp, kucaklaştıktan sonra -Malick’in kamerasında özel bir yeri olduğunu anladığımız- Güneş’e yönelir, yol ve adımlar belirginleşir. Güneş zamansızdır, şimdidir, an’dır. Ve “çocuk” da öyledir. 

Evladını ölüme ve ışığa doğru teslim eden anne:  “Onu sana veriyorum” der. Günebakan çiçeklerini, güneşin her yerde yansımalarını görürüz; yeraltı, sualtı, köprü altı ve gökdelenler…

Doğanın derinliklerinden modern yaşama, güneşin her yere sızması kaçınılmaz görünür.

The post Yaşam Ağacı – II appeared first on Sanat Duvarı.

Hayatında daha büyük şeylere hazır olmasına rağmen Rick’in aşık olma duygusu ve kapıldığı sürekli arayış hali; yaratıcılığın ve girişimciliğin önünde duran bir engelle karşılaşma mesajını doğrular. Ve kralın Kupa Prensi’ne şövalyelik yolculuğunda hikayesini tamamlamak üzere gönderdiği mesajları temsil eden diğer kartlar Rick’in hayatındaki değişimlerle birlikte ekrana gelir.

 “Ay” kartı bilinçaltını, kişinin harekete geçmesine engel olan korkularını ve bazen de yanılgı ya da bir yalanı temsil eder. Bu aşamada korkuların ve zorlukların aşılması bilinçaltı ile temasa geçmeye ve gerçeğin kendisiyle yüzleşmeye bağlıdır. Rick’in genç, güzel Della (Imogen Poots) ile olan ilişkisi; iç içe geçmiş karmaşık gerçekliğe doğru yapılacak yolculuğa atılan ilk adımdır. Kart ile ilintili rolünü sürdüren Della, Rick’in aradığı aşkı bulmakla ilgili sorununa doğru şekilde işaret ediyor:

 “Sevmek istemiyorsun. Bir aşk deneyimi istiyorsun. ”

 “Asılan Adam” kartı, bir bekleyiş ve sürüncemede kalma halini, pasifliği ve kurban zihniyetini temsil eder; bununla beraber bu sürecin değerlendirilirse doğru zamanda hareket geçmek adına kullanılabileceğini sezebilmeyi gerektirir. Rick’in yoksulluk ve uyuşturucuyla mücadele eden; erkek kardeşi ve Alzheimer’a karşı savaşan babası ile karmaşık ilişkisi, erkek kardeşinin ölümüyle gün yüzüne çıkar. Kartın mesajına göre ilişkilere tahrip edici yaklaşımlarda bulunmak suretiyle harekete geçmek yerine kendisini bağlayan geçmiş düğümleri anlaması gerekiyor.

“Münzevi” kartı ise daha bilinçli bir içe dönüş, sorgulama ve çıkış arama dönemidir. Hermit, Rick’in babasına seslenmesi ile örtüşüyor, onu olası bir keşiş olarak görmek kolay olacak ve belki de bu örtüşme bu okumaya izin vermek içindir. Bununla birlikte, bu bölümün odak noktası, Tonio (Antonio Banderas) tarafından verilen bir ev partisi. Tonio, duygusal bir keşiş, gerçek bir bağlanmadan uzak, kalabalığın anonimliğinde ortaya çıkan gelişigüzel dalgalanmaların peşinde. Rick’e sevmenin farklı yolları olduğunu ve kadınların nasıl tatlar gibi değiştirilebileceğini anlatırken Rick’in olası geleceğini temsil eder görünümdedir. Rick’in anılarından yola çıktığı duygusal savunmasında kendisi de bir kadın avıcısı olan babasını kurban edişi görülür.

“Kendimi dünyanın yabanına bıraktığımda özellikle bir sığınağın olduğu yere ulaşmaya çalışırım ve orada uykuya dalarım. Ve uyur uyumaz bir rüya hayal ederim. Üzerine paçavralar giymiş kendi evinin belli bir bölgesinde dikilen elinde bir kitap ve omuzlarında büyük bir yük taşıyan adam görürüm.”

 “Mahkeme” kartı ölülerin tabutlarından çıkıp göğe uzanmasıyla resmedilir, yeniden doğuma uyanışı ve yargı anını temsil eder. Bu bölümün Rick’in karısı Nancy (Cate Blanchett) sonunda kararını verir ve boşanırlar.

Rick Nancy’ye birlikte geçirdikleri zaman boyunca çocuk sahibi olmak konusundaki tereddütünün daha pahalıya geldiği yönündeki endişelerini dile getirdi. Film boyunca; çocukları ve bebekleri belirgin bir nezaketle ve dikkatle gözlemlerken, kendi baba oğul ilişkisine dair hüsnü zanlara kapılır ve kendinin dışındaki bir varlığa adanmanın kurtuluş olduğunu düşünür. Rick’in tereddütü; ona bir çocukla hissedebileceği bir bağlantıya ve tekrar tekrar aşık olma arayışıyla geçen zamana mal olur.

 “Kule” kartı üzerine inşa ettiklerimizin yıkılışını ve kaosu simgeler. İnsan yapımı bir nesneyi temsil eden tek kart, kişisel idollerin imha edilmesini anlamına gelir. Kulenin bir yanılgı ya da bizi içine hapseden idealler olması halinde, yıkım olumlu bir gelişme olarak görülür. Rick’in Tonio’nun partisinde tanıştığı Helen (Freida Pinto) adlı modelle ilişkisi hiçbir zaman fiziksel bir ifade bulamayan bir birliktelik olur. Helen, Rick’e “artık erkeklerin hayatlarında yıkıcı bir top olmak istemediğini” söyleyerek eski karısıyla yaşadığı deneyimin ışığına, ebedi bir bütünlüğün ve samimiyetin tabiatına yeniden uyanma ajanı olur.

“Onca yıl boyunca başka birinin hayatını yaşamak” diyor Rick. “Farkında bile değildim.”

“Yüksek Rahibe” kartı, dinginlik içindeki ezoterik bilgi arayışını temsil eder. Feminen bir güce, gizemliliğe bürünme ve gizli bir sırra hakim olma halidir. Rick’in L.A.’da tanıştığı ve sonra Las Vegas’a gittiği Karen adlı bir striptizci ile zamanını içerir. Karen, bir zamanlar uyuşturucu kullandığı için dünyayı farklı gördüğünü iddia ediyor. Karen’ın hikayedeki yeri, Rick’e bir çeşit tatmin sunma amaçlıydı, ancak gerçekten takip ettiği türden bir şey değil. Tonio’nun önerdiği şekilde hayattan zevk almasını sağlar, ancak Helen’i gördükten sonra izlediği şekilde değil. Karen, Rick’in duygusal yolculuğu sırasında hizmet ettiği amacı bildirir.

 “Ölüm” kartı ise kaçınılmaz dönüşümü temsil eder. İnkar, tereddüt ya da kaçışa yer vermeksizin genellikle büyük bir şok hali yaratarak ve mevcut gidişatı sonlandırarak gelir. Rick’in, evli bir kadın olan Elizabeth  (Natalie Portman) ile yeniden alevlendiğini gördüğümüz eski aşkları görünüşte hem fiziksel olarak tutkulu hem de ruhsal olarak anlamlıdır. Sonunda, her zaman varmak istediği mutluluğu ve yaşamı bulmak için ihtiyaç duyduğu her şeyin doruk noktasında  gibi hissediyor. Ancak bu kaygısız büyü, Elizabeth’in Rick’e düşük yaptığını anlatması ve çocuğun onun olabileceğini söylemesi sonucu bozulur. Yine; üreme kavramı kendini kabul ettirir ve Elizabeth’in hissettiği yıkım yoluyla Rick, insan deneyiminin gerçekliğine, sevmenin yoğunluğuyla aynı yüksekliğe ulaşan acı yoğunluğuna uyanır.

“Oğlum! Hatırla. Başla!”

Kupaların (duyguların) şövalyesi olan biri için tüm mesajların aşk’larla gelmesi kaçınılmazdır, Rick’in öğrenme yolu budur.  Elbette Rick’in şimdi de etkilendiği yeni bir eterik kadın (Isabel Lucas) var ve onun kişiliğinde “özgürlük” duygusunun nasıl okunabileceğinin anlamı açığa çıkar.

Filmin bu son bölümü “Özgürlük” olarak adlandırılır ve “Özgürlük” fikrini iletmek için kullanılabilecek kartlar serilir. Bu kartlar; Malick’in izleyiciye Rick’in henüz seçim için bir sona varmadığını aktaran sesi gibi görünüyor. Rick’in deneyimleri göz önüne alındığında, bu okumaların uyarlanması öykünün bütününü oluştururken; son kartlar, Malick’in niyetinin tam içeriğini göstermek için tüm deneyimlerin tepesinde bir diyalog hissi veriyor. İlk kart; özgür iradeden tam anlamıyla yararlanarak seçim özgürlüğünü temsil eden “Şeytan”dır. Öte yandan, diğer kart mücadeleden dayanıklılığa doğru çekişmeyle gelen özgürlüğü temsil eden “Denge”.

 “Şeytan” kartı, “Ay”ın konuşmasını ertelemek için “Asılan Adam” ve “Münzevi” tarafından desteklenecek ve “Denge” kartı ise en güçlü şekilde “Kule” ve “Yargı” tarafından desteklenecektir.

Hangi kartın gerçek özgürlüğü temsil edip etmediğine bakılmaksızın, fikir aynı kalır: Kendi duygusal yaratım sisteminin bir kölesi olan ve daha büyük bir manevi çekimin kaprislerine kapılan Rick; şimdi eski yolundan kurtulmuş durumda.Bununla birlikte seçimlerini tanımlamak; hayatın deneyimleri ne kadar çok ve çeşitliyse, o kadar zorlu olacaktır. Öyleyse asıl soru şu: Tüm olası seçenekler göz önüne alındığında, doyum bulabilmeniz için sabır ve dayanıklılık gerektiren çekişmeli bir yaşamı mı seçersiniz, yoksa doğrudan memnuniyete eriştirecek en az direnç yolunu mu seçersiniz?

Bu evrensel bir sorudur – başarı, şöhret, aşk gibi yaşam algılarımızın kalbine yerleşen bir soru.

Rick, çocukluğuyla bağını ve anılarını yeniden hatırlar. Doğaya yaklaşır. Suya yaklaşır. Toprakta, taşta gezinir, ağaca dokunur; güneşin yansımalarını takip eder, sonsuzluğa uzanan havayı solur ve suya girer.

 “Seyyahın seyahati bu dünyadan bir diğerine, bir rüya gerçekliğinde iletilir. Burada keşfedilen şey, tehlikeli yolculuğunda, amaçladığı diyara güvenle ulaşmasında ortaya koyduğu tutumlardır.”

The post Kupa Şövalyesi – II appeared first on Sanat Duvarı.

2015 yapımı “Knight of Cups” (Kupa Şövalyesi), romantik ve modern bir seyyahın dönüşüm macerasını konu alıyor. Montaj; müzik ile örtüşen diyalog ve seslendirme sayesinde film, insan ruhunun ötesinde anlaşılması gereken ve geniş bilgi gerektirmeyen, duygusal rezonanslı bir deneyim duygusu yaratıyor.

Sinemada modern teknikler ile Beat etkisinin artalanlarının birleşiminden oluşan çalışmalara imza atan Malick filmlerinde (deneysel) sinema tarzının öncüsü olan Stan Brakhage etkisi görülür. Soyut ekspresyonizm, Beat edebiyatı ya da diğer savaş sonrası hareketlerinin etkileri Brakhage’in modern avangart sinemasının temelini oluşturur. Titreşme efektleri, aydınlık ve karanlık karelerin değişimi ve görünebilir kare ile birleşme yerlerinin yarattığı fizyolojik stres izleyiciye saldırır/hissettirilir. Hem bireysel hem evrensel, temsili ve soyut, yüzleşmeci, kaçınmacı bir anti-savaş beyanı…

Avangart sinema; lineer değildir ve dilden bağımsızdır. Yatay yapılardan kaçınarak dairesel ya da dikey yapılara meyleden deneysel sinemacılar, bilimsel rasyonalitenin, organizasyonel entegrasyonun ve teknik ustalığın teknokratik yapılarını savuşturarak büyük bir sanatsal, bireysel ve ekonomik özgürlükle ödüllendirilmiştir.

Tesadüfi kompozisyonun önceden belirlenmiş formdan üstünlüğünü vurgulayan Brakhage’in stilindeki Beat etkisi doğaçlama unsurlarını, bilinç akışı tarzı ve avangard şiirlerinin uçuşkan havasını çağrıştırırken; Malick’in fiminde yine dört mevsim içinde çekilen, farklı uzunluk ve hareket hızına sahip ağaçların ve göğün dikey panları; doğanın içinden geçilen kamera hareketleri görülür. Bu kamera hareketleri sıklıkla o kadar hızlıdır ki konuyu bulanıklaştırıp soyutlaştırır.

Filmin düzensiz ritmini; gösterilen ve gösterilmeyen bilgiler arasındaki geçişler oluşturur. Gerçekliğin kendisi direkt filmde yer almaz ve Brakhage gibi, Malick de bu eksikliği telafi etmez.  Direkt, görsel bir yüzleşmeden ziyade, kişisel ve psikolojik tepkiler işlenir, gerçeklik bunun üzerinden çıkarılmaya çalışılır. Seyirci olarak olan bitene oyuncu Christian Bale tarafından canlandırılan genç bir Hollywood yazarı olan Rick’in gözünden bakmakla yetiniyoruz; ama geri planda gerçekten neler oluyor; mesela karşılaştığı tüm diğer kadınların gerçek yüzleri ve hikayeleri ne bilmiyoruz.

Hikayenin ilerleyişi adına, filmin serilmesi; anti-kahramanımızın yaşam gücünün giderek eksilişini ve yeniden arayışa yönelişini temsil eden; her biri tarot destesinden bir karttan esinlenerek tematik bölümlere ayrılarak sunulur. Filmin tarot kartları kullanımıyla ilgili yorumunu da yine yenilikçi fikirleriyle Beat kuşağı döneminin ilgi ve merak alanlarında aramak gerekir. Beat hareketinin öne çıkardığı Zen, Dharma, Budizm, Mistisizm (Gizemcilik) öğretilerini keşfeden gençler dünyayı artık, siyasetin ekonominin ya da akademi kuramlarının ötesindeki bilgilerle açıklamaya çalışıyorlardı. Bu anlayış; şiirden, müziğe, resim ve sinemaya, sanatın ve düşünce dünyasının her alanına sızıyordu.

Tarot; insanlık tarihinde üç bin yıl geriye uzanan, insanlığın ilk bilgeliğe daha yakın olduğu dönemlerden kalan kadim bilgelikti. Seksen sekiz kartlık tarot destesi, yaşam yolculuğumuzda yer alacak başlıca değişimlerin yer aldığı bir hikaye barındırır. Astrolojide temsil edilen elementlerle yapılandırılan tarotta; her bir elementin sembolleri vardır; hava; keskin zeka ve entelektüel düşünceyi, toprak; üretimi ve maddeye getirmeyi, ateş, sezgileri ve içgüdüleri, su elementi ise duyguları temsil eder.

Genç, yakışıklı, başarılı bir yazar olarak pek çok şeye erişebilme imkanı olmasına rağmen Rick, şu anda hayatının en iyi versiyonuna sahip olmak için gerekli tüm araçlara sahip olan, ancak “kendisinin” ve “diğerlerinin” duygularının ve arzularının üzerinde bir atalet hissi yaratmasına izin veren bir adamdır. Kupa Şövalyesi, Rick’in haz peşinde koşan, doyumsuz ve cansız haldeki sanatsal ruhunun içinde bulunduğu mücadeleyi, yolculuğunda ait olduğu ve varmak istediği aşamayı temsil eder.

Çocukluğunda Rick’in babasının kendisine anlattığı bir hikaye ile başlar film.

“Genç bir prens, doğunun kralı babası tarafından Batı’ya, Mısır’a bir inciyi bulması için gönderilir. Denizin derinliklerinde olan inciyi… Ama prens oraya vardığında halk, ona bir bardak doldurup verdi ve hafızasını kaybetti. Prens kralın oğlu olduğunu ve inciyi unuttu. Ve derin bir uykuya daldı ama kral oğlunu unutmadı. Haberler, elçiler, rehberle göndermeye devam etti.”

Part –I Sonu

The post Kupa Şövalyesi – I appeared first on Sanat Duvarı.

 “Güzellik zamanı aşar kendine kavuşur karşına düşer. İşte saatlerden biriydi, karşıma kendini santimetrelerce ifade koyuverdi. Tablo desem değildi, canı vardı ama benim cinsime de uzak değildi. Ölümün ahengi, durumun söz edişi biricikliğiyle, somuta serzenişi… Tutacaklığı yoktu ve toprağa düşüverişi… Güzel nedir dedim yere kavuşma anında, o dirinin bitime ve yeni yetmelik saatine kavuşabilmesine hitap edecektim.”

Estetik konusunda Hegel’in taklit ilkesi tamamen biçimsel olduğu için, bu ilke sanatın amacı kılındığı zaman, nesnel güzelliğin kendisi ortadan kalkar. Hegel’e göre sanat güzelliği tinden doğmuş ve yeniden doğmuş güzelliktir; “tin ve ürünleri, doğa ve fenomenlerinden ne kadar yüksekse, sanat güzelliği de doğa güzelliğinden o kadar yüksektir” der Hegel.

Ömer’e göre ise güzellik doğumda ve yeni olanda. Yaratı akışkandır, kandır hayattır. Ömer’in güzel’i yaratıda bulması Hegel’in tinsel ve doğal ayrımından yola çıkacakmış gibi görünse de doğayı takdir etmekten vazgeçemez. Üretken bir varlık olarak kadını öne çıkardığı şiirlerde “kadın” ve “çocuk” yaratı ve doğum üzerine sembolik birer ifade olmakla birlikte üretimin her türlüsü bir doğum Ömer’e göre:

“sen

Senin uğruna bu bereket

Yeni

Doğdun işte

İşteler rütbesiz

Güzelsin sen.”

Baudelaire’ye göre ise güzellik hep tikeldir, bireysel olanla ebedi olanın belirli bir oranda karıştırılmasıdır, bu karışımda ise ebedi olan bireysel olanın ardında gösterir kendini. Güzel der Baudelaire “Niceliği güçlükle belirlenebilen ebedi, değişmez bir öge ile deyim yerindeyse, sırasıyla ya da tümü de aynı andan çağ, moda, ahlak, tutku olan göreli koşullara bağlı bir ögeden kuruludur.”

Bu bağlamda Ömer’in doğa, estetik, tin ve güzellik anlayışı Baudelaire’inkinin ters yüz edilmiş biçimi olarak anlaşılabilir. Tam bir şehir insanı olan Baudelaire’e göre doğa dizginlenemez, bayağı ve verici akışkanlıkta olmasıyla küçümsenirken, yine bir şehir insanı olan Ömer, doğanın düzeni içindeki Kor’un yakıcılığını ve mutlak yeniden doğuma hazırlayan güneşin besleyiciliğini güzellik olarak tanımlamakta ve güzeli doğanın sürekli yeniden doğuma elvermesinde bulmaktadır. Baudelaire’e göre doğuştan yetenek ve sürekli üretim gibi kavramlar tiksinti verici bir durumken, Ömer hem doğumu, hem doğuştan getirilenleri hayranlıkla karşılamakta ve kendi çalışmalarında da üretimin sürekliliğine önem vermektedir. Bununla birlikte yine de üretimin ancak yüce bir adanmışlık hali gerektirdiği konusunda görüşlerinin birleştiğinden söz edilebilir.

 “Baudelaire’in dandizmi kendinden korkmasındandır” der Sartre. “Kiniklerin ve stoacıların askesidir bu. Çünkü bunu fazla sınırsız bir özgürlük olarak görür ve iradeyi güçlendirip ruhu disipline sokmaktan yanadır.”

Ömer ise ruhun ve doğanın taşkınlığından yanadır. Bu yaklaşımında Cahit Zarifoğlu’nun etkisinden söz eder.  “ ‘Menziller’ kitabı saf haliyle bir şiirdir; farklı biçim denemeleri, metaforların güçlü sadeliği ve kadın, doğum, cinsellik, aşırılık ve yoğunluk hislerinin en fazla hissedildiği eserlerden biridir. Onun şiirlerinde her ne kadar takipçi çevrelerinde fazla söz edilmese de nirvana; katarsis anlamında cinselliğin, ansızlığın anıdır.”

Serinin son kitabı Kut; tanrılara ve bugüne kadar süregelmiş tanımlara yönelir. Kut, kelime kökeni olarak Kutsal’dan gelir. Şiirlerinde, tragedya sahnelerindeki tanrılar savaşlarına atıflar vardır ve bu çatışmalar her daim yeni adına yapılmaktadır. Ömer’e göre; “Amaç, her zaman hakikatin peşinde olmak, daima bir değişim içinde olan gerçekliği aşıp hakikate ulaşma arzusunda olmaktır.” Joseph Campbell, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu’nda bütün kültürlerin kahraman mitlerinde ortak tek bir kalıp bulunduğunu ortaya koymuştur. Kahraman tanrıları savaşıp yenen, yeni kahraman, bu gizemli maceradan her daim benzerleri üzerinde üstünlük sağlayan bir güç ile geri döner. O artık Kut’ları yıkmıştır ama bu kez kendisi bir Kut olmuştur.

“Bizler özneyiz” diyor Ömer. “En kapsamlı haliyle nesnel algıya varamayacağımızı biliyoruz ve bu nesnel ve kapsamlı bütünlüğün adı hakikat; ona ulaşmak mümkün olmasa da bu çaba bizi var ediyor. Çabanın yöntemi ise dilin genişlemesi, diyebiliriz. Dil insanidir ve algımızın sınırıdır ama kapasitesini arttırabilir. Kısacası Hakikate öznel varlıklar olarak bizim dil çabasına girerek algımızı niteliksel genişleme çabamız ile ulaşabiliyoruz. Kutlar; bizim kemikleşmiş, engelleyen ama aynı zamanda bize onur veren omurgamız olan geçmişin idolleri; ve ancak bir yıkım sayesinde yeni ve tazenin üretilmesiyle yeni ve “daha kullanışlı” kutlara varabiliriz. Ama hakikatin kendisi bu zamani döngünün dışında, öznel algının üstüne. Onun sadece daha büyük bir parçasına erişebilme olasılığı bile kıymetli.”

Tragedya, iki kutbun karşılıklı ve şiddetli anlaşmazlığın ertelemesi olanaksız, üstesinden gelinmez ikiliğinin, bizim içinse kaynağın itkisiyle başlayan macera. Tragedyaları yazanlar her zaman şairler olduğuna göre aslında modern bir şairin yine de şairlik kanında doğal olarak bulunan (destansı anlatıma) antik bir geleneğe başvurmasına şaşmamak gerekir.

Şairler, insanlığın ötesinde göğün ayrı bir katında yaşamaları ve insanlık durumunu yansıtacak bir ayna yerine geçmeleri beklenen varlıklar olsa da; kendi tikelliğine “kısmen” sarılan bir şair olduğunu söyleyen Ömer çalışmaya ve üretmeye aklın, tarihin ve bilincin sınırlarında gezinerek devam ediyor.

The post Yeni Nesil Bir Şair: Ömer Alkan – II appeared first on Sanat Duvarı.

Ömer, şiiri zanaatten ayırmıyor ve üretim sürecinin kıymetli olduğunu vurguluyor. Bir yandan görsel efekt şirketinde grafik animasyon alanında çalışırken diğer yandan kendi müziklerini besteliyor. Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji mezunu olan Ömer, yeni neslin tüm özelliklerini taşımakla beraber ilk çağlara uzanan konularda şiirler yazıyor ve aynı zamanda bir fikir adamı. Şiirlerinde, varoluşçuluğa, dil felsefesine, mitolojiye ve özellikle tragedyalara bol referanslarda buluyor. Bunların yanında bilime inanmak ve önem vermekle de kendisini tanımlayan Ömer “Hayyam da sonunda nihilist bir damara geçiyor. Nihilistlikten bilgi için yürüme var şiirlerinde” diye ekliyor.

Fihrist dergisinin hem yazar hem kurucularından Ömer; “Tarih boyunca biz sadece kendini gösterebilenleri biliyoruz. Tarih her zaman en iyileri, en güzelleri bulur ortaya çıkarır diye bir şey yok. Bu çok naif bir düşünce olurdu. Çok fazla güzel şey tarihin içine gömüldü. Ancak gösterebilirsek sahnede olabiliyoruz ancak o tarafa fazla yönelirsem yani kim ne der diye dert edinirsem kaybedeceğimi de biliyorum. Kitapları belli bir fikir doğrultusunda silsileye koyup kendi yayıncılığımla basayım dedim. Böylece başkalarına tabi olmamak, özgürlük alanı bulmak mümkün oldu.”

 “Bir dilin edeceğinden edebileceğinden fazlasını koydum hah şu orta yere.”

“Üretim alanında dil ile baş başa kaldığımızda Türkçe’ye iş düşüyor” diyen Ömer anadile aşırı saygı duyuyor. Kan, Kın, Kor ve Kut kelimeleri de zaten Türkçe’nin öz kökenlerini çağrıştırıyor. Bu dili seven, özen göstermek ve genişletme çabası içinde olan bir yazar olduğunu belirten Ömer’in gerçekten de kitaplarında yazar ve şair olarak dilde açılımlar meydana getirme eğilimi fazlasıyla hissediliyor. Dil felsefesine kafa yoran Ömer için kelime üretmek, doğrudan toplumun kolektif bilincinde açılım yapmak yazar ve şairlerin görevi olmalı.

“Hep geleceğe baktığımdan, geçmiş esansı kalan buğulu bir birikim gibi geliyor.”

Gündelik yaşamda ne bir anısını düzgünce anlatabilme ne de bir şeyi ezber tipi aklında tutabilme yeteneği olmadığını itiraf eden Alkan: “Hep geleceğe baktığımdan geçmiş sadece esansı kalan, buğulu bir birikim gibi geliyor, ben hep topladıklarımla gidiyorum. Bende hep toplamlar var. Bir fikir, bir çıkarım, teori ile ilerleme var. Ama anıların kendisi değil, yani şiirde özel anılarım yok” diyor.

Yazarken bilinç akışı yöntemi olduğu kadar, monolog üslubuna da hakim; düşünce tarafının yoğunluğuna odaklanmış ve aklın keskinliğinin ucuna takılmış bir şiir anlayışı var.  Şiirlerinde güncel verilerden beslenmeye yanaşmıyor. Dante’nin İlahi Komedya’sındaki zamansızlık, Cennet-Cehennem ve Araf arasındaki o atmosferi yazma çabası ile sonsuzluk hissini veriyor.

“Müziğin zarafetinden başkasını bilmem kardeş yemin ederim.”

Müzik hayatımın en ciddiye aldığım parçası diyen Ömer’in müzikle ilişkisi takıntı boyutunda. Müzikle yazıyorum, diyor. Bu nedenle yazıları müzikle bestelemeyi seçmiş, şiirleri için kafiye üzerinden müziği hissettirme çabası diyor.

Mitolojiden ve insanın varlık mücadelesinden besleniyor şiirleri. Bin yıllık aşk var dediği dizelerde, bugün hafife alınıp geçiştirilen duygulara yer veriyor. Walter Benjamin’in “Okur her an yazara dönüşmeye hazırdır” ifadesinden yola çıkan Ömer, şiirlerinin düşünsel altyapısını oluştururken, sosyolojideki yapısalcılıktan özellikle etkilendiğini belirtiyor: “20.yy zaten felsefenin dile bağlanması; dil felsefesi çağı ve sosyal bilimlerin dil odağında ilerlediği bir dönem.”

Söylem, Kan, Kın, Kor ve Kut adlı kitaplarında mitolojinin, ilk çağların kapılarını aralarken insanlık mirasının dünden bugüne inşa ettiklerini ve her yeni inşa için yeniden yıktıklarını ele alıyor. Söylem kitabı düzyazı türünde olup, yine kalemini şiire kaçmaya bir kala tutmaya çalışan bir yazarın kendine söylevlerini; kısaca şiirlerine temel oluşturan notlarını görüyoruz.

Çocukluk devri, büyümeye hazırlık, düşünsel bunalımlar ve yeniyetme bir savaşçının nidalarını duyduğumuz “Kan” adlı serinin ilk kitabında, yaşamın ve doğanın yenilik getiren canlılığına vurgu yapıyor. Kan; yaratıdır, hayattır akışkandır.

“Sen zanneder misin ki ben kan kokusuna bayılırım, belki bolca içerim ama kurudukça ondan kaçarım. Ben hayata taparım ya da hayat beni tapınak kılar, benimle yücelir ve bileğimin vehmini azdırır.”

Kan, aynı zamanda yeniyetme bir savaşçının kolaycı tavrında bulunan taze enerjiyi ve yoğunluğu sembolize eder. Savaşçının bu yaklaşımı ise macerasına atılır atılmaz hızlıca ölüme teslim olmasına neden olur. Ancak bu ölüm gerçek savaşa hazırlıktır.

Kın kitabı ise direkt ölümde karşılıyor okuyucuyu. Savaşı ve mücadeleyi anlatan  “Ölümü Bir Geçe” ve “Mezarbaşı Ayetleri” şiirleri özellikle yoğun bir depresyon döneminde yazıldı. Mezar savaşçının kılıcını kınına kapatması ile temsil edilir ve kın tabutun ya da toprak altının soğuk yoğunluğunu barındırır. Ölüme eşdeğer olan bu aşamada tüm çaba ölümü yenmek için hazırlık yapmak üzerine kuruludur. Şiirler başlangıçta ölüme giden tüm yolları tasvir eder, sonraki şiirler ise toprak altı saatlerin acısına teslim olmuştur:

“İnerse hazırım el verin

Vuralım ve bir iki

Üç işte vur puştu

Vur iyice sindirsin yarayı

Aksın kanı buğusuyla öfkem aksın ardına

Ölsün işte geberen bana dönsün sureti

Yükseğe dikmişse gözünü bir nida, tiz

Perdeye çıkmışsa düşecektir

Ve bilsin düştüğünde vurulacaktır.”

Dizelerinde kişinin ölümle yaşam arasındaki o geçişe direnişi, bu mücadeleyi kaybedişi ve kaybediş anını daha da keskinleştiren toprak soğuğunun keskin ve acımasız darbesi ile artık umudu kesin bir biçimde yıkmak gerektiği gerçeği ile karşılaşıyoruz. Nietzsche’yi çok fazla anımsatan bu yaklaşımı Ömer’e sorduğumuzda, Ömer tam olarak böyle olmadığını belirtiyor. Nietzsche umudu bir yıkımmış gibi öldürürken, Ömer umudu ölümde buluyor. Umudu tam da yeniden doğurmak için öldürüyor. Çünkü “Kaderin Kordon Bağı” nda umut, gökyüzü ve denizle geri döner. Kendi gökyüzüne koşmaktan söz eder bu sefer:

 “Bil ki toprakaltı nesline bakıyorum akşam sekiz sabah beş ve gündüze kuruyorum saati. Gündüze bakıyor ayağım! Diyorum ki, gün, güneşinde ısınacağım, hah!”

Tam da bu sebeple seriyi Kor kitabı takip ediyor.

*İkinci bölüm yarın yayınlanacaktır…

The post Yeni Nesil Bir Şair: Ömer Alkan – I appeared first on Sanat Duvarı.

Oyuncunun eline uzun ve sonu gelmez cümlelerle dolu text’ler vermesiyle ünlü Amy’nin, yazma üslubunu da bu etki üzerinden izlemek yanlış olmaz. İdealist, toplumcu ve soyut ögelerin ağırlıklı olduğu Rus edebiyatı, daha çok durum ve karakterler üzerinden ilerlerken psikanalitik açıklamalar ve uzun diyaloglar öne çıkar. Gerçekçi ve bireyci Amerikan edebiyatı ise somut ve sinemavari olay akışının ön planda olduğu açıklayıcı ve kısa diyaloglarla bilinir. Amy’nin hangi akıma yakın hissettiğini kestirmek zor değil.

Amy’nin her iki dizide de müzisyenler, yazarlar ve gazetecilerle dolu referansları daha ileri boyutlara taşıyıp yer yer onları bölümlere konuk ettiği de olur. Rory’nin bir çok kere örnek aldığını belirttiği meşhur yarı-İranlı gazeteci Christiane Amanpour mezuniyetinde Rory ile buluşur ve yine The Marvelious Mrs Maisel’in ilk bölümünde Midge ile dönemin rutin olarak tutuklanan sivri dilli meşhur komedyeni Lenny Bruce  polis arabasında tanışırlar. Diğer bir bölümünde yine 1950’lerin öncü aktivistlerinden Jane Jacobs’un “park alanlarından yol geçirme projesine karşı kadınların sesini çağıran” sokak konuşmasının canlandırmasını da izleriz. 

Bunların yanında yazarın Fransız kültürüne ilgisi açıktır. Gilmore Girls’de; Rory’nin odasını Fransız stilinde döşemek istemesi, Luke’un kasabaya gelen hippi kardeşi Rönesans temalı bir düğün yapması ya da büyükanne Emily torununa Paris’i gezisi yaptırması ve Christopher ile Lorelai’nin Paris’te gizlice evlenmeleri sahnelerinde olduğu gibi Amy her zaman yaratmak istediği atmosferi çoğunlukla diyaloglar ve stüdyo üzerinden işlerken; The Marvelious Mrs Maisel’da yönetmen koltuğuna oturduğunda, Midge’in annesi Rose’u kendi ülkesine yani Fransa’ya göndererek, 2.sezonu Amazon’un sağladığı bütçe sayesinde bu şehire yönelik çelişkili düşüncelerini izleyiciye sunmanın fırsatını yakalayarak açıyor. Harika sanat etkinlikleri ve fakat bir bayan için tehlikeli olabilecek pastane ürünleri vardır. Fransa sokaklarında dizi çekerek sanıyorum Amy GG’de hep yapmak istediği şeyi sonunda başarmış oldu.

Pek çok komedi yapımcısına göre, bir tür olarak –bilhassa günümük teknik gelişmeleri göz önüne alındığında–  komedi çekiminde göz kamaştırıcı ve etkileyici görsellerden uzak durmak mümkün değildir.  Komedyen bir babanın (Don Sherman) ve dansçı bir annenin kızı olarak mizahi ve sanatsal bir bakışa sahip olan Amy’nin yönetmenliğini üstlendiği bölümlerde bağlantılı sahneler arası hızlı geçişlerin fazla iğreti hareketlere maruz kalmadan, akışkan bir biçimde  ve görsellerle beslenerek sunulması yazarlığının yanında kamerayla olan ilişkisinde de başarısını kanıtlamaktadır.

Amy bir mizah yazarı olarak hayatın tüm yönlerini içeren insani bir komedi ile sanatsal bir üslup yaratma yeteneğini birleştirerek ortaya alışık olduğumuz mizah anlayışından çok daha zengin ve özgün işler çıkarıyor. Bilhassa ülkemizde komedi yapımı içinde nedense hep bir yergi unsuru barındırıyorken- kendi kendini yergi olsa bile- bundan daha fazlasının var olabileceğini gösteren işler mutlu ediyor. Sonuçta komedi insanı güldürür, ama gülmek de kendi içinde çeşitli kollara ayrılıyor gibi; alay ettiğiniz için gülmek, zekanız tetiklendiği için gülmek, mutlu olduğunuz için gülmek, sevinçten gülmek, sinirden gülmek ya da memnuniyetten gülümsemek gibi. Yani aslında insanları güldürmenin türlü türlü yolu var.

Amy’nin komedi anlayışına hakim olan humor daha insani ve hakkını verecek kadar da dram içerikli. Tüm karakterler hayatın sorunlarıyla mizahi bir şekilde baş ediyor dahası sorunların kendisi mizahi bir havada işleniyor ve günlük hayatın detaylarına dair gerçeklikler arka planda kaçınılmazmışçasına doğallıkta bir doku oluşturuyor. 

Özellikle olay akışı tahmin edilebilir bir ritimle ilerlemek yerine beklenmedik bir twist ile kesilip daha gerçekçi bir noktaya çekilerek izleyiciyi normal hayatın dinamiklerine çağırıyor. Üstelik bilindik matematiği bozmasına rağmen büyük başarı elde edebilmesi dikkate değer görünüyor. Özgün mizahi eğilimi ile ani bir kahkaha attıracak türden değil ama mutluluk ya da hoşnutluktan gülümseten ya da düşüncelerinizin gıdıklanmasıyla zekanızı tetikleyen türden komedi mekanizmalarını birleştiriyor.

Mrs. Maisel’in de bir gösterisinde söylediği gibi: “Komedi aşağılanma ve hayal kırıklığından beslenir. Peki bunlar kadınlardan daha iyi neyi tanımlıyor olabilir.” Gerçekten de insani yönü ağır basan trajikomediye dair her türlü malzemeyi birbirinden farklı kadınların deneyimleri aracılığıyla keşfetmesi evrensel bir gerçekliğe başarıyla değinmesini sağlıyor. Ayrıca dizilerinde kadının toplumsal kimliğine yönelik kemikleşmiş algıları kırmaya meydan verecek bir evren yaratması, kendisine sadece eleştiren değil yaptığı iş ile değer katan bir komedi yazarı olma kimliğini kazanıyor.

Tüm bunları bir durum komedisi tadında işlemeyi başarabilmesi ise hem başarılı yazarlığını hem de sektörü olduğu kadar insanları da çok iyi tanıyor olmasını kanıtlıyor. Gilmore Girls Revival oturumlarından birinde izleyicilerden : “Nasıl oluyor da dizide pek fazla şey olmazken yine de bir sonraki bölümde karakterlere ne olacağına dair merak uyandırmayı başarıyorsunuz?“sorusu geldiğinde Amy şöyle yanıtlamıştı:

 “Çünkü hayat böyledir. Büyük ve kimi zaman da ortalama gündelik şeyler: ‘Aman Tanrım caddeden bir dinazor geliyor’ dan daha etkilidir. Buna meyilliyiz. Bu konuda Roseanne inanılmaz bir eğitim alanıydı, model “küçüğü büyült, büyüğü küçült” idi ve genellikle diğer işlerimde de bu modele bağlı kaldım. Çünkü gerçekten de en iyi hikaye anlatımının bu olduğunu düşünüyorum. Hayatı değiştiren o küçük anlardır aslında ve büyük dev meseleler orada o küçük anlara hizmet etmek için vardır. Benim kişisel anlayışım bu.”

Part 3-Son.

The post Amy Sherman Palladino ve Kadınları – III appeared first on Sanat Duvarı.

Lorelai ile kendilerine has aktiviteleri sessiz Alman sinemasından, Astrid Lindgren’in Pippi serisine uzanan ve izlerken durmadan konuştukları geniş bir yelpazeden oluşan film zevkleri ve yeni albümleri çıktığında markete koşturdukları alternatif müzik düşkünlükleri yalnızca ilişkilerine değil hayatlarındaki farklılıklara ve aile içi gerilimlere de bir kimlik kazandırmalarına yardımcı olur. Sanat ve edebiyat her zaman yaşamın içinde yeniden ve yeni yaşam formları bulmanın bir yolu olmuştur zaten ve bu yaklaşımı sayesinde Amy karakterlerini ilginç kılmak için onları süper kahramana dönüştürmeye ya da sıradışı olaylara ihtiyaç duymuyor.

Giderek ilginçleşen kadın karakterlerden biri de Rory’nin en yakın arkadaşı olan Asya’lı tutucu bir ailenin kızı Lane’dir. Rock’n Roll tutkunu Lane ile son derece dindar annesi Bayan Kim arasındaki ilişki, Rory’nin anne-kız ilişkisinin tam tersidir. Odasında bir klasik Rock tarihi koleksiyonu bulunduran ve akşamları gizlice Carole King’e rastladığımız müzik dükkanında bateri çalmaya başlayan Lane nihayet kendi müzik grubunu kurup bir gitarist ile evlenmeye karar verdiğinde annesinin bu sürece uyum sağlama çabasını izlemek keyiflidir. Lane; Lorelai ve Midge’den farklı olarak, kendi kimliğini yaşamakla annesinin beklentilerini karşılamak arasındaki çelişkiyi idare etmeyi içselleştirmiş adeta bir yaşam tarzı haline getirmiştir. Bu arada her Lane ve Rory diyaloglarında kalem kağıdı hazır tutup yeni bir rock grubu keşfetmeye hazır olmak isteyebilirsiniz tabi kelimelerinin hızına yetişebilirseniz

Büyükanne Emily, Midge’in annesi Abe ve Lane’in annesi Bayan Kim yetiştirilme biçimlerine göre topluma uyum sağlamaya çalışan ve fakat kendi evlatlarınca bir şekilde değişime zorlanan kadınlardır.  Gerçekten de bir noktadan sonra kendi evlatlarını bile şaşırtacak derecede dönüşüm geçirdiklerini de görürüz ki olay örgüsüyle ön plana çıkmayan bu dizilerde büyük dram anları bu seçkin ve dominant kadınlarca belirlenir.

GG’de kasabanın tek ve kadın araba tamircisi olan diğer bir ilginç kadın karakter Gypsy ise hiç de öyle göze sokulmaz, kimse için tuhaf ya da nadir bir durum olarak ima edilmez ve doğal bir biçimde diğer karakterlerin arasında gezinir, kasaba toplantılarına katılır ve kendine has tepkilerini ortaya koyar. Amy; yine göze batanı sıradanlaştırıp, sıradan olanı trajikleştirme becerisini böylesi bir karakterle çaktırmadan keskinleştirmiş olur. 

Bir dans öğretmeni olan Miss Patty ise, hayata bağlı ve son derece hevesli bir kadın olarak ileri yaşlara meydan okuyan kasabanın uçarı duayeni. Kendisi de dansçılıktan gelen Amy’nin belki de kendinden en çok bir şeyler kattığı karakterlerden biri olan Miss Patty, diziyi en çekici kılan şeylerden biri olan kasabanın eğlence ve dans aktivitelerinden sorumludur. The Marvelious Mrs Maisel’da 50’li yıllara has dans gecesi etkinliklerine rastladığımız gibi; Gilmore Girls Revival bölümlerinde de ilk defa bu denli uzunca yer verilmiş müzikal gösterileri izlemiştik.

Lorelai’nin kahve sağlayıcısı ve ruh eşi Luke karakteri ile Midge’in kocasından ayrıldığı gece komedi yeteneğini keşfetmesini sağlayan Susie karakteri arasında da müthiş benzerlikler mevcuttur. İkisi de her daim aklı selim kalabilen ve neredeyse hiç mantık dışı davranmamalarıyla öne çıkan her iki karakterin de kendine has şapkaları ve homurdanma biçimleri mevcut. Bununla beraber Luke Lorelai ilişkisi arkadaşlıktan aşk ilişkisine geçerken zıtlıklarıyla ön plana çıkan naif komedyen Midge ve sert menejeri Susie ikilisi kadın dayanışmasına ve farklılıkların buluşmasına vurgu yapar.

Kasabanın sarışın anneleri tarafından dışlanan Lorelai’nin en yakın arkadaşı aşçı Sookie ile aralarındaki dostluk bağı ise kadın dayanışmasının ötesindedir. Her ikisinin de sürekli tekrar eden hatalarına karşın birbirlerini kollamaktan bıkmayan bu iki yakın arkadaşın arasındaki gerilimli ve bir o kadar destekleyici ilişki gerçek dostluk bağları konusunda hayali varsayımlardan ve gerekliliklerden uzak bir perspektif sunar.

Part II Sonu.

The post Amy Sherman Palladino ve Kadınları – Gilmore Girls II appeared first on Sanat Duvarı.

-Neyi?

-Stand up’ı. Seviyor musun?

-Şöyle açıklayayım. Dünyada stand up dışında para kazandırabilecek bir iş bulsam kesinlikle o işi yapardım. Ne olursa. Buna Ku Klux Klan’ın kuru temizlemecisi, sakat bir çocuğun portrecisi ya da mezbaha görevlisi olmak dahil. Biri gelse; Leonard ya adamın kafasını yiyeceksin ya da  Capa’da haftada iki kez sahne alacaksın dese, tuzu uzatmasını söylerim. Bu berbat bir iş. Böyle bir şey hiç var olmamalı. Tıpkı kanser gibi ya da Tanrı gibi.”

-Ama seviyor musun?

-(Adam ellerini “Ne diyebilirim ki” dercesine kaldırır)

– (Kadın düşünür) Evet. Seviyor.

Primetime Emmy Ödülleri’nde 4 ayrı dalda ödül toplayan ve farklı ödül törenlerinde yer aldığı kategorilerde toplam 14 ödül sahibi olan 2018 yapımı komedi dizisi The Marvelious Mrs Maisel, Amy Sherman Palladino’ya hem “komedi yazarlığı” hem de “komedi yönetmenliği” ödülünü aynı anda kazandırırken diğer yandan Emmys’in 70 yıllık televizyon tarihinde bir ilk gerçekleştirerek 2004 yapımı “Arrested Development” dizisinden bu yana özel kategorilerde ödülleri arka arkaya toplayan ilk komedi dizisi oldu. Dizinin bu başarıyı, karşısında “Game of Thrones” gibi sıkı bir rekabete rağmen elde ettiğini de unutmamak gerek.

1988 yapımı bir hit komedi dizisi olan Roseanne ‘nin 3.sezonundan itibaren senaryo yazarı olarak kariyerine ilk adımı attıktan sonra, 2000-2008 yılları arasında oynamış olan ve 2016 yılında Revival bölümleriyle tekrar seyircisiyle buluşan “Gilmore Girls” ile aile ve dram türünde başarısını kanıtlayan Amy Sherman Palladino, mizah yeteneğini öne çıkardığı The Marvelious Mrs Maisel’da da yine kendi imzası olduğunu belli eden çizgiler barındırıyor.

Hem senaristliğini hem de pek çok bölümde yönetmenliğini üstlendiği 2017 yapımı dizi The Marvelious Mrs Maisel, 1950’lerin New York’unda, Yukarı Batı Yakası bölgesinde geçen bir tür Amerikan Avangardı ile Amerikan Rüyasının çatışması komedisi. Amy, ortaya yalnızca bir dizi senaryosu koymakla yetinmeyerek hem görsel detaylar hem de nitelikli referanslarla; 1950 sonlarında Amerika’da hakim olan yeni tür sosyalleşmenin ve gelişmekte yeni alt-kültürün özelliklerine, beat kuşağına, avangart cazına ve etki altına almaya başladığı yeni nesile dair izlenimlerini absürd ve çatışmacı bir yaklaşımla seyirciye sunuyor. 

Dönemin, Batı Yakası ve şehir merkezine dair farklılıklar ve günlük yaşamlarına dair  ilginç ve çarpıcı detayları gerçekçi bir şekilde işliyor; bunun yanında tüm Amy tarzı işlerin anahtarı olan sınırsız referanslar bu dizide komedi alanında yoğunlaşıyor ve dönemin ünlü kadın komedyenlerinden Joan Rivers, Pyliss Diller ve Sarah Silverman gibi isimlere yönelik atıflar ya da esinlenmelere bolca rastlanıyor.

Fotoğraf I: Miriam Midge Maisel

Dönemin meşhur Amerikan Rüyasına karşı çıkmaya başlayan gençlerinin yaşadığı çatışmayı, kusursuz bir evliliğe sahip olan Midge ve Joel çiftinin sorunları üzerinden izliyoruz. Harika bir evlilik yürütmekte olan mükemmel kadın Midge ve kusursuz koca Joel ilişkisinde şimdi herşey böyle mükemmel mi gidecek dedirten tüm o varlıklı aile, gösterişli mekanlar ve kıyafetlerle tanıştığımız uzun girişten sonra bir anda her şeyin dağıldığı noktaya hızlı bir geçiş olur. Gündüzleri aile şirketinde çalışmaya mecbur olan Joel akşamları stand-up gösterileri yapmaktadır ve eşinin olağanüstü sayılabilecek yardımlarıyla içten içe ünlü bir komedyenliğin hayalini kurmaktadır. Gaslight’ta sahne aldığı bir gece, eşinin önerisiyle doğaçlamaya başvurmasının ardından gelen sahne krizi onu herşeyi itiraf etmeye sevk eder.  Bu olaylar zinciri ile Midge için kendi doğal komedi yeteneğini keşfetmenin yolu açılır. Miriam Midge, evlilikten komediye geçmeye karar veren “aykırı kadın” olarak yeni kimliğine geçiş yapar.

Dizinin akışı içerisinde, olayların bir kartopu gibi etraftaki herşeyi toparlayarak ve içine katarak ilerlediğini görüyoruz. Beklentilerin tam belli bir yönde gidecek derken başka bir yöne çekilmesi ilginç gelişmeler doğuruyor. Normalde senaryolarda twist denilen bu taktiğin daha çok aksiyon yapımlarında olaya heyecan katmak için yapıldığını görsek de bu tür durum akışı ağırlıklı bir dizide rastlamak karakterleri oldukça ilgi çekici kılan şey olabilir. Çünkü hiçbir zaman beklenileni yapmıyorlar. 

Başlangıçta Midge’in bir noktada süper kahramana dönüşeceğini filan sandığımız The Marvelious Mrs Maisel tıpkı Gilmore Girls dizisi gibi aile hayatı, ikili ilişkiler, evlilik ve kariyer hayatı gibi konular üzerine kurulur. Hayatına kendisinden beklenilenin dışında bir yön çizen Midge’in komedi yeteneğini kovalama çabası sürecinde aile içinde yarattığı gerilim ve çatışmaları izleriz. 16 yaşında hamile kalan Lorelai da bu olaydan sonra baskısına dayanamadığı ailesinin kontrolünde yaşayamayacağına çok erken yaşta karar vermiş ve kendi hayatını kuracağı Stars Hollow adlı kasabaya yerleşmişti. Midge ise bağımsızlığına olan ihtiyacını ilk defa kocası onu terk ettiği zaman fark eder. İlk spotane gösteri gecesinde tutuklandığı arabada tanıştığı; dönemin rutin olarak tutuklanan ünlü komedyeni Lenny Bruce, hem Midge’e bu komedi dünyasının zorluklarını gösteriyor hem de bu işin kendisi için nasıl da vazgeçilmez olduğunu ifade ediyor. Yukarıda alıntı yaptığım bu sohbet, Midge’in yeni kariyeri için neleri göze alıp almayacağı hakkında fikir sahibi olmasını sağlıyor

Amy tarafından; egosu yüzünden kendi kafasına büyük bir darbe indirdi şeklinde tanımlanan Joel karakteri ise her şeye rağmen,  dizide kötü adam ya da düşman olarak işlenmiyor. Aksine müthiş bir hata yapan ve epik bir biçimde bunun bedelini ödeyecek olduğundan söz eder ki; karakterin bu şekilde aslında diziye daha fazla hizmet ettiğini söyler. Bu da Midge ile devam eden ilişkilerine biraz trajedi biraz da acı tatlı bir özellik katar. Öyle ki ikinci sezonda her yıl aynı ailelerin yaz tatillerini geçirdikleri klasikleşmiş bir yer olan Catskills’deki eğlence gecesinde Joel’un Midge’e “Hadi herkesin kafasını karıştıralım mı” deyip dansa kaldırdığı bölümde onu sevebilirsiniz bile. Aynı durumu Gilmore Girls’deki biraz sorumsuz ve uçarı ama yine de sevilen ve tamamen dışlanmayan baba figürü olan Christopher karakteri için söylemek mümkün.

Gilmore Girls; sekiz yıl boyunca herhangi bir Emmy ödülü almamakla beraber, Amy’e esas tanınırlığını getiren ve dünya çapında kendi fan ailesini oluşturan bir dizi olarak; konu ve karakterleri bakımından pek çok açıdan The Marvelious Mrs Maisel’in geleceğinin habercisi sayılabilir. 

Bunun nedenini anlamak için öncelikle Gilmore Girls’ün 1.sezonunda “Donna Reed Show” adlı bölüme gitmek yeterli. Donna Reed, Gilmore Girls’ün mizah kraliçesi Lorelai’nin tanımıyla; “1950’li yılların yüzünde muhteşem gülümsemesi, ayağında yüksek topukluları eksik olmayan ve saçları çekiçle vurana kadar bozulmayacak gibi duran mükemmel annesi…” Gilmore Girls’de anne-kızın eğlenerek izlediği bir TV gösterisi olmakla beraber Amy’nin bir zamanlar kendi babasının da (Don Sherman) komedyen olduğu bu döneme ait izlenimlerini yansıtması için mükemmel fırsat. Her ne kadar başlangıçta Donna Reed, Gilmore kızlarının hicivlerine maruz kalsa da Rory’nin sevgilisine süpriz yapmak için onun gibi giyindiği son sahnedeki diyaloglar ile Donna Reed’in aslında tarihte “ilk kendi TV programını yapan kadın” olma ünvanına sahip olduğunu ve hatta kurabiye süt ikilisini de icat eden kadın olduğunu öğreniriz. Bu kısım şüpheli görünse de izleyiciye önce belli bir düşünce zemininden yaklaşıp sonra onun tamamen aksi bir yöne de gidilebileceğini göstermesi bakımından hoştur.

Gilmore Girls’ün hemen her bölümünde sanat, tarih, sinema ve özellikle müzisyenler açısından bolca referanslardan oluşan uzun satır aralarında kendi birikim ve bakış açısını okuyabileceğiniz Amy, belli bir konuyu işlerken küçüğü büyültmenin, tersi düz etmenin, önyargıların ötesine gidebilmenin altını belli belirsiz çizmektedir. Kadınların eklektik karakterlerini ve dönüşümlerini ele almak bu türden mesajlar verebilmek adında en belirleyici tema olmuş gibi görünüyor.

Lorelai ve Midge karakterlerinin ilk bakışta göze çarpan ortak yönleri her ikisinin de hızlı konuşması, hazır cevap olması ve espri yapmadan duramamaları. Her ne kadar burada komedyen Midge olsa da benim için esas nüktedanlık kraliçesi hep Lorelai olarak kalacaktır.

Her ne kadar 50’lerin Amerika’sında bir grup insan, devlete ve toplumun kontrolcü kesimine karşı “beni rahat bırak” demeye başlamış olsa da kadın söz konusu olduğunda bu tavır hep daha dramatik ve daha yüksek sesli bir olaylar silsilesine dönüşür ki bu durum günümüz için de hala geçerli. Her iki dizide de kadının bireyselleşme süreci, ailesini ve yakın çevresini de içine dahil olmaya zorlayan daha büyük bir değişime yol açıyor.   “Bu komedi işinin yürümesi gerek, çünkü ortaya çıktığında yalnızca beni değil tüm ailemi etkileyecek”  diyor Midge yeni menejeri Susie’ye. Aynı şekilde Lorelai da hamile kalıp evden ayrıldığında tüm cemiyete rezil olan ailesinin geri kalan yaşamını kökten değiştirmişti.

Part I Sonu.

The post Amy Sherman Palladino ve Kadınları: The Marvelious Maisel – I appeared first on Sanat Duvarı.

Tam artık çizimlerimle var olmaktan değilse de onlarla hayatımı geçindirmeye çalışmaktan vazgeçmek üzereydim, yani kendi kendime çizerim ne yapayım diyordum. O sıralarda epey rağbet gören ücretli öğretmenliğe başvurmayı düşünüyordum.

Bu arada Facebook’ta açtığım sayfamda ve birkaç dergide çizimlerimi yayınlıyordum. Yakın çevrem bir şekilde çizim yaptığımı biliyordu. Fransız bir arkadaşım Charlotte bir gün, bana Kadıköy’de Suriyeli sanatçılar tarafından açılan bir mekandan bahsetti. “Omar Berakdar diye bir adam var, deneysel bir çalışma yapıyor, Türkiye’den de sanatçı birine ihtiyacı var” diye anlatıyor. Aklıma sen geldin dedi. Ben tabi daha kendimi sanatçı filan görmüyorum; ben çizerim diyorum, hala da öyleyim. Bir yandan eyvallah dedim ama bir yandan kendime hiç güvenim yok. Hiç çizimlerimle böyle bir iş görüşmesi yapmadım.

Omar’la tanışmaya geldik ve İngilizce konuşacağız; tamam biliyorum ama konunun işle ilgili olması beni kastı. Omar’ın Fransız olmasından ötürü yanımda eski sevgilimle (Fransızdı) girdim oraya. Tabi defterimi de aldım geldim, çizimlerimi gösterdim; benim için o an hayal gibi. Daha henüz masa filan yok her şey kurulum aşamasında bomboş bir yerdi burası ve Omar az çok anlatmaya çalıştı: İşte “Biz bir grup sanatçı olarak deneysel bir iş yapacağız. Suriyeli sanatçılar için bir mekan açıyoruz. Bir de kafemiz var, finansal olarak sanatçılara destek olsun diye kullanacağız; bir yandan kafede çalışılacak bir yandan burada üretebileceğiz ve işlerimizi sergileyebileceğiz vesarie… ”  Aaa! Benim için hayal. Hayalini kurduğum şey. Çünkü zaten artık ancak bilek gücüyle bir şey yapabileceğime inanıyordum; kafede çalışayım eyvallah ve ben bir de burada çizebileceğim öyle mi?! Önce beni direkt etkiledi ama karşımdakini tanımıyorum ve aklımda bir sürü detaylar… Nasıl anlaşabileceğiz tedirginliği var. Bu arada aklım hala ücretli öğretmenlik kısmına takılıyor.

“Bir sanatçının da disiplinize edilmeye ihtiyacı var. En çok da cüret etmeye…”

Makul bir çelişki. Karar vermende etkili olan ne oldu?

Annemlerle konuştum nasıl olacak güvenebiliyor musun vesaire…Yakın arkadaşımla konuşuyordum; o da dedi: “Öykü tamam öğretmenlik iyi ama gene istediğini yapamayacaksın ki buraya bir şans tanı istersen.”

Ancak kararımda asıl etkili olan o an oldu: İkinci görüşmemizdi, Omar’a anlatmıştım az buçuk derdimi ve karasız kaldığımı ama o çizimlerimi çok beğendiğini ve yine kararın kendimde olduğunu söylemişti. Tam kapıdan çıkarken bana şöyle dedi: “Hayallerinin peşini bırakma.” Tam karşılığı bu muydu onu bile net hatırlamıyorum ama o ifade çok net aklımda ve şöyle bir kaldığımı biliyorum.

Bir de karşımda yaş olarak büyük, tecrübesine güvendiğim ve iyi şeyler sezinlediğim biri var. Acayip şeyler anlatıyor. O zaman fark ettim ki bir sanatçının da disiplinize edilmeye ihtiyacı var. En çok da cüret etmeye…”Doğru diyor ya!” dedim içimden. Tamam dedim.

Burada yaptığın iş ve her şey farklı. Hem aile ve dostlar açısından; hem de sanat camiası açısından çevrenden nasıl tepkiler alıyordun?

Artık bu işe girmiş bulunmuşum ve üzerinden de epey vakit geçmesine rağmen; ailem ve çok yakınlarım hala bu duruma pek güvenli gözle bakmıyor.  “Hayatta ne yapacaksın?” sorusunun cevabını bulamadığımı sanıyorlar. Cevap belliydi: “Çizeceğim. Ben bunu yapıyorum. Ben bu hayatta çizebiliyorum.”

İşte ilk gün geldik buraya. Ne yapacağım bilmiyorum. Daha önceden içinde bulunmadığım bir konsept. Zolfakar (Zülfikar) ve ben varız. Aralık 14’te açılışı yapacağız, sene 2014. Duvarları dolduracağız ya, Omar benim defterimi kesmeye başladı; maket bıçağıyla kesiyor. Tamam, bunu da, bunu da ve bunu da asacağız… Ben bir yandan ağlıyorum. Benim için çünkü onlar ne bileyim “benim” işte…

Açılış günü hayatımda ilk defa duvarda işlerim var, her şey çok acayip geliyor. Bir sürü insan durup bakıyor. Ben iş satmaya başladım, ilk işimi sattığım anı hatırlıyorum; yeni evli bir çift, üç işimi birden istediler. Ben şok içindeyim. Resimlerimi gönderdim,  yine arkalarından gözlerim doluyor. Çünkü bir yandan seviniyorum; diğer yandan onlar benim “günlüklerim”…

Toplum içinde Suriyelilerle karşılaşmalara dair genellikle yüzeysel ve olumsuz deneyimlere rastlıyoruz malum. Arthere ve Suriyelilerle beraber çalışma sürecinde senin ilk gözlemlerin ve deneyimlerin nelerdi?

İlk başlarda burada her şey benim için çok bencilce geçiyordu, kendim için ilerlemeye çalışıyordum. Ama zaman geçtikçe Suriyelilerle tanışmaya başladım. Kendi hikayelerini duymaya başladım ve dayanıklılıkları, güven duyguları, her şeyleri bana acayip ilginç geliyordu. O kadar bi fikrim yokmuş ki Suriye’ye dair, Suriyelilere dair.. Bir yandan utanç içindeyim, bir yandan merak…

Aralık 2014’de açmıştık. Noel için Fransa’ya gidiyor Omar ve burayı büsbütün bana ve Zozo’ya (Zolfaqar) bıraktı, üç hafta yok. Omar’a inanamıyorum. Nasıl güvenebiliyorsun? Omar zaten bana hep bunu öğretti. Güvenmezsen hayatta kalamazsın. Aa!  Bize hep tam tersi öğretilmemiş miydi? “Tamam, arkamı döndüğümde kötü bir şey de olabilir. Ama korkuyla hareket edemem. Ben insanlara güvenmeyi tercih ediyorum.” Ben ise her zaman en ufak konularda bile tedirginlik içerisinde olan biri oldum. Omar’ın elinde yetiştiğim konulardan biri de bu oldu.

Zülfikar, ressamlardan biri, bizim burada yukarıda kalıyordu bir dönem. Evi yoktu o sıra ve bazen on iki saat boyunca anca birbirimizin suratına bakıyorduk. Gelen giden yok, hava da soğuk, ne günler… Suriyelilerin her zaman kendi aralarında vakit geçirdikleri pek dışına çıkmadıkları dar bir çevreleri var burada. Bir keresinde çıkarken onu da çağırdım “Gel seni arkadaşlarımla tanıştırayım.” O kadar mutlu olmuştu ki… Yani aslında bir an şaşırmıştım. Olması gereken aslında bu değil miydi zaten? Neden dışarıda da aynı ortamları paylaşmayalım.

İlk sene hep duyduğum hikayalerin travmasıyla geçti. Mesela diyelim ailevi sorunlarım oluyor ya da ilişkim kötüye gidiyor hemen kendi kendime durup şöyle demek durumunda kalıyorum: “Bu insanlar savaştan, karanlıktan çıktı geldi, hala insanlara ve hayata inanıyor;  bana ne oluyor. Ne hakla karamsarlığa kapılıyorum.”

Peki biraz da çizim tekniğinden konuşalım.

Mürekkepli kalemle siyah-beyaz illüstrasyon yapıyorum ama çoğu insan bu alanda bilgisayarda çizim yapmayı tercih ediyor. Ben ise canlı, elle tutulur olanı özlüyorum; bir şeye verilen emeği görmek hoşuma gidiyor. Resimlerimin içine küçük notlar yazıyorum özellikle, insanlar gerçekten bakmayı hatırlasın, sadece bakmasınlar görsünler diye. Kendime de bir hatırlatma aslında o notlar, unutmayayım diye; uçup gidecekler yoksa, hafıza zayıf. Ben hep sosyal medyanın, kısa anlık işlerine karşıydım. Yaptığım bu delilik işi mi bilmiyorum; detaylar, detaylar… Öyleyse de mutluyum valla!

Çizimlerine “küçük canavarlarım” dediğini biliyoruz. Kadın figürü daha ön planda sanki ve bir de estetik bir figür olmaktan ziyade herhangi bir organizmayı andırıyorlar. Bu tavrın özel bir nedeni var mı? Bu kadınlar ne anlatmak istiyor?

Öncelikle ben kadın olduğum için ve kendimi bırakabildiğim bir yer olarak görmeye başladığım için kadın ön planda sanırım…Ayrıca kadınlar arasında bi çocukluk geçirdim; annemin çılgın kadın arkadaşları, kendi çocuk yaşına bakmadan beni sinemalara götüren ablacım, anneannem, babaannem… Hal böyle olunca tabi ki kadınlar dans edecek kağıdımın üstünde.

Çizimlerimde kendi hayatımda olamadığım kadar özgür olabiliyorum. Cinselliği, aşkı, sevgiyi, arzuyu kağıda döküyorum… Mesela göbekli kadınları, yuvarlak formları çok seviyorum. Bize dış dünyada dayatılan bir güzel kadın algısına karşı bir duruş diyelim ve ille de kadını estetize eden çizimlere, fotoğraflara her şeye meydan okuma var. İçimizdeki canavarın ya da içimizdeki estetik olmayan şeylerin de pekala kabul görmesini isterdim.

Tabi bu arada erkekler de var resimlerimde. Çoğunlukla aşık olduğum erkekler; bazen onlara duyulan öfke, bazen özlem… Erkekler de bazen kadının, kadınlığını tanımlayan, belirleyen hatta kuşatan figürler olabiliyor. Mesela şu laf vardır ya: “Anne olmayan kadın, tam kadın değildir.” Kim demiş, nereden çıkıyor. Bunu özellikle sevip saydığım kadınlardan bile duydum. Tamam biyolojik olarak kadınlığın bir fonksiyonu bu olabilir ama bunu çalıştırmamak kadınlığımdan ya da insanlığımdan bir şey eksiltmiyor. Herkes anne olmak zorunda değil bu dünyada. Benim gerçekten kendi bebeklerim resimlerim. Bir işim vardı mesela “Kutsal Anne Adına” diye. Orada da annelikle tanımlanmış kadınlar meselesi var. Teyze anne yarısıdır derler mesela,; anne olmamış teyze çeyrek anne midir yani ne bileyim, niye kadınlığa dair herkesin bir fikri var?

Bu çelişki sence modern kadının mı sorunu?

Bence bu gibi sorunlar her kültürden kadınların ve hatta erkeklerin bile kendine itiraf edemedikleri şeyler. Bu her şeyden önce “Başka bir hayat mümkün mü?” diye soran insanın sorunu.

Erkeklerin üzerindeki baskı da farklı. Kadınlık, erkeklik, toplumsal cinsiyet tanımıyla da derdim ayrı zaten… Bir çok modern kadının aslında anne olmak istediğini söylemekten kaçınır hale gelmesi de ayrı bir sorun. Çünkü anne olmak istemekte de sıkıntı yok. İlişkinin formu modernse anne olmak istediğini söyleyemezsin; gelenekselse anne olmaya karşı duramazsın vesaire… Bir arkadaşım, seneler boyunca itiraf edemedi kendine anne olmak istediğini ve sonunda bunu kabul ettiğinde resmen rahatlamıştı.

Peki çizimlerinde nelerden/kimlerden ilham alıyorsun?

Edebiyattan ve kedilerden çok besleniyorum. Bir süre Emile Zola’ nın karakterleri üstüne çizimler yapmıştım, mesala, en son çok sevdiğim Oğuz Atay’ın “Tehlikeli Oyunlar”ından esinlenerek de iki iş yaptım…ah o Hikmet’ler… Müzik, sinema, tiyatro sanatın her dalı birbirini besliyor, şahane değil mi? Tabi bir de her ay Varlık Dergisi’ne çiziyorum, çok kıymetli benim için oraya iş yapıyor olmak. Bunların hepsi çorbayı karıştırmama yarıyor.

“Gençler zaman ayırsın istiyorum.”

Yeni başlayan gençlere ne tavsiyeler vermek istersin?

Her zaman geldiğimiz yerin bir ötesi daha var. Onu yapamadan nefes alamadığınızı düşündüğünüz bir şeye sahipseniz, kimse tutamayacak sizi merak etmeyin! Bir de düşmeyi öğrenmeli herkes bence. Korkmamak ve sabır gerek. Ayrıca herhangi bir konuda başkalarından iyi olmak üstünlük taslamayı gerektirmiyor. Camiada burnu havadalık çok fazla mevcut maalesef; o kadar hazırız ki hemen yarışmaya, en birinci olmaya… Gerçi bakma böyle söylediğime normalde en küçük oyunlarda bile pisleşirim, az rekabetçi değilim. Ama iş ciddiye aldığın bir meseleye gelmişse ayağını kendin için denk almalı. Sanatla uğraşan kimselerin biraz küçük dağları ben yarattım halleri var, Allahım inşallah öyle olmam ben de! Şu hayatta en çok ne isterdin diye sorsan, bir gün gerçek anlamıyla samimi olabilmeyi başarmak istiyorum, derim. Hala pişiyorum!

Bir de, gençler zaman ayırsın istiyorum. Şu dönemde kahvaltından öğle yemeğine gündem değişiyor. Çizimlerimde kağıdın o çok küçük, dip köşe yerlerine dalarak ya da tersten yazılar yazarak o sabırsızlığı da kırabileceğimi umuyorum.

Keşke bu savaşı beklemeseydim tanışmak icin Suriye‘nin insanlarıyla.”

Son olarak Arthere yaşamında neleri değiştirdi?

Arthere’da kendimi yaşamaya başladım, beni olduğum gibi kabul eden insanlarla bir arada olmanın sevincini her an hissettim. Ne garip degil mi bazen kendi memleketimden insanların yanında bu kadar özgür hissedemezken! Suriyeli sanatçılara bir sans olsun diye açılan bu yer en büyük şansım oldu… Ama bazen düşünüyorum keşke bu savaşı beklemeseydim tanışmak icin Suriye’nin insanlarıyla…

İlk zamanlar aramızda pek çok çatışmalar da oluyordu. Ama bu birbirimizi anlamayı ve öğrenmeyi ciddiye almaktan kaynaklanıyordu, bu işi beraber yapacaksak hiç bir şeyi geçiştiremezdik. Zamanla birbirimizi artık çok iyi tanımaya başladık karşılıklı sınırlarımızı öğrendik ve bir yandan Arthere 2. ev olmaya başladı diğer yandan üretime geçmem için muazzam bir  ortam oluştu.

Omar bana meydan sık sık meydan okur. Böylece cüret etmediğim şeylere el atmama sebep oldu, benim her ne kadar çoğu zaman ilk tepkim hayır olsa da ve bir yanım hep geri çekilmek istese de Omar beni ileriye doğru tetikleyen ilk adımı atmam için cesaret veren güç oldu.

Mesela son olarak Omar ile ilgili bir başka az bilinen özellik daha anlatayım: Omar ne zaman kötü bir haber alsa; ya bir çiçek eker ya da bir kedi için özel bir yer yapmaya başlar. Ne bileyim tahtalarla, malzemelerle, sesini çıkarmadan iş başında görüyorsam anlarım… Bir yok oluşa karşılık bir var ediş! Omar’a en çok bunun için saygı duyuyorum sanırım, bir bakıma hayat ustam diyebilirim onun için!

20-23 Eylül 2018 tarihleri arasında Contemporary İstanbul’da çalışmalarını sergileyen Arthere İstanbul sanatçılarının ve Öykü Doğan’ın işlerini görmek, mekanı ziyaret etmek ve kendileriyle tanışmak isteyenler 24 Eylül – 24 Ekim tarihleri boyunca Kadıköy Yeldeğirmeni’de bu sanat kafeye ziyarette bulunabilirler. 

Öykü Doğan’ın tüm çalışmalarını incelemek için:

www.behance.net/avradinova

www.instagram.com/goykudogan/

The post Arthere’in Öykü’sü – Part II appeared first on Sanat Duvarı.

Örneğin, Arthere kafenin kurulumundan, tüm büyüme ve gelişim aşamalarına kadar her anına dahil olan; her bir noktasına eli değen, güzelleştiren ve aynı zamanda kendi gelişimini de bu sürecin bir parçası olarak gören ve “onlarla büyüdüm” diyen Türkiye’den de bir çizer var içeride: Öykü.

Öykü’yü, Arthere’in sürekli ziyaretçileri çok yakından bilir. Bir anda aniden patlattığı kahkahalarıyla; başka bir anda, masalardan birinde kucağına ya da yanıbaşına oturan bir kediyle aynı sessizlikle işine gömülmüş, önündeki kağıda incecik ufacık çizgiler atması esnasında onu fark etmemek mümkün değil. Aslında herkes onun varlığına çok aşina. Arthere’in duvarda asılı resimleri, renkleri ya da kedileri kadar oraya ait. Adeta bu mekanın ayrılmaz bir parçası gibi görülen bu kadınla sohbet etmeye başladığınızda ise kendi özgün parçalarıyla karşılaşıyorsunuz. Ve tüm o parçaların mükemmel bir dengede birleşip, uyumlanmış hale gelene kadarki serüvenini merak ediyorsunuz. Çünkü bu mekanın ev sahipleri arasında tek Türk sanatçı olan Öykü Doğan; yaşamının bir aşamasında Arthere ile yolunun kesişmesini büyük bir şans olarak tanımlıyor.

Çocukluğundan beri resim yapan ve üniversitede İktisat okuyan Öykü; mezun olduktan sonra her Türk gencinin yaşadıklarına benzer sorunlar yaşıyor; hayatın gerçekleri yüzüne vururken “ben ne istiyordum” sorgulaması için biraz geç kaldığını hissediyor. Ancak zaman geçtikçe bu durumla yüzleşmesi gerektiğini fark ediyor. Öykü şimdi topladığı tüm parçalardan memnun.

“Öykü’yü resim derslerine sokmayın, çocuğun hayal gücü gidecek.”

İlk resim yapma isteğini ne zaman fark ettin?

Şinasi abi! Hacettepe Üniversitesi’nde öğretim görevlisi bir heykeltraş ve aynı zamanda aile dostumuz. Onun hayatı beni hep büyülüyordu. İlk Hacettepe Üniversitesi’ne gittiğimde 3-4 yaşlarımdaydım sanırım ve bana okulu gezdirmişti. Çok heyecanlandığımı hatırlıyorum; o gün bana kara baskı filan yaptırmıştı, resim ve heykel atölyelerini göstermişti. Her şey gözüme kocaman, dev gibi görünmüştü. Şimdi bile anlatırken o heyecanı hissediyorum. Bende iz bırakan o imgeler, zamanla çizgilere dönüşmüş. İlk okula başladığımda Şinasi abi anneme şöyle demiş: “Öykü’yü resim derslerine sokmayın, çocuğun hayal gücü gidecek.”

Hakikaten de öngörüsü tuttu; mesela bir keresinde derste mor çatılar çiziyordum ve öğretmenim yanıma gelip çatı mor olmaz kiremit rengi olur demişti.

Nasıl bir çocukluktu seninki?

Bugün resim yapıyor olmam ne yazık ki çocukluğumun resimle geçtiği anlamına gelmiyor. Matematik öğretmeni olan üvey babam Aziz Amca, zeka geliştirmeye çok önem verirdi, aptallığa tahammülü yoktu. Akıl oyunları, zeka testleri, satranç gibi şeyler elimizin altından eksik olmazdı. Öyle ki ben de kendi kendime okuldan gelip satranç oynadığımı bilirim.

Lisedeyken Güzel Sanatlar’a girmek istemiştim ancak ben de her klasik ailenin vereceği tepkilerle karşılaştım ve o fikir çok çabuk söndü. Aziz amca “Sonuçta Van Gogh olamayacaksın Öykü, ayrıca büyük sanatçılarda hep bir delilik vardır, sen deli misin? Sanmıyorum.” demişti. Kolu kanadı kırılmıştı 18 yaşındaki Öykü’nün, deli değildi herhalde ve Van Gogh olamayacaktı…

36 yaşındaki ben tabi ki biliyorum Van Gogh olamayacagimi ama o tekti  ve ben de Öykü’yüm, ayrıca tekniklerimiz de farklı… Delilik konusunda bi yorum yapmayayım, arkadaşlarım konuşsun.

İlk profesyonel derslerini ne zaman aldın?

Türkiye’de galiba yurt dışına göre geç olgunlaşıyorsun, ne istediğine emin olamıyorsun. Çünkü sana zaten öyle bir süre tanınmıyor. 17-18 yaşındasın ve sınavdan başka hiç bir şey konuşulmuyor. Kendini tanımak ve dinlemeye vakit kalmıyor.

Lise sonda üniversite sınavını kazanamadım, Güzel Sanatlar hayalim de bir ay içinde suya düştü. İkinci sene Eskisehir Anadolu Üniversitesi’ni kazanınca bu sefer ailem sırf Ankara’da kalayım diye yetenek sınavlarına girmemi teklif etti. Sınavlara bir ay kala desen dersi almaya başladım, yine Şinasi abiden tabi. O süreçte bir kaç teknik keşfettim fakat bir aylık çalışma yeterli değildi ve bana Eskişehir yolu göründü.

Peki İktisat mezunu olduğunu biliyoruz. Resim tutkusuyla beraber üniversite sürecini nasıl geçirdin?

Eskişehir’e ilk gittiğimde İktisat’ın ne olduğunu bile bilmiyordum; bir sene okur Güzel Sanatlar’a geçerim demiştim ama sonra o öğrencilik rehavetine kapıldım. Özgürlük tatlı geldi. Yüksek eğitimin heyecanı, her şey yeni ve farklı… Okuduklarım ilgimi çekiyordu ve anlamaya çalışıyordum. Gittikçe üniversite hayatının içine çekiliyordum.

Bir de Anadolu Üniversitesi’nin kampüs hayatı gerçekten çok iyiydi; sinema salonları, öğrenci klüpleri, açık etkinlikler… O kadar açtım ki her şeyi görmek, duymak; her şeye dokunmak istiyordum. Konservatuar öğrencilerinin derslerine girebiliyordum mesela ya da okulun kütüphanesinde vakit geçirmeyi çok seviyordum. Sonra şehir capcanlı! İlk caz konserimi hatırlıyorum. Önder Focan’ı izledikten sonra resmen çıldırmıştım; etkisini üzerimden uzun bir süre üzerimden atamadım. Aslında karşıma çıkan her yeni şeye karşı bir heveslenme oluyor bende ama sonradan anlıyorum tabi asıl istediğimin ne olduğunu.

Kısacası bu süreçte, ailemin bana hep söylediği şu, “maymun iştahlılığım” yaşamıma çok şey kattı.  Şimdi düşünüyorum da Güzel Sanatlar Okulu’na gitmiş olsaydım belki de bugün bunları üretemeyecektim. Camiaya küsenler mi dersin; çizmeyi, üretmeyi bırakanlar, hayatın koşturmacasına kapılanlar mı dersin…

Her ne kadar birbirinden alakasız şeyler gibi görünse de bu omnivorluk sürecinin sanatına bir katkısı olduğunu düşünüyorsun o halde.

Birbirini besleyen şeyler olduğunu düşünüyorum. En azından bir noktaya kadar bu sürece ihtiyacımız var. Üstelik bir daha hayatında bunları yapma fırsatın olmayacak. 20 yaşındasın ve önünde koca bir derya deniz, seni bekliyor keşfedilmek üzere… Örneğin üniversite birinci sınıfta katıldığım tiyatro klubünde yaşadığım deneyimler, oradaki kolektif çalışma ve coşkuyu paylaşmak benim için unutulmazdı. Vücudu işin içine katarak bir şeyler yapmayı sevdim; dans olur, başka bir şey olur. Sesini, suratını bir enstrüman gibi kullanabilmek bir çizerin pek deneyimleyemeceği şeyler.

Mahmut ile Yezida’yı oynadığımızda son provaları hatırlıyorum oyun çıkana kadar duyguya bir türlü girememiştim, son provada Mahmut’un ölme sahnesinde ben baya ağlamaya başladım öyle bir duygu patlaması yaşadım ki ben bile kendime inanamadım. O otuz kişilik oyunu çıkarabildiğimize hala inanamıyorum; çaylak cesareti resmen. Hiç de profesyonel değildik. Ama o coşkuyu unutamam. Perde kapanmadan arkadaşımın kucağına atladım filan… Ben zaten böyleyim, genel olarak hayata karşı amatörizmi benimseyenlerdenim.

Yani profesyonellik umurumda değil mi diyorsun?

Profesyonellik bana bir yaştan sonra seçim meselesi gibi geliyor; mecbur bırakılıyorsun bir kere seçim yapmaya…  Belki de biraz da karakter meselesidir; kimisi başından itibaren profesyonel yaklaşıyor hayata, kimisi sonradan öğreniyor, ben pek ögrenemiyorum sanki.

Aslında profesyonellik de umurumda ama bir yanım bu çaylak yönünü unutma diye beni uyarıyor. Ben her şeye atladığım için hiç bir zaman pişman olmadım. Gitar da çaldım, tiyatro da yaptım, resim de, modern dans da…

Hepsinden de büyük keyif aldım, bu bile yetmez mi? Bir yerde okumuştum: “Hayat ciddiye almak için fazla ciddi.” Kendime sürekli şakacı olmayı hatırlatmaya çalışıyorum. Bilhassa başarı anlarımda. Büyüklerin dünyasından hep biraz korktum. İnsanları gülümsetmeyi seviyorum, hem yaşarken, hem çizimlerimle. O kadar ciddiyiz ki bazen…

 “Eğer sanat ile uğraşıyor olmasaydım muhtemelen hastanede olurdum.”

Büyüklerin dünyasını nasıl tanımlıyorsun?

Birikim yapmak, evlenmek, geleceğe yatırım yapmak toplum içinde bir kimliğe sahip olmak gibi şeyler sanırım bunlarla tanımlıyorum ve bunların yaşamın benim için ilginç bir deneyim olmaya devam etmeyi durdurması düşüncesinden hoşlanmıyorum.

Ama galiba bunlardan da öte bir şeyler daha var. Hani şu korunaklılık hali… Mutsuzluktan kaçma hali. İnsanlar ölesiye korkuyor mutsuz olmaktan ama şunu unutuyoruz: Mutluluk sürekli olmayacak. Hiç bir şey sürekli değil. Biten şeyler bunlar. Ben sık sık depresyona giren biriyim. Eğer sanat ile uğraşıyor olmasaydım muhtemelen hastanede olurdum. Bir müddet kendi varlığımla var oluş biçimimle çok kavga ettim bu konuda. Sonraları artık mutsuzluğu “bundan çıkmam lazım” gibi bir şey olarak görmemeye başlayınca kendini kabul etmeye başlıyorsun. Mesela mutlu olduğumda da aşırı mutlu, havalarda; mutsuzken, yerlerde, sinirliyken patlayacak gibi yaşarım. Ortası yok bende. Tamam nasılsa batacaksın ama şimdi tadını çıkar! Bazen yine de keşke bir denge olsa diyorum ama… Ben galiba “Başka bir dünya mümkün”ü zorlamaya çalışıyorum. Çünkü bir yandan tamam korunaklı olmak lazım ama yaşamı da görmezden gelmemek lazım gibi geliyor. Ben görmezden gelemeyenlerdenim.

Peki sen çizmek peşindesin ama İktisat mezunu bir gençsin.  Hayata atıldığında neler yaşadın?

Ankara’ya döndüm, çalışmam lazım, grafiker olmayı denemek istedim; onun eğitimini alayım derken böylece photoshop derslerine başladım. Bu bir nevi Aziz amcanın günah çıkartmasıydı aslında, o ayarladı dersleri önce. O dönemde yine renkler beni içine çekti ve bildiğin mouse’la bilgisayarda çizmeye başladım. Bir müddet dershanelerde öğrenciler için hazırlanan bir dergiye çizimler yaptım.

Yine bu dönemde, Masaüstü Yayıncılık dersleri aldım. İçeriğinde; grafik eğitimi, resim, desen, bilgisayar, grafik, logo tasarımı gibi kurumsal kimlik tarafı ağır basan içerikler vardı. Ancak ben grafiği hiç bir zaman tamamen benimseyemedim. Ellerimle çalışmayı seviyordum. Üç yıllık bir kurs dönemim geçti böylece. Yaşam geçiyor, part time çalışıyorum, işim yok. Çizimler ve iş saatleri dışında kanepede geçen bir hayat, depresyonun alası…

Ankara’da bu sektörde iş imkanları da sınırlı. Sonunda annemin çevresi aracılığıyla İstanbul’a, bir post prodüksiyon şirketinde görsel efekt asistanı olarak çalışmaya geldim. Perşembe telefon geldi, Pazar İstanbul’daydım. Kanepeden İstanbul’a hızlı bi geçiş oldu. İki ay boyunca anacığımın yolladığı 500 lira ile Levent gibi bir yerde, bir sandviçi, yarısı sabah yarısı akşam yiyerek geçindim. Deneme süresindeydim ödeme yoktu, 2 ay sonunda cüzi bir maaşla İstanbul macerası resmi olarak başlamış oldu.

“Ben sana kendini sevme demiyorum, yine sev ama hobi olarak sev.”

Nasıl buldun bu sektörü? İş deneyimlerini paylaşır mısın?

Bir kere insan enerjisinden beklenti çok yüksek. Gece gündüz çalışıyorsun, sabahlıyorsun ve şirkettekiler seni mutsuz görünce ayıplıyor mesela; nasıl yani zil takip oynayayım mı sabahladım diye?

Ayrıca çağımız insanının ortak sorununa bariz bir şekilde gözlemleyebiliyorsun; herkes mutluymuş gibi davranıyor. Mutsuz ya da zayıf olmak kimsenin tahammül edemediği bir durum. Selfişko diye bir çizimim var, “Ben sana kendini sevme demiyorum, yine sev ama hobi olarak sev” yazılı; o günlerden aklımda kalmış bir şeydi. Günümüzde belki biraz da sosyal medyanın dayatmasıyla her daim kendinle barışık olmak zorundasın. Oysa ki kendimizle çatışmamızdan da besleniyoruz. Ama maalesef zayıflıklarımızı göstermeye izin yok.

Bu şirketteki son dönemlerimde bir çizgi film projesine destek vermek üzere, animasyon departmanına sızdım sinsi gibi. Baktım bambaşka bir atmosfer, bende bir heyecan… Tabi o sıralarda yine modelleme üstüne ders alıyordum çok sevdiğim bir arkadaşımdan. Kendim için faydalı, fakat şirket icin tam bir faydasızdım açıkçası; sonra toplu çıkarmalar sırasında kovuldum. Başıma gelen en iyi şeylerden biriydi… O zaman ki supervizorum sakin olmamı ve ne istediğime karar vermem icin kendime müsade etmemi söyledi… Yine onun aracılığıyla Trt’de gösterilen bir çizgi filmde serbest olarak çalışmaya başladım. Çizimlere after-efect ile hareket veriliyordu ve bu dönem benim kendi çizimlerim adına bir meydan okuma oldu. Vücut, teknik yöntemler, anatomi, gölge gibi çizim detaylarıyla daha fazla ilgilenmeme sebep oldu ve tablette çizmeye başladım.

Sonunda çizgi film işi de hüsranla bitti ve yeniden iş arayışları başlamıştı; bu sefer de yolum bir kitapçıya düştü. Hafta içi kitapçıda, hafta sonları bir barda çalışıyordum. Ancak bu da umduğum gibi gitmedi. Para kazanmak için 7/24 çalışmak ve asıl işim olarak gördüğüm ve yapmak istediğim şeyi yapabilmek için  vakit bulmaya çalışmak mümkün olmuyordu.

Devamı için — Part II

The post Arthere’in Öykü’sü – I appeared first on Sanat Duvarı.

Öncelikle grubun solisti Fran Healy’nin sahneye İskoç kilti ile çıkmasına bayıldım. Bir yandan süslü püslü sahne hazırlıklarına tam bir meydan okuma gibi görünürken diğer yandan grubun İskoç kökenlerini de vurgulayan bir tavırdı. Zaten Travis’e dair hemen her şey kimliklerimizin özüne yönelik bir hatırlatma hissi uyandırıyor.

Özümüze yönelmekten kasıt, sadece doğup büyüdüğümüz topraklarla ilgili bir mesele de değil aslında; aramızda bağ bulunan ve öz benliğimizi oluşturan her şey buna dahil olabiliyor. Kısaca insani olan ve tüm insanlarda ortak bulunan bir öz’den, yalnızca ama yalnızca kendin gibi olabilme şartını taşıyan bir öz’den bahsediyorum. Ama her nasılsa ait olduğumuz bağlarımızdan ve öz’ümüzden uzaklaşmak mevzusu günümüz şartlarında çok kaygan bir tabakanın üzerinde direniyor ve bizler maalesef çok unutkanız. Bilhassa medyanın dayattığı keskinlik; neyi, ne zaman, nasıl ve nerede kısacası “hangi uygunlukta” yapacağımızın önceden belirlenmiş sınırlarını çizerken ve bu sanal ortamda bir can’ı olanın “gerçek varlığı” hiçe sayılıyorken, birileri çıkıp “hala gerçek bir şeyler mümkün” diyebildiği zaman o sese doğru koşmaktan başka çaremiz kalmıyor. Biz onların işaret ettiği gerçeği çoktan ölü sanıyorken, bir de bakıyoruz ki o hala hayatta ve onu yaşatmak mümkün. Seviniyoruz. Unuttuğumuza üzülerek…

Hayranlarıyla konuştuğum zaman anlıyorum ki bunlar hemen herkes için Travis’in ifade ettiği şeyler. Hiç beklenmedik bir anda İstanbul’a hediye olarak Türkçe bir şarkı performansı sergileyen bu grubun seçtiği türkünün “dağlar dağlar” olması da başlı başına özümüze davet değil mi?

Fran’in solo performansının ardından:“Bu şarkıyı ilk duyduğumda tüylerim diken diken oldu ve ona tarif edemediğim bir şekilde bağlandım. Artık dünyada böyle şarkılar duyamıyorsunuz” sözleriyle göstermiş olduğu, incelik, anlayış, kavrayış ve müziğe yaklaşımı çok etkileyiciyidi. Hele ki solistin, Türkçe bir şarkıyı olası bir Teoman cover’ından daha da az İngiliz aksanıyla söylemesi üzerine yapılan yorumlar oldukça eğlenceliydi, grup üyeleri bu kısmı pek anlamadı tabi sadece biz güldük.  

Çoğumuzun çocukluk ya da ilk gençlik yıllarının tatlı anılarından olan “The Man Who” albümünün tamamını çaldığı bu özel konser için; kimisi 30 yaş hediyem demiş, kimisi ise yılın en anlamlı günü…Bana göre ise Travis ve benzeri müzisyenler ve sanatçılar – tıpkı değerli Barış Manço’nun da bir zamanlar yaptığı gibi– robot düzenin içindeki can’larımıza ve öz’ümüze ayar çekmeye geliyorlar. Başkasının kullandığı sözcüklere, varoluş tarzına, kişisel anlayışına değil de kendimizinkine yakından bakmayı yeniden ve yeniden öğretmeye… Ve başarıyorlar da… Çünkü zaten başka seçeneğimiz yok ve zaten tam da bu yüzden kayboluyoruz. Gidecek başka bir yerimiz yok. Travis bize ait olduğumuz yeri ne güzel hatırlatıyor. Konserlerine gitsem de gidemesem de; kendilerinden gelen en ufak bir video, audio, haber ve hatta görünümlerinden aldığım ilham bana her zaman inandığımız şeylerden vazgeçmemiz için hiçbir neden olmadığını; her birimizin önce “kendimize ait olduğunu” ve dünyaya “olduğumuz gibi” etki edebileceğimizi hatırlatıyor.

Her zaman konserlerinde az tanınırlıklarından bahseden Healy’nin bu sefer de kendilerinden pek haz etmemiş olan bir gazeteciden söz etmesine gülerken, yakında haklarında bir belgesel yapılacağını bildirmesi ise dolaylı olarak bize “herkesi memnun etmek zorunda olmayıp” yine de birilerini gerçekten etkileyebileceğimizi ve bunun çok şey ifade edebileceğini hatırlatmanın bir başka yoluydu.

Bugün müzik 70’lerde olduğu gibi dünyayı değiştiremiyor gibi görünebilir ve bu durum medyanın çoklu araçları arasında ses’in ya da performans’ın kaybolmasından kaynaklanıyor olabilir; çok daha fazla görsellik ve stilde çeşitlilik arasında müziğin ya sesi çok kısık çıkıyor ya da boğuluyor gibi görünmekte. Oysa ki grubun bas gitarı Dougie Payne’nin daha önce de söylediği gibi “dünyayı değiştiren müzik değil insanlardır”. Müziğin değdiği yerde ve ruhlarda bir etki olmamasından söz edilemez. Travis konserine katılanların, konser sonrasında aldıkları etkiyi çevrelerine saçmaya devam etmesi bu zincirin halkasına bir katkı değil midir?

Keşke böyle insanlar hep daha fazla üretseler, hep daha fazla var olmaya ve ilham olmaya devam etseler…

Çok teşekkürler Travis!

İyi ki varsınız…

The post Yaparsa Travis Yapardı: Dağlar Dağlar appeared first on Sanat Duvarı.

Kimisi bunu tamamen aile ve dostlar arasında kullanımla sınırlandırırken, kimisi de ticari amaçlı paylaşım mecrasına dönüştürdü, ürünlerini satmaya başladı ve hatta tanınmış kişi  ve bloger ünvanlarıyla ve akabinde  gelen reklam verme uygulamaları ile birlikte başlı başına bir iş sektörü haline geldi. Herhalde hangi alanda çalışıyor olursak olursak olalım sosyal medyada yer almak mutlaka bir avantaj olarak karşımıza çıkacaktır. Kurumlar, bu konularda halkla ilişkiler danışmanlıklarına başvuruyor ve hatta “Sosyal Medyada Kurumsal İtibar Yönetimi” gibi kitaplarla bu konuda titizlikli çabalara yönlendiriyoruz. Bireyler bazında da durum giderek farksız bir hal alıyor. Artık sosyal medya aynı zamanda bir kimlik ve tanımlanma meselesi. Bu durum bir zamanlar ebeynlerimiz, akrabalarımız tarafından yapılan, kızım-oğlum doktor, öğretmen, mühendis, ol toplum içinde mesleğin itibarın olsun gibi baskılardan ibaret de değil, biraz daha karmaşık bir mesele.

Sosyal mecralarda sahip olduğun kimlik artık orada varoluş biçimini de belirleyecek türden; günlük hayatta kimse bir doktordan her an mavi ya da beyaz görünümlü kıyafetler giymesini, dosyalar taşımasını ya da her an dünyayı mesleki terimlerle tanımlayıp ya da çevresindeki olayları böylesi bir açıdan yakalamaya çalışmasını beklemez. Oysa ki  sosyal medyada bir kimlik hesabı ile var olmak artık paylaşım yapacağın haberlerin türünden tut, ekleyeceğin arkadaş listene kadar her konuda alanınla ilgili seçici olacak olmanı da gerektirmekte. Bu durum, zihinlerdeki bu kimlik algısını biraz fazla abartılı hale getirmekte ve farkında olmadan bizleri yeni bir stres alanıyla baş başa bırakmakta.

Önceden gözümüze hoş gelen bir görüntüyü ya da gündem haberini profilimizde paylaşmamız ya da yorumumuzu belirtmemiz yetiyordu; bunların kurumsal kimliğimizi içerip içermemesine yönelik bu denli bir ilgi yoktu. Bu yeni kimlikli hesaplarla birlikte artık biz sadece  “kafamıza göre” paylaşmıyoruz; ama “kendimize göre” paylaşıyoruz.

Bir zamanlar sadece “yalnızlaşma” sorunu olarak ele alınan internet kullanımına yönelik eleştirileri, “aşırı ve anlamsız sosyalleşme bunalımları” konusu takip etti şimdi ise bu durum yerini “aşırı bireyleşme” ve “bireyselleştirmeye” bıraktı.  Bu tek taraflı bir etkinin olmadığı etki eden ile edilgen olanın sürekli birbirini yeniden tanımladığı ve dünyayı her bir bireyin kendi gözünden, renginden, mesleğinden, ideolojisinden, cinsinden türünden bir marka haline dönüştürdüğü yeni bir kurumsal globale çevirdi.

Bütün bunlar gerçekleşirken bir yandan kimliğimizin sınırları dikkatlice çiziyor iken acaba neleri kaçırıyor olabiliriz? Değişime, dönüşüme, yeni şeyler öğrenmeye hevesimizi ve dünyadaki diğer gerçekliklere ilgimizi yöneltmeye dair tüm becerilerimizi kesip atıyor, beynimizi yalnızca kurumsal kimliğimize katkıda bulunan kısaca her bireyin kendince göreceli “işe yarayan” larının ötesine kapatıyoruz. Acaba bu gerçekten avantaj mıdır, dezavantaj mıdır?

Günümüzde modern çalışma hayatının neden sıkıcı ve monoton bir hale geldiğine dair pek çok geniş ölçekli araştırmalar mevcut.  Adam Smith “Ulusların Zenginliği” adlı kitabında bu durumun köklerinin, toplumsal büyümenin ihtiyaçlarından kaynaklandığını ve her bir bireyi belli bir konuda uzman hale getirmenin işleri hızlandırıp kolaylaştıracak olmasının keşfedilmesiyle başladığını belirtiyor.

Çocukken, sadece bir Cumartesi gününü nasıl geçireceğimize karar vermemiz gerektiğinde sabahtan akşama kadar önce bir oyuncak ayının hayatını kurtarırken, sonra aşçı olup duyulmamış yemekler pişiriyor, acil durumlara koşan güçlü itfaiyeci, bebeğini doyuran anne, baba, uçağı dikkatlice inişe geçiren bir pilot ya da renkli lego oyuncaklarımızla birer mimar olabiliyorduk. Ancak yetişkinliğe geçtikçe bizden beklenen hayatımızın sıradaki 50 yılını tekrar tekrar aynı şeyleri yaparak geçireceğimiz bir mesleği belirlemek ve onun uzmanı olmaktı.

Elbette bir konuyu öğrenmenin ve üzerinde uzmanlaşmanın yolu tekrardan ve odaklanmaktan geçmektedir. Ancak beyin yapımızın sahip olduğu ağsı oluşumlarla aktif hale gelen bütüncül örüntü, bize yaratılışımız gereği bundan çok daha fazlasına sahip olduğumuzu gösteriyor. Her birimiz aslında kendimizin pek çok ilginç, heyecan verici ve değerli farklı versiyonlarına sahibiz.

Toplum içinde kurumsal bir kimlik olarak  var “olmak” eylemine odaklanırken; beynimizin farklı alanlarını özgürce aktif hale getirebileceğimiz türden farklı eylemler “yapmak” kapasitemizi ne kadar düşürdüğümüzü fark edemiyoruz bile.

Hayatı sürekli tekrar eden bir kimlik altında geçirmek, elbette ki yapmaktan sürekli zevk aldığımız bir şey söz konusu olduğunda gözümüze son derece yararlı görünecektir; ancak unutmamak gerekir ki hayatta tek yapmak istediğimiz o şey için bile bazen dış dünyadan ve farklı deneyimlerden besleniriz. Hatta çoğunlukla büyük buluşlar ve yaratıcı fikirler kutunun dışında düşünebilmemize müsade veren farklı yaşam deneyimi anlarında ortaya çıkmıştır.

Oysa ki bugün çevremizi saran sosyal kimlik takıntısı bizi her an her yerde ve her davranışımızda yalnızca olduğumuz kişiye ve meşguliyetimiz alanına hapsediyor.  Yeni şeyler deneyimlemek ve yapmak bizi pek ilgilendirmiyor ve zaman kaybı gibi görünüyor.

Gerçekten de sadece “olmak” konumuna odaklanmak yerine “yapmak” eylemine de açık olmak ve hayatın bir deneyimler bütününden ibaret olduğunu, bu dünyaya belli kalıpların içerisine sokulmak için değil değişmek ve dönüşmek mucizesinin bir parçası olabilmek için geldiğimizi anlamamız gerekmez mi? Sosyal medyadaki görünümlerimiz buna izin vermemekten yana olsa bile…

Şimdi siz yeniden karar verin, to be or not to be?

The post Olmak Ya da Yapmak? appeared first on Sanat Duvarı.

Brezilyalı yönetmen ve oyun yazarı Augusto Boal tarafından ilk kez uygulamaya geçirilen İnteraktif Tiyatro yönteminin benimsendiği projenin yaratıcısı İstanbul’da yaşayan Suriyeli Dramaturg Waseem Al Sharqi olup; yazarın girişimi Arap Kültür ve Sanat Fonu (The Arab Fund for Arts and Culture-AFAC) kurumunca fonlanmaktadır. Arthere İstanbul ekibi tarafından da desteklenen projede, ilgili kurumlar ve kişilerce gösterilen uluslararası dayanışma ve çalışma son derece sevindirici bir kolektif tablo çiziyor.

İnteraktif Tiyatro Projesi tüm ekip için aynı zamanda bir eğitim niteliği taşıyor. Her bireyin, projenin başlangıcından itibaren yazarlıktan, yönetmenliğe, dramaturjiden, sahne düzenine dair tüm detaylara dahil olduğu bu süreç içerisinde Suriyeli oyuncuların İstanbul’daki gerçek deneyimlerinden yola çıkılarak oyunun metni oluşturuluyor.

Alternatif tiyatroların geliştirdiği yeni yöntemlerle, multimedya destekli deneysel çalışmaların bolca uygulandığı gösterinin Türkçe, İngilizce ve Arapça altyazılarla izlenebilecek olması ve aynı zamanda çeşitli görsel ve işitsel efektlerle renklendirilmesi öne çıkan unsurlardan.

Oyunun Konusu:

Kariyerinin zorlu bir dönemecinde olan sanata meraklı, genç gazeteci Aslı ile İstanbul’da yaşamlarını tekstil fabrikasında çalışarak sürdürmeye çalışan ve bir yandan akşamları kalan vakitlerinde tiyatro çalışmalarını sürdüren Suriyeli gençlerin yolları kesişmektedir. Sanatın iyileştiriciliğini, mücadele etmenin ve hayallerinden vazgeçmemenin yaşamlarımızda yaratacağı farkı öne çıkaran oyun aynı zamanda İstanbul’da çalışma hayatının zorluklarına dair Türk ve Suriyeli gençlerin yüzleştiği ortak sorunlara değinmektedir.

Oyunun tarihleri şöyledir:

22 Aralık Cuma       20:30- 21:30

24 Aralık Pazar       20:30-21:30

25 Aralık Pazartesi 20:30-21:30

Önder Babat Kültür Merkezi
Adres: Asmalı Mescit Mahallesi, Nil Pasajı No:16 34430 Beyoğlu-İstanbul

Bilgi ve Rezervasyon için: 05056924788

https://www.facebook.com/events/551432138543495/

Oyuncular:
Beyza Dut
Taj Sher
Abdulrazak Halloum
Moemena Arnous
Hala Saiasneh

Video: Hussein Al Kel
Resim: Ali Omar
Grafik Tasarım: Salina Abaza
Çeviri: Jian Ibrahim, Beyza Dut
Asistan: Burhan Al Khatib

Seslendirme: Fatma Çakır, Yılmaz Karaman ve Burak Yücel

Yönetmen ve Dramaturg: Wasem Al Sharqi

The post Martıların Bitmemiş Filmi appeared first on Sanat Duvarı.

Sinemada hiç bu aralar olduğu kadar yoğunluk yaşandığına bizzat tanık olmamıştım. Bugünlerde vizyonda aynı anda farklı yaş gruplarından ve zevklerden herkesi cezbeden birden farklı film seçenekleri mevcut. Hele bir de bunlar ; Ayla, Yol Ayrımı, Sen Kiminle Dans Ediyorsun, Mutluluk Zamanı, Yol Arkadaşım gibi aynı anda vizyona giren başarılı Türk filmleri olunca ve bir de fantastik macera tutkunlarını ve takipçilerini de kararsızlığa sürükleyen Adalet Birliği, Thor 3 gibi filmlerin öne çıkması bu coşkulu kalabalığa yol açmış olsa gerek.

Tabi biz de Pazar sinemacıları olarak bunca seçenek arasında bir kaç farklı görüşle yola çıktık; birisi Ayla dedi, diğeri Adalet Birliği, öteki Mutluluk Zamanı, birimiz de daha kısık bir sesle “Thor da çok iyi film aslında” dedi ama kimse bu filmi daha önce seyretmemişti. Böylece ayrı salonlara dağılacağımıza karar vermiş halde sinemaya geldiğimizde izlemeyi düşündüğümüz tüm filmlerin salonlarının çoktan dolduğu süpriziyle karşılaştık. İleri saatlerdeki seanslarsa hepimizin evlerine ulaşmasında sorun çıkaracaktı. Bizim kararlaştırdğımız saatte bir tek film kalmıştı o da Thor 3: Ragnarok.

İçimizde Marvel çizgi roman serileri takipçisi biri yoktu. Thor bakireleri olarak bildiğimiz tek tük şeyler atınca geri gelen bir çekiç olayı, bir de keçilerini filan yiyen bir adama dair Antik Yunan efsanesi.

Böylece küçük grubumuzun yalnızca bir kişi hariç tüm diğer üyelerinden çıkan  “Thor de fena olmaz aslında”, “Marvel filmi ne de olsa”, “Ben de hiç izlememiştim görmek iyi olur” sesler eşliğinde  Thor 3 salonuna bu sefer ‘hep birlikte’  geçtik.

Sinemanın en küçük salonuydu burası. Yine de malum, esas kalabalık öteki filmlere kaydığından, pek dolu değildi. Film başladıktan sonra dahi açık olan kapısından içeriye bir ciddiyetsizlik akıyordu. Biz de içecekler ve atıştırmalıklarla doldurup ellerimizi aynı gürültücü kayıtsızlıkla koltuklara yerleşmelerimizi tamamladıktan sonra sohbetimizi son ana kadar sürdürdük ve nihayet beklentisizlik içinde seslerimizi kestik.  Ve film başladı.

Filmin başlangıcında  beni yakalayan ilk şey kısa bir özet sahnesinden sonra gelen yüksek voltajlı müzik oldu, sanırım arkadaşlarım için de böyleydi. Çünkü arada birbirimize bakış atıp tuhaf dans hareketleri yaparak ciddiyetsiz iletişimimize devam ediyorduk. Ancak esas olarak film tarafından yakalandığım an  Thor’un gerçek olmayan hikayesinin sahnelendiği Antik Yunan Tiyatrosu gösterimi oldu. Bu sahnenin gelişiyle aniden ilgiyle izleme başladım. Müzemsi dekor görseli, anlatıcı oyunculuk tarzı ve arka plan korosuyla Antik Yunan tiyatrosunun tüm detaylarını hızlıca takip etmeye çalışırken buldum kendimi bir an. Ancak bundan sonra filmde herşey oldukça hızla değişmeye başlamıştı ve ben benzer şeyler bulur muyum diye çoktan perdeye konsantre olmuştum.

Evet zamanlar ve evrenler arası geçişler çok hızlıydı ki bunu diğer serileri bilsem belki de süprizle karşılamayacaktım. Öte yandan film içerisinde hem karakterin ait olduğu ilk mekana bağlı kalması; hem de bir nevi uzay çağına uzanması ve arada kahramanların günümüz dünyasına çakılmaları filan oldukça akıllıca işlenmiş geçişlerdi. Normalde böylesi film türlerinin yapay dünyası sıkıcı gelebiliyor ama bu geçişler ve tabi ki karakterlerin samimi, yer yer komedi filmine mi geldik dedirten diyalogları filmi zamansız ve doğal bir havaya sokmuş. Bu sahneler toplu halde eğlenme fikrini çoktan bir kenara atmış ve ayrı salonlara dağılma planıyla gelmiş olan bizleri hem şaşırttı hem de oldukça keyiflendirdi doğrusu. Sonlara doğru filmin enerjisi gittikçe yükseliyor ve küçük salonun içinde film boyunca süren sesli konuşmalar, yorumlar, tahminler ve dalga geçmelerle yoğunlaşan atmosfer de ayrı bir keyif veriyordu. Tanımadığımız ve çıkışta doğru dürüst yüzlerini bile seçemediğimiz insanlarla aynı anda bu küçük salonda oturup ortak bir sohbet havasında film izliyor gibiydik. İçlerinden hiç kimse de homurdanan, şikayetlenen bir tip çıkmadı.  Ya da içimizdeki o kişi bir geceliğine salonun atmosferine kapıldı.

Filmin bir noktada yavaşlayıp ki buna yavaşlamak denmesi tam doğru olmaz ancak insani bir çizgiye geçiş yapan bölümü; Thor’un bir tür kaybedenler gezegeni diye adlandırılabilecek olan ve geldiğin yerde “hiç kimse” iken burada “herşey” olmaktan bahseden bir dinleti eşliğinde bu tuhaf evrene girdiği sahne idi.  Tessa Thomson’un sevimli ve etkili girişiyle başlayan ve türlü garipliklerle devam eden bu süreç içerisinde Thor’un kendisine yeni bir takım oluşturma çabası; farklı deneyimlere yol almanın ve tuhaf olmanın  güzelliklerini çağrıştıran keyifli ve eğlencenin en yüksek dozda olduğu sahnelerdi.  Aynı zamanda Hulk ile yapılan diyalogların içerisinde kontrol edemediğimiz gücün bizi yalnızlaştıran yönüne incelikle değinildi.

Kardeş Loki ise benim için filmin başından itibaren en etkileyici kişilikti; tabi ki burada da serinin önceki filmlerini izlememiş olmaktan gelen nötr bir bakış açısı etkili olabilir. Tom Hiddleston’un zayıf ve ince yapısına Loki karakterinin zekası ve az zahmetiyle işleri halletme özelliği tam oturuyor. Geriye kalan zahmetli ve kaba kısımları ise Thor’un üstlenmesiyle beraber bu ikili  tüm seri boyunca her ne kadar belirgin bir çatışma içerisinde gözükseler de iki kardeşin farklı güçlerinin birbirini tamamlamasıyla filmin sona ermesi oldukça sevindirici ve inandırıcı bir bütünleşmeydi.  Bu karakterin en etkin yönü; “iyi” ve “kötü” gibi tanımların gülünçlüğünü yüzümüze yeniden çarpmak oldu. Belki de bunların yerine sadece “beraberlik ve yalnızlık” vardır.

Nihayet filmin en etkileyici mesajını aldığımız sonuna gelirken, Yıldırım Tanrısı Thor’un  babasıyla yeniden yüzleştiği sahnede “Asgaard bir yer değil, halkımızdır” ifadesi aklıma kazınacak tek şey oldu. Ragnarok’u, yani kendi uygarlıklarının temeli olan tanrıların ölümü ve Asgard’ın çöküşü anlamına gelen kehaneti durdurmak için çıktığı bu yolda Thor halkını kurtarmak amacıyla bu kehaneti kendi elleriyle gerçekleştirir.

Tüm mücadelelere rağmen hırslı ve yenilmez olan ablası Hela’nın elinden kurtaramadığı kenti tamamen yakarak, kardeşi Loki’nin kaybedenler gezegeninden çaldığı gemiye halkın yüklenmesi sahnesi bana aniden Suriye savaşını, botlara binerek ülkesini terk etmek zorunda kalan mültecileri ve bugün iç savaşta gelinen son durumu anımsattı. Filmdekine benzer bir biçimde gücünü yok edicilikten alan süper güçlerin zaferleri gibi; –yıkıcılık zaferse, kan dökmek zaferse ve ülkeye hayat veren halkı kaybetmek zaferse– …

Oysa ki dünya; her şeye rağmen hala yeniden “var etmek”, “yapmak” ve “yaratmak” için çok büyük.

Kim bilir, belki de bir çok kişinin aklından aynı şey geçmişti.

The post Thor 3’ü İzlerken appeared first on Sanat Duvarı.

Asıl ismi Rosetta Nubin olup 1915 yılında bir pamuk tarlasında doğmuştur; bir şarkıcı olan babası ve mandolin çalan annesi Kettie Bell Nublin’i dinleyerek büyümüştür ve böylece kendisi de henüz 4 yaşında iken boyunca gitarı çalabilmeyi öğrenmiştir. Aynı zamanda vaftizci bir psikopos olan ve ritmik müzikal ifadeyi, dansı ve kadınların kilisede vaaz vermesini teşvik eden annesinin çok fazla etkisinde kalmıştır.

Bilindiği üzere kölelik dönemlerinde Afrikalılar, yaşadıkları stres ve baskıdan bir nebze olsun rahatlayabildikleri tek yer olarak gördükleri beyazların kiliselerine katılma eğilimindeydiler. Bu katılımlar süresinde Hristyan ilahilerini Afrika geleneklerine göre kendi tarzlarında söylemeye başladılar. Aynı zamanda bu durum erken Blues müziğinin beyazlar tarafından ilk duyulduğu ve dikkat çekmeye başladığı döneme işaret eder.  Ancak Sister Rosetta’ya kadar bu müzik hiç bu denli dikkat çekip kaydedilmeye başlanmamıştı.

Altı yaşına geldiğinde Tharpe, düzenli olarak seyahat eden bir evanjelik grubunda sanatçılık yapan annesine katılmıştı. Ünü Güney Amerika’nın ötesine henüz geçmeden önce “Şarkı söyleyen ve gitar çalan bir mucize” olarak tanımlanmaya başlayan Rosetta annesinin bir kısmı vaaz, bir kısmı gospel konseri olan performanslarına eşlik etmeye başladı.

Zamanla gospel müziğinin ilk büyük kayıtlı yıldızı haline gelmeye başladı. Gospel müzisyenleri arasında “rytham and blues” ve “rock’n roll” dinleyicilerine de hitap edebilen ilk şarkıcıydı. 1930 ve 40’lı yıllarda gospel müziği seküler izleyiciler arasında da popüler hale getirdi. Böylece Nina Simone ve diğerleri onun peşi sıra sahneyi almaya başladılar.

1920’lerin ortasında, Tharpe ve annesi Chicago’da Illinois’e yerleştiler ve burada 40. caddedeki meşhur COGIC kilisesinde dini konserler vermeye başladılar; arasıra kilise toplantılarında sahne almak üzere ülkenin farklı bölgelerine de yolculuk ediyorlardı. Tharpe, siyah kadın gitaristlerin nadiren ortaya çıktığı bir dönemde önde gelen bir müzik dehası olarak ün yaptı. “Didn’t it rain” şarkısında olduğu gibi, performanslarına çok fazla ruhsallık katan şarkıcı, ilk kez bir  tren istasyonunda duyulduğu düşünülen blues müziğini bundan daha fazla hissederek dinleyemeceğiniz tek yer olan bir istasyonda çalarak müthiş bir ilham kaynağı oldu

31 Ekim 1938’de 23 yaşındaki Tharpe, Luck Millinder’in caz orkestrasının desteğiyle Decca Records için ilk kez dört taraflı  kayıt yaptı. Bu yıllarda 23 Aralık’ta, klasik müziğin olduğu kadar Blues müziği tarihinde de önemli bir yeri olan Carnegie Hall’da “Spirituals to Swing” (İlahilerden Swing’e) adlı konserinin ardından yüksek ses getirmekle birlikte kötü şöhret kazandı, çünkü izleyiciler için etkileyiciliğinin yanısıra şok edici olan performansları birçok açıdan devrimci olduğu kadar tartışmalıydı. Seküler gece klübü izleyicileri için blues ve caz müzisyenleri ve dansçılarının yanında gospel müziği yapmak; alışılmadık ve olağandışıydı ve muhafazakar dini çevreler de böyle bir ortamda gitar çalan bir kadın için kaşlarını çattı. Bu nedenlerden dolayı, Tharpe, gospel topluluğunun kesimlerince gözden düştü.   İnanılmaz canlı tempoda düzenlemelerle gospel temalarını birleştiren “This Train” ve “Rock Me” kayıtları 1930’ların sonlarında daha önce gospel müziğine fazla tanık olmamış dinleyiciler arasında hit oldu. Gece klübü performanslarında, yarı giyinik şov kızlarının arasında gospel şarkıları söylemesi, onun gospel toplulukları tarafından daha da dışlanmasına yol açtı.

Aynı zamanda, bu dönemde gitar becerileri ile erkekliğin doğrudan bağlantılı olduğu da belirtilmelidir. Tharpe bu toplumsal cinsiyet yapısına da meydan okudu  bu nedenle gitarı böylesine benzersiz ve cüretkarca çalışından övgüyle söz edilmek yerine medya ve izleyiciler tarafından ortaya atılan övgüler adeta “bir erkek gibi çalabiliyor” şeklini almaya başladı; oysa ki bu gitar yarışında kendisi pek çok erkekten daha iyi çalabilmesiyle ilham alınacak konuma çoktan gelmişti. O bir devrimciydi ve blues’un en parlak döneminde hem müziğin türünü hem de cinsiyetini alt üst etti.

1940’ların başında Tharpe, dini gospel müziğinin, daha seküler seslerle arasında köprü kurmaya devam ederek müzik türleri arasında kolayca yapılan sınıflandırmalara meydan okudu.  Luck Milliender’ın orkestrası eşliğinde “Shout Sister Shout”, “That’s All”  ve “I Want a Tall Skinny Papa” gibi seküler hitleri kaydetti. Tharpe’nin elektro gitarı çaldığı ilk albüm olan “That’s All” kendisinden sonra gelen Chuck Berry ve Elvis Presley gibi gitaristler üzerinde etkili oldu.

1961 yılında Frémeaux & Associés adlı Fransız plak şirketi tarafından, sanatçıya ait eserlerin tamamı yedi adet çift CD seti olarak çıkarıldı.

En son olarak 2016 yılında şarkıcı Mary Chapin tarafından “The Things That We Are Made Of” albümünde Tharpe adına “Oh Rosetta” adlı şarkıyı yazdı ve kaydetti. Albümün yayınlanmasından sonraki bir turne sırasında Mary Chapin bu şarkıda “Sister Rosetta” ile sohbet etmeyi hayal ettiğini açıkladı.

Kim istemez ki?

Video:

https://www.youtube.com/watch?v=SR2gR6SZC2M

Kaynakça:

http://www.biography.com/people/sister-rosetta-tharpe-17172332

https://en.wikipedia.org/wiki/Sister_Rosetta_Tharpe

https://www.theguardian.com/music/2015/mar/18/sister-rosetta-tharpe-gospel-singer-100th-birthday-tribute

http://www.allmusic.com/subgenre/blues-gospel-ma0000011814

The post Sister Rosetta Tharpe appeared first on Sanat Duvarı.

“Şöyle bir dağ eteğinde olur gideceğimiz yer, benim kızım. Herkes İstanbul’da kalalım dermiş. Hepsini sordum bilenlere, öğrendim iyicene. Hükümet tabii seni alır. Biz İstanbul’u ne yapacağız? Bize bir ev, kışın kömürlüğümüzde odun-kömür gerek. Bir de mutfağımız olur, değil mi?”

Füruzan-Parasız Yatılı, 1970
Göç olgusunun bir kavram olarak mülteci temasının ötesine çoktan geçmeye başladığı şu yıllarda İstanbul her zamankinden daha yoğun bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Bilhassa son beş yılda aniden gelişen Suriye savaşının yansıması olan göç İstanbul’u yeniden bir değişim sürecinin içinde olmaya zorladı. Her ne kadar toplumun bir kesimi için hala gerçek bir temas sağlanamamış olsa da Suriyeli ve Türk toplumu arasında çoktan belli değerler etrafında toplanma ve hatta üretim ortaklığı oluşmaya dahi başladı.

Böylesi ortaklıklara ve hatta daha fazlasına imkan tanıyarak uluslararası niteliğiyle öne çıkan Arthere Café 2014 yılında Suriyeli bir fotoğrafçı olan Omar Berakdar tarafından kuruldu.  İstanbul’daki en yoğun Arap topluluk olan Suriyelilerin dışında farklı Arap ülkelerinden, Avrupa hatta Amerika’dan geçici bir süreliğine İstanbul’a gelenlerin olduğu kadar Türklerin de yoğunlukla uğradığı bu mekan sanatın ve insanlığun; milletlerin, ülkelerin ve sınırların çok ötesinde olduğunu gösteriyor. Yarı Fransız yarı Suriyeli olan Omar Berakdar İstanbul’da özellikle Türkler ve Suriyeliler arasında daha fazla kültürel entegrasyon olması gerektiğine inanıyor ve destek veriyor.

İşte bu destek aracılığıyla  Türk ve Suriyeli arkadaşlarla Arthere Café’nin sunduğu imkanlar dahilinde bir okuma tiyatrosu projesi için masaya oturuldu.

Başta göç konusu işleme fikrinden yola çıkıldıysa da akabinde bundan cayılarak, Suriyeli göçüyle İstanbullu’nun yerleşik yaşamının ortak teması olan “Gitmek mi, kalmak mı?” sorusunun altını çizmeye karar verildi. Bunun yanısıra evrensel bir diğer ortak tema olan şehir yaşamındaki kadının mücadele etmek zorunda kaldığı güçlüklere dikkat çekildi. Füruzan’ın Parasız Yatılı adlı öyküsünde, kocasını genç yaşta kaybetmiş ve kız çocuğuyla tek başına kalmış dul bir kadının maddi ve manevi yükünün duygu yüklü ağırlığı seslendirilirirken, diğer yandan Bernard Koltes’in dünyaca ünlü oyunu olan Roberto Zucco’dan aynı adlı karakterinin yanında sönük kalan kadınlar öne çıkarılmıştır. Abla ve kız kardeş diyaloğu seslendirilmeleriyle yıllarca sakınılıp, ablanın tabiriyle bir kumru gibi pırıl pırıl tutularak korunulmuş, kız kardeşin tecavüze uğramasıyla nasıl baş edeceğini bilemez haldeki abla ile bu durumu geçmişteki yaşamına yeğ tutacağa benzeyen kız kardeşin çatışması öne çıkarılıyor.

Diğer bir kadın karakter ise adanmışlığın diğer yüzünü temsil ediyor; yaşamını ailesini memnun etmek adına görünmez biri olup çıkarak geçirmekte olan orta yaşlı bir kadının; bir gün parkta Zucco tarafından oğlunun öldürülmesiyle beraber kendi benliğinin kanıtı olan tek varlığı kaybettikten sonra artık yaşamının da bir anlamı kalmadığını fark ederek oğlununun katilinin peşinden gitmek istemesi işleniyor.

Şam Dramatik Sanatlar Yüksek Enstitüsü mezunu Waseem Al Sharqy’ nin yönetmenliğinde sergilenen oyun Arthere aracılığıyla tüm takipçilerine ve sanatseverlere duyuruldu, ayrıca yalnızca Türk ve Suriyelilerden değil farklı uluslardan da katılanlar dili anlamasalar dahi gösteriden etkilendiklerini belirttiler. Arka planda Şam ve İstanbul görselleri ve oyuna dair ilgili materyallerin bir sunumunu içeren video gösterisi ile de katılımcılara farklı bir atmosfere geçiş olanağı sağlandı

Füruzan’ın “Parasız Yatılı” öyküsündeki anne ve kız çocuğunu seslendiren; Hala Sayasne,Şam Üniversitesi tiyatro mezunu, tiyatro ve sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı. Roberto Zucco’yu seslendiren Yılmaz Karaman, Deney Atölyesi tiyatro oyuncusu, opera sanatçısı ve müzisyen. Abla, kızkardeş ve bayan karakterlerini seslendiren; Beyza Dut, Deney Atölyesi oyuncusu ve araştırmacı.

Arthere Café ve İstanbul’da böylesi etkinliklere olanak veren pek çok sanat ve sosyal etkileşim mecralarındaki benzer etkinliklerden haberdar olmak için takipte kalın!

The post Biz İstanbul’u Ne Yapacağız? appeared first on Sanat Duvarı.

2014 yılında Kadıköy Rasımpaşa’da yarı Fransız yarı Suriyeli, kimyager ve fotoğrafçı olan Omar Berakdar  tarafından  kurulan  Arthere Cafe;  İstanbul’da yaşayan uluslararası sanatçılara yönelik atölye olanakları sunarak hem üretmelerine hem de ürettiklerini paylaşmalarına imkan veren aynı zamanda cafe ve sergi salonu niteliğinde bir mekan.

Oyuncular
Beyza Dut
Hala Sayasna
Yılmaz Karaman

Video
Dana Bakdunes

Yönetmen
Waseem Al Sharqy

Etkinliğe katılım ücretsizdir fakat koltuk sayısı sınırlı olduğundan etkinliğe katılım için rezervasyon yapılması zorunludur. Rezervasyon için: 0542 510 11 26

The post KADIN ve ŞEHİR TEMALI OKUMA TİYATROSU appeared first on Sanat Duvarı.

Ancak, güzelliği ve zerafeti özellikle de bakımlılığı nedeniyle çevresindekiler ona Sibella adını vermişlerdi. Bakımlılık derken; onu uzaktan tanıyanların  düştüğü yanılgı misali öyle basit, sıradan bir bakımlı kadın imajı canlanmasın gözünüzde.

Onunki bir yaşam tarzı.

O Antik Yunan’lıların varlıklarına inandığı efsanevi Sibyl’ların günümüze uyarlaması… Ya da gezegeni Venüs olan bir genç kızın sahip olabileceğinin tam ve gerçek karşılığı… Hatta belki de biraz fazlası. O yalnızca kendine olan özeniyle değil aynı zamanda bulunduğu ortama, çevresine ve arkadaşlarına dokunuşlarıyla kattığı güzelliklerle de adeta Tanrıça’nın ta kendisi. Tek farkı, o tüm güzelliği ve varlığıyla gerçek. Sibel’i sadece güzellikle sınırlandırmak yanlışına düşmeyin sakın. Onu Sibella yapan asıl şey sevgisini, ilgisini herkese ve her şeye uzatabilme gücü…

Eğitim için gittiği küçük kasabada hiçbir daireyi beğenmeyip sonunda  kışın soğuğuna rağmen kiraladığı o alengirli teras katındaki içiçe mutfak ve odayı öyle güzel döşemişti ki nihayet onu kendini çevreleyen güzelliklerin ısıttığı anlaşılıyordu. Sibella tüm gücünü değerlerinden alıyor. Öylesi bir güç ki onunki her sabah uyandığında kendini yeniden inşa ediyor. Geceleri yatağa da öyle alelade bir şekilde girdiği sanılmasın. Çünkü o;  günü ne kadar zorlu ya da kötü geçerse geçsin asla kendini salıvermiyor. Özenle sildiği makyajı, uyku için hazırladığı saçı ve süpriz bir dolaptan açılan arka tahtası süslemelerle ve peluşlarla renklendirilmiş yatağına da adeta bir prenses gibi giriyor. Ve ertesi gün yine hayatına kaldığı yerden aynı ihtişamıyla uyanıyor.

Onun için kendi gezegeninde yaşıyor diyebiliriz. Evet dışarıda herkesle uyumlu olan güçlü bir sosyal yaşamı, aşkları, dertleri, başarıları ve problemleri var ancak bunların hiçbiri onun kendine inşa ettiği asıl değerlere uzanabilecek güçte değil. Dolayısıyla onun dışarıdan yara alabilmesi mümkün değil. Buradan da asla yaralanmadığı anlaşılmamalı. Ancak bizler çoğu zaman zayıf düştüğümüzde çarçabuk yaşamımızın iplerini elden bırakır ve üstümüze başımıza özen göstermeyi bırakır- sanki bunu sadece erkekler ya da dışarıdakiler için yapıyormuşuz  gibi- yetmezmiş gibi bir de arkamızı toplayan yoksa evi yerle yeksan eder ya hiç çıkmayız ya da dışarıda yarı ölü bir kılıkta gezeriz. Güneş artık bize doğmaz olur. Sibel’de ise bunların hiçbirini görmeniz mümkün değil, yaşamı boyunca da mümkün olmayacak gibi… Kendini şöyle bırakıp salıvermeyi bırakın;  güneş hiç doğmayacak olsa bile o yine de tavanın köşesine herhangi bir nesneyi güneş objesi ihtişamıyla dikebilmenin bir yolunu bulacak ama asla oturup beklemeyecektir.

O sıradan bir t-shirt ile en şık yerlere layık bulduğumuz bir eteği kombine edebilir. Boyfriend jean’lar henüz moda değilken dahi erkek kotlarını ve gömleklerini üzerine geçirip en kadınsı elbiselerin yapabileceğinden çok daha iyi bir görünüm yakalayabilirdi. Kafasına sıradan bir bandı en farklı şekilde bağlayıp derse gelebilir ya da piknik yapmaya giderken rengarenk eteği ile bembeyaz bluzünü giyer yine de incelikli hareketlerle sofrayı kurup kaldırma sorumluluğunu tek başına üstlenirken üzerini tek bir leke etmeden eve dönebilirdi. Bir sabah evden çıkarken, her gün uğradığı manavda çalışan yaşlı tezgahtar ona: “Kızım, bu seninki insanın yaşadığı yerle, parayla pulla olacak şey değil. Bu insanın içinden gelecek” demiş.

Yine buradan da tüm bunları dışarıya gösteriş için yaptığı anlamı çıkarılamaz. Onun iç dünyasını da buna programlanmış halde bulmanız pek tesadüf olmayacak gibi. İçine düştüğü en zorlu, karmaşık ve hatta tehlikeli durumda dahi rimellerinin daha da bir güzelleştirdiğinin pekala farkında olduğu ışıklı gözlerini kısar ve daima bir plan düşünür. Onun zihni hareket etmek üzere çalışır: “Peki bununla n’apacağım?” Aklındaki soru daima bu. Eline geçen her şeyi büyük bir yaratıcılık ve incelikle estetik bir objeye dönütürmesine yol açan da bu değil mi? Kalemini, defterini, eski bir örtüyü ya da sıradan bir kahvaltı sofrasını…  Bunları kendi yaratıcı kimliğini öne çıkarmak için de yapmıyor üstelik; o yüzdendir ki onunkisi duru bir gerçek. O kadar gerçek ki artık görünen şey Sibel’in kendisi değil adeta bir altından dağılan ve kimseye ait olmayan tozlar… Her yere ve her şeye sızan… Bir kişiye ya da varlığa atfedilemeyecek derecede yayılan…Onun istediği de tam olarak bu. Görünen şeyin bizzat kendisi olmasını dert etmiyor.  Onun takdir edilmesini beklediği şey, güzelliğin kendi ihtişamı. Bunu sağlamalı ki herkes ona kapılabilsin ve bu altın tozlarından nasibini alabilsin. Gerçekten de onun çevresinde toplanan ve görünüm olarak umutsuz durumda olan kızların ve erkeklerin dahi, zamanla kendileriyle en uyumlu olan imaja büründüğü ve içlerinde gizli olan güzellik potansiyellerinin şaşırılacak derecede dışarıya yansıdığı gözlemlenir. Tüm payı kendine saklayan birinin çevresinde bunlara rastladınız mı hiç?

Onun tüm bunları ellerinin hünerlerinden üfürürcesine çıkardığını en iyi yakın arkadaşları bilir ve her zaman etrafında olmak için can atar. Aynı şey kendisi için de geçerli. O da başkalarıyla beraber olmaya her an isteklidir. Onun çevresi, sürekli genişlemekte olan bir evren misali her daim katlanarak çoğalır. Hemen hemen her yere girip çıkabilir ve bunun için ille de aidiyet duyduğu bir topluluğu yanına katması gerekmez. Bir bakarsınız, tek başına yaşlı bir kadının evinden çıkıyor, bir bakarsınız pazardan ellerinde yeni tanıştığı dostlarına yardım için dolu poşetlerle dönüyor, bir bakarsınız erkeklerle beraber oyun salonunda diğer kızların anlamadığı konularda skorlar yapıyor ve bir de bakarsınız saçını tepeden toplamış basket potasına zıplıyor. Bunları yaparken o kimseye ihtiyaç duymuyor; fakat ondan gelen yaşam enerjisine ihtiyaç duyanlar bitmez tükenmez bir hevesle çevresinde toplanıyor.Bu yüzden de hiçbir zaman Sibel’i yalnız görmek mümkün olmuyor.

Falcı bir kadın bir keresinde ona kesinlikle kendisini koruyan bir şeyin olduğunu söylemiş. Bana öyle gelir ki bu güç çevresini saran kalabalıktan başkası değil.

Sibel’in yaşamına bir kere dahil olanlar başta onun güzelliğiyle büyülenir hatta biraz çekinir de bundan; ancak zamanla enerjisine hayran kalır ve nihayet ondaki gerçekliğin ve altında yatan temel güdünün farkına varırlar. Bunun adı çok basit: sorumluluk. Yaşamı ciddiye alma ve an’a dair her ne varsa ona değer katma sorumluluğu… Tüm bunları büyük bir gerçeklikle ve samimiyetle yapabilmenin katalizörü ise: sevgi.

İşte estetiğin içini bunlarla doldurabilmeyi başarmış ve güzelliğin şifrelerini değiştirerek ismini Sibella yapabilmiş bir genç kızın yaşamına hakim olan asil değerler…

Sibel’e sevgilerimle…

The post Sibella appeared first on Sanat Duvarı.

Dilan Bozdağ hakkında

11 yıllık İngilizce öğretmeni Dilan Bozdağ; 9 yıldır Elit Gençler Koleji’nde öğretmenlik yapıyor.11 yıllık eğitim hayatı boyunca her yıl çocuklarla İngilizce eğitimini harmanladığı tiyatro gösterileri yaptı ve son 4 yıldır ise profesyonel drama eğitimi veriyor. Mesleki bilgi ve ilgi alanlarıyla  iç içe geçirdiği faaliyetlerini aynı zamanda çeşitli sosyal projelere de kaydırarak  sıradan bir İngilizce öğretmeninin çok ötesinde işlere imza atıyor.

Dilan Bozdağ eğitimcilik hayatının daha ilk yıllarında yıl sonu müsamerelerini İngilizce eğitimini harmanlamak için bir fırsat olarak görüyor ve bir süre sonra kontrolü tamamen ele alarak çalışmaları ilerletiyor. Kariyerinin en başından itibaren İngilizce eğitimini götürdüğü her yere dramayı da beraberinde götüren Bozdağ; nihayet kendi profesyonel drama kulübünü açıyor. Sonrasında bununla da yetinmeyip Mask-Ra adlı kendi tiyatro topluluğunu kurarak çocuklar için İngilizce oyun hazırlıyor, yazıyor, yönetiyor ve oynuyor.

Çocuklar kadar velilerin de beğenisini kazanan genç öğretmen zamanının çoğunu tüm bu işler için harcıyor.Her zaman yaptığı işin hakkını vermek inancıyla hareket ettiğini söyleyen Bozdağ; drama ve  temel oyunculuk eğitimleri aldı ve mesleki alanda çalışmalarına devam ediyor. Dramaturjisini kendisinin yaptığı İngilizce oyunları sahnelemeden önce mutlaka pedagoga danışarak uygunluğunu onay alıyor.

Kendisiyle Semiha Berksoy Akademisi tiyatro okulunda tanışıyoruz. Çoğumuzun sadece hobi için gittiği bu yere kendisi; kişisel merakının yanı sıra, yaptığı işe katkıda bulunması adına oyunculuk eğitimi almak istediği için geldiğini söylüyor.

İşte karşınızda çok renkli öğretmen Dilan Bozdağ ile röportajımız:

• Bize kendinden bahseder misin Dilan?

Adım Dilan Bozdağ, 33 yaşındayım. Haliç Üniversitesi Amerikan Kültürü ve Edebiyatı bölümü mezunuyum. 11 yıldır İngilizce öğretmeniyim. Bunun yanında 9 yıldır drama eğitmenliği  yapıyorum. Başlangıçta okul müsamereleri için iki kişi hazırladığımız 20 dk’lık gösteriler yapıyorduk. Sonrasında kişisel olarak tiyatroya olan ilgim ve çocuklardan aldığım enerji ile kontrolü daha fazla elime almaya karar verdim. Bir Drama Kulübü kurduk, her sene giderek katılım arttı ve drama kulüplerim küçük bir tiyatro okulu haline geldi,kadrolu oyuncularım oldu.Burada hem tiyatro oyunları hazırlıyor hem de çeşitli drama oyunları oynuyoruz.

• Bu gelişim nasıl oldu; kendini ve çocukları geliştirme sürecini bize anlatır mısın?

Her şey öncelikle çocuklar için başladı; çocuklara İngilizce eğitimi verirken; onların sanat anlayışı ve iletişim becerileri de aynı anda gelişsin istedim. Dil eğitimi söz konusu olduğunda öncelikle iletişim kabiliyetine odaklanmak ve kağıt-kalem-sınav odaklı eğitimin ötesine geçebilmek gerekiyor. Türkiye’de bu bilinç yeni gelişiyor. Drama tiyatronun çeşitli tekniklerinden faydalanan bir alandır ve oyunlar bütünüdür. Çocuk drama ile bedensel olarak harekete geçebilmeyi, aktif  katılımcılığı ve kendini ifade etmeyi öğreniyor.

Öğrenciliği bitmeyen bir öğretmen olarak çocuklara drama eğitimi vereceksem öncelikle bu konuda kendimi yetiştirmeliydim. Bu amaçla, British Side’da çeşitli İngilizce Drama eğitimleri aldım. Anadolu Üniversitesi Drama Sertifikası programını bitirdim. Drama alanında özellikle David Farmer, Julie Megan kitaplarını inceledim. Semiha Berksoy Akademi’de Temel Oyunculuk eğitimi aldım ve tavsiyeler üzerine başvurduğum Kadıköy Halk Eğitim Merkezi’nde halen “Uygulamalı Tiyatro”  eğitimi almaya devam ediyorum.

• Bu eğitimleri alırken boş durmadın, kendi tiyatro grubun Mask-Ra’yı kurdun; bu grup nasıl oluştu?

Oyunculuk eğitimi aldığım dönemde herkes gibi benim de en büyük hayallerimden biri bunu sahneye taşımaktı. Bu dönemde zaten Zeliha Berksoy ve Can Yılmaz gibi kıymetli hocalarımızın  yönetmenliğinde Shakespeare’in “On İkinci Gece” oyununda Viola karakterini çok keyif alarak oynadım. Bu süreçte çevremde bu alanda eğitim almış yada ilgi duyan birkaç kişiyle iletişime geçerek mesleğimle ilişkili olarak İngilizce çocuk oyunları oynamak üzere kendi tiyatro topluluğumuz Mask-Ra’yı kurduk.

Mask-Ra ile Sosyal Projeler

• Bir de sosyal projelerin var, bunlardan bahseder misin?

2014 yılında Mask-Ra olarak; ilk sahnemizde bir sosyal sorumluluk projesinde yer almak istedik. Bu amaçla Suriye Forumu derneği ile işbirliği içerisinde bir etkinlik düzenledik. Suriyeli çocuklara Three R’s adlı, geri dönüşüm konulu İngilizce oyunumuzu sergiledik. Anne-babalarıyla gelen Suriyeli çocuklar  İngilizce bilse de bilmese de oyunu sonuna kadar pür dikkat izlediler ve çok güzel tepkiler verdiler. Seyirciler arasında Türk çocuklar da vardı.Oyunun sonunda sahnede interaktif  bir oyun düzenledik.Amaç, hem Türk ve Suriyeli çocukların birlikte oynamasını sağlamak hem de geri dönüşüm konusunda bir bilinç kazandırmak idi. Çocuk hangi dilde konuşuyor olursa olsun onun dili oyun dilidir dedik ve yanılmadık.

O gün Suriyeli çocukların ve ailelerinin gözlerindeki sevinci gördüm. Bize teşekkürlerini öyle içten sundular ki başardığımı hissettim.

Sonrasında; yine Mask-Ra olarak oyunumuzu çeşitli okullarda oynamaya devam ettik.

İletişimde Engel Yoktur

• Bir de işitme engelli çocuklara yönelik “İletişimde Engel Yoktur” adlı projen var. Bu süreç nasıl gelişti?

2015-2016 eğitim öğretim yılında Elit Gençler Koleji ve Mimar Sinan İşitme Engelliler Okulu ile işbirliği içinde “İletişimde Engel Yoktur” başlığı altında bir proje hazırladık. İşaret dili zaten ilgi duyduğum bir alandı. Bir dil öğretmeni olarak amaç aynı: iletişim.

Bu süreç de şöyle gelişti:

Bir gün internette işaret diliyle söylenen Pizza Song isimli şarkıyı buldum ve bunu çocuklara uluslararası işaret diliyle öğretmeye karar verdim ve öğrettikten sonra bu şarkıyı işitme engelli çocukların da işitmesini istedim. Bu amaçla Mimar Sinan İşitme Engelliler Okulu ile aklımdaki bir proje için iletişime geçtim. Öğrendim ki onların zaten şarkılar söyleyen “Fısıltı” adlı bir ritim grubu varmış. Teflerle, zillerle müzik öğretmenleri eşliğinde harika iş çıkarıyorlar. Biz de okulumuzda, entegre bir şekilde özel eğitim verdiğimiz, çocuklarla birlikte “Sihirli Eller” ritim grubunu kurmaya karar verdik. Geriye bir tek onları sahneye çıkarmak kalıyordu.

5 Mayıs 2016 günü sergilediğimiz organizasyonda işitme engelli çocuklar;çeşitli tiyatro oyunları oynadılar, ritm şovlar yaptılar ve harika bir konser verdiler. Çocuklar yaklaşık 2.5 saat sahnede kaldılar ve olağanüstü bir performans sergilediler ve oyunun sonunda tüm veliler tarafından işaret diliyle alkışlandılar. Etkinliğin sonunda öğretmenler olarak yaşadığımız gurur ve mutluluk tarif edilemezdi. Proje aynı zamanda Bahçelievler’in yerel gazetesi Gazete 365’te yer aldı.

• Son olarak drama ile çocuklara vermek istediğin temel mesaj nedir?

Her şeyden önce sanatla gelişen bir toplumda iyi bireyler yetişir. Drama, yurtdışında çok kullanılan bir eğitim tekniği. Günümüzde çocuklar eskiden olduğu kadar bedensel olarak aktif ve özgür değil. Drama derslerinde çocuklar özgürlüğünü yaşıyor. Erken yaşta sosyal becerilerini keşfediyor ve kendini ifade etmeyi öğreniyorlar. Bu sayede aslında pek çok probleminin de üstesinden gelebiliyorlar.

İngilizce öğrenimi söz konusu olduğunda durum farklı değil. İngilizceyi ders olarak görmekten öte bir iletişim aracı ve günlük yaşamın bir parçası olduğu bilincini çocuğa vermek gerekir. Ben bunun drama tekniğiyle en etkin biçimde sağlanabildiğine inanıyorum. Böylece dersle arasına giren mesafe ortadan kalkmış oluyor. Her şeyden önce çocuk mutlu, değerli ve başarılı hissediyor. Bu ülkenin geleceğinin emanetçileri olarak tüm çocuklar değerlidir ve her çocuk bu özgüvenin kendisine aşılanmasını hakeder.

Sizler de benzer projelerinizle iletişime geçmek için dilan_83_db@hotmail.com adresine e-posta gönderebilirsiniz.

The post Dilan Bozdağ ile Röportaj (Drama ile İngilizce Eğitimi) appeared first on Sanat Duvarı.

Savaşın 5. Yılında artık Suriye karşımıza apaçık bir felaketin resmi olarak ortaya çıkıyor. Bu 5 yıllık süre boyunca Suriye’de verilen mücadelenin; devrimden, iç savaşa ardından uluslararası terör örgütlerinin türeyişi ile çok uluslu bir çatışma alanına ve nihayetinde bir insanlık trajedisine dönüşüne tanıklık ettik. Bir boyutuyla bu savaşı sadece izlerken bir boyutuyla tam içimizde, yanıbaşımızda yaşadık, yaşam mücadeleri veren göçmen komşularımızla bir kısmımız adeta birlikte mücadele verdik… İnsanlığa dair bir takım sorgulamalar getirmemize yol açan bu süreçte kişisel anlamda en birincil gözlemim dünyaya bakarken nasıl da subjektif oluşumuzu fark etmek oldu. Öyle ki insanların birbirlerine ve dış dünyaya yönelik mukabele etmelerinde gözettikleri tek gerçeğin kendi bulundukları noktayı dert edinmek olduğunu fark etmek sanıyorum yalnızca benim için değil hak/adalet arayışı ve mücadelesi veren herkes için şaşırtıcı bir hayal kırıklığı olsa gerek.

Savaşın 5. yılında politik detaylarına çok fazla girmeden, Türkiye halkı olarak bulunduğumuz yerden nasıl göründüğüne şöyle bir bakalım: 2011 yılını ülkemizde caddelerde sokaklarda alışveriş merkezlerinde yavaş yavaş artan ‘’Arap milletinin’’ ilk farkedilişi ve buna yönelik gösterilen sessiz rahatsızlık ve kısmen sabır diye nitelendirecek olursak, 2.yılını ‘’Evet, Suriye’de İç Savaş var’’ ayrımına varış ve buna yönelik şüpheli yaklaşım  ve  ne zaman sonlanacağına dair sorulara geçirirken 3.yılında artık bitmesi beklenen savaşın aksine artan şiddetiyle paralel bir göç akınının ülkeyi içten içe nasıl kaynattığına şahit olduk. Neredeyse her birimiz birey olarak göçmenlerle karşılaştık ve kah yardımlaşarak kah reddederek sessiz bir çoğunluk ise pek çok maddi sömürülerle faydalanarak  bir etkileşim sürecine girdik. Buna rağmen en sık karşılaştığımız soru ‘’Ne zaman gidecekler?’’ oldu. 2014 yılındaysa artık hem politik hem de kişisel anlamda hayatlarımızı etkileyen komşu ülke Suriye’de dünyaya etki eden terör örgütlerinin sahne almasıyla adeta savaşın başlangıç noktası unutularak ezeli bir korkunun temelleri atıldı. Ve nihayet 2015 yılında artık bölgeye uluslararası müdahalelerin başlamasıyla yanı başımızdaki bu ülkenin geleceğine dair söylemler kifayetsiz ve belirsiz kaldı. Şiddetinden hiç bir şey kaybetmeyen bu süreçte 2016’ya gelindiğinde yine Türkiye olarak bakış açımız başlangıç noktasından pek uzaklaşmamış görünüyor olacak şekilde ‘’Herhalde artık gitmeyecekler’’ yönünde şekillenmiş ve buna yönelik halk tabanlı yapılar içeren geç kalınmış girişimlere İl Göç İdaresi’nin kurulması ve geliştirilmesi gibi hamlelerle başlanmış bulunuyor.  Son 2 yılda karşılaştığımız, çoğumuzun unutmaya çalıştığı bu savaşı bize hatırlatan haberler ise; ilkbahar aylarında deniz ısınmaya başlayınca kara sınırlarının güvensizliği nedeniye Akdeniz’e dökülen göçmenlerin kıyı ülkelerin sınırlarına dayanması haberleri ve bu süreçte botları devrilerek boğulan binlerce ölüden biri olan Aylan’ın kıyıya vuran küçük bedeni… Ve son olarak 17 Ağustos hava saldırılarında evi yıkılarak yaralanan 5 yaşındaki Omran’ın Aleppo Media Center muhabiri Mustafa Al Sarouq tarafından alınan görüntülerinin yüksek sesli yankıları oldu. Oysa ki tüm bu medyadaki duyumlar böylesi uzun bir süre boyunca gelişen olayların sadece küçük bir fragmanı gibi kalıyor.

Erdem Anlayışımıza Dair

Evet, savaşın son temsilcisi sayılan Omran… 5 yaşında. Demek oluyor ki Suriye iç savaşıyla aynı yaşta. Savaştan başka bildiği bir dünya yok. Şok içinde bakışlarıyla, Telegraph muhabiri Raf Sanchez tarafından ilk kez fotoğrafının sosyal medyada paylaşımıyla dünyayı yeniden sarstı. Savaşın yeni temsilcisi olarak  resmedildi, yazıldı çizildi.  Ülkemizde ise bu yayımlar karşısında insanlardan gelen tepkilerin: ‘’Neyse ki bizim ülkemizde yok’’, ‘’Çok Şükür’’  ‘’Onlar geri kaldı hakediyor’’, ‘’Allah benim oğlumu/kızımı korusun’’, ‘’Umarım senin geleceğin çok iyi olur da bu görüntüleri barış adına kullanırsın kızım/oğlum’’ şeklinde olması çok sarsıcı.  Böyle bir durumla karşılaştığınız zaman kimse sizden kendinize dair aksi yönde bir beklenti içerisinde olmanızı zaten beklemeyecek.  Ne var ki buna verilecek ilk reaksiyonun ya da bir diğer deyişle altı çizilip vurgulanılan noktanın bu düzeyde benci-ben merkezli ve bir o kadar erteleyici nitelikte bir dert taşıması bizim dünya anlayışımızı ve gelişimimizi bu sürecin hiç etkilemediğini gösteriyor.

Bir benzer tepki örneğine Suriyeli kadınların pazarlığının yapıldığı sırada buna tanık olan bir seyircinin yorumuyla karşılaştım: ‘’Neyse ki bizim ülkemizde kadınlar okuyabiliyor. Okudum ayaklarımın üzerinde durdum ki böyle bir durumla karşılaşmıyorum.’’ Öyle ki bu aynı zamanda gözlemlediğimiz meseleye ne kadar uzak kaldığımızı da ispatlıyor. Suriye’deki kadınlar da okuyabiliyor. Ve Türkiye’deki kadınlar da ne yazık ki böylesi kirli emellere alet ediliyor. Burda mesele, kimin daha iyi durumda olduğunu belirlemekten ziyade aklın ve bilincin bizzata orada o anda bulunup daha incelikli ve gerçekçi bir anlayış göstermesini gerektiriyor. Ancak bu kavrayış ve hassasiyeti taşıyabilirsek dış dünyamıza doğru ve etkili yardımlarda bulunabiliriz.

Günlük hayattaki sen mi ben mi iletişimimizden hiçbir farkı kalmayan bu tür tepkilerin bizim en ciddi sorunlar karşısında bile yaklaşımımızda asla objektif olamayışımızın, gerçekliğin bizim dışımızda var olan şekline nasıl da duyarsız kaldığımızın ve sadece biz’e etkisi olan taraflarıyla ilgili olduğumuzun apaçık bir resmiyle daha üzerinden 2 hafta henüz geçmişken unutulan Omran’ın masum yüzü sayesinde yeniden karşılaşmış olduk. Oysa ki cevap çok açık; ne sen, ne de ben: Gerçeklik. Gerçeklik orada ve her yerde; şimdi, şu anda ilgi gösterilmeyi bekliyor; daha iyi bir geleceğin umulması üzere beklemeye alınmayı değil.

Dilerim kişisel ve toplumsal gelişimimize bir başka boyut daha kazandırmak için kendi evlatlarımızın Omran’ın yerinde olmasını bekleyecek kadar geç kalmayalım…

The post Savaş, Yıllar ve Çocuklar appeared first on Sanat Duvarı.

İstanbul’da 29 Temmuz’da konser veren İrlandalı şarkıcı Damien Rice’in Zorlu PSM’nin en büyük salonu olan Ana Tiyatro’da verdiği konser biletlerinin bir ay öncesinden tükenmesi buna en iyi kanıtlardan biri olabilir. Sahneyi kendisinden önce alan İzlandalı vokalist/çellist Gyda Valtysdot (Gyða Valtýsdót) 1 saat boyunca yalın ayak halde çaldığı çellosuyla bizi uzak diyarlara götürürken de hissedilen buydu.

Kızılımsı saçları ve şairane şarkı sözleriyle kendini hemen fark ettiren şarkıcı/söz yazarı Damien Rice İrlanda’nın yerel tınısını; bölgenin temel enstrumanlarından kopmayarak kendi özgün müziğine yansıtabilmiştir. Folk temelli şairane ve samimi şarkıların yer aldığı 9 Crimes albümünün ardından, 8 yıl aradan sonra My Favourite Faded Fantasy’le geri dönen şarkıcının solo kariyeri ve işbirliği geçmişi hakkından tanıyanlar zaten fikir sahibidir ancak tanımayanlar için  el yapımı müzik seviyorsanız bir kulak verin demek yeterli olacaktır.

Zorlu Center normalde şaşaalı gösterilerin düzenlendiği etkinlikler konusunda zirvede olmasına rağmen bu konserde daha çok küçük bir kasabanın tiyatro salonunda gibi hissettik.  Bunu sahnede tek bir gitarla dev bir performans sergilemeyi başaran Damien Rice’in sadeliğine borçluyuz. Öyle ki konserin ortasında “Back to Her Man” şarkısına vokallik etmesi için seyircileri sahneye alarak hepten interaktif bir ortam yaratmasıyla sahne kendiliğinden herkesin aynı anda ışıklandırdığı görkemli bir şölene dönüştü.

Konser sonunda 15 Temmuz’da yaşanan darbe girişimi sonrası Türkiye’ye gelme konusunda önce kararsız kaldığını belirterek, “Havaalanları kapatıldığında gelip gelmemek arasında kaldık. Sonra gelmemizin ve bu akşamı gerçekleştirmemizin daha iyi olacağına karar verdik’’ diyen Damien Rice bir sonraki İstanbul deneyimi için şimdiden sabırsızlandığını da ekledi. Bir yandan ülkenin sıradışı gündemi, bir yandan sıcak yaz günlerinin telaşına kapılan ve günümüz piyasasının da etkisiyle kendimi dünyanın bilmem neresine atsam diye düşünen bizlere geldiği yerlerden esintilerle şöyle rahat bir soluk aldırdı İrlandalı müzisyen. Umarım konsere katılan arkadaşlar da buna hemfikir olmuşlardır.

Katılamayanlar içinse benzeri pek çok deneyimler için Zorlu Center’in şaşırtıcı derecede süprizlerle dolu etkinlikler rehberini takip etmeleri tavsiye olunur. – www.zorlupsm.com –

….

Özetlersek; İrlandalı şarkıcı/söz yazarı/müzisyen Damien Rice geçtiğimiz Cuma -29 Temmuz 2016’da- Zorlu Performans Sanatları Merkezi’nde solo performanstan oluşan bir konser düzenledi. Biletleri 1 ay öncesinden tükenen konser 2016 yazına unutulmaz bir anlam kattı. Aynı anda hem duru hem de güçlü, eşsiz sesiyle sahnede tek başına dev bir orkestra hissi yaratan Damien Rice müziğine İrlanda’nın kendine özgü tınılarını da ekleyerek bizleri bir tür yolculuğa çıkarıyor. Konserin ilk saatine eşlik eden İzlandalı müzisyen Gyda Valtysdot ise çellosuyla kulaklarda ve ruhlarda ayrı bir tat bıraktı.

Damien Rice Konser Videoları

The post Sade Bir İrlandalı: Damien Rice appeared first on Sanat Duvarı.