Siz hiç unlu mamüllerin yanından geçer misiniz? Bendeki de Soru(n) işte SORUN diye beklemeyeceğim: Sor(un)lusu hala üretimde çok yakında paketlenecek.(diğerleri hazır)

İşte size tazesinden bir Sor(un)lu hem de en çıtırından:

Hocam bana bu soruyu 3.dersin son on dakikasında anlatacağını söylemişti. Arkadaşlarımın bana engel olma bahanesinden bir türlü yanına uğrayamadığını söyledim. Beni yanına çağıracağı korkusu vardı tabii. İlk benim sorum çözülsün diye yapıştım öğretmen masasına. Ver şu kalemini yapamadın mı bunu, ben size ne zaman anlatmıştım? Ali sen bu derste var mıydın? Veli gel bak şu soruya sen yapabilecek misin bakalım?

Ali-Veli Ali-Veli…

49…50 …

Hocamla o günden sonra Veli’nin nasıl veli bir şahsiyet olduğu yönünde anlaşıyorduk. Velilerinizi çağırın dediğinde en arka safhalara saklamaya çalıştığım annem ve ben bir de yapamadığım soru(n)m yüzünden en arkalara düşmüştük. Sorum neyse ki çözülmüştü. Bak işte annemin bile masadaki soruyu görmesi ne güzel değil mi? Bir de gözünden kaçtığı şeylerin olduğunu söylerim daha geçen gün Öğretmeninize Sor(un)! Dediğini hatırladım…

Sor(um) çözüldü anne diyesim yok şu aralar…

Sorunuzu çözemezseniz saat 17.00 ile 18.00 arasında etüt merkezi faaliyetteymiş. Bakıyorum ekmek kuyruğu gibi uzayıp gidiyorlar. Masada oturan beyaz önlüklü Neco Dayı’ya benziyor şu adam, deyince Veli demez mi: Seni hocama diyeyim de sor(un)u çözmesin.

Ben zaten sor(un)umu çözemedim. Siz Sor(un) durun…

Ekmekçi Necati Dayı diyesim varsa da bir yönden haklı gibiyim. Bazen avukat gibidir, sorularına gönül dayanmaz, bazen gerçekten eli ekmek tutan fırıncı gibidir; hanesi fırının karşısındadır. Sabahları günaydın dememeyi pek bir sever,(Elindeki sıcacık çöreğe bakıyorum da gerçekten çok sıcakmış, fakat ne yazık çabucak soğuyor!)evinin karşısındaki fırıncıdan baharatlı çöreklerden alır koridorlar hep baharat kokar. İşte bakın Veli’nin test kitabının araları hep baharattır!

Tüm sorular tüm hızıyla çözülüyordu. Benim sorularım malum soru sayılmazlar. Tıpkı annemin dediği gibi balıktır onlar. Bizim havuz problemlerimizdeki balıkları hiç duydunuz mu? Bakın ben söyleyeyim bir havuz 3 saatte dolar 3 saatte boşalır, balıklar(sazan cinsleri) ölene kadar çırpınır.3 saat sonra da çöpçü balıklarını salarlar üstlerine…

Sıra bana geldi, cebimdeki buruşuk test kağıdını çıkarıverdim. Veli’nin kitabındaki o itinalı çözümler, ben de,Sor(un)un x’i de y’si de gözükmüyor. Allah Allah şimdi bilinmeyenler de yok dedim içimden Necati Bey soru(n)larına başlayacak: Hani bilinmeyenler?

Sayayım mı hocam?(sayamam hocam!)

Necati hoca gözlüklerini Veliye tasdikle bana nispetle bir çıkardı bir taktı.(Necati hoca diyorum ortam gergin)

Evladım soru(n)u sormaya ne hacet var ki? Sor(u)nun bilinmeyenleri bile belli değil. Daha sorduğun soru(n)dan haberin yok senin. Sana şimdi ne demeli?

Veli’nin daha önce rastlamadığım kıs kıs gülüşlerine tanık olmuştum. Necati Hoca’nın güldükçe ağzından sıçrayan baharat ve susamlarından haberi olmadığı gibi soru(n)dan da haberi yoktu…Arkamı döndüm, tek çareyi eve gitmekte buldum. Necati Hoca: Senin sor(un)un ne evlat? Deyince bir kere daha hakkımı kaybettiğimi anladım. Necati öğretmen soru(n)mu ben soru(n)umu çözemeyince soru(N)ları yine ezberlemeyi yeğledim. X’ler Y’ler in önünde kuyruk oluşturan insanlar gibi sıradalardı. Ne zaman Necati Hoca: Hadi bu soru(N)yu çözün dediğinde Sor(un)lu mamüllerin karşısında aynı baharatlı çörekler tüketilirken  aynı sor(u)nların üretildiğini görürüm.

Taze, dumanı üstünde bir Sor(UN) daha çıktı işte! Karşı ki fırından…

The post Sor-UN-lu Mamüller appeared first on Sanat Duvarı.

Hangi piyasadadır?

Tezgahında izdüşümü;

Gözümde düşürümlü miktarıdır.

Şu âhir ömürde,

Gözü aç ibre,

Boynumda…

Anka kuşu göremeyişim,

Rüyalarımda;

Kanatlarımın takılmayışıyla bâkir.

Ölçülerim elbisemde değilken,

Baştan aşağı,

Kesitlerim belli.

Canım soluğumda;

Elleri kesik bir terzi.

The post İnfial appeared first on Sanat Duvarı.

The post Küçük Adam appeared first on Sanat Duvarı.

Ayrılıkların,

Yutağımda gizil maişetidir.

Tek freni tutuk çocuğun;

Ne zaman yüzüne fırlatılırsa

Gün yüzüne çıkar.

Yüzümle dudaklarım arasında ne üzümler ezilir.

Meyvesi gözlerindir.

Bütün ezilmişlerin kolonisi

Ayrılıklardan mücehhez;

Çıkrıklar susarken ürkütülür.

Çakralarım;

Apardı gözlerimi.

Benimse gözlerim;

Çakısını göğsünde bileyledi.

İki kaburgamın arasında,

Dolaştı bulantılar.

Öğürdü uzakları…

Ya onlar?

Parmaklarıma geçirilmiş yeni aramasalardı?

Bulamadılar…

İçimin en bulanığında;

Beni her yanıma buladılar.

The post Katarsis appeared first on Sanat Duvarı.

                                                                                       Cemil Meriç

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, George Orwell tarafından kaleme alınmış alegorik bir politik romandır. Hikayesi distopik bir dünyada geçer. Distopya romanlarının ünlülerindendir. Özellikle kitapta tanımlanan Big Brother (Büyük Birader) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. Aynı zamanda kitapta geçen “düşünce polisi” gibi kavramları da George Orwell günümüze kazandırmıştır. Kahramanlar üzerinden dönemin değer yargılarını da görmek mümkün oluyor. Orwell bunları ustalıkla kurgulamış ve dünyayı bir oyun tahtasına ve tezgah kumpasına benzetmiştir. Kendi çarklarında serbestçe dönen insanlar başkalarının çarkında çevrildiklerinde makineleşmenin nasıl bir durum olduğunu görüyorlar. Bireyselliğin yok edildiği, salt doğruların kabul edildiği, totaliter bir dünya görüşü, ruh boyunduruğuna hapsolmuş insanlar için nasıl bir ömür biçer?

Yazar distopik bir dünyanın sadece 1984’lerle sınırlı olmadığını dünün bugüne, bugünün yarına yansımalarını okuyucunun üzerinde bir iz düşüm ilan ediyor. Kitap, Okyanusya toplumunun baskıcı liderleri olan ‘’Büyük Birader’’ üzerinden döneminin eleştirisini ve analizini yapmaktadır. Her şeyi gören ve bilen bir devlet toplumun tüm denetimine hakimdir. Totaliter bir yönetim şekline sahip olan Okyanusya, tam anlamıyla baskı ile yönetilmektedir. Ülke, Büyük Birader olarak anılan bir lider ve Ingsos (İngiliz Sosyalizmi) Partisi tarafından yönetilmektedir. Parti, iktidarını sürekli gözetim ve muhbirlikle sağlamlaştırmaktadır. Politik anlamda tek rakip ise devrim sırasında Büyük Birader ile aynı tarafta bulunmuş olan fakat sonradan yönetimle fikir ayrılığına düşerek Parti aleyhtarı bir tutum izleyen Emmanuel Goldstein’dir. Toplumlar sınıflara ayrılmıştır. Eşitsizlik ve üstünlük bir manifesto misali insanlığın üzerine asılmıştır. Seneler öncesinin zilleri bugün de çalıyor aslında; bugün‘’mobbing’’kavramının yaygınlaşması bile statü ve hiyerarşinin baskısını çağrıştırıyor, modernize olan toplumların hızla büyüyen tohumlarına damıtılıyordu.

      Halk, iletişim araçları ile gerçeklerden farklı durumlara dayatılır, inandırılır. Egemen olan parti halkın isteğinden bağımsız bir tavır sergiler. Geçmişteki olaylar silinir, yerine başka olaylar tayin edilir. Parti her türlü bilginin kontrolünü elinde tutarak bir kumanda misali insanlığın da frekanslarıyla oynayabilir; oynamıştır da. Bizim geçmişten geleceğe olan bağlantımızı ve yayın akışımızı bozarlarsa? 1984 ve ötesinde…

      İnsan öz bilincinin, benliğinin ve kendisini gerçekleştirme hiyerarşisinin zirvesinde olmak ister. Bu, onun için bir ruhsattır; kendisini kendisinden de başkalarından himaye etmek ister. Bu, belli güçler tarafından daraltılırsa insan, ruh ve beden dünyasının esiri olur. Kendi evrenini bile aşamaz ki ötesini görsün! İnsanın duygu ve düşünce dünyası başkalarının elinde şekillenmek zorundadır. Bu bize ‘’Fabrika Eğitim Modeli’’ni hatırlatır. İnsanlar belli kalıplara, paketlere sokulur ve piyasaya sürülür. Herkes kendi faturasının mesuliyetindedir. Tıpkı 1984 kitabındaki gibi proletarya sınıfı rejimin süzgecinden geçirilir, hamurunu güçler yoğurur ve kalıplara dökülürler… insanlar eğitilir, insanlar eği(l)tilir (!)

      ‘’ İnsan insana nasıl hükmeder ,Winston?

         Winston biraz düsünüp :”Acı çektirerek ” dedi.

     “Geçtiğimiz on yıl boyunca en çok yapmak istediğim şey politik yazıyı bir sanata dönüştürmektir. Çünkü ifşa etmek istediğim bazı yalanlar, dikkat çekmek istediğim bazı gerçekler var. Görev, bu çağın bizi yapmaya zorladığı gerçek halk ve toplumsal aktiviteler yoluyla benim içime işlemiş olan, hoşlandığım ve nefret ettiğim şeylerin uzlaşmasını sağlamaktır.” diyor George Orwell. Öyle de olmuştur. Okyanusya’ya yakışmak, partiye yakışmak, kurallara yakışmak, sadakate yakışmak…Winston en başta otoriteye karşı fikir geliştiren bir memurdur. Gittikçe artan şüpheleri ile birlikte kafasındaki tabuları da yıkmaya başlar, fakat aşık olduğu kadın olan Julia çoktan rejimin sevdalısı olmuştur bile. Julia ile tanıştıktan sonra eski Winston değildir artık. Her şey doğrudur. Hatta 2+2=5 bile…

     Okyanusya sokakları donatılmıştır. Posterler…Posterler…Hepsi insanlar içindir. Çünkü insanlar birileri tarafından kontrol edilir. Birileri birilerini gözetler. Düşünmek sessiz bir çığlığa bürünür. Düşünmemeniz, düşünememenizdir. Doğru olmayan doğrular, yanlış olmayan yanlışlar vardır. Fikirleriniz sizin fikirleriniz değildir. Belkileriniz vardır. Acaba bugün yanlış bir şey söyler miyim? Sonra dersiniz ki: Yanlışım benim yanlışım değil, doğrularım da yanlış olabilir. Özgür fikirlere sahip olamayan insanların kanatlarına çelikten kanat takılmış derim ben. Çünkü onlar hiçbir zaman düşünce ve ruh dünyasının göğünde uçamayacaklardır. Kanatları ağırdır, kanatları birileri tarafından verilmiştir. Birileri gökyüzünde uçan kuşları vurmak için silahına sarılmıştır. Bugün ben de avlanmayım der insan. Bilir ki sert siyah bıyıklı, sert mimikleri olan kırk beş yaşlarında bir çehre seslenir: Büyük Birader’in gözü üzerinizde!

      Birileri size’’Siyah beyazdır.’’diyorsa öyledir. Her şey bir çelişki üzerine inşâ edilebilir. Okyanusya’da bu, halka manipüle edilmiştir. Otoritenin dikteleri halkın ağzına dikilen iplikler gibidir. İnsanlar susturulmuş ve boyun eğmeye mecbur bırakılmıştır. Bir şey yanlış olsa da o, insanlara empoze edilebilir. Yazar bu anlayışla döneminin paradoksunu da veriyor.1984 Okyanusya’da hayat: ’’Savaş barıştır, özgülük köleliktir, cahillik güçtür. Büyük Birader’in ‘’Ignsos’’u gibi her şey kendi içinde idi ama dışarıda bırakılmıştı. İnsan gerçeklerden ve doğrulardan soyutlanmış olarak bir şeylere mecbur bırakılıyordu: Büyük Birader’in gözleri her yerdeydi, ve her yerde kulağı vardı. Hep sizi izleyen o gözler ve sizi sarıp kuşatan o ses… Uykuda ya da uyanık, çalışırken ya da yemek yerken, içeride ya da dışarıda banyoda ya da yatakta…Kaçış yoktu. Kafatasınızın içindeki birkaç santimetreküp dışında, hiçbir şey sizin değildi. Ben bu kitabı okuduktan sonra kendi dönemimizle karşılaştırıp bazı durumlara felsefî bir sorgulayışın gerekliliğine inandım. Bu bakımdan 1984 yalnız bir edebiyat eseri değil, aynı zamanda bir ahlak ve felsefe kitabı idi. Bir siyasetnâme idi.’’Doğru bir arkadaş, doğru bir yönetici veya doğru bir meslek erbâbı nasıl olmalıdır?’’ sorularına kendimce çok cevaplar buldum.

     “Ansızın irkilerek uyanmak, hoyrat bir elin omzunuzu sarması, gözlerinize tutulan ışıklar, yatağı çevreleyen acımasız yüzler… Çoğu zaman ne yargılama olurdu ne de tutuklama raporu tutulurdu. İnsanlar ortadan kayboluverirdi, o kadar. Adınız kayıtlardan silinir, yaptığınız her şeyin kaydı yok edilir, bir zamanlar var olduğunuz bile yadsınır, sonra tümden unutulurdu. Alışılmış deyimle: Buharlaşırdınız.

   ”Bugün bile aynı değil midir? Bilgiler silinir, doğrular silinir, insanlar denenir, elenir…Herkes tekdüzeliğe mecbur bırakılır, herkeste bir çift düşünme furyası başlar. Sene 1984’tür. Herkes aynı düşünmelidir. Düşünce suçu, ölümü gerektirmez: Düşünce suçunun kendisi ölümdür.” Irza geçme, yağmalama, çocukları boğazlama, tüm halkı köleleştirme, hatta tutsakların kaynar suya atılması ve diri diri gömülmesi normal sayılmakta hatta yapan kendi ülkeniz ise desteklenmektedir. Bu bir insanlık suçuydu ama birileri buna sessiz kalmakta direniyordu, birileri buna şöyle diyordu: Sapkınların sapkınlığı sağduyudur.

      Orwell kitap boyunca sorgulama içindedir. Kahramanımız  Winston Smith,  Devrim öncesi hayatı merak etmekte, bu hayatı sorgulamaktadır. Kendisi gibi sorgulayan insanları bulmak istemekte, ama kendisi gibi sorgulayan insanlar bu düşünceden mahrum bırakılmıştır. Winston’un bu yaptıkları parti yasalarına göre yasaktır. Çünkü içinde bulunduğu parti sorgulamaya, düşünmeye izin vermez. Bu korku mağarasının içinde iz süren insanlar ellerine aldıkları ateşlerle yollarını bulmayı ve kaybolmamayı isterler; halbuki birileri tarafından acımasız bir takipte olduklarını bile bile…Peki özgürlük geldi mi?

’’Özgürlük, iki kere iki dört eder diyebilmektir.’’ Buna izin verilirse (!) arkası gelir.

The post Düşsel Geleceğin Şimdiki Zaman Senkronizesi : 1984 appeared first on Sanat Duvarı.

Ayın coğrafî konumuna müstebit,

Bir şiir kesbetmek yalnız mecburiyettir.

Ayın dokunaklı sessizlik diafonunda,

Ne kadar iç çekişim kaldı diyaframımda,

Bilemem.

Yüz görümlüğü diye,

Yüzümün iki ucundan tutsalar da;

Ayın izafesine münferit kılsalar.

Çok kişilik yalnızlığın aydan berkitildiği,

Geceleri mi var aramızda?

Peki ben neden içim sıra balıklama sevdalanırım?

Kendi izdüşümünü karışlayacak kadar

İbtidâi miyim?

Yoksa mübdelâ olmamdan mıdır?

Her gece canı çekilen yerlerimden tutuluşum.

Bu bir sefarettir ellerim kıymıklarına takılmışken

Can pazarına çıkışım.

Kaç tane sığdırdım bilemem

Yenilmiş yerlerimden.

Ezelden midir bir yağmacı düşer peşime?

Taş koyar işime,

Yaş koyar gözüme,

Peki ben neden her baş köşede,

Kendimi senden az severim?

The post Ay Çıkmazı appeared first on Sanat Duvarı.

     Modernize olmaya temâyül edenler: “Biz modern olmalıyız!”lafını pelesenk edip batırıyorlar dillerinin çuvaldızını kafalarını kaldırdıkları her yere. Kimi özüne batırılmamış sarı bir tenekeyi asıyor boynuna  medeniyet madalyası diye.

     Tüm seçkin kalabalıklar, topluluklar  içinde:’’Ben artık yalnız değilim.’’yalanını yamıyoruz dilimize. Şimdi soruyorum: Şehirlere sıkışmış, metropoller arasında ezilmiş; bir çocuğun dirseklerinden, dizlerinden silinen o masum yaralar mıydı yalnızlık?

     Camekânların, alışveriş merkezlerinin, şirketlerin, çok katlı gökdelenlerin içine sığdırılmaya zorlanmış o büyük yalnızlıklar yerleşecek Bohemyalarını ölü topraklara inşa ederler. Bedenimiz bize emanet bırakacak yerlerimize öyle kötü şeyler doldurur ki ruhumuzun anahtarını hep aynı paspas altında saklamak zorunda kalır.Yalnızlık denilen şey bu olmaz diyorlar. Halbuki kabalaşıyoruz, kalıplaşıyoruz, kalabalıklaşıyoruz bir kaos yaratırcasına. Birbirlerini kemiren oburlarımızın diline sahip çıkamıyoruz; ilişkilerimiz sıska ve güdük kalıyor. Bu bir bunalımdı belki de. Liğme liğme edilmiş ruhlarımızın bir yerlere takılıp kalmış tarafıydı.Bir yanımızdan teğellenmişken bir daha hiç çözülemeyecek kadar kör bir düğüm müydü bu yalnızlık?

     Yalnızlık her yerde. Spot ışıklarının altında bile var.Bir pandomima sanatçısını yahut bir palyaçoyu hayal edin; perde açılır,oyun başlar.Sahne kalabalıktır. Alkışlanırsınız, kıvanırsınız. Böylece: “Ben artık kıvamıma geldim.’’ dersiniz. Oyununuz bitmiş; büyük perdeler çekilmiştir yüzünüze. Son perde de oynanmıştır. Salon boştur artık. Sahnede sadece siz varsınızdır bir de spot ışıkları.Birazdan onlar da söner ve bu sefer de başka bir oyun sergilenir. Sahte kalabalığınızın gölge oyunlarıyla baş başa kalırsınız. Trajedisi de vardır yalnızlığın komedisi de olacaktır. Çünkü hepsi kalabalığımızın bizden uzaklaşma serüvenini anlatır. İçimizdeki kayıplar, Gratel’in yollara döktüğü ekmeklerden evin yolunu bulabilme parodisini yaşar.Halbuki insanın ilk macerası kendi merkezine yolculuk etmeyi hasıl eder. İçten içe bir seyr ü sülûk halidir kendimizi kendimize getiren.

     Yollarımıza koyduğumuz taşlardan da ellerimizi koyduğumuz taşlardan da haberdar değil miyiz aslında? Ne zaman yalnızdık biz? Yazarken yalnız mıydık? Yazdıklarımızın kaderini kalemimizle yaşamıyor muyduk?Hermann Hesse’in dediği gibi:’’Yalnızlık, alın yazımızı kendi kendimize ulaştırmak için başvurduğumuz yolumuzdur.’’

Ne zaman yalnız kaldık biz? Ahmet Cemil Lâmiâ’ya kavuşamadığında bârân-ı elması yalnız bırakmış mıydı onu? Samim Simeranya’ya kaçtığında kendi ile karşılaşmamış mıydı yine? Yalnızlıkta kendi cümlesi bile eşlik ediyor insana diyor Nuri Pakdil. Bizimle hem dem olanları, içimize sokulanları elimizin tersiyle öyle itiyoruz ki:’’Artık tamamen özgürüm!’’ yalanını uyduruveriyoruz. Halbuki kalemi elimize aldığımızda başlıyor hengame;kimler kimler musallat oluyor bize. Çekişip çekiştiriyoruz yakasına yapışarak: ’’Sen de nereden çıktın şimdi?’’ diye sitemimizi de eksik etmiyoruz kelimelerimize.

     ‘’Birbirimize kıyamet kadar yakın,kıyamet kadar uzak;ama kıyametler içindeyiz.’’diyor Exupery. Arafta mıyız bir bakıma? Kıyametler içinde bizi kendimize getiren bir sûru bekliyor kulaklarımız.

      Kimi zaman birileri ile kesişti yolumuz.Hayatımızın çıkmaz sokaklarına çıkanlar da vardı,bizi avucunun içi gibi bilenler de…Şimdi diyorum ki:Ne çok tanımışlar beni yalnızlık dediğim şu kalabalık hanemde.Soframda böldüğüm ekmeğime katık,sırtımda taşıdığım bohçama azık oldular.Seriyorum örtüsünü hayatın mükellef sofrasına,doyuruyorum her gün doğan yalnızlarımı: Bölüşüyoruz içimden gelen ne varsa!

The post Yalnızlık Paylaşımı appeared first on Sanat Duvarı.

Sessizliğim kuşlarımı kaçırır.

Bir tek dalım vardır konduracak,

Soluğumda bir gül bulamayışım,

Bağırtır hecelerimi;

Seslere yer açtı.

Koz kırıldı sessizlikte,

Sessizliğime eşlik eden refikim,

Kuşlarını büyütür ellerinde.

Kuşlarım köhnelerime şerik,

Eşikleri yoktur külbelerimin.

Gelene yer açtı.

Ceviz bağlı kilidim,

Can simidim yoktur.

Cana susamışlık,

Dilinde yer açtı.

Bağda üzüm üzüme,

Bakarken görmedi.

Karasını;

İkisinin arasında,

Yarısı yarısını aramazken;

Biri ötekinin,

Yarasında yer açtı.

The post Refik Bir Gül Bilmecesidir appeared first on Sanat Duvarı.