Türk Müziğine Popüler Kültürün Etkisi

1970ʻler, 80ʻler ve 90ʻlar döneminde yer edinmiş pek çok sanatçının şarkıları hala hatırlanmakta  ve belli bir kesim bu müzikleri dinlemekten oldukça keyif almaktadır. Özellikle, Türk müziğinde 90ʼlı yılların oldukça önemli bir etkisi vardır. Günümüzde sürekli 80ʻler 90ʼlar partileri düzenlenip o yıllara damga vurmuş şarkılar eşliğinde insanların eğlenmesi bunun bir  kanıtıdır. Geçmişe dönüp baktığımızda, üretilen şarkıların insanlarda ne kadar kalıcı hatıralar bıraktığı ve yıllar geçmesine rağmen eskimeyen şarkılar adı altında hala dinlendiği aşikardır.

70’li yıllardan örnek vermeye başlarsak, rock müziğinde en eski Cem Karaca ve Erkin Koray olmak üzere, sonrasında 90’lardan başlayarak günümüze ulaşan Şebnem Ferah, Teoman gibi birçok örnek vardır. Pop müziğinde ise, 70ʻli ve 80ʻli yıllardan başlayarak Alpay, Barış Manço, Mazhar Fuat Özkan, Sezen Aksu, Ajda Pekkan, Bülent Ortaçgil gibi pek çok sanatçı günümüze dek ulaşan eserler üretmiştir. Peki neden günümüzde Türk müziği eskisi kadar ilgi görmüyor? Son yıllarda Türk müziğine ilgi oldukça azaldı.Toplumumuzdaki belli bir kesim, yabancı müzik, klasik müzik ya da caz dinlemeyi, Türkçe şarkı dinlemeye tercih eder oldu. Günümüzde üretilen Türkçe şarkıları da sadece belli bir yaş kesimi dinler oldu. Seneler geçtikçe Türkiyeʼde müzik, insanların duygularına değil de piyasaya hitap eder bir hal aldı. Bu nedenle de toplumumuzun başka toplumların kültürlerindeki müziği dinlemek istemesi kaçınılmaz bir durum oldu. Örnek  verdiğimizde geçmişte çok güzel anılar bırakmışız aslında. Barış Mançoʼnun her bir şarkısının insanlarda özellikle çocuklarda hatırası vardır. Sonra toplumumuz Sezen Aksu, Sertab Erener ve Levent Yükselʼin şarkılarıyla büyüyen bir nesil yetiştirmiştir. Popüler kültür,Türk müziğini öylesine köreltmiştir ki artık konser deyince herkesin aklına jazz, klasik müzik ya da yabancı sanatçıların ülkemizde verdiği konserler geliyor. Yolda, otobüslerde, minibüslerde pek çok genci kulaklıklarıyla yabancı müzik dinlerken görüyoruz. Üstelik insanlarla sohbet ettiğimizde “Ne tür müziklerden hoşlanırsın”  gibi bir soru sorduğumuzda çoğundan “Ben Türkçe müzik dinlemiyorum sadece bir iki tane gibi“ yanıtlar alıyoruz. Sanki Türkçe müzik çok küçümsenecek derecede değersizmiş gibi bir intiba yaratıyor bu yanıtlar bir yerde. Öyle ki bu, ülkemizde  gerçekten de Türk müziği adına oldukça kötü bir durum. Ancak bu durumu düzeltmek gene toplumumuzun elinde. Şarkılar eskisi gibi duyguya hitap ederek yazılsa ya da dönüp bir müzik tarihimize bakılsa eski yıllardan günümüze ulaşan sanatçılarımız neler üretmiş, bize nasıl eserler bırakmış şimdiki nesil bunları bir araştırsa, açıp dinlese Türk müziğinin aslında hiç de yabana atılmayacak derecede zengin olduğu ortaya çıkacak…

80ʻler ve 90ʻlarda Türkçe Şarkılar

Yabancı müzik dinlemek, jazz dinlemek de kültürümüzü geliştirmek adına önemli adımlardır. Tabiki sadece kendi müzik kültürümüzle sınırlı kalmayacağız. Başka tatlar deneyeceğiz.  Ancak  bu kendi müzik kültürümüzü unutacağımız, yok sayacağımız anlamına gelecek boyutta olmamalıdır. 80ʻler ve 90ʻlar Türkçe şarkıları diye girdiğinizde internette o kadar çok eser çıkar ki karşınıza; açar youtube da playistlerden birini dinlersiniz. Devamını merak edersiniz… Şarkıların duygularınıza nasıl hitap ettiğini  hissedersiniz.

Sezen Aksuʼnun her bir şarkısı farklı duygular uyandırır insanın içinde . “Gidiyorum” da hüzünlenir, efkarlanır, “Seni Yerler” de içiniz dışınız neşe dolar. Sonra 90ʻlar da çalan Oya Bora diye bir grup vardı. Şimdiki nesil bilmez. “Ara beni” şarkıları ve klipleri unutulmazlar arasındadır mesela. O dönemde çok fazla ün salmışlardır. Yeni Türkü grubu denince akla direk “Süper Baba” dizisi gelir. Pek çok çocuk “Bana Bir Masal Anlat Baba” şarkısıyla babalarına sarılarak uyumuştur. Bunun dışında Yeni Türküʼnün her şarkısında, melodisinde dinlendiğinizi hissedersiniz. Yağmurun elleri şarkısını yağmur çiselediğinde pencere kenarında dinleyip, hayallere kapılabilirsiniz. “Aşk Yeniden” şarkısında kendinizi yaz mevsiminde aşık olurken hayal ederken  bulabilirsiniz…

Türk Müziğinde o kadar çok emek, eser ve verilecek örnek var ki bunları sıralamakla bitmez.

Günümüzdeki Türkçe Söyleyen Şarkıcılar

Günümüzde şarkıcılar duyguya değil, piyasaya göre iş yapmayı tercih ediyor. Bu duruma onları çağımızın vazgeçilmezi popüler kültür mecbur ediyor. Duyguya hitap eden şarkılar, sanatçılar da var hala ama sayıları eski yıllara göre çok az ve popüler şarkıların arasında ne yazık ki kayboluyorlar. Bu durum da toplumumuzun yabancı müziğe, başka kültürlere daha  çok  kaymasına ve kendini o kültürlerde hissetmesine neden oluyor ne yazık ki. Öyle bir hale geliyor ki, kendi insanımız kendi müziğini, kültürünü küçümser oluyor. Aslında biz cenaze  törenine binlerin akın ettiği Cem Karaca ve Barış Manço gibi sanatçıların eserler bıraktığı bir müzik kültürüne sahibiz… Toplumumuz, kültürünün müzik geçmişine bakmadıkça, değerinin farkına varmadıkça, bunları öne çıkarmak için çabalamadıkça günümüzde piyasaya yönelik  popüler müzik yapımı bitmeyecek. Çünkü sanat dediğimiz şey halkın ihtiyaç ve taleplerine göre ilerleyen bir iştir bir yerde…

The post Popüler Kültürün Türk Müziğine Etkisi appeared first on Sanat Duvarı.

Uyumak zordur kimi zaman; Ilık bir bardak sütün içine karıştırılan bal bile kar etmez bazen. Tatlı bir uykunun içinde gizemli âlemlere doğru uçarken, birden bire uyanıp kan ter içinde; evinde, yatağında hissetmek istersin kendini. Güvenmek gerekir hayata, tazelemek umudu, sevinci bir daha… Uyku akar gözlerinden, sen dua edersin içinden görmemek için aynı kâbusu yeniden. Geçti çoktan o karanlık geceler dersin. Bilirsin gelmeyecek artık gidenler, akan ırmağın suyu dönmeyecek gerisin geriye bir daha…

Zil çaldı.

Zil çalar uyanırız. Zil çalar kalkarız… Zil çalar okula koşarız. Zil çalar, teneffüse çıkarız. Zil çalar midelerimiz; okul kantininden 25 kuruşa hamur olmuş lahmacunları alır; sustururuz bu zili. Sıcak sıcak sepetinden çıkan lahmacunlar mis gibi kokar…  Ellerimiz yanar; midelerimiz doyar…

Çil çalar sınıflardan fırlarız, ellerimizde çantalarımız… Başlarız hep bir ağızdan;

“Zil çaldı. Ördek suya daldı. Zil çaldı.”

Önce bahçeye, sonra atarız kendimizi caddeye… Kimi koşturur nedense. Kimi sakindir. Kimi her zaman ki gibi… Kimi arkadaşının girer koluna. Kimi yürür okul yolunda, yalnız başına…

Oyundur her şey nasılsa, çocuk olunca!

Okul yolu düz gider

Çocuklar bayram eder.

Öğretmenler olmasa

Emekler boşa gider.

Okul yolu taş olur

Çalışkanlar baş olur.

Tembel tembel gezenin

İki gözü yaş olur.

Şarkı söyleyerek okuldan çıkmak ve neşeyle o çantaları sallamak ne keyiftir bilene…

Kızlar bir grup, erkekler başka bir grup yürürler evlere. Sokağına gelen ayrılır gruptan, ertesi günü görüşmek üzere…

Cumartesileri okul yarım gündür… İstiklal marşı söylenip göndere bayrak çekildi miydi başlar hafta sonu tatili…

Bir Cumartesi günüydü, gelenler pek azdı okula, biz bir avuç çocuk çıktık yola… Üç kız bir arada, bir de biraz uzağımızda “Narkissos”la;

Birden durdu ve dedi ki “ Kim bizim eve kadar çantamı taşımak ister?”

Havada bulduk parmaklarımızı bir anda…

Kızların ona olan ilgisinin farkında, kendine duyduğu güvenle bu tablo karşında; mağrur gülümsedi…

“Kura çekelim o zaman aranızda” dedi

“Gerek yok” dedim ben… “Üçümüz de taşırız”.

“Nasıl olacak o” dedi.

“Üst yoldan gideriz, her birimiz bir sokak taşır”. Dedim

Ve elinden kaptığım gibi çantasını… Baktım arkamda kala kaldı…

Öğrenmek için evinin tam yerini, işte bu iyi bir fırsattı…

Üç sokak dolaşıp getirdik çantasını evine. Konuşmak için bulduk bir sürü bahane… Kendini beğenmişliğini perçinlemek miydi niyeti, yoksa evini öğrenmemizi mi istemişti bilemedim. Çok konuşup çok güldük, birlikte olmak ne kadar keyifliydi onunla… Bildiğim tek şey bundan sonra, aklımın yalnız kaldığıydı “O” nda…  

23 Nisan törenleri için öğretmenimiz bir tiyatro oyunu sahnelemek istiyordu. Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler oynanacaktı… Türkçesi ve ezberi iyi olan öğrenciler arasından bir seçme yapıldı… Ancak Pamuk prenses ile prens rolü ikişer kişi arasında paylaştırdı… Hangi grup daha iyi ezberler ve daha iyi oynarsa, onlar sahneye çıkacaktı…

Seçilen prenseslerden biri bendim, seçilen prenslerden biri de “O”.

Fakat ayrı gruplardaydık.  Ne olurdu sanki birlikte oynasaydık. Ben başka bir prensle provaları yapıyordum, o başka bir prensesle… Hayal kuruyordum her gece, ikimiz seçiliyorduk, ben beyaz elbisem ve tozpembe pelerinimle çıkıyordum karşısına… Uzun saçlarımda pembe yapma çiçeklerden bir taçla… Bana kırmızı gül uzatıyordu reveransla… Gülü nazikçe alıyor ve kokluyordum yavaşça…

Seçimler yapıldı, sonuç açıklandı. Bizim grup kazanmıştı. Sevinmeli miydim yoksa üzülmeli mi bilemedim…

Pamuk prensi oynayacaktım evet ama neredeydi hayallerimdeki prens karşımda?

Okuldan ilk ben çıktım, çünkü dayanamamıştım… Eve gelene kadar ağladım… Hayaller ile gerçeklerin farkına ilk kez vardım… Radyomuz yetişti imdadıma; bıraktım kendimi onun huzuruna… Barış Manço söylüyordu, daha önce olduğu gibi yine o yumuşak sesiyle, yine Uşak makamından sımsıkı yakalamıştı beni…

Gamzedeyim deva bulmam garibim bir yuva kurmam
Kaderimdir hep çektiğim inlerim hiç reha bulmam

Elem beni terk etmiyor hiçte fasıla vermiyor
Nihayetsiz müteakiben doğrusu ömür yetmiyor
Elem beni terk etmiyor hiçte fasıla vermiyor
Nihayetsiz müteakiben doğrusu ömür yetmiyor.

Tatyos Efendi’nin en tanınmış eserlerinden biri olan bu şarkı, yol arkadaşım olacaktı bundan böyle uzun ince hayat yolculuğunda… Yaşanacak her hayal kırıklığında ilk kucağını o açacak, birlikte daha nice badireler atlatılacaktı.  Yeniden doğrulup, topladığımız kırıklarla devam edecektik uzayıp giden yola…

Yıllar sonra bir gün, bu eski dostu tanburla çalmak bizzat nasip olacaktı bana…

The post Gamzedeyim Deva Bulmam – Barış Manço appeared first on Sanat Duvarı.

“Sevgi neydi? Sevgi iyilikti, dostluktu. Sevgi emekti!”  Cengiz Aytmatov- Selvi Boylum Al Yazmalım.

Kasımpatıları vardı sonbahar renklerinde… Boğum boğum bağlanıp birbirlerine, demet demet özenle yerleştirilmiş Atatürk büstüne… Onlarcası, üst- üste, alt- alta, yan- yana dizilmiş… Hepsi bir arada, bütünle birleşmiş… Ezmeden biri diğerini, kırmadan, incitmeden, el ele, gönül gönüle aynı aşkta buluşmuş; Kasımpatıları…

Saygısı, duruşlarında; sevgisi, tohumlarında gizli… Yapraklarındaki sır, çiçeklerindeki lâl, dilsiz. Cins cins, renk renk Kasımpatıları… Hüznü öğrenmenin bilgeliğiyle, acıyı da sevinci de kokularına sindirmiş… Kasımpatıları…

Sonbahar geçit törenindeydi sanki saat dokuzu beş geçe… Yaprak yaprak, ağaç ağaç, insan insan akan… Dokusu kanla örülmüş, ilmekleri ölümle bezenmiş bayrak, yarıya indirilmişti… Siren sesleriyle yürek atışları An ’da durmuş, bütün nefesler tutulmuştu… Sevgi bu muydu? Saygı, hürmet… Vefa? Aşk bu muydu?

İlkokuldayım birinci sınıfta. Siyah önlüklerimiz ve beyaz yakalarımızla aynı sırada, aynı sınıftayız. Kimimizin ayakkabıları siyah rugan parlak, kimimizin ki siyah mes-lastik, kimimizin ki renkli naylon… Kimimiz okuma-yazma biliyor, aritmetiği eksik. Kimimizin harflerden haberi bile yok… Ben, yaşça onlardan küçük, hevesle okumayı – yazmayı öğrenmeye çalışıyorum.

Nefesim tutulmuş ağlıyorum… Bir dakika boyunca… Saygı duruşu bitiyor… İstiklal marşı okunuyor… Ardından tören başlıyor…

Saat dokuzu beş geçe

Atam dolma bahçede

Gözlerini kapadı

Bütün dünya ağladı.

Doktor doktor kalksana

Lambaları yaksana

Atam elden gidiyor

Çaresine baksana.

Uzun uzun kavaklar

Dökülüyor yapraklar

Ben Atama doymadım

Doysun kara topraklar.

Müze müzeye bakar

Müzede Atam yatar

Atamın çocukları

Atama çelenk taka

Nasıl okuduğumu hatırlayamadığım şiirim bittiğinde büyük bir alkış koptu. Öğretmenim bana sarıldı. Ağlıyordu. Ağlıyordum.

Sol yanımda bir sızı, boğazımda düğüm, gözlerimden süzülen sicim tanelerine engel olamıyorum. Konuşamıyor, söyleyeceklerimi o düğümden çıkartamadan yutuyorum. Elimde kasımpatıları kürsüden inerken, dönüp öğretmenime bakıyorum bir kez. Gülümsüyor. Çiçekler için teşekkür bile edemiyorum. Ama o anlıyor hislerimi, hüzünle sevincin birliğinden doğan halimi…

Elimde çiçeklerle geldim eve. Annem olanları anlata anlata bitiremedi. Ben rüyada gibi çiçekleri hiçbir yere koyamadan öylece bekledim bir süre.

Sonra bir vazo çıkartıldı vitrinden, içine su kondu, çiçekler alındı elimden, vazoya kondu…

İçim cızz etti… Ama! Diyecek oldum… “Suya koymazsak ölür “dediler… “ Ölmesinler” dedim… “Ölmesinler… Ne olur” !

İki gün sonra:

Akşam okuldan eve döndüğümde, kasımpatılarımın dalga dalga yayılmış baygın kokusundan farklı bir kokunun izini sürmek istiyor, açıkmış midem. Küçük köpek yavrusu gibi koklayarak havayı, koşup mutfağa girmek üzereyken ben, girilemez levhası gibi duran abimle kapının köşesinde karşılaşıyorum. Öylece şaşkın, bakakalıyorum…

Sofadaki demir döküm kömür sobasının tek başına bütün evi ısıttığı, 3 odalı evimizde, yabancı gibi; kalakalıyorum. Oysa hiç unutmuş değilim, benden uzun devasa bu sobaya ellerimi iki kere yapıştırmak suretiyle, aşkın ateşiyle ilk kez karşılaştığımı…

• Ev sahipleri akşam bize geliyor, dedi abim.
• Ben mutfağa niye giremiyorum?

Göz kırptı, bıyık altından güldü.

• Anlarsın bekle!

Memur ailesinin iki çocuğundan biri olan ben, doğum günü kutlamasıyla henüz hiç tanışmamıştım. Altı yaşım bitiyordu. Pasta üflemenin ne demek olduğunu öğrenecektim, az sonra; ev yapımı pastayla…

(Bir doğum günü kutlaması daha olacaktı sanki hatırlıyorum geçen yıl Mart ayında amma… Neyse onu sonra anlatmalı… Sırası değil şimdi burada…)

Ev sahipleri geldiler. Yaşça benden çok büyük bir abla vardı; ev sahiplerimizin kızları, adını bile hatırlayamadığım şimdi. Uzun siyah saçlı, uzun yelekler giyip, uzun uzun kolyeler takan. Annemin bir keresinde adına“ Hippi” dediği… Hippi Abla…

Elinde bir hediye ile bana doğru eğilen bu kız, yanaklarımdan öptü önce. Sonra elindekini uzattı bana…

• Doğum günün kutlu olsun!

Doğum günüm mü? Benim mi? Bana bir hediye mi? Nasıl yani? Bütün bunlar benim için mi? İlk kez kutlanacak doğum günümde aldığım, ilk hediyem mi? Ya ne peki?

• Açsana, bakalım beğenecek misin?

“Çok teşekkür ederim.” Demişimdir sanırım. Bilemiyorum. Öyle şaşkındım ki… Susmuş da olabilirim. Yüzüne bakıp kalmış, hediyeyi elinden bir süre alamamış da olabilirim. Hatırlamıyorum. Sanırım paketi açmayı beceremediğimden olsa gerek, birisi aldı ve açtı… Kimdi hiç bilmiyorum? İçinden…

Barış Manço Dağlar Dağlar çıktı…

Hemen evimizdeki pikap’a kondu plak ve başladı bir sürgünün anıları… Kokusunda Kasımpatı, ölümün gölgesinde bundan gayrı…

Ellerimle büyüttüğüm solarken dirilttiğim
Çiçeğimi kopardın sen ellere verdin
Çiçeğimi kopardın sen ellere verdin.

Dağlar dağlar
Kurban olam yol ver geçem
sevdiğimi son bir olsun yakından görem.
Kuşlar ötmez güller soldu yüce dağlar duman oldu
Belli ki gittiğin yerden kara haber var
Belli ki gittiğin yerden kara haber var.

Dağlar dağlar
Kurban olam yol ver geçem
sevdiğimi son bir olsun yakından görem.

Klasik kemençeyle ilk tanışma, Uşşak makamında taksim… İşte Aşk! İşte ilk vurgun… Henüz gitar girmemişken melodiye…  Dağlardan inen kayalar gibi,  uçuruma yuvarlanan o yâr gibi, o nasıl bir özlem, o nasıl bir hasret, o nasıl bir yangın diplere vuran… Sanki bütün yaşanacakları, sanki sonrasını hayatın bilir gibi; sanki ezelden ebede gelip de, usulca kulağa fısıldayan ilahi bir nefes gibi, ilk ezgi…

Gitar girebilir artık, gitarın girişiyle zahir açığa çıkabilir… Zuhur âlemindeki düş başlayabilir… Ölümüne savaşılacak yüce bir amaç bulunabilir… Bir anı değildir bu,  bir An’dır ve sonrası bir yaşamdır gayrı… İlk felsefesidir hayatın, ilk kalp kırıklığıdır, aşk ateşinin düştüğü ilk An’dır…

Barış Manço’nun eşsiz sesiyle bütünleşmiş hayali bir sevgili, hayali bir özlem, hayali bir aşktır… Uzun koskoca bir bedel ile ödenecek, peşinden sürgünden sürgüne yapayalnız gidilecek bir ömrün ilk durağı… İlk yarasıdır artık…

Yıllar, yıllar sonra; “ Küçük Prens” kitabının içinde kuruyup kalmış, sayfalara yapışmış bir kasımpatı bulunur… İlk çiçek… İlk yadigâr… İlk öğretmene duyulan sevgiden geriye kalan… Artık çoktan geçerliliğini yitirmiş vefa sözcüğüne örnek olan… Kokusu silinmiş bir kuru kasımpatı…

Ellerimle büyüttüğüm solarken dirilttiğim
Çiçeğimi kopardın sen ellere verdin.

Dememek için… Diren Kasımpatı…

The post Dağlar Dağlar – Barış Manço appeared first on Sanat Duvarı.